Սայքսը և Պիկոն ե՞րբ են Սազոնովին հանձնել Օսմանյան կայսրության տիրույթների բաժանման վերաբերյալ համաձայնության նախնական տարբերակը։

Առաջին աշխարհամարտի Կովկասյան ճակատում ռուսական զորքին փոխարինած

հայկական զորքի թիվը որքա՞ն էր 1918 թ. մայիսի սկզբի դրությամբ։

Թվարկվածներից ո՞րն է Աբգար դպիր Թոխաթեցին տպագրել Վենետիկում։

Կ․ Պոլսում 1896 թ․ օգոստոսի երկրորդ կեսին տեղի ունեցած ջարդերի ժամանակ որքա՞ն հայ է զոհվել։

Տրվածներից որո՞նք 1896 թ. հունվարի 30–ին Հալեպում կնքված հաշտության պայմաններից չեն։

ա. Զեյթունում պետք է նշանակվեր բնակչության համար ցանկալի տեղացի կառավարիչ

բ. օսմանյան կառավարությունը պարտավորվում էր ապահովել հայերի կյանքն ու գույքը

գ. զեյթունցիները կարող էին պահել պաշտպանական նվազագույն քանակի զենք

դ. հնչակյան գործիչները սեփական ծախսով պետք է հեռանային կայսրության տարածքից

ե. օսմանյան կառավարությունը պարտավորվում էր զորքերը հետ քաշել Զեյթունից

զ. տեղական պաշտոնյաները լինելու էին հայեր

Ո՞ր իրադարձությունն է խախտում տրված շարքի ժամանակագրական հաջորդականությունը։

1. Մ․ Փորթուգալյանի վտարվելը Վանից թուրքական իշխանությունների կողմից

2. Հնչակյան կուսակցության Կարինի և Տրապիզոնի մասնաճյուղերի ստեղծումը

3. ՀՅԴ-ին Հնչակյան կուսակցության միանալու մասին համաձայնագրի կնքումը

4. Գում Գափուի ցույցը

5. «Դրոշակ» թռուցիկ թերթի առաջին համարում ՀՅԴ հռչակագրի հրապարակումը

6. ՀՅԴ առաջին ընդհանուր ժողովի գումարումը

Կատարե՛ք համապատասխանեցում։

Ա. Հռոմկլայի մանրանկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչ

Բ. Սիսի մանրանկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչ

Գ. Գոշավանքի նշանավոր խաչքարագործ վարպետ

Դ. Գլաձորի մանրանկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչ

Ե. Սկևռայի մանրանկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչ

1. Մոմիկ 2. Գրիգոր Մլիճեցի 3. Թորոս Ռոսլին 4. Ներսես Մշեցի 5. Պողոս 6. Սարգիս Պիծակ

Իրադարձությունները համապատասխանեցրե՛ք տարեթվերին։

Ա. 1827 թ. սեպտեմբեր

Բ. 1827 թ. հոկտեմբեր

Գ. 1826 թ. սեպտեմբեր

Դ. 1826 թ. հուլիս

Ե. 1827 թ. օգոստոս

1. ռուսական զորքի հաղթանակը պարսից զորքի նկատմամբ Գանձակի մոտ

2. Օշականի ճակատամարտը

3. ռուսական զորամասերի մուտքը Թեհրան

4. Սարդարապատի գրավումը ռուսական զորքերի կողմից

5. ռուսական զորամասերի մուտքը Թավրիզ 6. պարսից զորքի ներխուժումը Արցախ և Շուշիի բերդի պաշարումը

Տերմինների կամ հասկացությունների բացատրություններից որո՞նք են սխալ։

ա. Առաջին աշխարհամարտի Կովկասյան ճակատում հայկական II–V կամավորական խմբերից ստեղծված միացյալ զորամիավորը հայտնի է «Արարատյան գունդ» անունով:

բ. Թորգոմի գլխավորությամբ 1903 թ. ամռանը Սասունին օգնության հասած ձիավոր խումբը կոչվում էր «Փոթորիկ»:

գ. Այն մարմինը, որը Արամ Մանուկյանին Թիֆլիսից Երևան էր գործուղել և նրան օժտել արտակարգ լիազորություններով, կոչվում էր Հայոց ազգային խորհուրդ

: դ. Կովկասյան ճակատում 1918 թ. գարնանը կռվող ռուսական զորամիավորումը հայտնի էր «Կարս» անունով:

ե. Միջագետքի ճակատում 1918 թ. թուրքերի դեմ կռված հայկական զորամիավորը կոչվում էր Արևելյան (Հայկական) լեգեոն:

զ. Այն մարմինը, որին Մ․ Սարաֆյանը ներկայացրեց Հայաստանի ազատագրության իր կազմած ծրագիրը, կոչվում էր Ռուսաստանի արտաքին գործերի կոլեգիա:

է. Հայկական կամավորական ութ ջոկատներից 1916 թ. վերակազմակերպված վեց զորամիավորները կոչվում էին հայկական հրաձգային գումարտակներ:

