кірістердің ең үлкен бөлігі, мемлекеттік және жергілікті салықтар түрінде жиналады.    

бюджетаралық қатынастар арқылы орталық бюджеттен жергілікті бюджетке немесе керісінше бөлінетін қаржылар

бұл мемлекетке және жергілікті билік органдарына салықтармен алымдар түрінде түсетін қаражаттар

жергілікті басқару органдарыөз бюджеттерін жоспарлаудажәне жұмсауда белгілі біртәуелсіздікке ие болуы керек.

әрбір бюджетке түсетін табыстар мен олардың шығыстары арасындағытепе-теңдік қамтамасыз етілуікерек.

әрбір басқару деңгейініңнақты табыс көздері мен шығын міндеттері анықталуытиіс.

бюджеттікресурстарды бөлу әділетті, түсінікті және айқын ережелербойынша жүзеге асырылуы тиіс

Орталық бюджеттен жергілікті бюджеттерге уақытшақаржылық қиындықтарды шешу үшін несиелер беру.

Орталық және жергілікті билік органдары арасында қаржыны бөлужәне пайдалану жөніндегі арнайы келісімдер жасау.

бұл реттеу нысанының ерекшелігі – қаражаттыңқайтарылатындығы және көбінесе төмен пайызбен немесепайызсыз берілуі

бұл мемлекет ішінде әртүрлідеңгейдегі бюджеттердің (республикалық, облыстық, қалалық, аудандық, т.б.) арасында қаражаттың бөлінуін, қайта бөлінуін жәнеолардың арасындағы қаржылық теңгерімді қамтамасыз етудісипаттайтын қаржылық қатынастар жүйесі.

аймақтар арасындағы қаржылық теңсіздікті жоюға жәнебюджеттердің тиімді орындалуын қамтамасызетеді.

бұл әртүрлі деңгейдегі бюджеттер арасындағықаржы ресурстарын қайта бөлуді қамтамасызететін әдістер мен құралдар жиынтығы.

орталықжәне жергілікті бюджеттер арасындағықаржылық теңдікті қамтамасыз етуүшін бюджетаралық трансферттержүйесін қолдану.

бұл орталық және жергілікті бюджеттер арасындағы қаржылық көмек көрсету нысаны

аймақтар арасындағы қаржылық теңсіздікті жоюға жәнебюджеттердің тиімді орындалуын қамтамасызетеді.

жергілікті басқару органдарыөз бюджеттерін жоспарлаудажәне жұмсауда белгілі біртәуелсіздікке ие болуы керек.

әрбірбюджетке түсетін табыстар мен олардың шығыстары арасындағытепе-теңдік қамтамасыз етілуікерек.

белгілі бір мақсатты жобалар мен бағдарламалар үшінбөлінетін қаржылар. Олар көбінесе инвестициялық жобаларды іске асыру үшін беріледі.

жергілікті бюджеттердің шығындарын жабуға арналған көмек. Бұлқаржылық көмек аймақтың қаржылық жағдайы нашар болған кезде беріледі және оны мақсатты түрде қолдану міндетті емес.

төменгі деңгейдегі бюджеттерге мақсатты қаржылық көмек көрсету. Бұл қаражат белгілі бір мақсатқа бағытталып, нақты бағдарламаларды немесежобаларды іске асыруға беріледі.

бұл орталық және жергіліктібюджеттер арасындағы қаржылық көмек көрсету нысаны

Орталық және жергілікті билік органдары арасында қаржыны бөлужәне пайдалану жөніндегі арнайы келісімдер жасау

Бұл келісімдерекі тараптың міндеттемелерін нақтылайды және бюджетаралыққатынастарды реттеудің икемді механизмін ұсынады.

Орталық бюджеттен жергілікті бюджеттерге уақытшақаржылық қиындықтарды шешу үшін несиелер беру.

төменгі деңгейдегі бюджеттерге мақсатты қаржылық көмек көрсету. Бұл қаражат белгілі бір мақсатқа бағытталып, нақты бағдарламаларды немесежобаларды іске асыруға беріледі

жергілікті бюджеттердің шығындарын жабуға арналған көмек. Бұлқаржылық көмек аймақтың қаржылық жағдайы нашар болған кезде беріледі және оны мақсатты түрде қолдану міндетті емес.

белгілі бір мақсатты жобалар мен бағдарламалар үшінбөлінетін қаржылар. Олар көбінесе инвестициялық жобаларды іске асыру үшін беріледі

бұл орталық және жергіліктібюджеттер арасындағы қаржылық көмек көрсету нысаны

салық түсімдерінің бір бөлігінорталық бюджеттенжергілікті бюджетке беру.

жергілікті бюджеттердің шығындарын жабуға арналған көмек

төменгі деңгейдегі бюджеттерге мақсатты қаржылық көмек көрсету.

белгілі бір мақсатты жобалар мен бағдарламалар үшін бөлінетін қаржылар

белгілі бір салық түрлерін жинау құқығын орталықтан жергілікті билікке беру.

салық түсімдерінің бір бөлігін орталық бюджеттен жергілікті бюджетке беру

орталық үкімет тарапынан аймақтарға берілетін жеңілдіктер арқылы олардың қаржылық жағдайын жақсарту мүмкіндігі.

белгілі бір мақсатты жобалар мен бағдарламалар үшінбөлінетін қаржылар

бұл мемлекетке және жергілікті билік органдарына салықтармен алымдар түрінде түсетін қаражаттар

бұл орталық (республикалық) және жергілікті (облыстық, қалалық, аудандық) бюджеттер арасындағы қаржылық өкілеттіктерді, кірістерді жинау мен шығыстарды орындау міндеттерін анықтайтын жүйе.

