Duy vật siêu hình

Duy tâm chủ quan

Duy tâm khách quan

Duy vật biện chứng

Nhân sinh quan

Thế giới quan

Phương pháp luận

Nhận thức luận

Duy tâm

Siêu hình

Thần thoại

Duy vật

Vật chất không tồn tại thật sự

Vật chất đã tiêu tan

Phá bỏ những giới hạn hiểu biết trước đây của chúng ta về vật chất

Vật chất có tồn tại nhưng con người không thể nhận thức

Nhân sinh quan

Thế giới quan

Tri thức

Ý thức

Những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ Cận đại

Những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ hiện đại

những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ cổ đại

Những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ tư bản phát triển

Những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ Cận đại

Những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ Hiện đại

Những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ Cổ đại

Những phát minh của khoa học tự nhiên thời kỳ tư bản phát triển

Bất khả tri luận

Khả tri luận

Phương pháp luận

Nhận thức luận

Thời kỳ cộng sản nguyên thủy phát triển cực thịnh

Thời kỳ chiếm hữu nô lệ hình thành và phát triển

Thời kỳ phong kiến và nửa thực dân phát triển

Thời kỳ tư bản chủ nghĩa phát triển thịnh vượng

Lịch sử xã hội là một quá trình thống nhất, phát triển theo những quy luật nội tại và tất yếu

Lịch sử xã hội vận động theo quy luật mà chúa trời đã tạo ra

Lịch sử xã hội vận động tất yếu theo quy luật mà các đấng siêu nhiên đã vạch sẵn

Lịch sử xã hội là quá trình phát triển theo những quy luật nội tại của nó

Chỉ đề cập đến nhân sinh quan

Chỉ đề cập đến thế giới quan

Đi từ thế giới quan đến nhân sinh quan

Đi từ nhân sinh quan đến thế giới quan

Tri thức

Niềm tin

Lý tưởng

Tình cảm

Trình độ học vấn

Trình độ phát triển của thế giới quan

Trình độ phát triển của nhân sinh quan

Sự đa dạng của các mối quan hệ cộng đồng

Duy tâm chủ quan

Duy tâm khách quan

Biện chứng duy tâm

Biện chứng tự phát

Sống và làm việc không theo định hướng, đường lối rõ rệt, không có chính kiến hẳn hoi, ngả nghiêng nhằm mưu lợi trước mắt

Chỉ nghĩ đến lợi ích vật chất

Chỉ nghĩ đến bản thân và gia đình của mình không chú ý đến lợi ích của tập thể

Nhận thức đúng và làm theo yêu cầu thực tiễn

Cha, mẹ không định hướng nghề nghiệp cho con

Sự nhận thức và định hướng chưa đầy đủ

Sự thiếu ý chí vươn lên

Sự thiếu nghị lực, vượt khó

Vì đó là vấn đề có ý nghĩa nền tảng và là điểm xuất phát để giải quyết các vấn đề còn lại

Mọi hiện tượng trong thế giới này chỉ có thể là hiện tượng vật chất

Vật chất và tinh thần vốn tồn tại như là điều kiện, tiền đề của nhau

Vật chất và tinh thần là những vật thể phổ biến

Vì thế giới quan đúng đắn là tiền đề quan trọng để xác lập phương thức tư duy hợp lý và nhân sinh quan tích cực trong khám phá và chinh phục thế giới

Vì nó đòi hỏi con người xem xét thế giới phải dựa trên những khuôn mẫu lý tưởng để điều chỉnh hành vi

Vì mọi hoạt động của con người phải từ thực tiễn

Vì đó là khuôn mẫu lý tưởng để có nhân sinh quan phù hợp

Vì nó sẽ quyết định mức độ hoàn thiện của phương thức tư duy, nhân sinh quan trong khám phá và chinh phục thế giới

Vì nó sẽ quyết định trình độ của cá nhân trong quá trình nhận thức thế giới

Vì những vấn đề triết học đặt ra là vấn đề con người

Vì những vấn đề triết học đặt ra trước hết là vấn đề tư duy, ý thức

Tư duy phê phán

Tư duy kinh nghiệm

Tư duy khoa học

Tư duy siêu hình

Duy tâm

Kinh viện

Siêu hình

Hiện sinh

Sử dụng các công cụ của khoa học cơ bản, kinh nghiệm của con người. Khái quát thế giới bằng lý luận

Sử dụng công cụ lý tính, các tiêu chuẩn logic, những kinh nghiệm sống. Khái quát thế giới quan bằng lý luận

