Worksheets228-316
Total questions: 89
Worksheet time: 45mins
Үндестік заңына бағынбайтын сөзді көрсетіңіз:
жеңімпаз
жүйрік
арманшыл
бәсекені
атақты
Үндестік заңына бағынбайтын сөзді көрсетіңіз:
сөзуар
парақор
арманшыл
бәсекені
атағы
Үндестік заңына бағынбайтын сөзді көрсетіңіз:
ақбөкен
күзен
құралай
аққу
шымшық
Үндестік заңына бағынбайтын қосымшасы бар сөзді көрсетіңіз:
ағашпен
талапты
үйде
аққуға
жайлауда
Үндестік заңына бағынбайтын қосымшаны табыңыз:
-мен;-пен
-да;-де
-ша;-ше
-ыс;-іс
-мыс;-міс
Үндестік заңына бағынбайтын қосымшасы бар сөзді көрсетіңіз:
қаланікі
талапты
көшеде
аққуға
ауылыма
Үндестік заңына бағынбайтын қосымшаны табыңыз:
-бен;-бенен
-нда;-нде
-шақ;-шек
-ып;-іп
-мақ;-мек
Үндестік заңына бағынбайтын жұрнақты табыңыз:
-нікі;-дікі
-нда;-нде
-қа;-ке
-ның;-нің
-а;-е
Екпін түспейтін етістіктің формалары:
-ма;-ме
-ып;-іп
-қан;-кен
-ыс;-іс
-қалы;-келі
Буын үндестігі немесе:
сингармонизм
лингвальды аттаракция
лабиальды аттаракция
лабиалдану
үндесу заңы
Үндестік заңына бағынбайтын қосымшаны табыңыз:
-күнем
-лар
-лау
-ты
-дың
Үндестік заңына бағынбайтын қосымшаны табыңыз:
-қор
-лар
-шыл
-ты
-дей
Үндестік заңына бағынбайтын қосымшаны табыңыз:
-паз
-лар
-аң
-ды
-ең
Үндестік заңына бағынбайтын күрделі сөз:
көкқұтан
қосаяқ
жолбарыс
қарақұрт
тасбақа
Үндестік заңына бағынатын қосымша:
-ды
-мен
-паз
-хана
-кер
Үндестік заңына бағынбайтын сөз:
көкжал
асқазан
атжалман
құрбақа
аяққап
Үндестік заңына бағынбайтын сөз:
көкарна
асқазан
әбзел
құрбақа
шыныаяқ
Дыбыстық жүйе мәселелерін қарастырған орыс түркітанушы ғалымдары:
Н.Ильминский, В.Радлов
В.Фердинанд, Ф.Боост
Е.Земская, П.Грайс
П.Лафарг, Е.Колпаков
И.Кант, Ч.Пирс
Дыбыстық жүйе мәселелерін қарастырған орыс түркітанушы ғалымдары:
Н.Кононов, П.Мелиоранский
Л.Теньер, В.Солнцев
Л.Щерба,П.Грайс
П.Лафарг, Е.Колпаков
Н.Хомский, И.Кант
Байырғы сөздерде кездеспейтін, жасанды тіркестер:
шәлкес тіркестер
дыбыстар тіркесі
қайталама дыбыстар тіркесі
дыбыстар үндесімі
жасанды тіркестер
Тілдегі дыбыстардың тарихи қалыптасқан орны:
дыбыстар тіркесі
шәлкес тіркестер
қайталама дыбыстар тіркесі
дыбыстар үндесімі
жасанды тіркестер
Бір дыбыстың екі рет қайталанып қолданылуы:
қайталама дыбытар тіркесі
шәлкес тіркестер
дыбыстар тіркесі
дыбыстар үндесімі
жасанды тіркестер
«Материалы к изучению киргизского наречия» (- К., 1860) еңбегінің авторы:
Н.Ильминский
П.Мелиоранский
В.Катаринский
В.Лаптев
В.Радлов
«Краткая грамматика казах-киргизского языка. (Ч.1. Спб. 1894.) еңбегінің авторы:
П.Мелиоранский
Н.Ильминский
В.Катаринский
В.Лаптев
В.Радлов
