wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Тіл білімі 1

Total questions: 39

Worksheet time: 20mins

Name
Class
Date
1.

Сөз тіркесінің құрамына қарай түрлері:

a)

жалаң сөз тіркесі, күделі сөз тіркесі, аралас сөз тіркесі;

b)

күрделі сөз тіркесі;

c)

жалаң сөз тіркесі, тұрақты сөз тіркесі;

d)

аралас тіркес, жай тіркес;

e)

еркін сөз тіркесі, тұрақты тіркес;

2.

Әріп жазуы қашан пайда болды?

a)

біздің жыл санауымызға дейінгі І мың жылдығында;

b)

әріп жазуы Ү ғасырдан басталды;

c)

әріп жазуы ХІҮ ғасырдан бастап қолданылды;

d)

әріп жазуы дүние жүзінде біздің жыл санауымыздан ІҮ мың жылдығында;

e)

дұрыс жауабы жоқ;

3.

Синтаксистік шартты мағына деген не?

a)

сөздің сөйлемде белгілі бір синтаксистік қызмет атқаруына байланысты туған лексикалық мағына;

b)

сөздің заттар мен құбылыстардың белгілерімен тікелей байланысты мағынасы;

c)

сөздің тұрақты сөз тіркестерінде көрінетін лексикалық мағынасы;

d)

сөздің негізгі мағынасына үстелген қосымша мағына;

e)

сөздің келтірінді мағынасы;

4.

Тіл білімінің зерттеу нысаны:

a)

Адамзаттың дыбыстық тілі.

b)

Жазу тарихы.

c)

Сөз мағынасы.

d)

Өлі тілдер тарихы.

e)

Этнолингвистика.

5.

Тіл білімінің негізгі міндеттері:

a)

Тіл құбылыстарын зерттеуде синхрондық және диахрондық жақтарына бірдей назар аудару.

b)

Тілдің өмір сүруін айқындау.

c)

Жалпы тілдерді салыстыру.

d)

Туыс емес тілдерді өзара салғастыру.

e)

Қоғам мен тіл дамуын сипаттау.

6.

Тіл және оның даму заңдары туралы ғылым:

a)

Лингвистика.

b)

Фразеология.

c)

Ассимиляция.

d)

Метатеза.

e)

Диссимиляция.

7.

Сипаттама тіл білімінің қарастыратын мәселесі:

a)

Тілдің өмір сүріп тұрған дәуіріндегі қалпы.

b)

Туыстас тілдердің дыбыс жүйесі.

c)

Тіл дыбыстарының артикуляциялық ерекшеліктері.

d)

Тілдің дыбыс жүйесін тарихи тұрғыдан қарастыру.

e)

Дыбыстардың өзгеру, даму жүйесін айқындау.

8.

Лингвистиканы медицинамен байланыстыратын саласы:

a)

Артикуляция.

b)

Синтаксис.

c)

Фразеология.

d)

Екпін.

e)

Сөйлем.

9.

Жалпы тіл білімінің айқындайтын мәселесі:

a)

Тілдің мәні мен қызметін, оның ойлаумен қатынасын, байланысын, тілдің даму заңдарын, зерттеу әдістерін белгілеу.

b)

Тілдің дұрыс бағытта дамуын зерделеу.

c)

Әлемдік тіл біліміндегі жетістіктерді ескере отырып, байланысын қарастыру.

d)

Ғылыми тұрғыдан зерттеудің нәтижелерін жинақтау.

e)

Тілдің даму және өзгеру заңдылықтарын, қоғамдық құбылыстарды қарастыру.

10.

Тіл білімінің логика ғылымымен байланысы:

a)

Сөздің ұғыммен, сөйлемнің пайымдаумен байланысында.

b)

Ой формасы мен құрылысының зерттелінуінде.

c)

Тілдік категориялар мен логикалық категориялардың байланысында.

d)

Ойлаудың заңдары мен ой формасының байланысында.

11.

Тіл білімі мен географияның өзара байланысы көрінетін сала:

a)

Лингвистикалық география.

b)

Логика.

c)

Философия.

d)

Этнолингвистика.

e)

Антропология.

