Font size
WorksheetsТұқымқуалаушылық жене өзгергіштік 10 кл 2 часть
Total questions: 75
Worksheet time: 42mins
Екі немесе бірнеше аллельді емес доминантты гендердің бірін-бірі толықтырып, жаңа белгіні жарыққа шығаруы:
полимерия
плейотропия
эпистаз
комплементарлы
Көгілдір қауырсынды тотықұсты сары қауырсынды тотықұспен будандастырса, бірінші ұрпақ будандары қандай болып шығады:
ақ
қара
жасыл
сары
Жасыл қауырсынды тотықұсты өзара будандастырса, Ф2 қандай фенотиптер көрініс береді:
9 жасыл тотықұс
3 көгілдір, 3 сары тотықұс
1 ақ тотықұс
9 сары тотықұс
3 ақ тотықұс
Қауырсынның көгілдір түсін анықтайтын ген:
А гені
В гені
ав гені
АВ гені
Белгілердің 9:7 қатынасында ажырау құбылысын ашты:
Бэтсон
Пеннет
Морган
Мендель
Нильсон-Эле
Раушангүл тәрізді жене бұршақ тәрізді айдарлары бар тауықтың екі тұқымын будандастырғанда бірінші ұрпақ қандай:
раушангүл тәрізді айдары бар
бұршақ тәрізді айдары бар
жаңғақ тәрізді айдары бар
айдары жоқ
Комплементарлы әрекеттесуге кері жүреді:
полимерия
плейотропия
эпистаз
көпаллельділік
Басымдық қасиет көрсететін ген:
доминантты
рецессивті
супрессор
жартылай доминантты
Қауырсынның түрлі-түсті болуын анықтайды:
С гені
J гені
с гені
j гені
Ақ түсті қауырсынның генотипі:
jjCC
jjCc
JJCC
АаВв
Неге генотипі С болатын тауықтар түрлі түсті:
генотипі С тауықтар тек аналықтарда кездеседі.
генотипінде супрессор гені жоқ
генотипі С болатын тауықтар тек бір түсті.
генотипі С тек рецессивті гендерден тұрады.
Түрлі-түсті тауықтың генотипі:
JjCc
jjcc
JJcc
jjCc
Аяғы балақсыз тауық пен аяғы балақты қоразды будандастырса, бірінші ұрпақтағы шөжелердің аяғы қандай болады:
балақты
балақсыз
жаңғақты
біреуі балақты, екіншісі балақсыз
Балақсыз тауықтың генотипі:
А1А1А2А2
А1а1А2а2
а1а1а2а2
АаВв
Дәндері қою қызыл және ақ түсті бидайды будандастырғанда бірінші ұрпақ:
қызыл дәнді
ақ дәнді
қызғылт дәнді
солғын қызыл дәнді
Қызғылт дәнді бидайды өзара будандастырғанда дәндерінің түсі бойынша 5 түрлі өсімдік пайда болған: қою қызыл, қызыл, қызғылт, солғын қызыл және ақ. Бұл қандай процесске мыса:
полимерия
плейотропия
эпистаз
комплементарлы
Адамның терісінің ақ түстен (альбинос) қара түске дейінгі аралықта болатындығы мысал бола алады:
полимерлі тұқым қуалауға
комплементарлы тұқым қуалауға
эпистаздық тұқым қуалауға
плейотропиялық тұқым қуалауға
Полимерия құбылысын ашты:
Мендель
Штерн
Нильсон-Эле
Хуго Де Фриз
Организм генотипінің, яғни хромосомалар мен олардың құрамды бөліктері - гендердің өзгеруіне байланысты кездейсоқ пайда болатын тұқым қуалайтын өзгергіштік:
мутация
тұқым қуаламайтын
модификациялық
комбинативтік
Ғылымға мутация терминін енгізді:
Нильсон-Эле
Хуго Де Фриз
Мендель
Дарвин
туго Де Фриз қандай өсімдіктің кейбір белгілерінің қалыпты жағдайдан ауытқитынын және олардың тұқым қуалайтындығын байқады:
жералмұрты
пахтахор
намазшамгүл
есекшөп (энотера)
Мутацияның пайда болуына әсер етуші факторлар:
фетогендер
онкогендер
мутагендер
канцерогендер
Химиялық мутагендер:
колхицин
этиленамин
никотин қышқылы
радиоактивті сәуле
лазер сәулелері
Сүйекте жинақталатын стронций:
химиялық мутаген
физикалық мутаген
биологиялық мутаген
радиоактивті мутаген
Табиғи жағдайда кенеттен пайда болатын мутациялық процесс:
секірмелі
индуциялық
гендік
модификациялық
Мутагендік факторлармен арнайы әсер етуден пайда болатын мутациялық процесс:
секірмелі
индуциялық
гендік
модификациялық
Келесі ұрпаққа тікелей берілетін мутация:
сомалық жасушалардағы
дене жасушаларындағы
генеративтік жасушалардағы
жыныс жасушаларындағы
Генотиптің өзгеру сипатына қарай мутациялар қалай бөлінеді:
гендік
хромосомалық
геномдық
цитоплазмалық
сомалық
ДНК молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруі:
гендік мутация
нүктелік мутация
геномдық мутация
хромосомалық мутация
Гендік мутацияның қандай түрлері болады:
доминантты (басыңқы)
анеуплоидия
жартылай доминантты
полиплоидия
рецессивті (басылыңқы)
Хромосомалардың құрылымы өзгереді:
гендік мутацияда
геномдық мутацияда
хромосомалық мутацияда
цитоплазмалық мутацияда
Хромосомаішілік өзгерістерге жатады:
дефишенсия
делеция
транслокация
инверсия
дупликация
Хромосома ұштарының жетіспеушілігі:
дефишенсия
делеция
инверсия
транслокация
Хромосоманың бір бөлігінің үзіліп түсіп қалуы:
дефишенсия
делеция
инверсия
сақина тәрізді мутация
Хромосома бөлігінің 180 градуса бұрылуы:
дефишенсия
делеция
инверсия
дупликация
Хромосоманың белгілі бір бөлігінің екі еселенуі:
дефишенсия
делеция
инверсия
дупликация
Хромосоманың бір бөлігінің оман ұқсас емес басқа бір хромосомамен ауысып кетуі:
дупликация
транслокация
делеция
сақина тәрізді хромосомалар
Хромосомааралық өзгерістерге жатады:
делеция
дефишенсия
транслокация
дупликация
сақина тәрізді хромосомалар
Жасушадағы хромосомалар санының өзгеруіне байланысты организмнің белгілері мен қасиеттерінде пайда болатын өзгергіштік:
гендік мутация
геномдық мутация
хромосомалық мутация
цитоплазмалық мутация
Гаплоидті хромосомадағы гендердің жиынтығы:
генотип
фенотип
геном
кариотип
Жасушадағы хромосомалар санының өзгеруіне байланысты организмнің белгілері мен қасиеттерінде пайда болатын өзгергіштік:
гендік мутация
геномдық мутация
хромосомалық мутация
цитоплазмалық мутация
Хромосомалар саны гаплоидты жиынтықта еселеніп көбеюі:
полиплоидты
анеуплоидты
гетероплоидты
гаптоплоидты
Хромосомалар саны гаплоидты жиынтықта еселенбей көбеюі:
полиплоидия
анеуплоидия
гетероплоидия
гомоплоидия
Қарабидайдың тетраплоидті формасын шығарған:
Нильсон-Эле
Шелл
Морган
Федоров
Әртекті түрлердің геномдарының еселеніп көбеюінің нәтижесінде пайда болатын организмдер:
автополиплоидия
аллополиплоидия
анеуплоидия
гетероплоидия
Жануарларда полиплоидия кімдерде кездеседі:
шұбалшаң
аскарида
жер құрттары
көбелек
дафния
Анеуплоидия құбылысын дрозофила шыбындарынан байқады:
Морган
Шелл
Бриджес
Штернн
Плазмогендердің өзгеруіне байланысты болады:
гендік мутация
геномдық мутация
цитоплазмалық мутация
хромосомалық мутация
Плазмогендер негізінен қандай органоидтарда болады:
ядро
ЭПТ
пластид
митохондрия
рибосома
Кейбір саңырауқұлақтардың тыныс алуында кемістік болатындығы анықталған, ол неге байланысты:
пластидте болатын геннің мутацияға ұшырауына
митохондрияларда болатын геннің мутацияға ұшырауына
ядрода болатын геннің мутацияға ұшырауына
вакуольде болатын геннің мутацияға ұшырауына
Пластидтер құрамыда болатын геннің өзгеруіне байланысты пайда болады:
митохондриялық мутация
