WorksheetsӘДЕБИЕТ 1-АЙ 4-АПТА
Total questions: 65
Worksheet time: 35mins
«Түбінде мал баққан шаруаға … артық жер болмас» деп Асанқайғы үш барып, үш қайтқан мекен:
Астана
Алматы
Түндікті
Маңғыстау
«Айналаң жапан түз екен, тауыңның асты жез екен. Жұртың ашықпас» деп Асанқайғы сын айтқан мекен:
Қарсақбай,Жазқазған
Ертіс
Әулиеата
Түндікті
14 ғасыр аяғы мен 15 ғасыр басында өмір сүрген, мемлекет қайраткері, Әз Жәнібек ханның ақылшысы, «дала философы» атанған тұлға:
Ақтамберді
Асанқайғы
Доспамбет
Бұқар
Доспамбеттің
"Бозбаламен күліп-ойнап,
Қымыз ішер күн қайда?" деп аяқталатын толғауы
Қоғалы көлдер қом сулар
Айналайын,Ақжайық
Күлдір-күлдір кісінетіп
Күмбір - күмбір кісінетіп
16 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың басында өмір сүрген, Есім ханды ақ киізге салып, хан көтерушілердің бірі, жырау:
Бұқар
Шалкиіз
Жиембет
Ақтамберді
«Ақылсыз достан,
Ақылды дұшпан артық-ты» нақыл сөзінің авторы:
Ақтамберді
Шалкиіз
Жиембет
Бұқар
Доспамбет жыраудың «Қоғалы көлдер, қом сулар» толғауында кім өкінбес?
Күмбір-күмбір кісінетіп күрең мінген
Ақ ордағп еңкеймей кірген
Сайгез оқты тартып атқан
Сарыарқаның бойында соғысып өлген
«Айналайын, Ақжайық» толғауында аталған жер-су атау(-лар)ы:
Еділ
Ойыл
Қиыл
Жайық
Толғамалы жақ тартқан,
Толассыз тұрып оқ атқан,
Тоғыз оқ торғауытты бөгеген,
Тобылғыдан су татқан,
Жетпіс бесте жасы бар. Үзіндіде сипатталған тұлғаны атаңыз:
Шалкиіз
Бұқар
Ақтамберді
Қазтуған
«Жоғары қарап оқ атпа,
Жуық түсер жаныңа» Үзінді қай толғаудан алынған?
"Би Темірге бірінші толғау"
“Шағырмақ бұлт дай тастар”
“Би Темірді Қажя сапарынан тоқтату”
“Тоғай,тоғай,тоғай су”
«Кеуде бір жерді жол қылсам,
Шөлең бір жерді көл қылсам,
Құрап жанды көп жиып,
Өз алдына ел қылсам!» деп халықтың басын қосып, ел етуді армандаған жырау:
Шалкиіз
Жиембет
Ақтамберді
Қазтуған
«Аспанды бұлт құрсайды -
Күн жауарға ұқсайды» деп сөзін табиғи құбылыстармен байланыстырған жырау:
Ақтамберді
Шалкиіз
Бұқар
Жиембет
Ақтамбердінің адам баласын тек адал еңбек қана алға жетелейтінін көрсететін шығармасы:
Күлдір-күлдір кісінетіп
Шағырмақ бұлт жай тастар
Балаларыма өсиет
Көк көгершін көгершін
«… алса - жанды алар,
Жанды алған соң не қалар?» Үзіндідегі бос орынды толықтырыңыз:
Еділ
Жайық
Ойыл
-
«Жақсыңнан мені кем көрдің,
Жаманыңмен тең көрдің» Үзіндінің қай жырауға тиесілі екенін анықтаңыз:
Шалкиіз
Бұқар
Жиембет
Қазтуған
Доспамбет жыраудың «Айналайын, Ақжайық» толғауында аталған соғыс құралдары:
Ай балта
Ақ балта
Ақ найза
Сайгез оқ
Шалкиіздің өзін балағандар:
Арабы торы
Көп құлының бірі
Көбең семіз торы
Қараусыз қалған құл
Шалкиіздің Би Темірді балағандары:
Арабы торы
Алдаспан
Қағба
Алтынды кесе сары бал
Доспамбет жыраудың толғауларында аталған белгілі тұлғалар:
Сыпыра
Ер Мамай
Кетбұға
Үмбетей
«Бар арманым, айтайын,
Батырларша жорықта,
Өлмедім оқтан қайтейін!» деп жырлаған жырау:
Шалкиіз
Бұқар
Жиембет
Ақтамберді
“Достым менен дұспаным,
Апырым Ер Доспамбет! - дегей ме?”, - бұл үзінді қай толғаудан алынған
Шағырмақ бұлт жай тастар
Тоғай тоғай тоғай су
Қалаға қабылан жаулар тигей ме?
Апырым Ер доспамбет
Доспамбет жыраудың ұлдары:
Кетбұға
Есақай
Қабылан
Қосай
“Аймадет жыраудың руының не, тайпасвның аты болуы керек” ,- деп пікір айтқан кім?