12.

Тіл тығыз байланысты:

a)

Қоғам.

b)

Халық.

c)

Тайпа.

d)

Ұжым.

e)

Табиғат.

13.

Тілдің табиғатын айқындайтын ең басты қасиеті:

a)

Қатынас құралы.

b)

Ұжымды біріктіру.

c)

Байланыс тірегі.

d)

Тілдік таңба.

e)

Даму құралы.

14.

Тілдің адамның субъективті қатынасын, сезімі мен эмоциясын білдіру қызметі:

a)

Экспрессивтік.

b)

Семантикалық.

c)

Семиотикалық.

d)

Деривациялық.

e)

Коммуникациялық.

15.

Тіл мен ойлаудың өзара байланысы мына ғылымдармен байланысты:

a)

Философия, логика, психология.

b)

Математика, логика, психология.

c)

Философия, тіл білімі, биология.

d)

Кибернетика, логика, философия.

e)

Психолингвистика, математика, география.

16.

Адамның ойлау қабілетінің пайда болуы:

a)

Сөйлеу нәтижесінде.

b)

Деректі заттарды тану нәтижесінде.

c)

Заттар мен құбылыстарды ажырату процесінде.

d)

Материалдық құндылықтардың нәтижесінде.

e)

Еңбек процесі нәтижесінде.

17.

Тіл мен ойлаудың бірлігі:

a)

Форма мен мазмұнда.

b)

Дыбыс пен ұғымда.

c)

Ұғым мен мағынада.

d)

Форма мен табиғи байланыста.

e)

Зат пен оның атауы арасындағы табиғи байланыста.

18.

Сөйлеу әрекетіне тән ұғымдар:

a)

Сөйлеу, есту, ұғыну.

b)

Дыбыстау, жазу, пайымдау.

c)

Ойлау, бейнелеу, сезіну.

d)

Мазмұндау, формаға түсіру, ұғыну.

e)

Дауыстау, жеткізу, есту.

19.

Пайымдаудың элементтері:

a)

Субъект, предикат, байланыс.

b)

Тіл, логика, заттық таңба.

c)

Форма, мазмұн, объект.

d)

Объект, модальдылық, форма.

e)

Мазмұн, ақиқат дүние, заттық таңба.

20.

Пайымдаудың нақтылы өмір сүру формасы:

a)

Сөйлем.

b)

Мазмұн.

c)

Предикат.

d)

Сөз.

e)

Дыбыс.

21.

Адам мына сөйлеудің негізінде ашық, айқын сөйлей алады:

a)

Дыбыстап сөйлеуде.

b)

Жазуда.

c)

Күліп сөйлеуде.

d)

Іштей сөйлеуде.

e)

Астарлап сөйлеуде.

22.

Диахрониялық лингвистиканың қарастыратын мәселесі:

a)

Тілдің тарих бойында өзгеруі мен даму қалпы.

b)

Тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпы.

c)

Туыс тілдердің жүйесі.

d)

Туыс емес тілдердің құрылымы.

e)

Қатар өмір сүруші құбылыстардың арасындағы қатынастар.

23.

Тұрақтылық, табиғилық, коммуникативтік, экспрессивті-эмоционалдық және жалпы халықтық төмендегі таңбалардың қайсысына тән қасиеттер:

a)

Лингвистикалық.

b)

Көмекші.

c)

Жасанды.

d)

Физикалық.

e)

Акустикалық.

24.

Көмекші таңбалар:

a)

Графикалық, заттық, ымдау.

b)

Дыбыс, нұсқау, сәуле.

c)

Фонемалық, заттық, акустикалық.

d)

Семантикалық, заттық, морфемалық.

e)

Синтагмалық, дыбыстық, графикалық.

25.

«Фонема, сөз, морфема, сөйлем» мына таңбаға жатады:

a)

Лингвистикалық.

b)

Көмекші.

c)

Жасанды.

d)

Заттық.

e)

Дыбыстық.

26.

Тілдің структуралық бөлшектеріне тән ұғым:

a)

Синтагма.

b)

Орфоэпия.

c)

Пиктография.

d)

Сингармонизм.

e)

Көп мағыналылық.

