wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Аударма 1 рк

Total questions: 103

Worksheet time: 52mins

Name
Class
Date
1.

Аударма жұмысы дегеніміз:

a)

Жеке пән

b)

Көркем өнер

c)

Шығармашылық үдеріс

 

d)

Әдебиетке жатады 

 

e)

Тілге жатады

 

2.

«Әдебиет – сөз өнері» деген ғалым:

 

a)

М. Балақаев

 

b)

А. Байтұрсынов

 

c)

З. Қабдолов

 

d)

М. Әуезов

 

e)

Ы. Алтынсарин

 

3.

>«Аударманы» аударма емес, «туындама» деп атауды ұсынған белгілі аудармашы:

a)

З.Қабдолов

b)

І. Жарылғапов

c)

Ә.Сатыбалдиев

d)

Р.Сәрсенбаев

e)

Х.Досмұхамедұлы

4.

Толыққанды аударма ұғымы ________ ұғым.

a)

Шартты

b)

Этимологиялық

 

c)

Тарихи

 

d)

Когнитивтік

e)

Лексикалық

 

5.

Аудармаға ғылыми мән беріліп, теориялық құнды пікірлер айтудың белең алған тұсы:

<variant>1950 жыл

<variant>1951 жыл

<variant>1954 жыл

<variant>1948 жыл

<variant>1957 жыл

a)

1957

b)

1951

c)

1950

d)

1948

e)

1954

6.

>«Аударма туралы» атты еңбектің авторы:

a)

Ы.Алтынсарин

b)

А.Құнанбаев

c)

А.Байтұрсынов

d)

Ж.Аймауытов

e)

Д.Сұлтанғазин

7.

Аударма мәселелерімен айналысқан зерттеуші-ғалымдар:

a)

Ә.Қайдар, Ө.Айтбаев, Ш.Құрманбайұлы

b)

Р.Сыздықова, Б.Әбілқасымов, Е.Жанпейісов

c)

С.Талжанов, З.Тұрарбеков, Ә.Сатыбалдиев

d)

М.Балақаев, С.Аманжолов, І.Кеңесбаев

e)

А.Алдашева, М.Әлімбаев, Ж.Жақыпов

8.

>«Аударманың жалпы теориясының негіздері» еңбегінің авторы:

a)

І.Кеңесбаев

b)

Т.Р.Қордабаев

c)

Қ.Аханов

d)

А.В.Федоров

e)

В.Н.Комиссаров

9.

Тілдік ерекшеліктерді жеткізуде оларды нормадан тыс қолдануға  болатынын көрсететін бағыт:

a)

Синхрония

 

b)

Диахрония

c)

Диалектизм

 

d)

>Диалектика

<

 

e)

Формализм

 

10.

Аударма саласында шетелдік мәтінді көбіне әріпқойлықпен, дәлме-дәл, сөзбе-сөз жеткізуге байланысты қолданылатын ұғым:

a)

Ассимиляция

b)

Синхрония

c)

Диахрония

d)

Формализм

e)

Диалектизм

11.

Аударма мәтіннің түпнұсқаға қызметі жағынан сәйкестігін, аударуда тілдік құралдарды таңдап алудың дұрыстығын білдіретін ұғым:

a)

Толыққандылық

b)

>Эквиваленттілік

c)

Сәйкестік

d)

Бара-барлық

e)

Баламалылық

12.

«Әр тілде сөздер әртүрлі бояуға, өзіндік реңкке ие» деген аударматанушы ғалым:

a)

М. Әуезов

b)

Л. Мкртчян

c)

М. Балақаев

d)

<А. Федоров

e)

В. Виноградов

13.

Белгілі бір шамадағы бірдей мағына-мазмұнды бейнелейтін бір-бірімен байланысты және қатар қолданылатын құралдардың бір бөлігі:

a)

Балама вариант

b)

Лексикалық вариант

c)

Синонимдік қатынас

d)

Лексикалық эквивалент

e)

Лексикалық синоним

14.

Тілдік дәнекерлік ұғымы ғылыми қолданысқа енген жыл:

a)

1978 жыл

b)

1983 жыл

c)

1986 жыл

d)

1980 жыл

e)

1985 жыл

15.

Тілдік дәнекерлік туралы алғаш сөз қозғаған ғалым:

a)

Дж.Лаккоф

b)

Э.Сепир

c)

С.О.Каде

d)

А.А.Смирнов

e)

А.Байтұрсынов

16.

