NEW
Font size
WorksheetsОрманшылық
Total questions: 40
Worksheet time: 5hrs 50mins
Басты пайдалану кесулерінің негізгі міндеттері қандай?
қорғаныш қызметiн жоғалтапаған алқа ағаштарды бiртiндеп осындай орман құрамындағы жас сүрекдiңдермен ауыстыруды жолға қоймаған;
ормандардың су күзету, топырақ қорғау, санитарлық-гигиеналық, рекреациялық жəне басқа қасиеттерiн арттыруға жағдай жасау;
<variant> жетiлген сүрек қорын шамад
жетiлген сүрек қорын шамадан тыс, олардың техникалық сапасына мəн берілмей, пайдалану қажеттiгiн есептем
Басты пайдалану кесулер жүйесі дегеніміз.
уйымдастырушылык-техникалык керсеткіштері мен олардын орманнын жанаруына
ыкпал ету ерекшеліктері бойнша өзара бір-біріне жакын кесу тәсілдері деп тусіну кажет.
орман ағаштарын дайындау жəне орман шаруашылығының өндiрiстiк қуаттарын тиiмдi қолдану
кесiлген жерлерді орманды басты ағаш түрлерімен қалпына келтiрудi есептей оты
Басты пайдалану кесулер жүйелерін қалай ажыратад
пісіп жетілген сүрекдіңдерді iрiктеп, жаппай жəне бiртiндеп кесулер.
ірiктеп кескенде орманның негiзгi элементтерi тұрақты сақталмайд
мұндай кесу əр түрлi жастағы сүрекдіңдерде жүргiзiмейдi.
ірiктеп кескенде орманның негiзгi элементтерi тұрақты сақталмай
Орманды кесуге байланысты табиғи жаңару санаттарын атаңыз
ерiктi ірiктеп кесу
Топтық таңдап кесу
Өскінді сақтау
Шоғырлап кесу
Іріктеп кесу жүйесінің қандай ерекше белгілері баР
басты мақсатқа пайдалану кесуi, ол арқылы ағаштардың белгiлi жастағы, мөлшердегi,
сападағы немесе жағдайдағы бөлiгiн кезеңді кесіп алып отырады. Iрiктеп кескенде орманның
негiзгi элементтерi тұрақты сақталады. Мұндай кесу əр түрлi жастағы сүрекдіңдерде жүргiзiледi.
басты мақсатқа пайдалану кесуi, ол арқылы кесілетін ормандағы барлық сүрекдiң қысқа
мезгiлде бiр тəсiлмен кесiлiп тасталады.
басты мақсатқа пайдалану кесуi, ол арқылы толысқан (пісіп жетiлген) сүрекдiң бiрнеше
мезгiлде бiр немесе екi сынып (класс) жасында кесiлiп тасталады.
Ерікті іріктеп кесілер дегеніміз
шаруашылық iрiктеп, ретті iрiктеп кесу) кезiнде ормандағы барлық ауру жəне жетiлiп
келе жатқан ағаштар орманның табиғи жаңару барысын есепке ала отырып, кезеңді кесіліп
отырады
түрiнде сүрекдiң қорының 60-90 пайызы кесіледі жəне пайдалану жағынан төмен бағалы
ағаштар қалдырылады.
қайта жаңару сипаты – өздігінен табиғи, көп жағдайда қажетсіз ағаш түрлерінің ауысуы
байқалады, кейде, орман екпелерді қолдан отырғызу жүргізіледі;
Ерікті іріктеп кесу артықшылықтары қандай?
сүрекдiңнiң қалдырылған бөлiгi жəне өскiндер зақымданады;
iрiктеп кесуде өсiп тұрған орманның пайдалы функциялары сақталады жəне артып
отырады;
барлық ағаштар мiндеттi түрде жаппай кесіледі
Ерікті іріктеп кесудің қандай кемшіліктері бар?
ағаш дайындау жұмыстарының кейбiр түрлерiн механизация күшiмен жүргiзу
қиындайды;
сүрекдiңнiң қалдырылған бөлiгi жəне өскiндер зақымданады;
тұқымдық ағаштар тобы, тұқымдық алқаптар мен шоқ ормандар қалдырылады;
Ерікті іріктеп кесудің кемшіліктерін атаңыз.
