WorksheetsBTPK
Total questions: 44
Worksheet time: 25mins
jest jednym z najmniejszych parków w Małopolsce
Bielańsko-Tyniecki
Dolinki Krakowskie
Rudniański
Orlich Gniazd
Leży, częściowo na terenie miasta Krakowa, częściowo w jego pobliżu, ułatwia poznawanie walorów przyrodniczych i kulturowo- -historycznych.
Bielańsko-Tyniecki
Orlich Gniazd
Rudniański
Dolinki Krakowskie
Takie miejsca jak Las Wolski, Salwator czy Tyniec dotyczą
Bielańsko Tynieckiego PK
Orlich Gniazd
Rudniańskiego
Orlich Gniazd
utworzony w 1981 roku, zajmuje on powierzchnię 6 415,50 ha, obejmuje unikalny krajobraz doliny Wisły, wapienne skałki, a także niezwykła wartość kulturowa terenów położonych w Krakowie oraz na zachód od niego
Dolinki Krakowskie
Rudniański
Tenczyński
Bielańsko-Tyniecki
Rozciąga się pomiędzy Krakowem, Skawiną a Czernichowem. Nazwa Parku związana jest z położeniem w dwóch historycznych, podkrakowskich obszarach: Bielanach i Tyńcu
zapamiętam
dobrze wiedzieć
jakie to ma znaczenie
nic ciekawego
Klasztor Ojców Kamedułów znajduje się
na Bielanach
W Tyńcu
zdjęcie przedstawia
klasztor Benedyktynów w Tyńcu
Klasztor Kamedułów na Bielanach
Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy to pod względem geologicznym obszar o bardzo ciekawej budowie. Większość jego terenu leży na monoklinie śląsko-krakowskiej, tuż przy jej granicy z zapadliskiem przedkarpackim. Obszar składa się z szeregu większych i mniejszych zrębów tektonicznych (formy tektonicznie wyniesione). Ograniczone są one systemami uskoków, najczęściej o charakterze schodowym. Zręby te zbudowane są z wapieni górnojurajskich. Tworzą one na terenie Parku zrąb ......................................,.................................... oraz szereg mniejszych wyniesień położonych w rejonach Tyńca, Piekar, Bodzowa, Pychowic, Ściejowic i Czernichowa
Lasu Wolskiego
Krzemionek Dębnickich
Dolinek Podkrakowskich
Park znajduje się na terenie tak zwanej Bramy Krakowskiej – obszaru przejściowego pomiędzy Kotliną ............ na zachodzie i Kotliną ..................... na wschodzie oraz pomiędzy ....................... na południu i .................... na północy
Kotliną Oświęcimską
Sandomierską
Pogórzem Wielickim
Wyżyną Krakowsko-Częstochowską
Pogórzem Wiśnickim
Obejmuje on swoim zasięgiem fragment doliny Wisły, rozległe Pasmo Sowińca oraz niewielkie tektoniczne wzgórza po południowej stronie Wisły. Pasmo Sowińca, porośnięte Lasem Wolskim, składa się z dwóch masywów: ................................. i .................................. (zwanego też Sikornikiem – 333 m n.p.m.), rozdzielonych Przełęczą Przegorzalską.
Sowińca (358 m n.p.m.)
Wzgórza Św. Bronisławy
Wzgórza Szeskiego
Sokolicy
Rzeźba Bielańsko-Tynieckiego PKjest dość urozmaicona, co spowodowane jest stosunkowo dużymi wysokościami względnymi. Stoki rozcięte są głęboko wciętymi wąwozami i parowami np. ......................, ........................, ........................., ...................