«Литературная энциклопедияға» «Перевод» атты мақаланы жазған автор:

a)

А.Байтұрсынов

b)

А.А.Смирнов

c)

Л.Н.Толстой

d)

М.П.Вяткин

e)

В.В.Виноградов

17.

Аудармада негізгі тірек жеке алынған элементтер емес, ________ болу керек.

a)

Тұтас шығарма

b)

Мәтіннен үзінді

c)

Шығармадан үзінді

d)

Түпнұсқа мәтін

e)

Толық мәтін

18.

Лексикалық вариант мәселесін тіл білімінде қарастыратын сала:

a)

Лексикология

b)

Фразеология

c)

Стилистика

d)

Сөзжасам

e)

Грамматика

19.

Түпнұсқадағы таза жергілікті құбылысты бейнелейтін сөздер:

a)

Топоним

b)

Ұлттық реалия

c)

Этноним

d)

Пароним

e)

Гидроним

20.

>«Реалия» сөзі қай тілден енгенін анықтаңыз:

a)

Француз

b)

Латын

 

c)

Грек

 

d)

Орыс

e)

Испан

 

21.

Жалған баламалардың басқаша атауы:

a)

Қате баламалар

b)

Аудармашының жалған достары

c)

Кері баламалар

d)

Теріс баламалар

e)

Жағымсыз баламалар

22.

Реалия сөзі білдіретін ұғым:

a)

Сөз

b)

Тіл, ұлт

 

c)

Зат, нәрсе

 

d)

Қоғам

23.

Аударма тілге шет тілдегі дыбыстық, графикалық жағынан сай келетін, этимологиясы жағынан ортақ, бірақ мағынасы жуық болғанымен, бірдей емес сөздер:

a)

Теріс балама

b)

Жалған балама

c)

Кері балама

d)

Калька сөз

e)

Дұрыс балама

24.

Орта ғасырда қазақ тіліне аудару, қазақ тілінен аудару мәселелерін бастаған ғалымдар:

a)

түркі ғалымдары

b)

Иран тілді ғалымдар

c)

Парсы тілді ғалымдар

d)

Араб тілді түркітанушы ғалымдар

e)

Үнді ғалымдары

25.

Түркі тілдерінің басқа тілдермен қарым-қатынасқа түсуі, түркі тілдерін аудару мәселелерін еңбектерінің басты нысаны етіп алған ғалымдар:

a)

Үнді

b)

Араб халифаты

c)

Парсы

d)

Иран

e)

Грек

26.

>Қазақ тіліне, қазақ тілінен аудару заңдылықтары туралы мақалалар жариялана бастаған газеттер:

a)

«Айқап»

b)

«Түркістан уалаятының газеті», «Дала уалаятының газеті»

c)

«Сары Арқа»

d)

«Туркестансткие ведомости»

e)

«Қазақ»

27.

Қазақ тіліне, қазақ тілінен аудару заңдылықтары туралы мақалалар жариялана бастаған кезең:

a)

ХІХ ғасыр

b)

ХХ ғасырдың аяғы 

 

c)

ХІХ ғасырдың екінші жартысы

 

d)

ХХ ғасырдың басы

e)

ХХ ғасырдың екінші жартысы

28.

Аударма терминжасам тәсіліне:

 

a)

Қатысы жоқ

b)

жатады

c)

Қатысы жоқ

 

d)

жартылай жатады

e)

Тәсіл емес

29.

Калька», калькалау деген терминнің мағынасы:

a)

Нормалау

b)

Қабылдау

c)

Көшіру

d)

Аудару

e)

Тұрақтандыру

30.

Қазақ аудармасының тарихын бастаған:

a)

Ө.Айтбайұлы

b)

Ы.Алтынсарин

c)

Ш.Құрманбайұлы

d)

Ә.Қайдар

e)

Н.И.Ильминский

31.

«Тығыз байланыс», «бірігу» мағынасын білдіретін ұғым:

a)

Контекст

b)

Дискурс

c)

Текст

d)

Коммуникация

e)

Детерминизм

32.

Е.М.Верещагин, В.Г.Костомаров «Коммуникативтік актіге қатысушыларға ортақ білім» деп анықтаған ұғым:

 

a)

Жоғары білім

b)

Аралық білім

c)

Орта білім

d)

Фондық білім

33.

