Ішек инфекциялары кезінде мейірбикенің анағұрлым басым әрекетіне берілгендердің қайсысы жатады

Бала 11 жаста, жұқпалы бөлімшеге жатқызылған, аңқа дифтериясы, жайылымды түрі. Дененің жоғары температурасына 39с, үрмелі, азапты жөтелге, даусының қарлығуына шағымданады. Тексерген кезде фиброзды қабық таңдай доғаларына, тілшеге, жұқыншақтың артқы қабырғасына таралған. Ауыратын және үлкейген жақ асты лимфа түйіндері пальпацияланады, көмекейі ауырады. Балаға дәрігерге дейінгі қандай көмек көрсету керек?

Тыныс алу жолдарының еркін өткізгіштігін қалпына келтіргеннен кейін және тактильді стимуляциядан кейін жаңа туған нәрестеде өздігінен тыныс пайда болды. Бірініші кезекте қанадай іс әрекет жасау қажет

. Гипотрофияның І дәрежесі кезіндегі салмақ тапшлығына берілген көрсеткіштердің қайсысы жатады?

Бала 4 жаста дөрекі үрме жөтелге, тынысының киындауына, дене температурасынын жогарылауна, алсіздікке, табетінін нашарлауына шагымданады. Анамнезінен ауырганына бірінші кун. Ауруы дене температурасыны жогарылауынан басталган, бір сагаттай бурын тынысы жилеген, киындаган. Обьективті: жагдайы ауыр, бала мазасьз, бір орында турмайды Терісі бозарган, анкасында женіл гиперемия. Агзалары бойынша патология жок. Осы жагдайда бала ушін берілгендердін кайсыcы жетекші маселе болып табылады?

ТЖМ бригадасы жол апаты салдарынан болган іштін туйык жаракаты бар 54 жасар ер кісіні тасымалдап жатыр. Соккы іштін сол белігінде болган. Карау кезінде: есі бар, тежелген, бозгылт, тахикардия байкалады, пульсі 118 рет-мин, гипотония (АК K 80-40 мм сын баг.), перкуторлы - какбауыры улкейген, пальпаторлы - іштін сол жак бөлігінің ауырсынуы, кшперде тітіркену белглері жок, Жедел кан кетудін емін неден бастаймыз»?

Қабылдау бөлімінде науқасқа өздігінен жүгінген кезде алғашқы көмек көрсетілді.,бірақ науқас ауруханаға жатқызудан бас тартты.Бұл жағдайда мейіргердің аталған әрекеттерінің қайсысы ең дұрыс?

Сегізкөз аймағында науқаста жара пайда болды, ылғалдану байқалады.Тексеру кезінде терінің, тері астындағы майдың тұтастығы бұзылапды және бұлшықет қабаты көрінеді.Жұмсақ тіндердің зақымдану түрін анықтаңыз:

Берілген жағдайлардың қайсысын ауруханаішілік жұқтыру ретінде қарастыруға болады?

Рахиттің алдын алу үшін Д дәруменін қай жастан бастап тағайындайды?

99. Қантты диабетпен ауыратын балада гипогликемияның бастапқы симптомдары кезінде берілген әрекеттердің қайсысы тәуелсіз мейірбикелік іс шараға жатады?

Науқас 79 жаста, кардиологиялық бөлімшеге ЖИА, созылмалы жүрек жетіспеушілігімен асқынуы жөнімен ауруханалық емделуге түсті.Аяқтарының ісінуіне, ішінің айтарлықтай үлкеюіне , жүрек қағуына, әлсіздіке, тыныштықтағы болмашы ентікпеге шағымданады.Ентікпесі көлденең жатқанда үдей түседі, сол себепті нашар ұйықтайды.Ең бірінші жасалатын іс шаралардың қайсысы басым мәселе бойынша мейіргерлік күтіп қарау жоспарына кіреді?

Онкологиялық бөлімшеде 48 жастағы науқас  «Асқазаннің қатерлі ісігі»  диагнозымен емделуде.Құсуға, әлсіздікке, тәбетінің болмауына , ет тағамдарынан жиренуге, жүдеуге, эпигастрий аймағындағы күшті ауырсынуға, кекіруге, ішінің қампаюына шағымданған.Обьективті: жағдайы ауыр, температурасы 37,9 С, тері жабындары бозарған, топырақ түстес,науқас күрт азып кеткен.Науқасқа физикалық қолайлылық жасау үшін мейіргерлік күтіп қарау жоспарына нені қосу қажет?