Ханғали Сүйінішәлиев
Мұхтар Мағауин
Сәкен Сейффулин
Алма Қыраубаева
Ер Есімге айтқан толғауында Жиембет қай жаққа көшетінін айтады?
Сарыарқа
Жиделібайсын
Арқа
Еділ
"Айнала бұлақ, басы тең", "Азау, азау дегенің", "Тоғай, тоғай, тоғай су", "Арғымаққа оқ тиді" толғауларының авторы
Ақтамберді
Жиембет
Шалкиіз
Доспамбет
«Таудағы тарлан бөрі едім,
Тарылған сынды тынысым» Үзіндінің қай жырауға тиесілі екенін анықтаңыз:
Сыпыра
Үмбетей
Жиембет
Қазтуған
Бұқар өлеңдерін тақырыптары мен мазмұндарына байланысты екі түрге бөлуге болады:
өмір, бірлік, ерлік туралы
достық, адамгершілік туралы
отаршылдыққа қарсы сарын туралы
Абылай хан туралы
Бұқар өлеңдері кімдердің толғауларымен үндес?
Асанқайғы
Қазтуған
Шалкиіз
Жиембет
Қазтуған қонысымен қоштасу өлеңінде қазақ пен қай халықпен қарым-қатынасын тілге тиек етеді?
Қазақ,қырғыз
Қазақ, қалмақ
Қазақ, ноғай
Қазақ,өзбек
«Ай, Абылай, Абылай» толғауынан берілген үзіндіні жалғастырыңыз: «Отызға әбден келгенде...»
Жаңылып сөзден қаларсың
Кең дүниеге кенелдің
Үш жүздің баласының, атының басын бір кезеңге тіредің
Қара судың бетінде, шайқалып аққан сен едің
Жиембеттің Ер Есімге айтқан толғауында аталған қалмақ ханы:
Қалдан Серен
Ұса Серен
Қалдан Бошоқты
Бөрі хан
«Жақсысы кеткен ауылдың,
Артынан жақсы шықпаса,
Өртеніп кеткен жермен тең» Үзіндінің авторын анықтаңыз:
Бүқар жырау
Шалкиіз жырау
Ақтамберді жырау
Жиембет жырау
«Ай, Абылай, Абылай» толғауынан берілген үзіндіні жалғастырыңыз: «Он бес жасқа келгенде...»
Бақыт қонды басыңа, тақыт келді астыңа
Алтын тоға жең болдың
Жақсы жаман демедің
Арқада Әбілмәмбет төренің, Түейсін баққан құл едің
«Асқар таудың өлгені» толғауынан берілген үзіндіні жалғастырыңыз: «Көктегі бұлттың өлгені...»
Еңкейіп барып батқаны
Аса алмай таудан қалғаны
Қар астында қалғаны
Мұз болып тастай қатқаны
«... алса - елді алар,
Енді алмаған не қалар?» Үзіндідегі бос орынды толықтырыңыз:
Еділ
Жайық
Ойыл
Қиыл
«Бұл толғау жаңа низам жүріп, ел «штатқа» көніп, елді оязнай, болыс, ауылнайлар билей бастаған заманда, шамамен 1873 жылы айтылған» деп басталатын толғау:
Сарыарқа
Үш қиян
О, Ақтан жас, Ақтан жас
Зар Заман
Мұрат Мөңкеұлының айтуынша замананы шалған қырсық:
Әлеуметтік күйзеліс
Соғыс
Санақ
Ашаршылық
Мұрат Мөңкеұлы айтқан «Үш қиянға» жатпайтын нұсқа:
Жиделібайсын
Еділ
Маңғыстау
Жайық
"Зар заман” атауын әдеби термин ретінде алғаш рет қолданысқа енгізген жазушы:
Ахмет Байтұрсынұлы
Зейнулла Қабдолов
Мұхтар Әуезов
Мұхтар Мағауин
“Еділді тартып алғаны
Етекке қолды салғаны.
Жайықты тартып алғаны
Жағаға қолды салғаны.
Ойылды тартып алғанын
Ойдағысы болғаны..."-авторы:
Шортанбай Қанайұлы
Дулат Бабатайұлы
Мұрат Мөңкеұлы
Мұхтар Мағауин
Зар заман дәуірінде қазақтарға таңсық болған жағдай :
Дастарқандағы қымыздың орнына шайдың келуі
Қазақ халқының дінінен айырылуы
Қазақтардың отырықшылыққа көшуі
Мал шаруашылығымен айналысуды тоқтатуы
Зар Заманның төртінші белгісі :
Жақсы жаннан түңілген,
Жаман малдан түңілген
Патша жұртын қанады,
Байлар жөргем санады.
Ұл туады, атаменен егесіп,
Қыз туады, анаменен теңдесіп.
Ақша деген мал шықты.
Дулат Бабатайұлының «О, Ақтан жас, Ақтан жас» өлеңі бойынша берілген көркемдегіш құралды анықта : Сапы асынар ма екенсің?