Анықтаманы толықтырыңыз: «... – түпнұсқаның аударма тілге сай келмейтін грамматикалық формаларын жеткізу»:

a)

Жазушының мақсаты

b)

Автордың мақсаты

c)

Аудармашының мақсаты

d)

Аударманың мақсаты

e)

Сөйлеушінің мақсаты

34.

Аудармашыдан тіларалық өзгертулер жасай білу талап етіледі, ол өзгертулердің атауы:

a)

Транспортизациялау

b)

Трансформациялар

c)

Транскрипциялау

d)

Транслитерациялар

e)

Аудару

35.

Аудару үстінде түпнұсқа тілдегі элементтердің орналасу тәртібін аударма мәтінде өзгертіп беретін трансформация түрі:

 

a)

Шендестіре аудару

b)

Орын алмастыру

c)

Қосу

d)

Калькалау

e)

Түсіріп тастау

36.

Түпнұсқа мәтіндегі сөз формаларын, сөз таптарын, сөйлем мүшелерін, синтаксистік байланыс түрлерін аударма мәтінде бұлардан өзгеше тілдік бірліктермен ауыстырып беретін трансформация  түрі:

 

a)

Ауыстыру

b)

Калькалау

c)

Қысқарту

d)

Түсіріп тастау

e)

Аудару

37.

Кейде түпнұсқа тілдегі құрылымда белгілі бір сөздің не элементтің айтылмауы, көрінбей тұруы мүмкін. Бұл трансформацияның түрі:

a)

Тікелей аудару

b)

Орын алмастыру

c)

Қосу

d)

Түсіріп тастау

e)

Ауыстыру

38.

Аудармадағы мәні жағынан қосуға қарсы тәсіл:

a)

Ауыстыру

b)

Түсіріп тастау

c)

Алып тастау

d)

Орын алмастыру

e)

Тікелей аудару

39.

Түпнұсқадағы болымды мағынаны болымсыз түрде не түпнұсқадағы болымсыз мағынаны болымды етіп аудару: 

Түпнұсқадағы болымды мағынаны болымсыз түрде не түпнұсқадағы болымсыз мағынаны болымды етіп аудару: 

<variant>Шендестіре аудару 

<variant>Түсіріп тастау

<variant>Орын алмастыру

<variant>Тікелей аудару

<variant>Ауыстыру

a)

Ауыстыр

b)

Шендестіре аудару 

c)

Түсіріп тастау

d)

Орын алмастыру

e)

Тікелей аудару

40.

Түпнұсқа тілдегі белгілі бір элементтердің аударма тілде түпнұсқа сөзінің орнын толтыруға қызмет ететін трансформация түрі:

a)

Ауыстыру

b)

Компенсация (орнын толтыру)

c)

Түсіріп тастау

d)

Орын алмастыру

e)

Тікелей аудару

41.

Аудармашының көмекші құралы:

a)

Аударма теориясы

b)

Терминологиялық сөздіктер

c)

Түсіндірме сөздіктер

d)

Екі және көп тілді сөздіктер

e)

Аударма практикасы

42.

Қазақ аудармасы ғылымын қалыптастырушы ғалымдар:

 

a)

М.Әуезов, Ә.Сатыбалдиев, С.Талжанов, З.Тұрарбеков т.б.

b)

А.Байтұрсынұлы, Х.Досмұхамедұлы, Е.Омарұлы, С.Қожанұлы т.б.

c)

М.Балақаев, І.Кеңесбаев, К.Жұбанов,  Ғ.Мұсабаев т.б.

d)

А.Құнанбаев, Ы.Алтынсарин, т.б.

e)

Р.Сыздық, Ә.Қайдар, Ө.Айтбайұлы т.б.

43.

Аударма ұғымы білдіреді:

a)

Еуропалық түсініктегідей тек жазба тіл, яғни хатқа түсіп өңделген тіл  жатады

b)

Бір тілдегі материалды екінші тіл амалдары арқылы жеткізу

c)

Тарихи жазба ескерткіштердің  қазіргі тілімізде берілуі

d)

>Кітаби шығармалардың әдеби тілге аударылуы

e)

Ауыз әдебиетінің тілі, ауызша тараған әдеби тілдің жазбаға түсуі

44.

Аударудың қазіргі амалдары:

a)

Шендестіре аудару

b)

Калькалау, көшіру

c)

Балама, сөзбе-сөз

d)

Тікелей, сөзбе-сөз

e)

Еркін, балама

45.