Wroni Dół
Wolski Dół
Mokry Dół
Poniedziałkowy Dół
Pomiędzy wzgórzami przepływa rzeka Wisła tworząc w rejonie Krakowa i Tyńca niewielki przełom pozorny (rzeka wykorzystała tu istniejące zapadlisko tektoniczne). W dolinie tej występują liczne zakola i starorzecza (tzw. wiśliska) – czyli odcięte, byłe fragmenty rzeki. Są one nadal wypełnione wodą lub częściowo zasypane i zabagnione, tworząc często tereny podmokłe.
prawda
fałsz
Na terenie Parku znajdują się trzy duże kompleksy leśne:
Las Wolski
kompleks leśny w okolicach Tyńca
Buczyna Czernichowska
Las Skawiński
położony na wzgórzu Srebrna Góra w Lesie Wolskim, założony w XVII wieku to
Klasztor na Bielanach
Klasztor w Tyńcu
Klasztor Norbertanek
ośmioboczna, kamienna kaplica różańcowa z połowy XVII wieku znajduje się w
Czernichowie
na Salwatorze
w Piekarach
ziemny kopiec o wysokości 34 metrów, usypany w latach 1820–1823, na Wzgórzu Św. Bronisławy, otoczony wybudowanym przez Austriaków fortem, bardzo dobry punkt widokowy
Kopiec Kościuszki
Kopiec Piłsudzkiego
zespół austriackich fortów powstały na przełomie XIX i XX wieku, mający na celu obronę Krakowa. Składa się na niego 29 obiektów obronnych rozsianych na terenie całego Parku
Zespół Fortów Twierdzy Kraków
Strzelnica na Woli Justowskiej
Data utworzenia: 1953 r. • Powierzchnia: 6,41 ha 10 Rezerwat przyrody znajdujący się w północnej części Lasu Wolskiego. Obejmuje malowniczy wąwóz z wapiennymi formami skałkowymi. Całość porasta starodrzew bukowy o charakterze zbliżonym do naturalnego i grąd. Według legendy, podczas najazdu tatarskiego w 1241 roku, Panny Zwierzynieckie z klasztoru Norbertanek uciekły do Lasu Wolskiego. Ich modlitwy o ratunek w pewien sposób zostały wysłuchane – zamieniły się w białe, wapienne skały. To te same, które dziś znajdują się w rezerwacie przyrody „Panieńskie Skały”. Inna wersja legendy mówi, że Siostry Norbertanki zapadły się pod ziemię, a pod skałami ukryta jest komnata ze stołem, wokół którego zasiadają do modlitwy. Podobno kiedyś istniała w skałach szczelina, przez którą można było ujrzeć śpiące w tym podziemnym klasztorze zakonnice.
Rezerwat przyrody Panieńskie Skały
Rezerwat przyrody „Bielańskie Skałki”
Rezerwat przyrody „Skałki Przegorzalskie”
Rezerwat przyrody „Skołczanka”
• Data utworzenia: 1957 r. • Powierzchnia: 1,73 ha Niewielki rezerwat przyrody położony na południowych stokach Srebrnej Góry. Został utworzony w celu ochrony muraw naskalnych i kserotermicznych na wapiennych formach skałkowych. W wyniku naturalnych procesów sukcesji obecnie porasta je roślinność krzewiasta i drzewa.
Rezerwat przyrody Panieńskie Skały
Rezerwat przyrody „Bielańskie Skałki”
Rezerwat przyrody „Skałki Przegorzalskie”
Rezerwat przyrody „Skołczanka”
• Data utworzenia: 1959 r. • Powierzchnia: 1,38 ha Mały powierzchniowo rezerwat przyrody o charakterze florystycznym, znajdujący się w krakowskich Przegorzałach. Celem powołania rezerwatu było zachowanie roślinności kserotermicznej na wapiennej ścianie skalnej. W celu przywrócenia pierwotnych siedlisk aktualnie wymaga zabiegów ochrony czynnej.
Rezerwat przyrody Panieńskie Skały
Rezerwat przyrody „Bielańskie Skałki”
Rezerwat przyrody „Skałki Przegorzalskie”
Rezerwat przyrody „Skołczanka”
Data utworzenia: 1957 r. • Powierzchnia: 36,77 ha Rezerwat przyrody o typie faunistycznym, położony na wzgórzach na wschód od Tyńca. Ochronie podlegają w nim przede wszystkim rzadkie i zagrożone wyginięciem gatunki owadów, w szczególności motyli, związane z siedliskami kserotermicznymi.