Мамандандырылған паллиативті  көмек қызметіне жатады:

 Тригеминальді невралгиясы бар 24 жастағы ер адамға физиотерапия тағайындалды.Медбике жаққышпен бетінің оң жартысына балқытылған парафиннің жұқат қабатын жағып жіберді.Қатайғаннан кейін бірнеше қабатты қайта жағып, пластикалық орамамен жабыңыз.Бұл процедура үшін парафиннің тиімді температурасы қандай?

35жастағы әйелге балшықпен емдеу тағайындалады.Балшық тұщы суда өсімдіктер мен жануарларды макро –  және микробиологиялық өңдеу кезінде ыдырағаннан кейінпайда болатын органикалық заттарға (10%-дан астам) бай.Емдік балшықтың қандай түрлері тиімді?

Қантты диабет кезінде берілген емдәм (диета) үстелдерінің қайсысы тағайындалады?

Темір препаратының жақсы сіңуі үшін берілгендердің қайсысын қолданады?

Конъюктивитпен ауыратын науқастың көзін өңдеуде медбикенің қол қимылының бағытын анықтаңыз:

Науқас Б., 48жаста, гастроэнтерологиялық бөлімшеде «Асқазанның ойық жарасы, өршу фазасы» диагнозымен ауруханалық емделуде.Эпигастралды аймақтағы күшті ауырсынуға шағымданады, тамақтан соң 30-60 минуттан кейін пайда болады, ауамен кекіреді,кейде тамақпен,іші қатқан, іші қампайған, «кофе қоюы» түсінде бір рет құсу болған.Науқасты қандай тексеруге дайындау қажет?

Зимницкий әдісі бойынша зәр жинау 77жастағы Н. есімді амбулаторлық науқас үшін күрделі тапсырма. Егде жас пен атересклероздың болуы салдарынан науқас мейірбике айтқан барлық тағайындауларды есте сақтай алмайды және орындай алмайды.Функционалды сынаманы өткізу үшін зәр жинауды бақылауды қызына тапсырды, алдын ала қызына тапсырды, алдын ала қызына осының бәрін үйретті.Төменде берілгендердің қайсысы Зимницкий  бойынша зәр жинау ережесіне жатады?

7 жастағы балаға хириугиялық ауруханаға жатқызу ұсынылды.Баланы заң бойынша кімнің қатысуымен ауруханаға жатқызуға болады:

Төменде берілген құжаттардың қайсысы профилактикалық екпелер қатарына жатады?

Науқастың төсек жаймасын және іш киімін қанша рет ауыстыру қажет?

Науқас қабылдау бөлімшесіне көп реттік құсуға және сұйық үлкен дәретке, айқын әлсіздікке, аяқ қолдағы құрысуларға, аузының құрғауына шағымданып қаралған. 4 күннен бері ауырады.Науқас Үндістанда іссапарда болған және суды ашық су көздерінен пайдаланған. Болжамды диагноз: тырысқақ. Инфекция ошағында эпидемияға қарсы қандай іс шара өткізу қажет?

Жұқпалы аурулардың көзі болғанда патогенді микроорганизмдерді және олардың тасымалдағыштарын жою бойынша іс шара қандай дезинфекцияға жатады?

Тыныш, баяу, монотонды сөйлеу қандай науқасқа тән?

18 жастағы ересек бала бас ми жарақатынан кейін есте сақтаудың нашарлауын, сөйлеудің қиындауына, сөз тауып сөйлеудің нашарлауына , қиын тапсырмаларды орындай алмайтынына шағымданады. Қандай синдром жайлы ойлауға болады?

Баланың жоғары кернеулі электр тоғымен зақымдалуы кезінде ең болжамды жүрек қызметінің тоқтау түрі:

118. Әйел адам 45жаста егулер жасайтын бөлмеде 100мг пиридоксин ерітіндісі б-е енгізілген болатын. Бірнеше минуттан кейін тері жабындылары бозарып, тынысы тарылып, ТАЖ минутына – 23рет, ЖСЖ -122-мин.Пульс жіп тәрізді. Жүрек тондары тұйық, ырғағы дұрыс. АҚ – 80-50 мм.с.б.б.Препаратты енгізу реттілігі қандай болуы керек?

