wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

синтаксис 2

Total questions: 25

Worksheet time: 13mins

Name
Class
Date
1.

-мақ, -мек, -бақ, -бек,  -пақ,  -пек жұрнақтары мен болып көмекші етістігі арқылы қандай сабақтас құрмалас сөйлем жасалады

a)

мезгілдес сабақтас

b)

  себеп бағыныңқылы сабақтас

c)

қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас

d)

  мақсат бағыныңқылы сабақтас

2.

Есімшеге ​-дай, -дей жұрнақтары жалғану арқылы жасалатын сабақтастың түрі

a)

мақсат бағыныңқылы сабақтас

b)

  қимыл  - сын бағыныңқылы сабақтас

c)

  салыстырмалы бағыныңқылы сабақтас

d)

қарсылықты бағыныңқылы сабақтас

3.

Сабақтас сөйлем сыңарларының құрмаласу жолдарын төрт түрге бөлген кім?

a)

Н.Сауранбаев

b)

  С.Аманжолов

c)

С.Жиенбаев

d)

    А.Байтұрсынов

4.

Көп компонентті түсіндірмелі салалас сөйлем кімнің еңбегінде “сұйылыңқы” деп аталады?

a)

Т.Қордабаев

b)

    С.Исаев

c)

М.Балақаев

d)

  А.Байтұрсынов

5.

Жай сөйлемдерінің құрмаласу тәсілдеріне қарай салалас сөйлем қаншаға бөлінеді?

a)

Төртке

b)

Алтыға

c)

Беске

d)

Екіге

6.

    Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемді көрсетіңіз

a)

Жылбек бөліміне жақындағанда, сарғайған таң да  атып қалған еді

b)

  Аттылар жақындағанда, жиналған  топ оларға ожырая, жатырқай да таңдана қарады

c)

Жайдары, ақкөңіл, бала мінезді болғандықтан, сақалы беліне түссе де, жұрт оны Антоша дейтін

d)

   Оның дауысы әлсіз, нәзік болғанмен, денеме қуат құйғандай әсер етті

7.

  Аралас құрмалас сөйлемді көрсетіңіз

a)

Урядникке бірдеме дейін деп еді, өкпесі алқымына тығылып, аузына сөз түспей қойды

b)

    Кеген ауданына келгенше, мен де, менің жолдасым да аңшы емес едік

c)

Қарттардың айтуынша, ол жаққа ешкім ешқашан барған емес

d)

Көршіміз жайдары, ақкөңіл мінезді кісі болды

8.

А.Байтұрсынов өз еңбегінде салаластың қай түрін “айрықша салалас ” деп атайды?

a)

қарсылықты салалас

b)

  түсіндірмелі салалас

c)

      ыңғайлас салалас

d)

шартты салалас

9.

      Ең алғаш қазақ тіл біліміне “құрмалас” терминін енгізген кім?

a)

Т.Қордабаев

b)

    А.Байтұрсынов

c)

К.Аханов

 

d)

Қ.Жұбаноыв

10.

  Шартты бағыныңқылы сабақтас сөйлемді табыңыз

a)

Жаңа техниканы меңгермейінше, істен нәтиже шықпайды

b)

Жомарт кетісімен, Әлия қойған жерінен  дәптерді іздеді

c)

Омар орнынан тұрғанда, үй - іші шай  ішіп отыр екен

d)

    Мекен - жайы өзгерген жоқ

 

11.

Берілген сөйлемдердің ішінен жарыспалы көп бағыныңқылы сабақтасты табыңыз

a)

Осындай жаңғалақтығына қарамастан, Мұрат өте зерек бала еді

b)

  Көктем айларында біресе жаңбыр, біресе қар жауады

c)

Ақыры күн екінтіге еңкейгенде, шаңнан көзі жылтырап, “Көктерек” совхозның орталығына зорға жетті

d)

Мұхит келіп еді, Қайырбек шыға жөнелді

12.

1961 жылдан бері әдебиеттерде көрсетіліп жүрген салалас құрмалас сөйлемнің мағыналық түрі

a)

салыстырмалы  

b)

Қарсылықты

c)

Түсіндірмелі

d)

Шартты

13.

