Сыртынан урт пен еріндер,ішінен

тістер мен кызыл иек

Сыртынан — таңдай мен тіл, ішінен — ұрт пен еріндер

Сыртынан — жақ сүйектері, ішінен — көмей мен жұтқыншақ

Сыртынан — жақ сүйектері, ішінен — көмей мен жұтқыншақ

Musculus orbicularis oris

Бұл — еріннің айналасындағы бұлшықет, ауыз түбін құрамайды.

Musculus masseter

Бұл шайнау бұлшықеті, ауыз түбіне қатысы жоқ.

ауыз диафрагмасы diaphragma oris (жуп

жак-тіласты булшыкет Musculus mylohyoideus)

musculus digastricus venter anterior

musculus mylohyoideus, musculus geniohyoideus

Musculus buccinator

Бұл — ұрт бұлшықеті, ол да ауыз түбіне қатыспайды.

Ерінн/ауыз денекері comissura laborium

Labium inferius oris – төменгі ерін, өзі бөлек анатомиялық бөлік.

Labium superius oris – жоғарғы ерін, жеке құрылым, еріндердің қосылатын жері емес.

Philtrum – жоғарғы еріндегі тік сай, ерін бұрышына қатысы жоқ.

Uvula — кішкентай тілше, жұтқыншақпен қатынаста болғанымен, байланыстырушы құрылым емес.

Palatum durum — қатты таңдай, ауыз қуысының төбесі, жұтқыншақпен тікелей байланыс жасамайды.

аран

Isthmus faucium /e fausces

Tonsilla palatina — таңдай бадамшасы, ауыз-жұтқыншақ өткелінің жанында орналасқан

Corpus linguae (тіл денесі) – тілдің ортаңғы бөлігі, ал тілдік бадамша түбінде болады

Меншікті ауыз қуысында (cavitas oris propria) – тілдің түбі мен бадамша бұл бөлікте емес, ол жұтқыншақ аймағына жақын орналасқан.

Epiglottis – көмей қақпашығы, тілдік бадамша орналасатын жер емес.

тіл тубі мен кемей бебешігінік

аралыгында epiglottis меншікті ауыз куысында тіл тубінде (г linguae)

fauces аран

Palatum durum – қатты таңдай

Labium inferius oris – төменгі ерін,

Gingiva – қызыл иек

Frenulum linguae – бұл тіл мен жақ арасында орналасқан байлам, тіл асты безінің түтігінің ашылу орны емес.

ауыз куысына plica sublingualis

асты еміздікшесіне

/буртігіне caruncula sublingualis

Palatum durum – бұл ауыздың жоғарғы қатты таңдағы бөлігі, тіл асты безінің түтігімен байланысты емес.

Р

Тіс – тері мен май қабатынан құралған, ауыз қуысының қорғаушы қабатын құрайтын құрылым, тамақты майлы заттарға айналдыруға көмектеседі.

Тіс – тамақты химиялық өңдеуге арналған ас қорытуды қамтамасыз ететін асқазанның бөлшегі.

Тіс – ауыз қуысындағы жұмсақ дәм рецепторлары мен сенсорлық нейрондардан құралған, дәм сезу мен температураны анықтауға жауапты құрылым.

Тістер, dentes шырышты кабыкшаны тамакты механикалык ондеуге арналган суйектенген есінділері болп табылады

ауыз кіреберісі, жогарты екінші улкен азу тіс

денгейінде

Ауыздың тіл түбіндегі caruncula sublingualis-да ашылады.

Ауыздың жоғарғы қатты таңдайында (palatum durum) ашылады.

Ауыздың төменгі ерінінде орналасқан ұлтқы (faucial) даңғылында ашылады

Тіл мен таңдай

Frenulum linguae – Бұл тілдің тіктеу байламы, кілегей астындағы шелмай кеністігі емес.

уртмай

Тіл асты бездері

тілдін буйірінде,жиектерінде

тілдің орталық бөлігінде

тілдің алдыңғы бөлігінде

тілдің артқы бөлігінде

М. hyoglossus – тілді негізінен бүйірге және төмен қарай тартады

М. styloglossus – тілді артқа және жоғары тартады

иек-тіл булшыкеті

m.genioglossus

M. styloglossus (palate-related)

Ракышев:I,II,IIIжелбезек догасы гуындыларында басталатын булшыкеттер Әубәкіров:скелеттік,меншікті

Ракышев бойынша тіл бұлшықеттері тек скелеттік болып бөлінеді

Рубакіров классификациясы бойынша тіл бұлшықеттері сыртқы және ішкі деп бөлінеді.