Күлдіреуік (пузырчатка) негізінде жатыр:

120. Әдеби ақпараттарда мұрыннан қан кетудің көздері анық көрсетілген.Мұрынның қай бөлігінен жиі қан кетеді?

8 жасар қыз бала қонақта таңқурай морсын ішкеннен кейін денесінде қышумен жүретін күлдіреуік тәрізді бөртпелер пайда болды.Теріде қандай өзгерістерді байқадыңыз?

1;5000қатынасының пайыздық конценьрациясы 

Науқасқа көктамырға иньекция жасау кезінде мейіргер асептика ережесін бұзды яғни бір реттік медициналық мейіргердің қолына науқастың инесінен қан тамшысы тамып кетті. Мейіргер кандай әрекет жасауы тиіс

Ойын барысында бала қолына құлап қатты ауырсыну пайда болған иық буыннында қозғалыс мүмкін емес.оң жақ иықбуынын карау кезінде тіндердің ығысуы ретінде терең деформациясы соның салдарынан иық ұзынырақ секілді көрінеді . қолдың орналасу күйінауыстыруға талпынғанда ауырсыну сезімі күшейіп серіппе тәрізді қарсыласу байқалады шқғыл жедел жәрдем көрсету алгоритмі

125. Науқас 19жаста диагнозы Жедел фолликулалық баспа көктамыр ішіне бензилпенциллиннің 1000000 ЕД мөлшері тағайындалған.1мл де 1000000 ЕД антибиотикті сұйылту үшін қанша мл ерітінді кажет

126. Берілген көрсеткіштердің қайсысы ашқарында глюкозаның қалыпты деңгейіне жатады 

Отызжастағы ер адамныңтөсектіктәртіптегіпульсіминутына 98рет соғады. төмендеберілгенкүйлердіңқайсысы науқастың  осы мәселесін сипаттайды

129. Әйел 67 жаста ДЕ- тіркелген дәрігердің қабылдауына бронх демікпесі кенеттен тыныс алуы қиындап,ауа жетіспейтін сезім пайда болды.Кеудедгі өте жағымсыз сезім,қысу сияқты.науқасқа қандай алғашқы көмек көрсету керек

 Ем-шара кабинетіндегі науқастан қан алынды.Мейіргер байқаусызда пробиркадағы қанды өзінің медициналық киіміне тамызып алды.Арнайы киімінің дезинфекциясын қандай ерітіндімен дезинфекциясын қандай ерітіндімен жүргізеді

Науқас 5 жаста диагнозы Қанты диабет 1 тип,компенсация сатысында 4 ЕД  инсулин енгізуді қажет етеді.Егер ЕД инсулин  1,0 мл бөлінуіне сәйкес келсе 4 ЕД инсулин мөлшері кәдімгі шприцтің қандай бөліндісіне сәйкес келетін анықтаңыз

. Мұрынға тамызу кезінде берілген препараттардың қайсысы тамырды тарылтатын әсер көрсетеді

Ересектер үшін қаңқа травмасы кезінде,сүйектердің сыну орындарына жергілікті инфильтрациялық анестезия мен ауырсынуды басу кезінде лидокоиннің максимальді дозировкасы

Қыз бала 5 жаста қабылдау бөліміне түсті.Локальді қарау кезінде сол білек сүйегінің деформациясы және крепитация белгілері анықталды.Сіздің болжамыңыз

Патронаж   мейіргері 9 айлық балаға барған кезде оның дене қызуынын 39,2 С қа дейін көтерілгенін анықтады,тері гиперемияланған,қолдары мен аяқтарын ұстағанда ыстық.Мейіргердің іс-әрекетін анықтаңыз

Вирустарды жоюды қамтамасыз ететін дезинфекциялық заттың қасиеті қалай аталады?

. Мұрыннан қан кеткен науқасқа көмек көрсету кезінде мейіргердің қолына науқастың қаны тамды. Мейіргердің осы кездегі дұрыс тактикасы:

32 жастағы ер адам тұншығу ұстамасына, қиын шығарылатын қақырықты жөтелге шағымданады. Ауырғанына 2 күн болған, суықтануымен байланыстырады, анамнезінде ӨСОА (ХОБЛ). Обьективті: есі анық, ортопноэ қалпында. Аускультативті өкпеде қатты тыныс өкпенің барлық бөлімдерінде ысқырықты құрғақсырылдар естіледі. ТАЖ – 31-мин ЖСЖ – 120-мин ра02 – 80 мм с.б. раСО2 45 мм с.б Ауруханаға науқасты қандай қалыпта жеткізу қажет?