27.

Тілдік элементтердің төрт түрлі қызметі:

a)

Белгілеу, жалпылаушы, коммуникативті, прагматикалық қызметі.

b)

Жекелік, таңбалық, жалқылық, экспрессивтік қызметі.

c)

Таңбалық, логикалық, жалқылық, экспрессивтік қызметі.

d)

Жалпылаушы, коммуникативті, семиотикалық, жүйелік қызметі.

e)

Табиғи, таңалық, даралық, прагматикалық қызметі.

28.

“Дыбысқа еліктеу” теориясы тілдің шығуы жөніндегі бағыттардың қайсысына жатады:

a)

Әлеуметтік.

b)

Маркстік.

c)

Биологиялық.

d)

Қоғамдық.

29.

Сыртқы факторға негізделген тілдің шығуы жөніндегі теория:

a)

“Еңбек айқайы”.

b)

“Қоғамдық шарттасу”.

c)

Одағай сөз.

d)

Еліктеу сөз.

e)

Әлеуметтік теория.

30.

Эволюциялық теория тілдің шығуын мыналармен байланыстырады:

a)

Адамның ми, сөйлеу аппараты және сезім органдарының жетілуі.

b)

Ойлау және жазудың жетілуі.

c)

Таңбалық және қоғамдық қатынастардың орнығуы.

d)

Дыбыстық және графикалық байланыстардың дамуы.

e)

Еңбек құралдарының жетілуі.

31.

Тілдің «сатылық даму теориясын» жасаған ғалым:

a)

Н.Я.Марр.

b)

А.Шлейхер.

c)

Г.Лейбниц.

d)

Ж.Ж.Руссо.

e)

Л.Нуаре.

32.

«Алғашқы адамдар сөздерді өзара келісіп таңдап алған да, осыдан келіп тіл жасаған» дейтін теория:

a)

Қоғамдық шарттасу теориясы.

b)

Материалистік теория.

c)

Одағай теориясы.

d)

Еңбек айқайы теориясы.

e)

Дыбысқа еліктеу теориясы.

33.

Тілдегі интеграция, дифференциация процестерінің себебі:

a)

Экстралингвистикалық.

b)

Интерлингвистикалық.

c)

Психологиялық.

d)

Ішкі фактор

e)

Табиғат әсері

34.

Тілдің дамуы мыналар арқылы іске асады:

a)

Тілдің ішкі заңдылықтары.

b)

Қоғамдық заңдылықтар.

c)

Әлеуметтік заңдылықтар.

d)

Саннан сапаға көшу.

e)

Әр түрлі сатылар.

35.

Халықтардың өзара бір-бірімен қарым-қатынас жасау барысында мынадай өзгерістер болады:

a)

Бір тілден екінші тілге тілдік элементтер ауысады.

b)

Бір тілден екінші тілге таңбалар ауысады.

c)

Екінші тілден үшінші тілге әр түрлі сөйлемдер ауысады.

d)

Екінші тілдің тіл байлығы арта түседі.

e)

Аралық тілдердің тілдік әлеуеті кемиді.

36.

Бір тілден екінші тілге енуге өте-мөте икем болатын элементтер:

a)

Сөздер.

b)

Дыбыстар.

c)

Сөз тіркестері.

d)

Фразеологиялық тіркестер.

e)

Мақал-мәтелдер.

37.

Фонема ілімінің негізін салушы:

a)

Бодуэн де Куртенэ.

b)

В.Виноградов.

c)

Ф. де Соссюр.

d)

В.Гумбольдт.

e)

А.Потебня.

38.

Тілдердің тоғысуының бір түрі:

a)

Тілдік одақ.

b)

Тайпалық одақ.

c)

Рулық одақ.

d)

Тектік одақ.

e)

Адамзаттық одақ.

39.

Әдеби тіл болудың шарты:

a)

Норманың болуы.

b)

Бірнеше ұлтқа ортақ болу.

c)

Зерттелгендігі.

d)

Түсінікті болуы.

e)

Аударылуы.