ағаш дайындау жұмыстарының кейбiр түрлерiн механизация күшiмен жүргiзу
қиындайды, сүрекдiңнiң қалдырылған бөлiгi жəне өскiндер зақымданады, жарық сүйгiш ағаш
түрлерінің табиғи жаңаруы нашарлайды
кесіп құлату жəне тасымалдау кезiнде басты ағаш түрлері өскiнiнiң зақымдануы жəне
зор жойылу қауiп-қатерінің болуы анпгро
жел сұламасы мен дауылдан сыну қаупi жоғары ормандарда бiртiндеп кесудi жүргiзу
қиындығы, ал кейбiр жағдайда мүмкiн еместiг
Жаппай кесу жүйесі туралы түсінік жəне оның ерекше белгілерін айтып беріңіз
белгiлi бір шектелген аумақта – кеспеағашта барлық ағаштар жаппай, əдетте, бiр жылда
кесіп тасталатын, ұйымдастырылған кесудi жəне кесу техникасын атайды. сүрекдiң кесудiң жалпы
мерзiмi бiр жылмен шектеледi; кесiлетiн аудан кеспеағашпен шектеледi;
ретті iрiктеп кесуде өсiп тұрған орманның пайдалы функциялары сақталады жəне артып
отырады
ағаш сүрегін өсiру үшiн топырақ үздiксiз пайдаланылады.
Қазіргі іріктеп кесілер неше түрге бөлінеді?
2
3
4
5
Жаппай кесулердің неше негізгі тәсілі бар?
3
2
1
4
Жаппай кесу түрлері мен варианттарын сипаттаңыз
өскiндi сақтау
бiртiндеп кесулер
кесілетін орманды жаппай кесу, шоғырлап кесу жəне шартты жаппай кесу
Орманның тұқыммен табиғи жаңару жағдайларын атаңы
кесiлген жерлердiң табысты қайта жаңару жағдайларын қамтамасыз ететiн ережелердi
сақтай отырып, кiшкене аудандарда (мiндеттi түрде 25 га дейiн) жүргізілетін кесулер жатады
Мұндай кесулерде кесілетін орманның енi 250 м-ден асады жəне көбінесе 500-1000 м-ді
құрайды
сүрекдiң қорының 60-90 пайызы кесіледі жəне пайдалану жағынан төмен бағалы ағаштар
қалдырылады.
Басты мақсатқа пайдалану кесулерiнiң негiзгi мiндеттерi қандай?
ормандардың су күзету, топырақ қорғау, санитарлық-гигиеналық, рекреациялық жəне
басқа қасиеттерiн арттыруға жағдай жасау, қорғаныш
қызметiн
жоғалта
бастаған алқа
ағаштарды бiртiндеп осындай орман құрамындағы жас сүрекдiңдермен ауыстыруды қамтамасыз
ету
басты мақсатқа пайдалану кесуi, ол арқылы кесілетін ормандағы барлық сүрекдiң қысқа
мезгiлде бiр тəсiлмен кесiлiп тасталады
ағаш сүрегін өсiру үшiн топырақ үздiксiз пайдаланылады
Жаппай жолақтап кесудің ұйымдастыру-техникалық элементтерін атаңыз
сүрекдiң кесудiң жалпы мерзiмi бiр жылмен шектеледi, кесiлетiн аудан кеспеағашпен
шектеледi, қайта жаңару сипаты – өздігінен табиғи, көп жағдайда қажетсіз ағаш түрлерінің ауысуы
байқалады, кейде, орман екпелерді қолдан отырғызу жүргізілед
ормандардың пайдаға асыру (эксплуатациялық) қорын оңтайлы пайдалануды
қамтамасыз ету.
кесiлген жерлерде шаруашылық тұрғыдан бағалы ағаш түрлерінен құралған алқа
ағаштарды уақытында құруға жəне олардың өнiмдiлiгiн арттыруға ықпал ету
Шоғырлап кесу дегеніміз не?
орман шымылдығы астында басты ағаш түрлерінің өмiршеңдігі
транспорттық магистральдi жолдарына жақындау шоғырландырылып, үлкен ауданда (50
га–дан кем емес) жүргiзiлетiн жаппай кесу түрі
тұқым
жақсы беретiнжылы топырақ
бетiн əртүрлiқұрал-жабдықтармен
минерализациялау
Шартты жаппай (толық емес жаппай) дегеніміз не?