Rezerwat przyrody Panieńskie Skały
Rezerwat przyrody „Bielańskie Skałki”
Rezerwat przyrody „Skałki Przegorzalskie”
Rezerwat przyrody „Skołczanka”
Na terenie Parku znajduje się ponad 70 obiektów przyrodniczych objętych indywidualną ochroną w postaci pomników przyrody.
Występują one przede wszystkim w Parku Decjusza, w parku dworskim w Czernichowie, na cmentarzu należącym do Opactwa Tynieckiego oraz wzdłuż Alei Waszyngtona w Krakowie.
Tą formą ochrony objęto również obiekty przyrody nieożywionej: Jaskinię Kryspinowską, źródło Świętojańskie w Tyńcu oraz skałę Okrążek w Piekarach.
dobrze wiedzieć
nic mi z tego
Użytek o powierzchni 1,82 ha, utworzony w 2008 roku. Głównym przedmiotem ochrony są w nim murawy kserotermiczne oraz liczne rzadkie gatunki owadów.
Użytek ekologiczny Kowadza w Tyńcu
Użytek ekologiczny Dąbrowa
Użytek ekologiczny Staw Królówka
Użytek ekologiczny o powierzchni 14,97 ha, utworzony w 2018 roku w Krakowie, na północ od Lasu Tynieckiego. Celem utworzenia użytku jest zachowanie zbiorowiska zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych wraz z torfowiskiem przejściowym i wydmą pochodzenia eolicznego, stanowiącego siedlisko i ostoję chronionych gatunków roślin i zwierząt.
Użytek ekologiczny Kowadza w Tyńcu
Użytek ekologiczny Dąbrowa
Użytek ekologiczny Staw Królówka
Utworzony w 2013 r. użytek o powierzchni 0,85 ha, położony jest w rejonie ul. Winnickiej i ul. Królówka w Krakowie. Celem ochrony jest zachowanie ekosystemu zbiornika wodnego stanowiącego siedlisko chronionych gatunków zwierząt. Staw jest miejscem szczególnie licznego rozrodu ropuchy szarej, a także żaby moczarowej oraz ważek.
Użytek ekologiczny Kowadza w Tyńcu
Użytek ekologiczny Dąbrowa
Użytek ekologiczny Staw Królówka
Specjalny obszar ochrony siedlisk o powierzchni 282,86 ha, składający się z pięciu enklaw, w tym czterech na terenie Parku. Położony jest w południowo-zachodniej części Krakowa. Obejmuje najlepiej wykształcone i zachowane płaty łąk trzęślicowych i świeżych oraz fragmenty muraw kserotermicznych. Stanowią one siedlisko dla wielu gatunków ptaków oraz motyli, w tym w szczególności modraszków.
Obszar Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki Obszar Łąkowy
Obszar Natura 2000 Skawiński Obszar Łąkowy
Specjalny obszar ochrony siedlisk o powierzchni 44,13 ha, położony w południowej części Parku, nieopodal Skawiny. Obejmuje głównie łąki, w tym świeże, podmokłe i trzęślicowe. Jest to obszar występowania wielu cennych i rzadkich gatunków motyli (m.in. modraszków).
Obszar Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki Obszar Łąkowy
Obszar Natura 2000 Skawiński Obszar Łąkowy
Jest to teren położony po południowej stronie Wisły, w obrębie zrębowych wzgórz Krzemionek Dębnickich. Odsłaniają się tu na powierzchni wapienie górnojurajskie, w szczególności ich uławicona odmiana. Typowe dla tej odmiany wapieni w opisywanym rejonie są poziome ławice, obecność spękań i szczelin ciosowych oraz fakt występowania licznych konkrecji krzemionkowych, w postaci buł i płaskur, często ułożonych zgodnie z uławiceniem. Ze skałami tymi związane są liczne procesy krasowe, polegające głównie na wypłukiwaniu ze skał węglanu wapnia (CaCO3), które doprowadziły do powstania jaskiń oraz rozmyć krasowych
Skałki Twardowskiego
Skołczanka
Brama Tyniecka
Na obszarze Skałek Twardowskiego znajdują się między innymi: .............................................. i Jaskinia Twardowskiego
Jaskinia Jasna
Jaskinia Niska
Jaskinia Pychowicka
Jaskinia z Kulkami
Jaskinia Okno Zbójnickie
jest jedną z większych na całej Jurze Krakowsko-Częstochowskiej – długość wszystkich jej korytarzy wynosi ponad 500 metrów.