Là khoa học của mọi khoa học nên dễ dàng khái quát thế giới bằng lý luận

Là khoa học của mọi khoa học và là một hình thái ý thức xã hội, dễ dàng khái quát thế giới qua nhãn quan của các nhà triết học

Đó là định hướng đúng đắn để giải quyết có hiệu quả các vấn đề lý luận đặt ra

Đó là định hướng đúng đắn để giải quyết có hiệu quả các vấn đề thực tiễn đặt ra

Đó là định hướng đúng đắn để giải quyết có hiệu quả các tồn tại của thời kỳ kinh tế bao cấp trước đó

Đó là định hướng đúng đắn để giải quyết có hiệu quả các vấn đề do chiến tranh gây ra

Không phù hợp vì triết học Mác-Lênin ra đời từ thế kỷ 19

Rất phù hợp để thúc đẩy các luồng tư duy

Rất phù hợp để giải quyết các mâu thuẫn chủ yếu đang tồn tại giữa các quốc gia, dân tộc

Rất phù hợp để phân tích các xu hướng vận động, phát triển của xã hội từ đó có giải pháp thích

Không nhận thức được thế giới

Nhận thức sai về thế giới

Không có phương hướng hành động

Không thể tư duy

Đó là tiền đề đảm bảo sự thành công trong hoạt động cụ thể của mọi lĩnh vực

Đó là tiền đề đảm bảo sự thành công trong công tác lý luận

Đó là tiền đề đảm bảo sự thành công trong kinh tế

Đó là tiền đề đảm bảo sự thành công trong văn hóa, xã hội

Duy vật siêu hình

Duy vật biện chứng

Duy tâm khách quan

Duy tâm chủ quan

Kết nối với các đấng tối cao hoặc người thân đã chết, mong muốn gắn kết và hòa giải các quan hệ cá nhân, gia đình và xã hội

Thể hiện mong muốn hỗ trợ và chia sẻ với người thân đã chết về mọi vấn đề vật chất, tinh thần cho cuộc sống của họ

Muốn tìm câu trả lời chính xác về sự sống, cái chết, niềm hạnh phúc và khổ đau mà con người đang trải qua

Gắn kết, hòa giải các quan hệ của các cá nhân; thông qua những mật mã văn hóa để trao - truyền các giá trị văn hóa, tín ngưỡng

Vì bên cạnh nội dung sẽ xuất hiện hiện tượng chi phối

Vì bên cạnh cái tất nhiên thường có cái ngẫu nhiên làm biến đổi kết quả

Vì bên cạnh kết quả sẽ xuất hiện những nguyên nhân trái chiều

Vì bên cạnh bản chất sẽ xuất hiện những hiện tượng không phù hợp

Vì cuộc sống không bằng phẳng, ý chí mạnh sẽ hạn chế tổn thương, đau đớn để thành công

Đó là yếu tố giúp chúng ta độc lập, tự chủ, phát huy sức mạnh vượt qua mọi trở ngại để thành công

Vì đó là sức mạnh tinh thần, là tài sản lớn nhất của đời người giúp chúng ta thành công

Vì đó là sự kiên trì theo đuổi mục tiêu mà mình chọn để thành công

Thế giới quan duy vật biện chứng. Vì đó là tiền đề quan trọng để khám phá và chinh phục thế giới

Thế giới quan duy vật. Vì sẽ giúp chúng ta hiểu biết tường tận về thế giới và bản thân con người

Thế giới quan. Vì sẽ giúp ta hiểu trật tự vật chất và tinh thần trong thế giới

Triết học. Vì phạm vi phản ánh rộng và bao quát

Vận dụng phép biện chứng để thay đổi nhận thức của bản thân phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh sống

Vận dụng phép biện chứng duy vật theo quan điểm khách quan, toàn diện và sự đa dạng của hiện thực

Vận dụng nhân sinh quan tích cực trong sự phong phú của các mối quan hệ xã hội

Tận dụng mọi nguồn lực để thay đổi hoàn cảnh

Duy vật biện chứng

Duy vật siêu hình

Duy vật chất phác

Chủ nghĩa thực dụng

Quyết định thế giới quan của mỗi cá nhân

Là cơ sở gián tiếp hình thành nên thế giới quan

Là cơ sở trực tiếp hình thành nên thế giới quan

Có vai trò nhưng không quan

Phạm trù ý thức

Phạm trù vật chất

Phạm trù chất

Phạm trù lượng

Định nghĩa vật chất thông qua ý thức.