сүрекдiң қорының 60-90 пайызы кесіледі жəне пайдалану жағынан төмен бағалы ағаштар
қалдырылады
кесуден бiрнеше жыл бұрын оның шығуын мына шаралар көмегiмен жүзеге асыру қажет
күтiп-баптаукесулерiн
тиiмдi пайдалану
жəне оның негiзiнде,
басты
кесулердi қарапайымдау мүмкiндiгi
Өскiндi сақтау дегеніміз не
егер орман шымылдығы астында басты ағаш түрлерінің өмiршең өскiнi болмаса, кесуден
бiрнеше жыл бұрын оның шығуын мына шаралар көмегiмен жүзеге асыру қажет
орман шымылдығын сирету
зақымданған көшеттерді ағаш түбiріне отырғызу
Өскінді сақтай отырып, кесілетін орманды дайындау технологиялық сұлбаларын атап
беріңіз.
екiншi
сатыны(қабатты)
пен
орман астарын
сирету
жəне жоғарғы
орман шымылдығындағы кемшілікті (минусты) ағаштарды кесіп тастау, тұқым жақсы
беретiн
жылы топырақ бетiн əртүрлі құрал-жабдықтармен минерализациялау, өсіп шыққан өскiндi күтiп-
батпау (бəсекелес ағаш жəне бұта түрлерін кесіп тастау, шөптi ору, зақымданған көшеттерді ағаш
түбiріне отырғызу жəне т.б.)
кесу амалдарының саны жəне қайталанылуы
əр кесу амалында таңдаудың пайызы
Біртіндеп кесу түсінігі мен оларды орындау жағдайларын сипаттаңыз
белгiлi бір ауданда (кесілетін орманда) орманшылыққа негiзделген уақыт аралығында
бiрнеше амал қолдану арқылы сүрекдiңдер алып тасталатын орман ағаштарын кесуді
ұйымдастыру мен кесу техникасын атайды
жоғары қабатының толымдылығы 0,6-0,7, басты ағаш түрлері мол жемiс салу үшiн
оңтайлы жарық жағдайындағы сүрекдіңдерде дайындық кесу амалы орындалмайды апрол
бiртiндеп кесудiң амалдарын жүргiзу кезеңi қайта жаңару жағдайларымен, жетiлген
сүрекдiң кесудiң жалпы мерзiмiмен (20 жылдан көп емес) анықталады
Бiртiндеп кесу жүйесi неше түрлi болады?
5
1
2
4
Бiртiндеп кесу жүйесi екi түрлi болады:
тұқымдық-кеспеағаштық немесе бiрқалыпты, қысқа мерзiмдi кесулер мен топтық-
таңдаулы немесе бiрқалыпсыз, ұзақ мерзiмді кесулер
ормандар тобына, орман типiн
пішініне, толымдылығына
Ормандар тобына, орман типiне, басты ағаш түрлерінің биологиялық ерекшелiктерiне,
құрамына, пішініне, толымдылығына, бонитетiне, санитарлық жəне қайта жаңару жағдайларына
байланысты бiртiндеп тұқымдық-кеспеағаштық кесулер жүргiзгенде, амалдар саны нешеу?
4,3 жəне 2
1,2 жəне 3
3,4 жəне 5
Тұқымдық-кеспеағаштық бiртiндеп кесулердiң негiзгi ұйымдастыру-техникалық
элементтеріне мыналар жатады:
кесу амалдарының саны жəне қайталанылуы; 2) əр амалдың кесу пайызы (бастапқы
қордың салмағы бойынша); 3) кесуге ағаш таңдау ретi
ормандар тобына, орман типiне
бонитетiне, санитарлық
Бiртiндеп тұқымдық-кеспеағаштық кесулердiң басты артықшылықтары қандай?
орманның су мен топырақ қорғау, рекреациялық жəне басқа пайдалы функцияларын
сақтау жəне арттыру мүмкiндiгi, жақсы тұқым беру жəне орманның басты ағаш түрлерінің
жаңаруы үшiн қолайлы жағдай жасау мүмкiндiгi
кесу амалдарының саны жəне қайталанылуы
əр кесу амалында таңдаудың пайызы
Топтық таңдап кесудің ұйымдастыру-техникалық элементтерін сипаттаңыз.