  С.Жиенбаевтың синтаксиске қатысты еңбегін атаңыз

a)

 Синтаксис мәселелері

b)

  Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер

c)

  Синтаксис

d)

  Қазақ тіліндегі сөйлемдер синтаксисі

 

14.

Берілген сөйлем салаластың   мағыналық түрінің қайсысына жатады? Ұзақ осы үйдегі жалғыз орындықта отыр да, Тана терезе алдында түрегеп тұр

a)

Қарсылықты

b)

Мезгілдес

c)

Талғаулықты

d)

Кезектес

15.

Екі компоненттің де баяндауышы  бұйрық райдан жасалатын салаластың мағыналық түрін табыңыз

a)

Шартты

b)

Салыстырмалы

c)

Мезілдес

d)

Қарсылықты

16.

Есімшеге -ша, -ше жұрнағы жалғану арқылы қандай бағынңқылы сабақтас сөйлем жасалады?

a)

себеп бағыныңқылы сабақтас

b)

қарсылықты бағыныңқылы сабақтас  

c)

шартты бағыныңқылы сабақтас

d)

  мақсат бағыныңқылы сабақтас

 

17.

Қимыл - сын бағыныңқылы сабақтас қалай жасалады?

a)

мақ, -мек жалғаулары арқылы

b)

дұрыс жауабы жоқ

c)

  сайын, соң көмекші сөздері арқылы

d)

    есімшеге  -дай, -дей жұрнағы жалғану арқылы  

18.

А.Байтұрсынұлы еңбегінде “айырыңқы салалас” деп аталып, оған “екіұшты мағына білдіретін сөйлем” деген анықтама берген салаластың түрін атаңыз

a)

қарсылықты салалас

b)

Талғаулықты салалас

c)

Шартты салалас

d)

Себептес салалас

19.

Мақсат бағыныңқылы сабақтасты табыңыз

a)

Ғылым өзін-өзі сызғылай отырып, толассыз ілгері жылжи береді

b)

Көз ақылдың, ақыл - ұжданның, ұждан - рухтың бақылау тетігі екенін біл

c)

  Өткенге  топырақ шашсаң, болашақ саған тас атады

d)

Абайлар Ойқұдықтағы ауылға жете қонбақ болып, сар желіске сала жөнелді

20.

Синтаксисті грамматиканың бір саласы деп түсініп , алғаш сөз еткен қай ғалым?

a)

Қ.Жұбанов

b)

Н. Мелиоранский

c)

А.Байтұрсынұлы

d)

Аполони Дискол

21.

  “Қазақ тіліндегі құрмалас сөйлемдер синтаксисі” атты еңбектің авторы

a)

  А.Байтұрсынов

b)

  Т.Қордабаев

c)

  Н.Сауранбаев

d)

  І.Кеңесбаев

22.

  “Гипотаксис” деген сөз қандай мағынаны білдіреді?

a)

сабақтас құрмалас сөйлем

b)

орта көлемді жайылма сөйлем

c)

  сөз тіркесін қарастыратын ғылым

d)

Аралас құрмалас сөйлем

23.

Предикатив сыңарларында біртектес оқиға, іс - әрекеттер  таңдалып, екшеліп берілетін салаластың түрін   атаңыз

a)

қарсылықты салалас

b)

  мезгілдес салалас

c)

салыстырмалы салалас

d)

  талғаулы салалас

24.

Ашық райлы етістікке “деп” көмекші етістігінің тіркесуі арқылы қандай сабақтас құрмалас сөйлем жасалады?

a)

мақсат бағыныңқылы сабақтас

b)

қимыл - сын бағыныңқылы сабақтас

c)

мезгіл бағыныңқылы сабақтас

d)

себеп бағыныңқылы сабақтас    

25.

Құрмаластың “іргелес құрмалас” деген түрі қай ғалымның еңбегінде кездеседі?

a)

Т. Қордабаевтың

b)

    Қ. Жұбановтың

c)

М. Балақаевтың

d)


?????       Н. Сауранбаевтың