Định nghĩa vật chất thông qua vận động.

Định nghĩa vật chất thông qua tồn tại.

Định nghĩa vật chất thông qua khái niệm.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Mối quan hệ giữa vật chất và vận động

Mối quan hệ giữa vật chất và tinh thần

Mối quan hệ giữa vật chất và cảm giác

Nguyên tắc khách quan

Chủ quan

Biện chứng

Lịch sử cụ thể

Quy vật chất về một hay một vài dạng cụ thể và xem chúng là khởi nguyên của thế giới, tức quy vật chất về những vật thể hữu hình, cảm tính đang tồn tại ở thế giới bên ngoài.

Quy vật chất về một dạng tinh thần và xem chúng là khởi nguyên của thế giới, tức quy vật chất về những hình ảnh, đấng quyền năng cảm tính đang tồn tại ở thế giới bên ngoài.

Quy vật chất về một dạng thực tại khách quan, được con người chụp lại, chép lại, không phụ thuộc vào cảm giác.

Quy vật chất về một dạng cụ thể hữu hình, cảm tính đang tồn tại bên ngoài thế giới.

Phải dựa vào hiện thực khách quan, vận dụng đúng quy luật khách quan

Phải luôn xuất phát từ hiện thực khách quan, tôn trọng khách quan, nhận thức và vận dụng đúng đắn quy luật khách quan

Phải dựa vào hiện thực khách quan, tôn trọng khách quan, vận dụng khách quan trong nhận thức và thực tiễn

Phải dựa vào khách quan và chủ quan trong nhận thức và hoạt động thực tiễn

Hoạt động thực tiễn

Hoạt động lao động

Hoạt động sáng tạo

Hoạt động sản xuất

Giúp con người khái quát, trừu tượng hoá, suy nghĩ độc lập, tách khỏi sự vật cảm tính, giao tiếp trao đổi tư tưởng, lưu giữ, kế thừa những tri thức, kinh nghiệm phong phú của xã hội đã tích luỹ được qua các thế hệ, thời kỳ lịch sử.

Giúp con giao tiếp, trao đổi tư tưởng, lưu giữ, kế thừa những tri thức, kinh nghiệm phong phú của xã hội đã tích luỹ được qua các thế hệ, thời kỳ lịch sử.

Giúp con người khái quát, trừu tượng hoá, suy nghĩ độc lập, lưu giữ, kế thừa những tri thức, kinh nghiệm phong phú của xã hội đã tích luỹ được qua các thế hệ, thời kỳ lịch sử.

Giúp con người trao đổi tư tưởng, lưu giữ, kế thừa những tri thức, kinh nghiệm phong phú của xã hội đã tích luỹ được qua các thế hệ, thời kỳ lịch sử.

Nhận thức đúng về nguồn gốc ra đời của ý thức

Nhận thức đúng về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Nhận thức đúng về nguồn gốc ra đời của vật chất

Nhận thức đúng về vai trò của vật chất và ý thức

Tính tích cực, sáng tạo

Tính tích cực, năng động

Tính tích cực chủ động

Tính chủ động, sáng tạo

Nguồn gốc tự nhiên

Nguồn gốc xã hội

Nguồn gốc lịch sử

Nguồn gốc vật chất

Kinh nghiệm, mối quan hệ, trình độ, nắng lực của mỗi người

Mối quan hệ, điều kiện lịch sử - xã hội, trình độ, kinh nghiệm sống của chủ thể phản ánh.

Đối tượng phản ánh, điều kiện lịch sử - xã hội, phẩm chất, năng lực, kinh nghiệm sống của mỗi người.

Điều kiện lịch sử - xã hội, kinh nghiệm, trình độ của mỗi người.