Թվարկվածներից որո՞նք են պատմական իրադարձությունների իրական հետևանքներ կամ արդյունքներ:

ա. 1806–1812 թթ. պատերազմի արդյունքում Ռուսաստանին անցան Բեսարաբիան և Փոթին։

բ․ Գյուլիստանի պայմանագրով Ռուսաստանին անցան Շամշադինը, Գանձակը, Լոռին, Շիրակը, Ղարաբաղը և Փամբակը:

գ․ Ադրիանուպոլսի պայմանագրի արդյունքում Ռուսաստանը ձեռք բերեց նաև Ախալքալաքն ու Ախալցխան:

դ․ Բեռլինի պայմանագրով Ռուսաստանը ձեռք բերեց Կարսը, Կաղզվանը, Օլթին, Ալաշկերտը:

ե․ 1724 թ. Կոստանդնուպոլսի պայմանագրով Ռուսաստանը տեր դարձավ մերձկասպյան տարածքներին:

զ․ 1877–1878 թթ. ռուս–թուրքական պատերազմի արդյունքում ձևավորվեց նաև Տրապիզոնի մարզը:

է․ 1828-1830 թթ․ ընթացքում մոտ 110 հազար հայեր վերաբնակվեցին Արևելյան Հայաստանի՝ Ռուսաստանին անցած տարածքներում:

ը․ Փարիզի հաշտության պայմանագրով Ռուսաստանը թեև պահպանեց Ղրիմ թերակզղին, սակայն հրաժարվեց Արևմտյան Հայաստանում գրաված հողերից։

Թվարկված իրադարձություններից ո՞րն է տեղի ունեցել հինգերորդը՝ ըստ ժամանակագրական հաջորդականության։

ա. Մուշի հայության ինքնապաշտպանության սկիզբը Հակոբ Կոտոյանի գլխավորությամբ

բ. Սարիղամիշի ճակատամարտի ավարտը, թուրքական զորքի ջախջախումը

գ. Շատախ գավառի կենտրոն Թաղի ինքնապաշտպանության սկիզբը

դ. Խեչոյի և իր 150 հեծյալների մուտքը Վան

ե. Վանի Այգեստան թաղամասի ինքնապաշտպանության սկիզբը Ա. Եկարյանի ղեկավարությամբ

զ. Դիլմանի ճակատամարտը է. օսմանյան Թուրքիայի ներքաշվելը Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ

ը. Արամ Մանուկյանի նշանակվելը Վանի նահանգապետ

թ․ անգլո-ֆրանսիական ռազմական ուժերի կողմից Կ․Պոլիսը գրավելու նպատակով Դարդանելի գործողության իրականացման սկիզբը

Տրված փաստարկներից որո՞նք են ճիշտ։

ա. Երևանի 1724 թ. հերոսական պաշտպանությունը Հովհաննես Հունդիբեկյանի, Պողոս Քեչիբեկյանի և ուրիշների գլխավորությամբ տևել է երեք ամսից ավելի, իսկ այդ ընթացքում թուրքական բանակը կորցրել է ավելի քան 20 հազար զինվոր։

բ. Արցախի ազատագրական ուժերը 1723 թ. թուրքական բանակի դեմ համատեղ պայքարի պայմանագիր են կնքել Գանձակի մահմեդականների հետ:

գ. Եղվարդ գյուղի մոտ 1736 թ․ հունիսին տեղի ունեցած ճակատամարտում Նադիրի բանակը ծանր պարտության մատնեց օսմանցիների զորքերին։

դ. Հովհաննես Թութունջի վարդապետը մահտեսի Շահմուրատի հետ, հայկական պատվիրակության կազմում, 1683 թ. ժամանել էր Փարիզ:

ե. Կ. Պոլսում 1861 թ․ Հ. Վարդովյանի գլխավորությամբ ստեղծվել է հայկական առաջին արհեստավարժ թատրոնը։

զ. Լազարյան ճեմարանը ժամանակին եղել է Ռուսաստանյան կայսրության միակ արևելագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը:

է. Պետերբուրգում 1809 թ․ ռուսերենով լույս է տեսել Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» աշխատությունը:

ը․ Հայտնի պատմաբան Լեոն պատմագրության մեջ պահպանողական ուղղության հետևորդ էր և գրել է Հայոց պատմության բոլոր շրջանների և հիմնախնդիրների մասին։

Ընտրե՛ք ճիշտ պատասխանները։

«Յոթ ազատ արվեստների» Քառյակ ենթահամակարգը ներառում էր՝

1. ճարտասանությունը

2. երկրաչափությունը

3. տրամաբանությունը

4. աշխարհագրությունը

5. թվաբանությունը

6. աստվածաբանությունը

7. երաժշտությունը

8. քերականությունը

9. աստղագիտությունը

Տերմինների կամ հասկացությունների բացատրություններից որո՞նք են ճիշտ։

1. Մեծ Թուրանի ստեղծման պանթյուրքական ծրագրի իրագործման առաջին փուլը կոչվում էր թուրքիզմ, որը ենթադրում էր թուրքացնել Օսմանյան կայսրությունը, Կովկասի մեծ մասը և Թուրքմենստանը։