Солтүстік түркі тілдерінің фонетикасы(-Л.,1882) еңбегінің авторы:
Мелиоранский
Павлов
Ильминский
Сингармонизмді «екінші сөзбен дыбыстар гармониясы» деп, барлық дыбыстардың үйлесіп айтылуы туралы алғашқы пікір айтқан ғалым:
Х.Досмұхамедов
А.Байтұрсынов
Қ.Жұбанов
Б.Қалиев
Ә.Жүнісбеков
Динамикалық немесе:
тегеурінді екпін
әуездік екпін
сандық екпін
мөлшер екпін
тондық екпін
Музыкалық немесе:
әуезді екпін
тегеурінді екпін
тондық екпін
сандық екпін
мөлшер екпін
Бес жігіт /Ықпал түрі:
тоғыспалы
кейінді
ілгерінді
сандық
мөлшерлі
Жаз кезі/ Ықпал түрі:
ілгерінді
кейінді
тоғыспалы
ықпал жоқ
буын үндестігіне бағынған
Танк-танкі, фонд-фонды// Бұлар:
эпитеза
элизия
эпентеза
протеза
синкопа
жұд(ы)рық, дәр (і)гер//Бұлар:
редукция
метатеза
диэреза
синкопа
гаплология
Түркі (қазақ) тілінде сөз екпіні жоқ деген пікірді ұстанатын ғалым:
Ә.Жүнісбеков
А.Байтұрсынов
Б.Қалиев
С.Мырзабеков
І.Кеңесбаев
Екпіннің сөз ішіндегі буындар мен буын құрайтын дыбыстарды біріктіру қызметі:
кульминатив
делимитатив
сигнификатив
экспрессив
трансформативтік
Екпіннің сөздің көңіл-күй, эмоциялы өңмен айтылуын қамтамасыз ету қызметі:
экспрессив
делимитатив
сигнификатив
кульминатив
трансформативтік
Екпіннің грамматикалық формалар мен лексикалық мағынаны ажырату қызметі:
сигнификатив
делимитатив
кульминатив
экспрессив
трансформативтік
Екпіннің сөйлеу ағымындағы сөздер шегін ажырату қызметі:
сигнификатив
кульминатив
трансформативтік
экспрессив
делимитатив
«Қазақ фонетикасы бойынша этюдтер (-А., 1988.) еңбегінің авторы:
Ж.Аралбаев
Н.Ильминский
І.Кеңесбаев
С.Аманжолов
С.Мырзабеков
Сөздің құрамындағы жеке дыбысты, дыбыстар тіркесін айтпау, үнемдеу:
дыбыстық үнем
дыбыстық құбылыс
фонетикалық құбылыс
алмасу заңдары
дыбыс өзгерістері
«Қазақ-қырғыз тілдеріндегі сингармонизм (1924) еңбегінің авторы:
Х.Досмұхамедов
Қ.Жұбанов
І.Кеңесбаев
С.Аманжолов
С.Мырзабеков
Дыбыс жүйесі мәселелерін зерттеген ғалым:
Х.Досмұхамедов
Т.Сайрамбаев
Ж.Жакупов
З.Ерназарова
Т.Ермекова
Дыбыстық жүйе мәселелерін қарастырмаған ғалым:
Т.Сайрамбаев
Ә.Қайдаров
М.Жүсіпұлы
А.Айғабылов
Ж.Аралбаев
«Сингармонизм в казахском языке (-А., 1980) еңбегінің авторы:
А.Джунисбеков
Қ.Жұбанов
І.Кеңесбаев
С.Аманжолов
С.Мырзабеков
Сөз басында орын алатын дыбыстық құбылыстар:
протеза
эпентеза
апакопа
синкопа
гаплология
Сөз ортасында орын алатын дыбыстық құбылыстар:
эпентеза
гаплология
апакопа
элизия
протеза
Сөз соңында орын алатын дыбыстық құбылыстар:
эпитеза
эпентеза
редукция
метатеза
протеза
«Фонациялық ауаның қарқынымен кілт үзіліп шыққан бір немесе бірнеше дыбыс тобын буын дейміз» Буынға берілген анықтама авторы:
І.Кеңесбаев
Ж.Аралбаев
Қ.Жұбанов
А.Байтқрсынов
С.Мырзабеков
«Сөзді дыбыстардың қалпын бұзбай, бөлшектегенде пайда болатын дыбыс үйірлері» Буынға берілген анықтаманың авторы:
Қ.Жұбанов
А.Байтұрсынов
М.Жүсіпов
Х.Досмұхамедов
Ж.Аралбаев
Кейбір белгілері жағынана өзара бірдей немесе біршама жуық элементтердің қайталануы:
ырғақ
бунақ
буын
екпін
тасымал
Интонация компоненттері:
барлығы
әуен
пауза
қарқын
тембр
Интонация компоненттері:
әуен
салдыр
тон
обертон
вокалдану
Интонация компоненттері:
пауза
тон
салдыр
обертон
локалдану
Фонеманың сөйлеу үстінде кездесетін әр түрлі реңктері
аллофон
аллоним
алломорф
аллографа
морфема
Негізгі белгілері ортақ дыбыстардың бір-біріне қарама-қарсы қатар түзуі:
дыбыстардың корреляциясы
дыбыстардың үндесуі
дыбыстардың алмасуы
игерулі өзгерістер
фонетикалық заңдылықтар
Дауыстылардың коррелятивтік белгілері:
жуан-жіңішкелігі
ашық-қысаңдығы
ерін-езу әуезділігі
қатаң-ұяңдығы
жуысыңқы-тоғысыңқы
Дауыссыздардың коррелятивтік белгілері:
қысаң-ұяңдығы
ашық-қысаңдығы
ерін-езу әуезділігі
жуан-жіңішкелігі
жуысыңқы-тоғысыңқы
Дыбыстау мүшелерінің жиынтығы:
дыбыстау аппараты
тыныс мүшелері
тамақ мүшелері
мұрын қуысы мүшелері
ауыз қуысы мүшелері
Сөйлемдегі нақты бір сөзді оқшаулап, ерекше әуенмен бөліп айтуға байланысты екпін:
логикалық екпін
дыбыс екпіні
сөз екпіні
тіркес екпіні
жылжымалы екпін
Екпін түрі: еңбек ет, сап-сары, Абай үйі
тіркес екпіні
сөз екпіні
ой екпіні
дыбыс екпіні
екпінсіз айтылады
Екпін түрі: қонақ үй, жүз шақты, қолма-қол
тіркес екпіні
сөз екпіні
ой екпіні
дыбыс екпіні
екпінсіз айтылады
Екпін түрі: көк ала, білім үшін
тіркес екпіні
сөз екпіні
ой екпіні
дыбыс екпіні
екпінсіз айтылады
Вьетнам, корей, қытай тілдеріне тән екпін түрі:
музыкалық
мөлшер
лебізді
эмфазалық
фразалық
Сөйлем ішінде бір сөздің бір дыбысын ерекше көтеріп, құбылтып айту арқылы жасалатын екпін түрі:
эмфазалық екпін
фразалық екпін
тұрақты екпін
жылжымалы екпін
логикалық екпін
Славян тілдеріне тән екпін түрі:
лебізді
мөлшер
әуезді
эмфазалық
фразалық
Түркі тілдеріне тән екпін түрі:
лебізді
мөлшер
музыкалық
эмфазалық
фразалық
Үндіеуропа тілдеріне тән екпін түрі:
лебізді
мөлшер
музыкалық
эмфазалық
фразалық
Жалпы тіл білімінде дисиллаб терминімен аталады:
2 буынды сөз
3 буынды сөз
1 буынды сөз
көп буынды сөз
буынға бөлінбейтін сөз
Бір буында үш дауысты дыбыстың тіркесіп келуі:
трифтонг
монофтонг
дифтонг
дисиллаб
трисиллаб
Жалпы тіл білімінде трисиллаб терминімен аталады:
3 буынды сөз
2 буынды сөз
1 буынды сөз
көп буынды сөз
буынға бөлінбейтін сөз
Әжептәуір сөзіндегі тасымал тәсілі қанша?