Vật chất quyết định ý thức

Ý thức quyết định vật chất

Vật chất và ý thức có mỗi quan hệ biện chứng với nhau

Vật chất quyết định sự sống

Quyết định hình thức của ý thức

Quyết định nội dung của ý thức

Chi phối nội dung của ý thức

Độc lập hình thức của ý thức

Thế giới quan duy vật

Phép biện chứng duy tâm

Phép biện chứng duy vật

Phép biện chứng chất phác

Ba nguyên lý, hai quy luật và sáu cặp phạm trù

Hai nguyên lý, ba quy luật và sáu cặp phạm trù

Hai nguyên lý, ba quy luật và năm cặp phạm trù

Bốn nguyên lý, ba quy luật và sáu cặp phạm trù

Thế giới thống nhất ở tính vật chất

Thế giới thống nhất ở tính tồn tại của nó

Thế giới thống nhất ở nguồn gốc tinh thần

Thế giới thống nhất ở tính ý thức của nó

Vận động của vật chất là quá trình đi từ thấp đến cao

Vật chất vô hạn và vô tận

Vật chất không vận động

Vật chất biểu hiện sự tồn tại của nó thông qua vận động

Duy tâm

Duy vật

Bất khả tri luận

Nhất nguyên

Duy vật

Duy tâm

Siêu hình

Biện chứng

Duy vật thời Cổ đại

Duy vật thời Trung đại

Duy vật thời Cận đại

Duy vật thời Hiện đại

Vật chất và ý thức

Vật chất, thống nhất ở tính vật chất

Vật chất và các hình thức của nó

Vật chất, thống nhất ở tính khách quan

Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Nguồn gốc xã hội của ý thức

Ý thức là sản phẩm của bộ óc người

ý thức là sự phản ánh cao nhất của bộ não con người

Cảm giác, ý thức của chúng ta có khả năng phản ánh đúng thế giới khách quan

Cảm giác, ý thức của chúng ta không thể phản ánh đúng thế giới vật chất

Cảm giác, ý thức phụ thuộc thụ động vào thế giới vật chất

Cảm giác, ý thức là nguồn gốc của thế giới khách quan

Học tập

Nghiên cứu

Sáng tạo

Lao động

Vì muốn cải tạo được sự vật, trước hết con người phải có sự hiểu biết sâu sắc về sự vật đó.

Vì muốn hiểu được sự vật trước hết con người phải có tri thức đầy đủ về sự vật đó

Vì muốn cải tạo được sự vật trước hết con người phải có sự nghiên cứu về các sự vật hiện tượng đó.

Vì muốn biết được sự vật, hiện tượng trước hết con người phải có tình cảm với sự vật, hiện tượng đó

Thực tiễn xã hội

Nhu cầu xã hội

Lao động sáng tạo

Lao động và ngôn ngữ

Mẫu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong chủ nghĩa tư bản

Nền sản xuất tư bản và tính chất xã hội hoá của sản xuất phát triển

Mâu thuẫn giai cấp trong chủ nghĩa tư bản không thể điều hoà được

Nền sản xuất phát triển của chủ nghĩa tư bản với trình độ của lực lượng sản xuất

Thực tiễn xã hội

Sự phát triển của xã hội

Yêu cầu xã hội

Hiện thực khách quan

Do phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành khác nhau

Do phương thức liên kết giữa các yếu tố khác nhau

Do quá trình phát triển của các yếu tố khác nhau

Do quá trình phát triển của các yếu tố khác nhau

Do phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành khác nhau

Do phương thức liên kết giữa các yếu tố khác nhau

Do quá trình phát triển của các yếu tố khác nhau

Do quá trình vận động của các yếu tố tạo thành khác nhau

Sự xuất hiện các hợp chất mới

Sự xuất hiện các giống loài động vật, thực vật mới thích ứng tốt hơn với môi trường

Sự thay thế chế độ xã hội này bằng một chế độ xã hội khác cao hơn, văn minh hơn

Sự thay thế cấu trúc xã hội, phát minh mới

Độ

Bước nhảy

Chuyển hoá

Tịnh tiến

Chứng minh nguyên tử không bất biến, nhưng không chứng minh vật chất bất biến

Chứng minh nguyên tử biến mất và vật chất cũng biến mất

Chứng minh quan niệm vật chất của chủ nghĩa duy vật không còn

Chứng minh vật chất tồn tại

Các nhà triết học duy tâm đã phủ nhận đặc tính tồn tại khách quan của vật chất

Các nhà triết học duy tâm đã thừa nhận đặc tính tồn tại khách quan của vật chất

Các nhà triết học duy tâm đã cho rằng vật chât tồn tại khách quan

Các nhà triết học duy tâm cho rằng vật chất tồn tại chủ quan

Họ chưa thoát khỏi phương pháp tư duy siêu hình

Họ chưa thoát khỏi phương pháp tư duy biện chứng

Họ chưa thoát khỏi phương pháp tư duy logic

Họ chưa thoát khỏi phương pháp tư duy phản biện

Vì vật chất chỉ có thể tồn tại bằng cách vận động và thông qua vận động mà biểu hiện sự tồn tại của nó với các hình dạng phong phú, muôn vẻ, vô tận

Vì vật chất luôn luôn vận động, thông qua vận động mà biểu hiện sự tồn tại của nó. Đứng im chỉ là tạm thời.