Jaskinia Jasna
Jaskinia Niska
Jaskinia Pychowicka
Jaskinia Twardowskiego
Jaskinia Okno Zbójnickie
Na południe od opisywanego miejsca znajdują się dwa duże kamieniołomy: Kapelanka i Zakrzówek. Pierwszy z nich działał od około 1909 roku, drugi od około 1939. Na terenie obu kamieniołomów prowadzono wydobycie uławiconej i skalistej odmiany wapieni jury górnej do lat 90. XX wieku. Dno kamieniołomu Zakrzówek po zaprzestaniu eksploatacji w naturalny sposób wypełniło się wodą, tworząc duży zbiornik wodny. Ze względu na rodzaj skał i prowadzone tu niegdyś prace wydobywcze akwen ten jest bardzo niebezpieczny. Ściany kamieniołomu Kapelanka, osiągające ponad 40 m wysokości, wykorzystywane są do wspinaczki – znajduje się tu duża liczba dróg wspinaczkowych.
Na terenie kamieniołomu ................................. jesienią 1940 roku pracował Karol Wojtyła.
Zakrzówek
Kapelanka
Jest to wąska dolina rzeki Wisły zlokalizowana pomiędzy Tyńcem a Piekarami. Wisła płynie rowem tektonicznym. Po jego obu stronach znajdują się zręby, czyli obszary wyniesione tektonicznie, zbudowane z wapieni górnojurajskich.
Przełom Wisły w Piekarach (Brama Tyniecka)
Skałki Twardowskiego
Po prawej stronie Wisły zlokalizowane są dwa większe wzgórza. Pierwsze z nich to .................................., na którym znajduje się stanowisko archeologiczne ze śladami wczesnośredniowiecznego grodziska i bytności ludzi z czasów kultury łużyckiej. Drugie to ................................. (Zamkowa), ze stromo opadającymi do Wisły ścianami skalnymi, zbudowanymi ze skalistej, odpornej odmiany wspomnianych wyżej wapieni. Zlokalizowane jest na nim Opactwo Tynieckie.
Grodzisko
Góra Klasztorna
Wiślana Góra
Kopieniec
Na lewym brzegu Wisły znajdują się pojedyncze, niewielkie wyniesienia, potocznie zwane Skałkami Piekarskimi. Należą do nich: .............., .................., ..............., ................. oraz ................. l. Wszystkie one zbudowane są z wapieni górnojurajskich.
Sowiarka
Kozierówka
Gołębiec
Okrążek
Kuściel
Obszar położony w północnej części tynieckiego kompleksu leśnego, objęty ochroną w formie rezerwatu przyrody. Większość jego powierzchni zajmują różne zbiorowiska leśne i zaroślowe. Wśród nich wyróżnić można wielogatunkowy las grądowy, ciepłolubną buczynę naskalną, kwaśną buczynę niżową, bór mieszany, bór sosnowy, zbiorowisko leśne z dominującym w drzewostanie grochodrzewem (robinią akacjową), ciepłolubne zarośla z dużym udziałem tarniny i głogu.
Skołczanka
Brama Tyniecka
Jest to jedno z najstarszych opactw na terenie Polski. Benedyktynów sprowadził do Tyńca w roku 1044.
Kazimierz Odnowiciel
Kazimierz Wielki
Władysław Jagiełło
Królowa Jadwiga
Głównym obiektem Opactwa jest kościół pw. św. ........................ Jest to budowla trójnawowa, posiadająca gotyckie prezbiterium i barokową nawę główną. Większość ołtarzy została wykonana przez wybitnego włoskiego architekta i rzeźbiarza – Francesco Placidiego.
pw. św. Piotra i Pawła
Jana
Matki Bożej Tynieckiej
Przemienienia Pańskiego
Klasztor zlokalizowany jest na Srebrnej Górze, w południowo-zachodniej części Lasu Wolskiego. Zakonników sprowadził tu w 1604 roku Marszałek Wielki Koronny Mikołaj Wolski.