кесу амалдарының саны жəне қайталанылуы, əр кесу амалында таңдаудың пайызы,
ағаштарды кесуге таңдап алудың ретi, 1 га-дағы «терезелер» (қайта жаңаратын ұялар) саны,
«терезелер» мөлшерi
орманның су мен топырақ қорғау, рекреациялық жəне басқа пайдалы функцияларын
сақтау жəне арттыру мүмкiндiгi
жақсы тұқым беру жəне орманның басты ағаш түрлерінің жаңаруы үшiн қолайлы жағдай
жасау мүмкiндiгi
Бiртiндеп тұқымдық-кеспеағаштық кесудiң басты кемшіліктері қандай
кесіп құлату жəне тасымалдау кезiнде басты ағаш түрлері өскiнiнiң зақымдануы жəне
зор жойылу қауiп-қатерінің болуы, бағалы ағаш түрлерінің өскiнiн екiншi дəрежелі ағаш–бұта
түрлерінің жəне шөптесін өсiмдiктердің басып кету қауп
сүрекдiңнiң қалдырылған бөлiгi жəне өскiндер зақымданады
ағаш дайындау жұмыстарының кейбiр түрлерiн механизация күшiмен жүргiзу
қиындайды
Ағаш кесу жұмыстарының қандай сұлбалары пайдаланылады
ағашты кесіп құлату – тасымалдау – ағаштарды тиеу, ағашты кесіп құлату –
тасымалдау – ағаштарды бұтақтардан тазарту – тазартылған ағаштарды тиеу, ағашты кесіп
құлату – ағаштарды бұтақтардан тазарту – тасымалдау – тазартылған ағаштарды тиеу
өскiннiң жəне топырақтың зақымдану деңгейi, көбiнесе, кесу өндiрiсінің процесін
ұйымдастырылуына, ағаш өңдеу технологиясына байланысты
ағаш кесу жұмыстары əр түрлi құрал-саймандарды қолдану арқылы орындалады,
олардың құрамы қабылданған технологиялық процес сұлбасымен анықталады
Ағаш кесу жұмыстарына арналған машиналар жүйесі толық қалай жіктеледі
бензинді-моторлы аралары жүйесі, ағаш кесіп құлату машиналары жүйесі, ағаш кесіп құлату – пакеттеу машиналары жүйесі, ағаш кесіп құлату – тасымалдау машиналары жүйесі
ағаш кесіп құлату – тасымалдау машиналары жүйесі, ағаш кесіп құлату – пакеттеу
машиналары жүйесі
ағаш кесіп құлату машиналары жүйесі, бензинді-моторлы аралары жүйесі
Қазіргі уақытта қолданылатын машиналар жүйесін атап беріңіз
бiрiншi топта, ағаш кесіп құлату машиналары пайдаланылады, екiншi, ағаш кесіп құлату-
пакеттеу машиналары, үшiншi, ағаш кесіп құлату-тасымалдау машиналары, төртiншiде, ағашты
кесіп құлату жылжымалы моторлы саймандармен атқарылады
екiншi, ағаш кесіп құлату-пакеттеу машиналары, үшiншi, ағаш кесіп құлату-тасымалдау
машиналары
үшiншi, ағаш кесіп құлату-тасымалдау машиналары, төртiншiде, ағашты кесіп құлату
жылжымалы моторлы саймандармен атқарылады
Ағаш кесу жұмыстары үшiн арналған барлық машиналар жүйесiн шартты түрде неше
топқа бөлуге болады:
1
4
5
3
Кесу омартасы дегеніміз не
ағаш діңдері немесе желегі бар кесілген ағаштар бiр омарта сүйретпесiмен трактор
арқылы тасымалданатын, кеспеағаш (кесілетін орман) бөлiгiн атайды
өскiннiң сақталуын жəне кеспеағаштағы жұмыстардың қауiпсiздiгiн төмендетедi
машинаның немесе ағаш құлатушының бiр рет өткенде кесiліп өңделетiн кесу
омартасының бөлiг
Кесу таспа дегеніміз не
ағаш діңдері немесе желегі бар кесілген ағаштар бiр омарта сүйретпесiмен трактор
арқылы тасымалданатын, кеспеағаш (кесілетін орман) бөлiгiн атайды