Аударма тарихының басталу кезеңі:

a)

Қазіргі кезден

b)

Көне дәуірлерден

c)

ХХ ғасырдан

d)

ХІХ ғ. ІІ жартысынан

e)

Орта ғасырлардан

46.

Мемлекеттік тілге аудару ерекшеліктері:

a)

Мемлекеттік дәрежеге ие болған тілдің заңдылықтарын сақтау

     

b)

Ресми тіл ретінде пайдалану

c)

Жалпыхалықтық тілге икемдеу

d)

Әдеби тілде жазу

e)

Дәстүрлі тіл қағидаларына сүйену

47.

Аударуда қолданылатын амал:

a)

Теңеу

b)

Поэтикалық эпитет

c)

Салыстыру

d)

Калькалау

e)

Поэтикалық параллелизм

48.

Аудармашыға қойылатын негізгі талаптар:

a)

Тіл мен әдебиет мәселелерін шешу

b)

Аударылатын тілдерді жетік меңгеру.

c)

Мағыналық аударма жасау

d)

Көпмағыналылыққа, варианттылыққа жол бермеу

e)

<Нысан мен мазмұн бірлігі

49.

Алғашқы қазақ газеттерінің аудармаға қатысы:

a)

Аударма газеттер болуында

b)

«ТУГ», «ДУГ»

c)

Қатысы жоқ

d)

Қазақша газеттер болуында

e)

Алғашқы газеттер болуында

50.

Аударма сөздік дегеніміз:

a)

Фразеологизмдер сөздігі

b)

Белгілі бір аймақтағы диалект сөздер сөздігі

c)

Көнерген сөздер сөздігі

d)

Екі және көп тілді сөздіктер

e)

Антонимдер сөздігі

51.

ХІХ ғ.екінші жартысында аударманың дамуына әсер еткен сыртқы жағдайлар:

a)

Қала-бекіністер салынуы, егіншілік, сауда-саттық, ұсақ қолөнер т.б. дамуы

b)

Орыс халқымен тығыз қарым-қатынастың басталуы

c)

Қазақстанның Ресей мемлекетіне бағынуы

d)

Соғыс зардабы

e)

Лингвистикалық және экстралингвистикалық факторлар

52.

Қазақ аудармасының ХІХ ғ. 60-70 жылдарға дейінгі даму сипаты:

a)

Бұрынғы ауызша төл әдеби тілдің жалғасы ретінде дамыды

b)

ҚАуызша әдеби тілдің жетіліп жинақталған кезі

c)

Алғашқы аударма әдебиеттер дүниеге келе бастады

d)

Жазба әдеби арқылы дамыды

e)

Орыс тілінен енген элементтер басым болды

53.

Аударманың қалыптасуы ___________ тығыз байланысты:

a)

Оқу-ағарту мәселесімен

b)

Дін мәселесімен

c)

Әлеуметтік хал-ахуал мен қоғам өмірімен

d)

Тіл мәселесімен

e)

Ғылым-біліммен

54.

Аударматанудың зерттеу нысаны:

a)

Терминдердің нормалануы

b)

Терминдердің жазылуы

c)

Түпнұсқа  мен  аударманың  арасындағы  арақатынас

d)

Сөздер мен тұрақты тіркестердің нақты қолданысы

e)

Жарыспа суреттеу (параллелизм) тәсілі

55.

Аударма тілінің ерекшелігі:

a)

Поэзиялық образ жасауда тың әдеби-көркемдеу  тәсілдердің қолданылуы

b)

Бір тілдің тілдік құралдары арқылы жасалған дүниені екінші тіл амалдары арқылы барынша дәл және толық жеткізу

c)

тілдік лексиканың мол кездесуі

d)

Неологизмдердің қолданылуы

e)

Кірме лексиканың мол кездесуі

56.

Кеңес дәуіріндегі аударма ісінің ерекшелігі:

a)

Қазақ тілінің мүмкіндіктері сарқа қолданылды

b)

Өлең шумақтарын жасауда тілдік құралдардың жаңа үлгілері жасалды

c)

Фразеологияның  перифраздық жаңа үлгілері жасалды

d)

Көркем шығармалар ғана аударылды

e)

Ерекшелігі болған жоқ

57.

Ы.Алтынсариннің аударма тарихында алатын орны:

a)

Ауыз әдебиетін дамытқан жазушы

b)

Әлеуметтік хал-ахуалды жырлаған ақын

 

c)

Қазақ тіліне аударудың озық үлгісін көрсетті

d)

Жазбаша әдеби тілдің негізін салды

 

e)

Қазақ әдеби тілінің негізін салды

 

58.