Klasztor Kamedułów na Bielanach
Opactwo w Tyńcu
Żyją oni do dnia dzisiejszego w pustelniach lub pojedynczych celach, w milczeniu i samotności, a spotykają się jedynie podczas posiłków, Mszy Świętej i modlitw.
Kameduli na Bielanach
Benadyktyni w Tyńcu
Na terenie Klasztoru znajduje się kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz erem (pustelnia), które zbudowane zostały w latach 1609–1630. Kościół to budowla barokowa, trójnawowa, z rzędem kaplic po bokach i prostokątnym prezbiterium. Szczególnie interesująca jest fasada kościoła wykonana z białych, wapiennych bloków, ozdobiona wapieniem dębnickim. Znajdują się w niej figury świętych. Podziemia prezbiterium posiadają kaplicę oraz kryptę, w której zamurowane są szczątki zmarłych zakonników.
Klasztor na Bielanach
Opactwo w Tyńcu
Ciągły wstęp na teren klasztoru mają jedynie mężczyźni, kobiety mogą go zwiedzać jedynie w wybrane 12 dni w roku, co wynika z surowych przepisów klauzurowych.
Klasztor na Bielanach
opactwo w Tyńcu
Twierdza Kraków jest to system obronny miasta, jeden z największych i najlepiej zachowanych w Europie. Zbudowany został przez Austriaków w latach 1850–1914. Pierwotnie składał się z obwarowań Wawelu i kilku dużych fortów i bastionów na terenie dzisiejszego centrum Krakowa. Z czasem system obronny zaczęto rozbudowywać i poszerzać o kolejne forty, wysunięte o około 5–10 km od centrum miasta. Stworzono w ten sposób trzy pierścienie obronne. Tylko nieliczne obiekty zostały użyte w faktycznych walkach pod koniec 1914 roku, w czasie rosyjskiego oblężenia Krakowa.
Forty Twierdzy Kraków
Mury obronne Starego Miasta
Na terenie Parku znajduje się kilka budowli obronnych należących do Twierdzy Kraków. Oprócz - Fortu Bodzów – fort powstały w 1884 roku jako fort półstały, ziemno-drewniany. Przebudowany w latach 1913–1914 na stały fort artyleryjski. Obecnie fort jest w znacznym stopniu zrujnowany - są to:
Fort Kościuszko – olbrzymi fort cytadelowy, powstały wokół Kopca Kościuszki w latach 1850–1856.
Fort Olszanica – powstał w latach 1884–1885, jako fort półstały. Przebudowano go na fort pomocniczy piechoty około 1910 roku. Obecnie funkcjonuje w nim konny ośrodek jeździecki oraz Młodzieżowy Dom Kultury.
Fort Bielany – fort pancerny, pomocniczy, o typie rozproszonym. Znany jest również pod nazwą „Krępak”. Został wybudowany w latach 1908–1912, na południowo-zachodnich stokach Srebrnej Góry.
Fort Skała – powstały w 1878 roku jako fort półstały, a następnie przebudowany w latach 1884–1886 na fort pancerny, główny. Znajduje się na zachodnim stoku wzgórza Sowiniec. Od 1964 roku mieści się w nim obserwatorium astronomiczne
Fort Winnica – to fort pancerny, pomocniczy, znajdujący się na wzgórzu Winnica. Został wybudowany w latach 1898–1899. Obecnie w rękach prywatnych
Do produktów lokalnych tego regionu należą:
Kiełbasa lisiecka Tradycyjna, wędzona kiełbasa wieprzowa z wyczuwalnym smakiem pieprzu i czosnku. Wytwarzana na terenie gmin Liszki i Czernichów. Jest produktem wpisanym na Listę Produktów Tradycyjnych.
Obwarzanek krakowski Typowy i bardzo popularny produkt historycznie związany z Krakowem. Jego wypiek jest prowadzony prawdopodobnie od XIII wieku. Ma kształt spiralnie zwiniętego pierścienia, posypanego solą, makiem lub sezamem.