жергілікті бюджеттердің шығындарын жабу үшін жалпы мемлекеттік салықтардың бір бөлігін жергілікті деңгейгеберу.

орталық бюджет аймақтардың экономикалық дамуындағы алшақтықтарды азайту үшін арнайы қаржылық қорлар құрып, оларды қолдауды қамтамасыз етеді

бұл орталық (республикалық) және жергілікті (облыстық, қалалық, аудандық) бюджеттер арасындағы қаржылық өкілеттіктерді, кірістерді жинау мен шығыстарды орындау міндеттерін анықтайтын жүйе.

бұл мемлекетке және жергілікті билік органдарына салықтармен алымдар түрінде түсетін қаражаттар, сондай-ақ басқа да түсімдер.

бұл кірістердің ең үлкен бөлігі, мемлекеттік және жергілікті салықтар түрінде жиналады.    

бұл орталық және жергілікті билік деңгейлері арасында мемлекеттік қызметтерді көрсету, әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыру және инфрақұрылымды дамыту бойынша қаржыландыру міндеттерін бөлу

бұл аймақтарарасындағы экономикалық, әлеуметтік және қаржылықтеңсіздіктерді жою және барлық өңірлердің теңгерімдідамуын қамтамасыз етуге бағытталған мемлекеттіксаясаттың бір бөлігі

бұл аймақтың экономикалықәлеуеті, табыс деңгейі, инфрақұрылымы жәнеәлеуметтік жағдайлары бірдей емес, сондықтан бұлайырмашылықтарды теңестіру маңызды міндет болыптабылады.

бұл орталық және жергілікті билік деңгейлері арасында мемлекеттік қызметтерді көрсету, әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыружәне инфрақұрылымды дамыту бойынша қаржыландыру міндеттерін бөлу.

бұл мемлекетке және жергілікті билік органдарына салықтармен алымдар түрінде түсетін қаражаттар, сондай-ақ басқа да түсімдер

кірістердің ең үлкен бөлігі, мемлекеттік және жергілікті салықтар түрінде жиналады.    

айыппұлдар, әкімшілік алымдар, мемлекеттік қызметтер үшін төлемдер және т.б.    

Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын шығыстар: • Ұлттық қорғаныс және қауіпсіздік;

• Сыртқы саясат және халықаралық қатынастар;

• Зейнетақы және әлеуметтік төлемдер (кейбір түрлері);

• Республикалық маңызы бар инфрақұрылымдық жобалар (ірі жолдар, теміржол, әуежайлар);

• Білім және ғылымның жоғары деңгейі (университеттер, зерттеу институттары);

• Ұлттық денсаулық сақтау бағдарламалары.

Бастауыш және орта білім беру;    

•    Денсаулық сақтау саласы (жергілікті деңгейдегіауруханалар, емханалар);    

•    Жергілікті инфрақұрылым (жолдар, қоғамдықкөлік, коммуналдық қызметтер);    

•    Жергілікті мәдениет және спорт бағдарламалары;    

•    Әлеуметтік көмек және тұрғын үй мәселелері;

•    Қалалар мен аудандардың экологиялықпроблемаларын шешу.

Жеке табыс салығы (жергілікті деңгейде);    

•    Әлеуметтік салық;    

•    Мүлік салығы;    

•    Жер салығы;    

•    Көлік құралдарына салынатын салық;    

•    Жергілікті алымдар мен төлемдер (лицензиялар, әкімшілік алымдар)

Республикалық бюджетке түсетін кірістер:    

•    Корпоративтік табыс салығы (ірі компаниялардан);    

•    Қосылған құн салығы (ҚҚС);    

•    Экспорттық-импорттық кедендік баждар мен алымдар;    

•    Пайдалы қазбаларды өндіру салығы;    

•    Акциздер (белгілі бір тауарларға);    

•    Басқа да жалпы мемлекеттік салықтар мен алымдар.

кірістердің ең үлкен бөлігі, мемлекеттік және жергілікті салықтар түріндежиналады.    

айыппұлдар, әкімшілік алымдар, мемлекеттік қызметтер үшін төлемдержәне т.б.    

бюджетаралық қатынастар арқылы орталық бюджеттен жергілікті бюджеткенемесе керісінше бөлінетін қаржылар

Мұнай-газ өндіретінаймақтар, әсіресе батыс өңірлер, бюджетке айтарлықтай кіріс әкеліп, экономикалық тұрғыдан алда келеді.

Қаржылық ресурстардың әркелкі бөлінуікейбір аймақтарда бюджеттік тапшылық тудырады

Аймақтар арасындағы жалақы деңгейі, жұмыссыздық деңгейі және әлеуметтік жағдайлар да елеуліайырмашылықтарды көрсетеді

Экономикалық жағынан дамыған өңірлерге жұмыскүші көбірек тартылады, бұл ауылдық және артта қалған аймақтардың дамуынтежейді, себебі оларда еңбек ресурстары мен білікті кадрлар жетіспейді.

Қаржылық ресурстардың әркелкі бөлінуікейбір аймақтарда бюджеттік тапшылық тудырады

Аймақтар арасындағы жалақы деңгейі, жұмыссыздық деңгейі және әлеуметтік жағдайлар да елеуліайырмашылықтарды көрсетеді

Жергілікті бюджеттердің кірістері мен шығыстары арасындағы теңгерімсіздікті жоюүшін республикалық бюджеттен субвенциялар мен дотациялар түріндегі трансферттер бөлінеді.

Мемлекет инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларды жүзеге асыруарқылы артта қалған аймақтарға қолдау көрсетеді