Аударманың негізгі тәсілдері:

a)

Балама, сөзбе-сөз аудару тәсілдері

b)

Морфологиялық тәсілдер

c)

Синтетикалық тәсілдер

d)

Аналитикалық тәсілдер

e)

Семантикалық тәсілдер

59.

ХІХ ғ. ІІ жартысындағы аудармада кездесетін кірме сөздердің сипаты:

a)

Басқа шетел тілдерден енген сөздер

b)

Тұрмыстық ұғымдағы, ғылым салаларына қатысты орыс сөздері, араб-парсы сөздері

c)

Дінге, оқу-ағарту, мәдениетке байланысты араб-парсы сөздер

d)

Ғылым салаларына қатысты орыс сөздерінің қолданылуы

e)

Тұрмыстық ұғымдағы орыс сөздерінің кіре бастауы

60.

ХІХ ғ. ІІ жартысындағы аударма әдебиеттің грамматикалық құрылысындағы ерекшеліктер:

a)

Түркі элементтерінің жиі кездесуі

b)

Орыс тілдік грамматикалық нормалар

c)

Қиысу, меңгеру сияқты байланыс түрлерінің актив қолданылуы

d)

Инверсия құбылысының жиі кездесуі

e)

Кейбір септік жалғаулары қызметінің нормаланбауы

61.

ХХ ғ. басындағы аударманың дамуына әсер еткен факторлар:

a)

Лингвистикалық факторлар

b)

Баспа (жазба) әдебиеттердің молая бастауы

c)

Ел ішіндегі қоғамдық-әлеуметтік хал-ахуал

d)

Ауыз әдебиетінің дамуы

e)

Экстралингвистикалық факторлар

62.

ХХ ғ. басындағы терминдер қолданыла бастаған жазба әдебиет нұсқалары:

a)

Діни әдебиет үлгілері

b)

Ғылыми және аударма әдебиеттер, мерзімді баспасөз

c)

Көркем туындылар

d)

Проза және поэзия үлгілері

e)

Проза және поэзия үлгілері

63.

ХХ ғ. басындағы аударма әдебиет үлгілерінің мазмұны  мен мақсатына қарай топтары:

a)

Көркем туындылар мен ғылыми әдебиет аудармалары

b)

Қазақтың ескі жазба дәстүріндегі «кітаби тіл» үлгілері

c)

Қазақтың байырғы төл әдеби тілі мен ұлттық әдеби тіліне негізделген үлгілер

d)

Таза әдеби тілдік үлгілер

e)

Әдеби тілге қатысы жоқ үлгілер

64.

ХІХ ғ.  ІІ жартысында қалыптаса бастаған аударманы ХХ ғ. басында дамытуға атсалысқандар:

a)

Абайды үлгі тұтқан ақын-жазушылар

b)

А.Байтұрсынов бастаған қазақ зиялылары

c)

Кітаби ақындар

d)

Ақын-жыраулар

жазушылар

e)

Ы.Алтынсарин

65.

Аталғандардың аударма әдебиетке жататындары:

a)

«Серке», «Сары-Арқа», «Абай», «Қазақ», «Үш жүз», «Айна», «Ұран» т.б. газет-журналдар

b)

Көпшілікке арналған «Афат яки холера әңгімесі», «Қышыманың турасында», «Адамның чумасы турасында», «Арақ яки арақтың зарары», «Трахома деген жаман көз ауру» т.б. кітапшалар

c)

КДіни әдебиеттер мен кітаби үлгілер

d)

Көркем туындылар

e)

Поэзия үлгілері

66.

ХХ ғасыр басындағы аударма  әдебеттің лексикалық құрамындағы терминдердің басты ерекшеліктері:

 

a)

Кірме сөздер қолданылады

b)

Орыс тілінен енген терминдер басым

c)

Диалектизмдер және татар, өзбек сөздері кездеседі

d)

Қазақ сөздері басым

e)

Араб, парсы, көне түркі, орыс сөздері көп кездеседі

67.

ХХ ғасыр басындағы аударманың даму бағыты:

a)

Басқа тілдер негізінде

b)

Кітаби тілде

c)

Орыс тілі негізінде

d)

Қазақ зиялылары ұстанған принциптерге сай

e)

<Әдеби тіл негізінде

68.