Операция жасалынған науқасты ауруханадан шығарды. 10 күннен кейін операциядан кейінгі тыртықтың орнында іріңді бөлінді бар жыланкөз пайда болған. Осы жағдайды қалай бағалауға болады?

35 жастағы ер адам стационардың қабылдау бөлімене жедел жәрдеммен :ЖРВИ Жедел аппендицит болжамды диагнозымен түсті. Науқас дене қызуының көтерілуіне,ішінің ауруына шағымданды.  Сіз қабылдау бөлімнің медбикессіз. Науқасты хирург қарау үшін қайда орналастыру қажет?

Төменде берілгендердің қайсысын 8 айлық сәбиге қосымша тамақ (прикорм) ретінде беруге болады?

Ішектік эксикозға анағұрлым сәйкес келетін симптомдарға берілгендердің қайсысы жатады? (алып тастау!)

Төменде берілгендердің қайсысы 1 жасқа толған баланың сүт тістерінің санына сәйкес келеді?

 Туылғанына 15 күн болған ұл. Терісіңде көпіршіктер және пустулалар  түріндегі көптеген бөртпелерге шағымданады. Анасының айтуынша соңғы күндері баласы мазасыз болып кеткен, дұрыс емдейді, лоқсиды.Объективті:жағдайы орташа ауырлықты .Денесінің барлық терісінде көпіршіктер және пустулалар түріндегі көптеген бөртпелер байқалады. Ағзаларында патология жоқ. Берілген диагноздардың қайсысы болуы мүмкін?

Науқас 40 жаста, гинекологиялық бөлімшеде созылмалы бейспецификалық сальпингит диагнозымен ауруханалық емделуде. Вульва және қынап аймағының қышуына, ақ етеккірдің бөлінуіне шағымданады. Мазасыз жүйкесі тозған, ұйқысының бұзылғанын айтады.Объективті:жыныс ағзаларын тексерген кезде кіші жыныс еріндерінің, қынап сілемейінің гиперемиясы, ірімшік тәрізді бөлінулер, Сыртқы жыныс ағзалары аймағында қасу іздері бар. Науқастың басым болатын мәселесін анықтаңыз.

Балада темірталшықты анемия кезінде мейірбике берілгендердің қайсысын ұсынады?

Нервтік артриттік диатезбен ауыратын балалардың тамақтануымен берілген өнімдердің қайсысын шектеу қажет?

Жағдайы ауыр әйелді төсекте жуындыру қаншалықты жиі жасалады?

Берілген препараттардың қайсысы бронхты кеңейтуші әсерге ие?

Берілгендердің қайсысына обструкциялық бронхиттің жетекші симптомына жатады?

. Науқас 29 жаста,гематология бөлімшесіне “  Теміртапшылықты анемия, ауыр ауырлықты дәреже” диагнозымен түсті.Мейірбикелік тексеру кезінде көрнекті жалпы әлсіздікке , жылдам шаршағыштыққа, құлағындағы шуға,көз алдының жарқырауына , болмашы физикалық күш түскенде болатын ентікпе,тахикардияға,тәбетінің болмауына және бор,әк жегісі келетін дәмінің өзгеріне шағымданады.Мейірбикемен сөйлесу кезінде науқас ашуланшақ ,енжар,ауық-ауыұ не сөйлеп жатқанын ұмытып қалады.Өмір анемнезі мәліметтерді бойынша анықталады: менархе 12 жаста,етеккірі жүйелі,көп келеді,ұзақтығы 7-10 күн ,етеккірі циклі 28 күн.Мейірбикелік іс-шараның қысқымерзімдік мақсатын таңдаңыз?

Бозғылт трепонема қандай антибактериялық препараттарға сезімтал?