2
3
1
4
тасымалданбайды
Қанағаттанарлық сөзінде қанша тасымал тәсілі бар?
6
5
4
7
3
Тілдің артқы жағының белсенді қызметі арқылы, яғни оның қатты таңдайға тиюі арқылы жасалады:
тіл арты дауыссыздары
тіл алды дауыссыздары
тіл ортасы дауыссыздары
жуан дауыстылар
ашық дауыстылар
Өкпеден шыққан ауаның екпінімен сөйлеу мүшелерінің жымдасып барып, кілт үзіліп ашылуы арқылы жасалатын дауыссыздар:
шұғыл
ызың
діріл
тіл
көмей
Дыбыстау мүшелерінің жуысып, ауаның сүзіліп шығуынан жасалатын дауыссыз дыбыстар:
ызың
шұғыл
тіл
ерін
діріл
Тіл ұшының дірілінен жасалады:
діріл
шұғыл
ызың
қос ерін
көмей
Палаталь немесе:
жіңішке дауысты
жуан дауысты
тіл алды дыбысы
тіл ортасы дыбысы
көмей дыбысы
Гуттураль немесе:
жуан дауысты
шұғыл
ызың
қос ерін
жіңішке дауысты
Екпін түспейтін жалғау түрі:
жіктік жалғау
септік жалғау
тәуелдік жалғау
көптік жалғау
сөз тудырушы қосымшалар
Екпін түспейтін қосымша:
ша, ше
лы, лі
дар, дер
хана, уар
шы,ші
Түркі (қазақ) тілі дыбыс жүйесін сингармофонологиялық бағытта зерттеген ғалым:
Ә.Жүнісбеков
А.Байтұрсынов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Б.Қапалбеков
Сингармонизм заңдылығын түркі (қазақ) тіліндегі негізгі просодиялық доминант деп таныған ғалым:
Ә.Жүнісбеков
А.Байтұрсынов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Б.Қапалбеков
і негізгі просодиялық доминант деп таныған ғалым:
Ә.Жүнісбеков
А.Байтұрсынов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Б.Қапалбеков
«Қазақ тілі-буыншыл тіл. Тілде жуан, жіңішке болатын жеке дыбыс емес, буын» деп тұжырым жасаған ғалым:
Қ.Жұбанов
А.Байтұрсынов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Б.Қапалбеков
«Сингармонизм дауыстыларға байланысты буын үндестігі, дауыссыздарға байланысты дыбыс үндестігі»- деп көрсеткен ғалым:
І.Кеңесбаев
А.Байтұрсынов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Б.Сағындықұлы
Сөз құрамында бір сингармотембрмен келіп, сөз мағынасын өзгерту қызметін атқарады:
сингармофонемалар
буындар
екпін
фонемалар
дауысты дыбыстар
Буын типологиясын жан-жақты зерттеген алғашқы ғалым:
Қ.Жұбанов
А.Байтұрсынов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Ә.Жүнісбеков
Тіл білімі тарихында тұңғыш рет сингармофонологиялық алфавит пен сингармофонологиялық орфографияны жасаған ғалым:
А.Байтұрсынов
Қ.Жұбанов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Ә.Жүнісбеков
Түркі әлемінде тұңғыш рет жуан-жіңішке сингармокорреляцияны анықтап, жұпталған сингармокоррелятивтік дыбыстар санын нақты белгілеген ғалым:
А.Байтұрсынов
Қ.Жұбанов
Х.Досмұхамедов
Б.Қалиев
Ә.Жүнісбеков
Екпін түрі: қызмет қыл, Абай үйі
Тіркес екпіні
Ой екпіні
Сөз екпіні
Екпінсіз