ХХ ғ. 20-жылдарынан бергі аударманың дамуына әсер еткен факторлар:

a)

Қазақ қоғамындағы әлеуметтік, экономикалық-мәдени өзгерістер

b)

Тілдік (лингвистикалық) факторлар

c)

Жалпы баспасөздің дамуы, баспа әдебиеттің көбеюі

d)

Тілден тыс (экстралингвистикалық) факторлар

e)

Әдеби тілдің дамуы

р

69.

Қазақ аудармасының даму  дәуірлері:

a)

Әлі де зерттеуді қажет етеді

b)

2 кезеңнен тұрады: қазақ халқының  ұлттық кезеңіне дейінгі дәуір; қазақ халқының ұлттық кезеңі.

c)

4 дәуірден тұрады: көне түркілік дәуір; нәзира аударма дәуірі; ХІХ ғ. жартысынан басталатын орыс тіліндегі әдебиет аудармалары; кеңестік дәуір

d)

3 кезеңнен тұрады:  ХІХ ғ. 2-жартысы; ХХ ғасырдың басы; Қазан төңкерісінен кейінгі кезең

e)

5 дәуірден тұрады: Абай заманына дейінгі дәуір; Абай заманынан кейінгі дәуір; Кеңестік дәуір; Тәуелсіздік алғаннан бергі кезең; Қазіргі кезең

ді

70.

Аударудың түрлері:

a)

Ауызша түрі

b)

Кітаби түрі

c)

Жазбаша түрі

d)

Ауызша, жазбаша, ілеспе аударма

e)

АЕркін түрі

71.

М.Қашғаридың «Диуани лұғат ит-түрк» шығармасының сипаты:   

a)

Түркі тілдерінің тұңғыш сөздігі

b)

Тұңғыш әдеби жинақ

c)

Түркі тілдерінің тұңғыш салыстырмалы грамматикасы

d)

Аударма еңбек

e)

Екі тілдік сөздік

72.

Аударма жұмысының түрлері:

a)

Ілеспе, ізбе-із аударма

b)

Кітаби, кітаби емес аударма

c)

Ауызша, жазбаша аударма

d)

«Тіл ішіндегі аударма»,  «тілдер аралық аударма»,  «адамдар сөйлесетін тілден тілдік емес шартты белгілердің (математиканың, химияның, т.б.) «тіліне» аудару»

e)

Компьютерлік аударма

73.

Аударманы ғылыми жолмен  зерттеу  қажет екендігін айтқан: 

a)

М.Балақаев

b)

І.Кеңесбаев

c)

Ғ.Мұсабаев

d)

Академик  жазушы  М. Әуезов 

e)

А.Ысқақов

74.

Орта ғасырлардағы аударманың аталуы:

<

a)

Нәзира аударма, нәзирагөйлік дәстүріндегі аударма

b)

Қазақтың ескі жазба дәстүріндегі «кітаби тіл» үлгілері

c)

Қазақтың байырғы төл әдеби тілі мен ұлттық әдеби тіліне негізделген үлгілер

d)

Таза әдеби тілдік үлгілер

e)

Әдеби тілге қатысы жоқ үлгілер

75.

Шығыс поэзиясындағы  «нәзира», «нәзирагөйлік» дәстүрі:

a)

Аудармаға қатысы жоқ үлгілер

b)

Таза әдеби тілдік үлгілер

c)

Қазақтың ескі жазба дәстүріндегі кітаби тіл үлгілері

d)

Сюжеті мен мазмұнын көп өзгертпей, өз заманына лайықтап қайыра қазақша жырлау

76.

Әбу Хайямның «Кітап әл-идрак лисан әл атрак» деп аталатын түркіше-арабша сөздігі «қазақ аудармасының бастауы, түп төркіні» деген зерттеуші:

a)

Ө.Айтбаев

b)

С.Талжанов

c)

М.Әуезов

d)

Ә.Сатыбалдиев

e)

З.Тұрарбеков

77.

Зерттеуші А. Алдашева аударма нұсқаларды екі топқа жіктейді:

 

a)

Өлеңдер мен жырлар

b)

Поэзия және проза үлгілері

c)

Көркем аударма әдебиет және арнаулы ақпаратты әдебиет

d)

Түпнұсқа және аударма әдебиет

e)

Орысша және қазақша үлгілер

78.