хлорофилдік мутация
кариоплазмалық мутация
тонопласттық мутация
Митохондриялық жене хлорофилдік мутация жатады:
гендік мутацияға
геномдық мутацияға
цитоплазмалық мутацияға
хромосомалық мутацияға
Хромосомалар терминін алғаш рет ашты:
Нильсон Эле
Хуго де Фриз
Вильсон
Вальдейер
Біреуі аналықтан, екіншісі аталықтан алған екі хроматидтен тұрады:
аутосомды хромосомалар
жыныс хромосомалары
гомологті хромосомалар
аллельді хромосомалар
Тең иықты хромосомалар:
метацентрлік
субметацентрлік
акроцентрлік
телоцентрлік
Иықтары тең емес:
метацентрлік
субметацентрлік
акроцентрлік
телоцентрлік
Бір иығы өте қысқа:
метацентрлік
субметацентрлік
акроцентрлік
телоцентрлік
Центромера хромосоманың бір ұшында орналасқан:
метацентрлік
субметацентрлік
акроцентрлік
телоцентрлік
Хромосомалық аурулардың себептері:
гендік мутация
геномдық мутация
хромосомалық мутация
цитоплазмалық мутация
Мұндай ұрықтар тірі туылмайды, дамудың алғашқы кезеңдерінде-ақ өліп қалады:
полиплоидті ұрықтар
анеуплоидті ұрықтар
гетероплоидті ұрықтар
барлық ұрық туыла береді
Аутосомды не жыныс хромосомалар сандарының ауытқу салдарынан болуы мүмкін:
полиплоидия
анеуплоидия
гендік мутация
хромосомалық мутация
45, ХО:
Даун
Патау
Клайнфельтер
Шерешевский-Тернер
13-жұп аутосомалар бойынша трисомияны көрсететін хромосомалық аномалия:
Патау
Даун
Шерешевский-Тернер
Эдвардс
Ұрық анасының құрсағында жатып өліп кетуі мүмкін не мұндай патологиямен туылған баланың өмірі ұзақ болмайды:
Патау
Эдвардс
Шерешевский-Тернер
Даун
Негізгі клиникалық сипаты - ақыл-есінің туа біткен кем болуында:
Даун
Шерешевский-Тернер
Клайнфельтер
Эдвардс
Оларды оқытып үйретуге болады, бірақ жазуға, санауға үйрету мүмкін емес, епсіз, икемсіз, қорғансыз болып келеді:
Даун
Эдвардс
Патау
Клайнфельтер
Даунның фенотиптік сипаттары:
бойы аласа, шүйдесі тегіс
бас сүйектері кішкентай, көздері қысыңқы
мұрындары жалпақ, кең кеңсірікті
салмақтары өте жеңіл
табан мен қолдарында ісіктер
Салмақтары өте жеңіл, бойлары қысқа, табандарында және қолдарында ісіктер, тырнақтарының толық жетілмеуі байқалады:
Даун
Эдвардс
Шерешевский-Тернер
Клайнфельтер
Шерешевский-Тернер белгілері:
иектері тегіс, өте жеңіл
жүректерінің туа біткен ақаулары, қолқа, өкпе артериясының тарылуы
шаштары қысқа, мойны қысқа және жуан
4-5 саусақтарының қысқаруы
бас сүйегі, құлақтары кішкентай
Аяқтары қысқа, тұлғалары ұзындау, иықтары кең, бөкселері тар:
Даун
Шерешевский-Тернер
Эдвардс
Клайнфельтер
Бұл аурумен көбіне балалар ауырады және көп өмір сүрмейді:
Патау
Эдвардс
Клайнфельтер
Даун
Эдвардстың негізгі сипаттамалары:
салмағы өте жеңіл, иектері тегіс
жақтары нашар дамыған, бас сүйегі, құлақтары кішкентай
тұмсықтары шығыңқы - құстұмсық
аяқ-қолы шамадан тыс ұзын
туа біткен ақыл-ой кемістігі
Көздерінің мөлдір қабығының бұлдырлануы, көру мүшелерінің мүкістігі, 2-5 саусақтары ерекше орналасқан:
Патау
Эдвардс
Даун
Клайнфельтер
Туылған кезде бала жолдасының кішкентай болуы және жалғыз кіндік артериясының болуы арқылы күні бұрын анықтауға болады:
Даун
Эдвардс
Шерешевский-Тернер
Патау
Жыныс бездері дұрыс жетілмейді, ақылы кем және аяқ-қолы шамадан тыс ұзын, денесіне сәйкес келмейді:
Даун
Эдвардс
Шерешевский
Клайнфельтер