машинаның немесе ағаш құлатушының бiр рет өткенде кесiліп өңделетiн кесу
омартасының бөлiгi
ағаштарды құлату омарта сүйретпелерiне параллель немесе оларға кейбiр бұрышпен
жасалған
Тік-таспа жəне көлденең-таспа тəсілдерінің айырмашылығы қандай
кескенде, сүйретпеге жақын жерде ағаштар ұштарымен тасымалдау жолына қарай
немесе сүйретпенің алыс жағынан бастап, тасымалдау жолының бағыты бойынша құлайды
кеспеағаштарды кесiп, өңдеу жұмысы сүйретпелердi (волок), омарталарды, өңдеу жəне
тиеу алаңшаларын белгiлеп алған соң ғана жүргiзiледi
ағаш діңдері немесе желегі бар кесілген ағаштар бiр омарта сүйретпесiмен трактор
арқылы тасымалданатын, кеспеағаш (кесілетін орман) бөлiгiн атайды
Көлденең-таспа жəне тік-таспа тəсілдерінің айырмашылығы қандай
ағаш кесіп құлатушы таспа бойымен жүре отырып, бiрден ағаштарды бiрнеше
омарталарда құлатады жəне олар сүйретпе маңында оған параллель құлайды, ол сүйретпеден
ұзаған сайын бұрыш жасап құлайды, мұның өзi өскiннiң сақталуын жəне кеспеағаштағы
жұмыстардың қауiпсiздiгiн төмендетед
машинаның немесе ағаш құлатушының бiр рет өткенде кесiліп өңделетiн кесу
омартасының бөлiг
кескенде, сүйретпеге жақын жерде ағаштар ұштарымен тасымалдау жолына қарай
немесе сүйретпенің алыс жағынан бастап, тасымалдау жолының бағыты бойынш
Өскiнi бар кесілетін ормандарда ағаш кесу жұмыстарын ұйымдастыру қалай
жүргізіледі
кеспеағаштарды кесiп, өңдеу жұмысы сүйретпелердi (волок), омарталарды, өңдеу жəне
тиеу алаңшаларын белгiлеп алған соң ғана жүргiзiледi, омартаның енi трактормен тасымалдағанда
сүрекдiңнiң бiр жарым биiктiгiнен аспауы тиiс, бұл ағаштарды ұшымен сүйретпеге 45!
-тан
асырмай бұрышпен құлатуды қамтамасыз етедi,
машинаның немесе ағаш құлатушының бiр рет өткенде кесiліп өңделетiн кесу
омартасының бөлiгi
кеспеағаштарды кесiп, өңдеу жұмысы сүйретпелердi (волок), омарталарды, өңдеу жəне
тиеу алаңшаларын белгiлеп алған соң ғана жүргiзiл
Орман ағаштарын машина арқылы кесіп құлату кезіндегі ағаш кесу жұмыстарының
технологиясы туралы айтып беріңіз
> ағаштарды кесіп құлатуға, кесіп құлату-пакеттеуге жəне ағаштарды кесіп құлату-
тасымалдауға арналған машиналардың жасалуы (ВМ-4, ВТМ-4А, ВТМ-4М, ЛП-2, ЛП-17, ЛП-19,
ЛП-49) ағаш кесу жұмыстарының процестерiн механикаландыруға мүмкiндiк бередi
орындалатын жұмыстар аралығындағы сүрек қоры үшiн жағдай жасау
ең аз қайта айналу бұрыштарын жəне машиналардың жүкпен, не жүксiз қозғалу
аралықтарын сақтау
Кесілетін орманды ЛП-19 машиналарымен кесiп өңдеудің қандай сұлбаларын білесіз
variant> жолақтармен немесе таспалармен кесiп өңдеу
ағаш сүйрейтін трактор
ағаш кесіп құлату машинасымен өңдеу
Кесілетін орманды кесіп құлату-тасымалдау машиналарымен өңдеу туралы айтып
беріңіз
variant> манипуляторлық машиналар (ЛП-17, ЛП-19) жəне рычагтық машиналар (ВМ-4М, ВММА)
ЛО-72 бұтақ кесу қондырғысын немесе ЛП-30Б бұтақ кесу машинасын пайдаланад
ВМ-4, ЛП-18А, ЛО- 72 машиналар жүйесiмен кесiп өңдеудi алуға болады