Зерттеуші А. Алдашеваның пікірінше,  тәржіма шаруасының қазақ халқы үшін мәдени-танымдық, қоғамдық-әлеуметтік сан түрлі қызметі екі арнаға қарай тоғысады:  

 

a)

Өлеңдер мен жырлардың бірнеше вариантта болуы

b)

<Поэзия мен прозаны дамытуы

c)

Түпнұсқа және аударма әдебиет түрінде көрінуі

d)

Ағартушылық   қызметі және жазба әдебиет нұсқасы ретіндегі тілді   байыту қызметі

e)

Орысша және қазақша үлгілердің болуы

79.

Алғашқы қазақ газеттерінде «тілмаш» қызметін атқарғандар:

a)

АШоқан Уәлиханов

b)

Ыбырай Алтынсарин

c)

Абай Құнанбаев

d)

Д.Сұлтанғазин, А.Құрманбаев

e)

Газет редакторлары

80.

>«Аударма – халықтар достығының дәнекері» деген зерттеуші:

a)

Ә.Сатыбалдиев

b)

А.Құнанбаев

c)

С.Талжанов

d)

З.Тұрарбеков

e)

М.Әуезов

81.

Аударма теориясын зерттеген ғалымдар:

a)

Ө.Айтбаев, А.Алдашева, Ж.Жақыпов

b)

Ә.Қайдар, Ш.Құрманбайұлы

c)

Р.Сыздықова, Е.Жанпейісов

d)

А.Залевская, А.Белянин

e)

А.Леонтьев, Р.Фрумкина

82.

Аударма мәселесі жайында тұңғыш рет арнайы пікір айтқан қазақ ғалымы:

a)

А.Байтұрсынұлы

b)

Ж.Аймауытов

c)

С.Сейфуллин

d)

М.Дулатов

e)

Ы.Алтынсарин

83.

Ө. Айтбаевтың оқырманға оңай ұқтыруды көздеген алғашқы аударма үлгілеріне берген анықтамасы:

a)

Көркем аударма әдебиет

b)

Еркін аударрылған әдебиет

c)

Арнаулы ақпаратты әдебиет

d)

Түсініктеме-аударма

e)

анықтамалық аударма

84.

>«Аударма тарихының алғашқы бетін Ы.Алтынсарин ашты» деген ғалым:

a)

Қ.Нұрмұханов

b)

С.Талжанов

c)

М.Қаратаев

d)

Ә.Сатыбалдиев

e)

М.Әуезов

85.

Қазақ аудармасының даму тарихын зерттеушілер шамамен:

 

a)

Екі дәуірге бөледі.

b)

Төрт дәуірге бөледі.

 

c)

Үш дәуірге бөледі.

 

d)

Бес дәуірге бөледі.

 

e)

Алты дәуірге бөледі.

 

86.

30-жылдары «Социалистік Қазақстан» газетінің 18-санында жарық көрген «Пушкинді қазақшаға аудару тәжірибелері туралы» атты мақаланың авторы:

a)

А.Байтұрсынұлы

b)

М.Әуезов

c)

М.Дулатов

d)

М.Қаратаев

e)

С.Сейфуллин

87.

>«Аударманың жалпы теориясы негіздерінің» авторы және ол ғалым аударма теориясын бөледі:

a)

Т.Р. Қордабаев: төрт салаға

b)

Қ. Аханов: бес салаға

c)

А.В. Федоров: үш салаға

d)

В.Н. Комиссаров: үш салаға

e)

О. Каде: бес салаға

88.

Тілдік дәнекерлік ұғымы туралы алғаш сөз қозғаған ғалым:

a)

М. Горький

b)

О. Каде

в

c)

З. Қабдолов

d)

А. Федоров

e)

В. Комиссаров

89.

Аударманың  қоғамдық қажеттілігі:

a)

Әр тілдің кoммуниканттардың екі тілді білетін тілдік дәнекердің көмегімен қарым-қатынас жасауды жүзеге асырады

b)

Басқа тілдің құралдарымен бейнелегенді екінші бір тілдің құралдарымен бейнелейді

c)

Бір диалектіден екінші бір тілге аударуды, жеке стильге  байланысты жұмыстарды жүргізуді қамтиды

d)

Меңгерген ортақ тілі жоқ адамдар арасында тұрақты түрде үзіліссіз туып отыратын қарым-қатынас қажеттілігін қанағаттандырады

e)

Лингвоэтникалық кедергі жағдайында қарым-қатынас жасауға неғұрлым кең мүмкіндік туғызады

90.

