ประวัติศาสตร์ศึกษาจากหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรเป็นหลัก ส่วนโบราณคดีศึกษาจากโบราณวัตถุและโบราณสถาน

ประวัติศาสตร์ศึกษาเรื่องราวของมนุษย์ ส่วนโบราณคดีศึกษาเรื่องราวของธรรมชาติ

ประวัติศาสตร์มุ่งเน้นอดีตอันใกล้ ส่วนโบราณคดีมุ่งเน้นอดีตอันไกลโพ้น

ประวัติศาสตร์เน้นการวิเคราะห์ ส่วนโบราณคดีเน้นการรวบรวมข้อมูล

ให้บทเรียนทางจริยธรรม

ทำให้มีความรอบคอบ มีเหตุผล

ทำให้สามารถทำนายเหตุการณ์ในอนาคตได้อย่างแม่นยำ

ทำให้รู้ความเป็นมาของมนุษย์ในอดีต

ทำให้เชื่อในสิ่งเร้นลับ

ทำให้รู้จักอดีตและเข้าใจปัจจุบัน

ทำให้รู้ล่วงหน้าถึงอนาคต

ทำให้หลงใหลในวัฒนธรรมต่างชาติ

ทูซิดิดีส

เฮโรโดตัส

ซือหม่าเชียน

สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

การท่องจำเหตุการณ์สำคัญในอดีต

ขั้นตอนที่นักประวัติศาสตร์ใช้ในการศึกษา ค้นคว้า และเรียบเรียงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์

การนำเสนอเรื่องราวประวัติศาสตร์ในรูปแบบที่น่าสนใจเท่านั้น

การตีความหลักฐานโดยไม่ต้องมีการตรวจสอบ

การกำหนดหัวเรื่อง, การรวบรวมหลักฐาน, การประเมินคุณค่า, การวิเคราะห์และจัดหมวดหมู่, การเรียบเรียงหรือนำเสนอ

การรวบรวมหลักฐาน, การกำหนดหัวเรื่อง, การประเมินคุณค่า, การเรียบเรียง, การวิเคราะห์

การประเมินคุณค่า, การวิเคราะห์, การรวบรวมหลักฐาน, การกำหนดหัวเรื่อง, การนำเสนอ

การนำเสนอ, การกำหนดหัวเรื่อง, การรวบรวมหลักฐาน, การประเมินคุณค่า, การวิเคราะห์

การกำหนดหัวเรื่อง

การเรียบเรียงข้อมูล

การรวบรวมหลักฐาน

การประเมินคุณค่าหลักฐาน

1 วิธี คือ การตรวจสอบความจริง

2 วิธี คือ การประเมินภายนอกและภายใน

3 วิธี คือ ความถูกต้อง ความน่าเชื่อถือ และความสมบูรณ์

4 วิธี คือ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ การตีความ และการนำเสนอ

สรุปเนื้อหาแบบกว้าง ๆ

เขียนเรื่องใหม่จากจินตนาการ

แยกประเภทข้อมูลและจัดเรียงลำดับ

นำเสนอข้อมูลแบบเรียงความ

การวิเคราะห์ข้อมูล

การจัดเก็บหลักฐาน

การสรุปผลการวิจัย

การเรียบเรียงหรือการนำเสนอ

2 ประเภท คือ หลักฐานชั้นต้นและหลักฐานชั้นรอง

3 ประเภท คือ หลักฐานปฐมภูมิ ทุติยภูมิ และตติยภูมิ

4 ประเภท คือ ตำนาน จารึก จดหมายเหตุ และพงศาวดาร

2 ประเภท คือ หลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรและหลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

เป็นหลักฐานร่วมสมัยกับเหตุการณ์

เป็นบทวิเคราะห์จากผู้เชี่ยวชาญ

เป็นความเห็นส่วนตัวของนักวิจัย

เกิดขึ้นภายหลังเหตุการณ์

ตำนาน

พงศาวดาร

กำแพงเมือง

เอกสารราชการ

เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการบริหารราชการ

การจดบันทึกเกี่ยวกับเรื่องราวของพระมหากษัตริย์

การบันทึกเหตุการณ์ร่วมสมัยที่ระบุวันเวลาที่เกิดเหตุการณ์

การเล่าเรื่องราวประวัติความความเป็นมาที่สืบทอดต่อกันมาและมีการบันทึกภายหลัง

ภูมิศาสตร์และธรณีวิทยา

ภาษาศาสตร์และประวัติศาสตร์

เศรษฐศาสตร์และสังคมวิทยา

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

เขียนลงบนสมุดไทยเท่านั้น

มีเนื้อหาเกี่ยวกับประเทศเพื่อนบ้าน

บันทึกเฉพาะเรื่องราวของพระมหากษัตริย์เท่านั้น

เป็นบันทึกร่วมสมัยที่ระบุวันเวลาที่เกิดเหตุการณ์อย่างละเอียด

เป็นหลักฐานที่ถูกต้องที่สุดเสมอ

ให้มุมมองจากภายนอกเกี่ยวกับสังคมและเหตุการณ์ในไทย

เป็นแหล่งข้อมูลเกี่ยวกับวัฒนธรรมต่างชาติโดยเฉพาะ

ใช้ยืนยันเฉพาะข้อมูลที่ไม่พบในหลักฐานไทยเท่านั้น

จดหมายเหตุ

สารคดีประวัติศาสตร์

หนังสือเรียนประวัติศาสตร์

บทความวิเคราะห์ประวัติศาสตร์

ตัดสินว่าวัฒนธรรมใดดีกว่ากัน

เก็บรวบรวมวัตถุโบราณเพียงอย่างเดียว

ศึกษา ค้นคว้า และเรียบเรียงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์จากหลักฐาน

สร้างเหตุการณ์ในอดีตขึ้นมาใหม่ตามจินตนาการ