Токсикодермиялық патогенетикалық емі үшін қолданылатын дәрі-дәрмектерді көрсетіңіз:

Мүгедектердің мүмкіндігі үшін жағдай жасау, олардың әлеуметтік мәртебесін қалпына келтіру, олардың әлеуметтік және тұрмыстық бейімделуіне бағытталған шаралардың жиынтығы- бұл:

Науқас 46 жаста, онкология бөлімшесіне эпигастрий аймағындағы сыздап ауырсынуға шағымданады, ауырсынуды басатын препараттар ауырсынуды тоқтатпайды, тәбеті нашарлаған, жүрегі айну,құсу,дене температурасы субфебрильді шамаға дейін жоғарылаған,соңғы айда 6кг-ға дейін жүдеген.Тексеру кезінде жалпы жағдайы ауыр, температура 38,1С, тері жабындары бозарған, топырақ түстес.Науқастың қатты жүдегені назар аудартады. Пальпация кезінде эпигастрий аймағында күрт ауырсыну және құрсақ қабырғасының алдыңғы бұлшықеттерінің кернеулігі. Төменде берілегендердің қайсысы мейіргерлік іс-шараның басым мәселесі болып табылады:

Сәби 8 айлық.Клиникаға 2 жақтық ошақты пневмония диагнозымен түсті.Жағдайы орташа ауырлықты.Дене температурасы 38,0С.Сәби енжар,тері жабындары бозарған, мазасызданған кезде мұрын-ерін үшбұрышында цианоз пайда болады.Ауыр тыныс алады, пысылдайды, тыныс жиілігі минутына 64 рет.Палата ыстық.Анасы палатаны желдетпейді, баланы салқындатудан қорқады.Сәби нашар ұйықтайды.Басым мәселені көрсетіңіз:

Бала 8 жаста. Мұрынынан қан кетуге, әлсіздікке , мазасыздыққа, тәбетінің нашарлауына шағымданады.Анамнезінен бір жылдан бері ауырады, ЖРВИ мен ауырғаннан кейін жағдайы нашарлаған. Объективті жағдайы орташа ауырлықты, ақыл ес бүтін . Тері жабындары бозарған, әртүрлі өлшемдегі дақ түріндегі көптеген қан құйылулар байқалған, түстері әртүрлі (қызыл,көк, жасыл, сары)тыныс жиілігі минутына 22 рет, пульс минутына 110 рет, АҚ 100-70мм  сынап  бағаны. Осы науқас үшін берілгендердің  қайсысы басым мәселе болып табылады?

Инсульт алған науқас үйде туыстарының бақылауында үйге барған  кезде мейіргер ойылудың алғашқы белгілердің пайла болғанын анықтады.Науқас өзін жақсы сезінеді. Мейіргер асқынулардың алдын алу үшін қандай нұсқаулар беріледі:

Берілген гормандардың қайсысы лактацияны күшейтеді?

Психо-эмоционалдық күйзелістен соң , 20 минуттан артық төс артының  қарқынды күйдіріп ауырсынуы, оның сол жақ жауырынға жіне сол қолға беріліуі байқалады, бұл қай аурудың маңызды мәселесі болып табылады?

Ентігуі бар жүрек қан тамырларының ауруында науқастарға жартылай отыру қалпы мына мақсатта тағайындалады:

Науқас 48 жаста,терапия бөлімшесіне буын синдромына шағымданып түсті.Тексерген кезде жалпы жағдайы орташа ауырлықты дәрежеде,терңі жабындары таза , ылғалды,тізе , шынтақ және білезік буындары ісінген ,ауырсынады,ұстағанда ыстық ,терісі геперемиялық , буындардағы қозғалысы шектелген. Тыныс жиілігі минутына 16 рет , ЖЖж-94 соғу-мин, АҚ-115-75мм сынап бағаны.Паоьпацияда іші жұмсақ , ауырмайды,бауыры қабырға доғасынан шықпаған.Мейірбикелік іс-шараның қысқамерзімдік мақсатын таңдаңыз:

163. Науқас 50 жаста, эндокринология бөлімшесінде “Қантты диабет 2 типі, инсулинге тәуелді”диагнозымен ауруханалық емделуде жатыр.Мейірбикелік тексеру ензінде аузының құрғауына, шөлдеуге , тері жабындарының қышуына , кіші дәретке ауырмай жиі баруға , орташа жалпы әдсіздіккешағымданады.Ақыл-есі анық, науқастың қалпы белсекнді,өзін қоршаған кеңістікте дұрыс бағдарлай алады.Мейірбикемен сөйлесу кезінде жақсы қатынаста , шарщау мен нашар ұйқыға шағымданады .Әңгімелесу кезінде науқас тарапынан өлшем тиімділік болуына сенімсіздік пен өзінің болашағына қауіппен қарау түріндегі үрейлі жағдайы  байқалады .Мейірбикелік іс-шараның ұзақмерзімдік мақсатын таңдаңыз:

Жағдайы ауыр науқастың шашын жууға қарсы көрсетілімге не жатады?