Екі автор да тіл бұлшықеттерін бірдей, жалпылама топқа бөлсе болады, сондықтан олардың классификациясында айтарлықтай айырмашылық жоқ

m. longitudinalis inferior (төменгі бойлық булшыкеті)

• m. longitudinalis superior (жоғарғы бойлық булшыкеті)

жогаргы бойлык булшыкет m.longitudinalis superior, TeMeHrl бойлык булшыкет m.longitudinalis inferior, tigik келденек булшыкет m.transversus linguae ,тілдін вертикальді булшыкеті m. verticalis linguae

m. verticalis linguae (тілдің вертикальді булшыкеті)

Тіл (lingua) – Тағамды ауыз қуысынан жұтқыншаққа қарай итеруде қатысады

Тіл асты безі (glandula sublingualis) – Сілекей бөледі

Көмей (larynx) – Демалу мен дауыс шығару мүшесі

жумсак тандай пердесі н/е uvula palatinea тілшік

тіс сауыты,мойыны, тубірі corona,collum,radix dentis

Тіс сауыты (corona dentis)

Тіс өзегі (canalis radicis dentis)

Тіс түбірі (radix dentis

1-аптада – бұл кезеңде тек ұрықтың жалпы даму бастамасы жүреді

крыктык дамудын 7аптасында

20-аптада – бұл кезде сүт тістердің кейбірі пісіп жетілуі мүмкін

Жаңа туған кезде – бұл кезде тіс дамуы аяқталып

Альвеолярлы сүйек – тістің түбірі орналасатын сүйек бөлімі.

кызыл иек,цементі,альвеолярлы

суйек,периодонт

Қызыл иек (гингива) – ауыз қуысындағы тісті қоршап тұратын жұмсақ тін.

талшыктар, жасушалык элементтер, негізге

зат, кан тамырлары мен нервтер

Талшықтар (коллагенді талшықтар) – тісті альвеолярлы сүйекке бекітетін негізгі компоненттер.

Жасушалық элементтер – фибробласттар, остеобласттар, остеокласттар және басқа жасушалар, олар периодонттың қалыптасуында және жөнделуінде маңызды рөл атқарады.

Астыңғы жақ азу тістері арасындағы кеңістік

Жоғарғы жақтық орталық азу тістері арасындағы кеңістік

жогарты жактык орталык

азу тістері (алдыны тістер) арасындаты кен тіс аралык кеністік.курек тістер

тіс сауытыны кесу жиектерінін вестибулярлык беттері

аркылы жургізілген сызык.

Тіс доғасы — тіс сауытының вестибулярлы беттері арқылы жүргізілген сызық

Тіс доғасы — тек кесу жиегі бойынша жүргізілетін түзу сызық

Окклюзиялық жазықтық — тілдің үстіңгі бетімен өтетін сызық

Окклюзиялық жазықтық — жақ сүйектерінің буын беттерімен анықталады

окклюзиялык беттерінен

пайда болатын киялдык жазыктык

төменгі жақ күрек тістері жоғарғы жақ тістерін жауып тұрады

жогарты жаксуйектік курек тістері теменгі жак суйектін курек тістерін шамалы жауып орналасатын тістесу

жоғарғы және төменгі тістер бір деңгейде жанасады (қабаттаспайды)

тістер арасында үлкен тістік саңылаулар (диастема) болады

кіші азу тістер мее улкен ушінші азу тістер

Сүйір тістер сүт тістер қатарында болмайды

Сүт тістер қатарында тек күрек және азу тістер болады, сүйір тістер болмайды

Қызыл иек қалтасы тіс сауытының шайнау бетінде орналасады

Қызыл иек қалтасы тіс түбірі мен цемент арасына орналасады

тістін мойыны мен кызыл иектін арасында

<Тіс эмалінің құрамында 96-97% кальций гидроксиапатиті мен кальций карбонаты болады

96-97% кальций,магний фосфаттары,кальций

карбонаты,кальций гидроксиапатиты

Тіс эмалінде 96-97% кальций карбонаты болады

Дентин

Эмаль

эмаль, дентин, цемент

Тіс пен жаксуйектін оган сайкес келетін белігін ТІС- ЖАКСУЙЕК СЕГМЕНТІ деп атаймыз.Мысалы:жогаргы жане теменгі жаксуйектерде:курек тіс-жаксуйек,ит тіс-жаксуйек жане т.с.с сегменттер ажыратылады.

Тіс-жақ сегменті тек тіс сауытының орналасуымен байланысты

Күрек тіс-жақ сегменті тек жоғарғы жақта болады

Биопрогнатия — бұл прогениялық тістеудің түрі

Тік тістеу — ортогнатияның түрі

ортогнатия, прогениялык, биопрогнатия, тік тістеу

Прогениялық тістеу — бұл ортогнатияның түрі

Кызылиектен шыгып турган белігі

<Клиникалық тіс сауыты — бұл тістің түбірі

Клиникалық тіс сауыты — бұл тістің цемент қабаты

Клиникалық тіс сауыты — бұл тіс түбірінің жоғарғы бөлігіндегі сүйек қабаты

9-13 жас

6-7 жастан бастап

12-14 жас

Тұрақты тістердің формуласы — 2.1.1.2

Тұрақты тістердің шығу уақыты — 12-13 жас

2123 жане 6-7 жас

бет канкасы,самай-томенги жак буыны, шайнау силекей бездери булшыкеттери,ерин,урт,тандай, тис,тил,ауыз куысынын

Шайнау аппаратында тек тіл мен тістер ғана қатысады

Шайнау аппаратында тек ауыз қуысы мен таңдай ғана бар

Цемент тек тістің эмаль қабатымен байланысады

уштасып байланысу

Цемент байланысы тек уақытша болады

2.1.2.2

2.1.2.2

2.1.0.2