Аударманың нақты мүмкіндіктерін анықтайды, бұл – ...

a)

Аударманың жалпы теориясы

b)

Аударма теориясының міндеті

c)

Аударма пәнінің объективтілігі

d)

Аударманың мақсаты

e)

Аударманың қоғамдық қызметі

91.

«Отызыншы жылдардың орта шеніне дейін көркем аударма туралы айтылған пікірлер белгілі бір шеңбер шегінен шыға  алмады» деген аудармашы:

 

a)

С. Талжанов 

b)

Ө. Айтбаев 

 

c)

М. Жанғалин

d)

Ә. Сатыбалдиев

e)

Қ. Жұбанов 

92.

60-жылдары аударма теориясына қомақты үлес қосқан:

a)

С. Талжанов

b)

Ә. Тәжібаев

c)

З. Тұрарбеков

d)

М. Жанғалин

e)

А. Алдашева

93.

Аударма мәселесі  жайында алғашқы сыни дәрежедегі арнайы пікірлер 1914 жылы жарияланды:

a)

«Түркістан уалаяты» газетінде

b)

«Қазақ» газетінде

c)

«Айқап» журналында

d)

«Дала уалаяты» газетінде

e)

«Сары Арқа» газетінде

94.

>«Аударма туралы»  (1925 ж.) еңбектің авторы:

a)

М. Дулатұлы

b)

А. Байтұрсынов

c)

Ж. Аймауытұлы

d)

С. Сейфуллин

e)

М. Әуезов

95.

Пушкин поэмаларының қазақ тіліндегі аудармалары  жөнінде сөз қозғаған:

a)

К. Шәріпов

b)

Ө. Айтбаев

c)

С. Талжанов

d)

Е. Алдоңғаров

e)

Ы.Алтынсарин

96.

Аударма теориясының міндетіне жатпайды:

a)

Аударманы жүйелеу

b)

Аударма нәтижелерін талдау

c)

Аудармаға дайын рецепт беру

d)

Екі шығарманың тіліндегі айырмашылықты талдау

e)

Аударма тәжірибесіне көмектесу

97.

Аудармада қарастырылмайтын аспект:

a)

Тарихи

b)

Физиологиялық

c)

Мәдени

d)

Филологиялық

e)

Психологиялық

98.

>«Толыққандылық» ұстанымына жатпайды:

a)

Функционалдық сәйкестіктерді беру

b)

Форманы сақтау

c)

«Құрбандықтардың» болуы

d)

Мазмұн мен форма бірлігін сақтау

e)

Тілдік құралдарды толық жеткізу

99.

>«Таза қазақ тілінде аударма тәжірибесі ХІХ ғасырдың екінші жарымынан басталады, 1879 жылғы Ы.Алтынсариннің «Қырғыз хрестоматиясында» көрінді деген зерттеуші:

a)

С.Талжанов

b)

Ж.Жақыпов

c)

З.Тұрарбеков

d)

Ә.Сатыбалдиев

e)

А.Алдашева

100.

Дайын балама арқылы көрсетілген фразеологизмді көрсетіңіз:

a)

Москва не сразу строилась – Мәскеу бір күнде салынбаған

b)

Сухая ложка рот дерет – Құрғақ қасық ауыз жыртады

c)

И волки сыты, и овцы целы – Қасқыр да тоқ, қой да аман

d)

Сесть в лужу – Сазға отырғызып кету

e)

Пир горой – Ақ түйенің қарны жарылу

101.

Аударылымпаздық ұстанымына күмәнмен қарауға негіз болған идеяның аворы:

a)

Ә.Сатыбалдиев

b)

М.Қашқари

c)

А.В.Федоров

d)

Н.Я.Марр

e)

В.Гумбольдт

102.

>«Формальды-грамматикалық тұрғыдан дәлме-дәл аудару_______ болмауына байланысты көбіне мүмкін болмай қалды»

a)

тұлғалық-формалық сәйкестіктер

b)

тыныс белгілері

c)

фразеологизм

d)

лексикалық бірлік

e)

сөз тіркесі мен сөйлемдер

103.

Қазақ аудармасы дамуының бірінші кезеңі:

a)

ХV ғасыр мен ХІХ ғасырдың ІІ жартысы аралығы

b)

VIII-XIV ғасырларды қамтиды

c)

ХХ ғасырдың басынан аяғына дейінгі дәуір

d)

VIII ғасырға дейінгі кезең

e)

ХІХ ғасырдың ІІ жартысы мен ХХ ғасырдың басын қамтиды