Жағдайы ауыр науқастың аяқтарын жууға қарсы  көрсетелімді атаңыз?

Әйел бұрын екіншілік мерезбен ауырған. Тіркеуден алынғаннан 1 жылдан кейін жүкті болды. Туа пада болған мерездің алдын алу үшін жүкті әйелге не жүргізу қажет.

Ер адам 23 жаста жарты сағат бұрын оң аяқтың табан-сирақ буынын сыртқа қарай қайырып алғанын анықтады. Обьективті: айқын ісіну, буынының ауырсынуы, вальгустық деформация. Табан-сирақ буынының қатты ауырсынуынының салдарынан қозғалысы мүмкін емес. Ауруханаға дейінгі кезеңде науқасқа көмек жүргізу тактикасы?

Бала 2,5 жаста, жедел ауырған .Дене температурасның 38,2 С -ге  дейін жоғарлауы салдарынан жалпы жағдайы бұзылған , дөрекі “ үрмелі” жөтел пайда болған, даусы қарлыққан, тынысы қиындаған.Объективті : тынысы шулы , кеуде қуысының жұмсақ жерлерінің аздап тартылуы  байқалады, мазасызданған кезде күшейе түседі. Тыныс жиілігі минутына 28 рет. Аңқасында- жұтқыншақтың артқы қабырғасының ашық гиперемиясы . Өкпесін – қатаң дыбыс  естіледі . Дәрігерге дейінгі қандай көмекті көрсету қажет?

Процедуралық кабинетте қан немесе басқа биологиялық сұйықтықтар теріге тиген кезде бұл жерді өңдеу керек .Мұндай жағдайда медицина қызметкерінің әрекеті?

Қандай жағдайда қан құйған кезде биологиялық сынама жасалады?

12 жасар балада үй жағдайында консервіленген тағамды қабылдағаннан кейін тамақты жұту кезінде шашылу, көзіне заттардың қос көрінуі (диплопия), жиі сұйық нәжіс , бұлшық ет әлсіздігі байқалды. Қандай ауру дамыды?

Науқас Н 51 жаста , экземасы бар, мейіргер дәрілік заттың қай формасын қолданады?

Төменде берілген белгілердің қайсысы балалардың физикалық дамуын сипаттайды?

Аллергиялық диатез кезінде баланың тамағынан берілгендердің қайсысын алып тастайды: 

Науқас А. Бірнеше апта бұрын гастростома қойылған және үйіне шығарылуға дайындалуда.Науқас өзін жақсы сезінеді, алайда жақын арада өзі болатын үй жағдайына алаңдау сезімін өткеруде.Ол өзінің жаңа жағдайына медицина қызметкерлерінсіз жылдам үйренісуіне сенімді емес.Мейірбике не істеуі керек?

Жұқпалы аурулар бөлімшесіне 1 жастағы бала ЖРВИ, стенозды ларингит диагнозымен жатқызылды.Тыныс жиілігі минутына 40 рет. Тыныштық кездегі тыныс шулы, тыныс алуы қиындаған.Тыныс алу кезіндегі қабырғааралық аралықтар, бұғана үсті аймақтары,мойындық ойықтары тартылады.Сәбиде құрғақ үрмелі жөтел.Сәби кішкентай жастықта ұйықтайды, ұйқысы мазасыз.Төменде берілгендердің қайсысы тәуелсіз мейірбикелік іс-шараға жатады:

54 жасар науқас дерматологқа башпай арасында орналасқан бөртпеге, қышу және күйдіру сезіміне шағымданды. Ауырғанына 2 ай, емделмеген.Моншада жұмыс істейді. Болжамды диагноз:

Инсульттан кейінгі науқасқа үйде мейіргерлік көмек көрсету үшін мейіргер жіберілді