2. Կովկասի կառավարչապետ Գ. Գոլիցինի փոխարեն նշանակված Ի. Վորոնցով Դաշկովի պաշտոնի անվանումն էր Կովկասի փոխարքա:

3. Հայկական հարցի լուծմանը նպաստելու համար 1912 թ. հոկտեմբերին ստեղծված համազգային նոր մարմինը կոչվում էր Ազգային պատվիրակություն:

4. Ցարական Ռուսաստանի կողմից Անդրկովկասում ստեղծված և Շամախի կենտրոնով վարչական միավորը կոչվում էր Կասպիական մարզ:

5. Հայկական պետականության վերականգնման այն նախագիծը, ըստ որի Ռուսաստանի օգնությամբ ազատագրված Հայաստանը պետք է հռչակվեր խորհրդարանական հանրապետություն, հայտնի է «Հյուսիսային ծրագիր» անունով:

6. Արևելյան Հայաստանի ամբողջ տարածքն ընդգրկող և 1828 թ. ստեղծված վարչական միավորը կոչվում էր Հայկական մարզ։

7. Ժամանակավոր կառավարության կողմից Արևմտահայաստանի գեներալ կոմիսարին հասցեագրված գաղտնի փաստաթուղթը կոչվում էր «Ղեկավար հրահանգներ»:

8. Առաջին հայդուկները հայերի նկատմամբ թուրքական իշխանությունների կողմից նոր բռնությունների առիթ չտալու նպատակով հաճախ ներկայացել են որպես քրդեր և հանդես եկել «չելլոներ» կոչվող քրդական կառավարական ջոկատների կազմում

: 9. Ֆրանսիայի, Անգլիայի և Ռուսաստանի կողմից կազմված և սուլթան Համիդ II ին հանձնված նախագիծը ստացել էր «Մայիսյան բարենորոգումների ծրագիր» անունը:

Տրված փաստարկներից որո՞նք են ճիշտ։

1. 1857 թ. Կ. Պոլսի ուսումնական խորհրդի անդամներ Ն. Ռուսինյանը, Գ. Օտյանը, Ս. Վիչենյանը (Սերվիչեն), Ն. Պալյանը և ուրիշներ մշակել են արևմտահայ համայնքի ներքին կյանքին վերաբերող մի կանոնադրություն և ներկայացրել համայնքի ընդհանուր ժողովի հաստատմանը։

2. 1863 թ. մայիսի 24–ին Կ. Պոլսի Ազգային ընդհանուր ժողովը հաստատել է արևմտահայերի կանոնադրությունը։

3. Ուսուցիչ Արսեն Կրիտյանի և զինագործ Պետրոս Հայկազունու գլխավորությամբ 1869 թ. Ալեքսանդրապոլում ստեղծվել է «Բարենպատակ ընկերություն» խմբակը։

4. 1882 թ. նոյեմբերի վերջերին թուրքական ոստիկանությունը հայտնաբերել է Կարինի «Պաշտպան հայրենյաց» կազմակերպությունը և բանտարկել շուրջ 170 մարդու։

5. Մկրտիչ Խրիմյանի շնորհիվ, ով 1867 թ. դարձել էր Կ․ Պոլսի հայոց պատրիարք, Ազգային սահմանադրությունը գործադրվել է Արևմտյան Հայաստանի բազմաթիվ գավառներում։

6. 1883 թ. ապրիլին Կարինում տեղի է ունեցել «Պաշտպան հայրենյաց» կազմակերպության անդամների դատավարությունը, որին անձամբ հետևել է սուլթան Աբդուլ Համիդ II–ը։

7. 1890 թ. Թավրիզում դաշնակցության հիմնադրած «Խարիսխ» զինագործական արհեստանոցը վերածվել է զենքի արտադրության կարևոր կենտրոնի։

8. 1907 թ. Անդրանիկը հեղինակել է «Մարտական հրահանգներ» կանոնագիրքը։

Զբաղեցրած պաշտոնները համապատասխանեցրե՛ք անուններին։

Ա. Դ. Բեկ-Փիրումյան

Բ. Մ․ Սիլիկյան

Գ. Գ․ Տեր-Ղազարյան

Դ․ Թ․ Նազարբեկյան

Ե. Մ․ Պապաջանյան

Զ. Անդրանիկ

Է. Հ․ Զավրյան

1. Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեի անդամ

2. Առանձին հայկական կորպուսի «Երևանյան զորախմբի» հրամանատար

3. Էրզրումի պաշտպանական շրջանի ղեկավար

4. Անդրկովկասյան կոմիսարիատի կոմիսար

5. Առանձին հայկական կորպուսի հրամանատար

6. «Թուրքահայաստանի» գլխավոր կոմիսարի տեղակալ

7. Հայկական կորպուսի կոմիսար

8. Սարդարապատի ջոկատի հրամանատար