Риторикалық сұрақ
Эпитет
Метафора
Синекдоха
Дулат Бабатайұлының «О, Ақтан жас, Ақтан жас» өлеңі бойынша берілген көркемдегіш құралды анықта :
Бадана көз, тоғыз тор
Метафора
Қайталау
Символ
Эпитет
Көркемдегіш құралды тап : Орыс – бүркіт, біз – түлкі
Теңеу
Метафора
Символ
Градация
Көркемдегіш құралды тап : Тілмашты көрдің жеңгеңдей
Теңеу
Метафора
Символ
Градация
Шортанбай айтқан зар заманның тарлығының белгісі :
Бір - бірлерін күндеген, жай - жайына жүрмеген
Жалмауыз болды үлкенің, қазақ сенің сорыңа
Мұсылманнан хал кетті, Тәңірім болғай деместен
Жақсы - жаннан түңілген, жаман - малдан түңілген
Адыра қалғыр заманның Мен жаратпаймын сүреңін! - деп келер заманнан түңілген ақын
Шортанбай
Нысанбай
Дулат
Мұрат
«Айтқызбасымды айтқыздың» өлеңіндегі Байғыз қарт ретінде сипатталған кім?
Мұрат Мөңкеұлы
Шортанбай Қанайұлы
Дулат Бабатайұлы
Нысанбай Жаманқұлұлы
Мұрат Мөңкеұлының «Сарыарқа» толғауы бойынша көркемдегіш құралды анықта : Күн көрдік, көшіп - қонып кәсіппенен
Эпитет
Инверсия
Эпифора
Риторикалық сұрақ
Мұрат Мөңкеұлының «Үш қиян» толғауы бойынша көркемдегіш құралды анықта : Еділдің бойы - қанды қиян Жайықтың бойы - майлы қиян
Риторикалық сұрақ
Аллитерация, анафора
Теңеу, градация
Эпифора, метафора, эпитет
Шортанбайдың үш зарына жатпайды :
Бала зар
Жесір зар
Зар Заман
Өлер зар
Зар заман дәуірінде қазақтар шошына қабылдаған:
Билік жүйесінің өзгеруі
Дәстүрлі қоғамның күйреуі
Бала-шағасы мен малдарының санаққа алынуын
Діннің әлсіреуі
Шортанбайдың үш зарында да халықтың басына түскен зарды, заманының зарын айтқан”, -деп айтқан кім?
Мұхтар Әуезов
Ахмет Байтұрсынұлы
Мұхтар Мағауин
Сәбит Мұқанов
Үзіндіде берілген көркемдегіш құралды анықта : Бір пара жанды малды қып, Бір пара жанды малсыл қып
Аллитерация, анафора
Риторикалық сұрақ
Теңеу
Градация
Үзіндіде берілген көркемдегіш құралды анықта : Азулыға бар заман, Азусызға тар заман
Градация
Риторикалық сұрақ
Метафора
Ассонанс, эпифора, метонимия
Үзіндіде берілген көркемдегіш құралды анықта : Жеті жұрт кетіп жол салған. Жеті жұрттың кеткен жер
Теңеу, градация
Аллитерация, анафора
Эпифора, метафора, эпитет
Риторикалық сұрақ
«О, Ақтан жас, Ақтан жас» өлеңінде жиі қолданылатын көркемдегіш құрал:
Эпитет
Риторикалық сұрақ
Метафора
Инверсия
«Үргеніш пен Бұхардан,
Қоңырат, Ташкент, Қоқаннан
Орнықты қоныс таба алмай,
Адыра қалғыр, бұл қоныс,
Асан би шұбап өткен жер,
Ноғайлы шұбап босқан жер!»
Үзінді алынған толғау:
«Сарыарқа»
«Зар заман»
«Үш қиян»
«Кенесары Наурызбай»
Жастайынан ел мен жердің тарихы туралы шежірелерді, көне жырларды да жақсы білген кім?
Мұрат Мөңкеұлы
Шортанбай Қанайұлы
Дулат Бабатайұлы
Мұхтар Маңауин
Мұрат ақын туралы көп деректерді жеткізген шәкірті:
Исатай
Мұрын жырау
Махамбет
Мұхтар Маңауин
Мұрат Мөңкеұлы рухани құндылықтарды сақтап қалу үшін көшуді насихаттаған жер:
Еділ маңы
Жайық пен Іле бойы
Жиделібайсын
Жем өзені
Өзендердің бірі-қанды су, бірі-даңды су,енді бірі жанды су аталып тұрған себебі:
Атамекенде болған көтерілістер мен соғыстарға байланысты айтылған
Бұл өзендердің бәрінде де атамекен үшін соғыстар болғанын жеткізгені
Билікке таласқан, атақ қуған адамдарға байланысты айтылған
Қанмен, көз жаспен былғанған деген мағынада
"Кәуір" сөзінің мағынасы :
Құру, жоғалу
Алыс жер, шалғай жер
Көне. Жау, дұшпан.
Кірпіш
Адамның азған белгісі :
Екі кісі дауласса, тату бол деп айтпайды
Адам арасындағы сенімсіздік
Әлсіздің жапа шегуі
Адамдардың тек пайда ойлауы