Vì vật chất không ngừng vận động và đứng im chỉ là tạm thời, tương đối

Vì vất chất luôn thể hiện sự tồn tại của nó qua vận động, nếu không có vận động sự vật sẽ tiêu vong

Sự vật, hiện tượng nào cũng là một thể thống nhất có kết cấu nhất định. Trong hệ thống ấy, chúng luôn tác động, ảnh hưởng lẫn nhau từ đó gây ra sự biến đổi nói chung, tức vận động

Sự vật, hiện tượng nào cũng cũng tồn tại trong thế giới khách quan và chúng luôn vận động

Mọi sự vật, hiện tượng đều là những biểu hiện cụ thể của vật chất, chúng chịu sự chi phối của quy luật khách quan

Sự vật, hiện tượng nào cũng tồn tại độc lập với ý thức của con người và vận động theo quy luật khách quan

Vận động cơ học. Vì mọi sự vật, hiện tượng đều không ngừng dịch chuyển từ vị trí này sang vị trí khác trong không gian

Vận động hóa học. Vì mọi sự vận, hiện tượng đều không ngừng biến đổi từ dạng này sang dạng khác

Vận động lý học. Vì mọi sự vận, hiện tượng đều không ngừng biến đổi từ dạng này sang dạng khác

Vận động xã hội. Vì xã hội là sản phẩm của con người, con người là biểu hiện của sự phát triển cao nhất của tự nhiên

Vận động, vì thông qua vận động sự vật biểu hiện sự tồn tại, thuộc tính vốn có, bản chất và đặc trưng của chúng

Vận động, vì thông qua vận động sự làm cho sự vật phát triển và biến đổi

Đứng im, vì chỉ có đứng im thì bản chất của sự vật mới bộc lộ

Đứng im, ví đứng im cũng là một trạng thái của vận động, vận động trong thăng bằng

Vật chất không tự nhiên sinh ra và không mất đi không thể để lại dấu vết, mà luôn chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác

Vật chất luôn vô hạn và vô tận, chúng luôn chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác

Vật chất luôn tồn tại và mất đi không diễn ra một cách tự nhiên sinh ra mà luôn chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác

Vật chất tồn tại vĩnh viễn, vô hạn vô tận không sinh ra và không mất đi không thể để lại dấu vết

Hoạt động thực tiễn là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động vào đối tượng hiện thực buộc chúng phải bộc lộ thuộc tính, kết cấu, bản chất.. qua đó con người nhận biết nó

Hoạt động thực tiễn là hoạt động cơ bản của con người

Hoạt động thực tiễn là hoạt động giúp con người nhận thức và cải tạo thế giới từ

Hoạt động thực tiễn là quá trình con người cải tạo tự nhiên bắt chúng phải bộc lộ thuộc tính, kết cấu, bản chất.. qua đó con người nhận biết nó

Vì họ không hiểu được nguồn gốc ra đời của ý thức

Vì họ có quan điểm đối lập với chủ nghĩa duy vật

Vì họ cho rằng ý thức là cái có trước và giữ vai trò quyết định

Vì họ thuộc trường phái duy tâm

Vì thông qua hoạt động lao động cải tạo thế giới khách quan con người từng bước nhận thức được thế giới, có ý thức ngày càng sâu sắc về thế giới

Vì thông qua hoạt động lao động con người tạo ra của cái vật chất và nâng cao ý thức của mình

Vì thông qua lao động cải tạo thế giới con người từng bước hiểu được thế giới, từ đó cải tạo thế giới theo ý muốn chủ quan của mình

Vì thông qua lao động tạo ra của cải vật chất con người đồng thời học tập nâng cao trình độ hiểu biết

Sản xuất

Lao động

Thực tiễn

Xã hội

Phản xạ không có điều kiện và có điều kiện

Phản ánh mang tính bản năng, tư duy

Phản ánh tích cực, sáng tạo hiện thực khách quan

Phản ánh thụ động thế giới hiện thực khách quan

Vật chất

Ý thức

Phát triển

Biện chứng

Vì không học tập và nâng cao trình độ sẽ không theo kịp sự phát triển của xã hội

Vì xã hội luôn phát triển đi từ thấp đến cao

Vì thế giới vật chất và xã hội loài người luôn phát triển đi từ thấp đến cao

Vì thế giới vật chất và thực tiễn xã hội không ngừng vận động biến