Cơ sở khoa học lý luận để nhận diện và định vị vai trò, trách nhiệm và sáng tạo

Phát hiện bản chất của các hiện tượng và quá trình kinh tế.

Cơ sở để nhận thức được các qui luật và tính qui luật trong kinh tế

Trang bị phương pháp để xem xét thế giới nói chung

Sản xuất của cải vật chất

Quan hệ xã hội giữa người với người

Quan hệ sản của xuất trong mối quan hệ tác động qua lại với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng

Quá trình sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu dùng.

Trừu tượng hóa khoa học

Phân tích và tổng hợp

Mô hình hóa

Điều tra thống kê

Tìm được bản chất của đối tượng nghiên cứu

Tìm được nội dung của đối tượng nghiên cứu

Tìm được hình thức của đối tượng nghiên cứu

Tìm được ý nghĩa của đối tượng nghiên cứu.

Là sản xuất ra sản phẩm nhằm mục đích trao đổi, mua bán.

Là sản xuất ra sản phẩm có ích cho mọi người.

Là sản xuất ra sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu cho người sản xuất.

Là sản xuất ra sản phẩm có giá trị sử dụng cao.

Xuất hiện giai cấp tư sản.

Có sự tách biệt tuyệt đối về kinh tế giữa những người sản xuất.

Phân công lao động xã hội và sự tách biệt về mặt kinh tế của các chủ thể sản xuất.

Xuất hiện chế độ tư hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.

Là công dụng của sản phẩm có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của người mua.

Chỉ được thực hiện trong việc sử dụng hay tiêu dùng

Là giá trị sử dụng cho người mua.

Tất cả các phương án còn lại

Sự khan hiếm của hàng hóa.

Sự hao phí sức lao động của con người nói chung.

Lao động trừu tượng của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hoá ấy.

Công dụng hàng hóa.

Là sản phẩm của lao động, có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán.

Là những sản phẩm có thể thoả mãn được nhu cầu nhất định nào đó của con người.

Là mọi sản phẩm thoả mãn nhu cầu của con người.

Là sản phẩm của lao động, thoả mãn những nhu cầu của người làm ra nó.

Phân công lao động xã hội, phân công lao động quốc tế

Phân công lao động xã hội, sự phụ thuộc về kinh tế giữa những người sản xuất

Phân công lao động quốc tế, sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất

Phân công lao động xã hội, sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất

Lao động, thỏa mãn nhu cầu, trao đổi mua bán

xx

Giá trị của hàng hóa có thể thỏa mãn một hoặc một số nhu cầu của con người.

Công dụng của hàng hóa có thế thoa mãn một hoặc một số nhu cầu của sản xuất.

Công dụng của hàng hóa có thể thoa mãn một hoặc một số giá trị của con người.

Công dụng của hàng hóa có thể thỏa mãn một hoặc một số nhu cầu của con người.

Hao phí lao động xã hội của người tiêu dùng hàng hóa kết tinh trong hàng hóa.

Hao phí xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa.

Hao phí lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa.

Hao phí lao động cá biệt của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa.

Từ sản xuất hàng hóa.

Từ phân phối hàng hóa.

Từ trao đổi hàng hóa.

Cả sản xuất, phân phối và trao đổi hàng hóa.

Nguồn gốc của của cải

Nguồn gốc của giá trị

Nguồn gốc của giá trị trao đổi

Tất cả các phương án còn lại

Lao động cụ thể và lao động tư nhân.

Lao động giản đơn và lao động phức tạp.

Lao động cụ thể và lao động trừu tượng.

Lao động quá khứ và lao động sống.

Đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết

vv

lượng thời gian hao phí lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra đơn vị hàng hóa đó

v

Là thời gian của một người tốn bao nhiêu đó để SX ra 1 đơn vị sản phẩm.

v

Năng suất lao động và cường độ lao động. Năng suất lao động có tác động tỷ lệ nghịch với giá trị của một hàng hóa.

c

- Số lượng sản phẩm sx ra trong 1 đơn vị thời gian: tăng

 - Số lượng thời gian LĐXH cần thiết để sx ra 1 đơn vị sản phẩm (lượng GT của 1 đơn vị SP): giảm

-  Nhưng tổng giá trị sản phẩm không đổi

c

nói lên mức độ khẩn trương, tích cực của hoạt động lao động trong sản xuất. Cường độ lao động tỷ lệ thuận với tổng giá trị hàng hóa được sản xuất ra trong một đơn vị thời gian nhất định

s

tổng giá trị hàng hóa tăng lên. 

+  Sự hao phí lao động trong 1 thời gian lao động nhất định: tăng

+ Giá trị một đơn vị sản phẩm: Không đổi

c

Lao động cụ thể và lao động trừu tượng

x

. Tạo ra giá trị hàng hóa

x

Là lao động đồng nhất và giống nhau về chất

c

Cường độ lao động.

Năng suất lao động.

Cả cường độ lao động và năng suất lao động.

Mức độ nặng nhọc của lao động

Đều làm giá trị đơn vị hàng hóa giảm.

Đều làm tăng số sản phẩm sản xuất ra trong một thời gian

Đều làm tăng lượng lao động hao phí trong 1 đơn vị thời gian.

Tất cả các phương án còn lại.

Có 2 hình thái.

Có 3 hình thái.

Có 4 hình thái.

Có 5 hình thái.

Tiền ra đời là kết quả của cả một quá trình phát triển lâu dài của các hình thái giá trị, và biểu hiện thông qua 4 hình thái

v

+ Hình thái GIẢN ĐƠN HAY NGẪU NHIÊN

+ Hình thái giá trị ĐẦY ĐỦ HAY MỞ RỘNG

+ Hình thái CHUNG CỦA GIÁ TRỊ

+ Hình thái TIỀN

v

Là thước đo giá trị của hàng hóa.

Là phương tiện để lưu thông hàng hóa và để thanh toán.

Là hàng hóa đặc biệt đóng vai trò là vật ngang giá chung thống nhất.

Là vàng, bạc.

- Thước đo giá trị (giá cả)

- Phương tiện lưu thông (môi giới)

- Phương tiện cất trữ (cất giữ, tiết kiệm)

+ Chỉ có tiền vàng, tiền bạc, các của cải bằng vàng bạc có giá trị mới thực hiện được chức năng này.

- Phương tiện thanh toán (giao dịch, trao đổi, trả nợ…)

- Tiền tệ thế giới (vàng, ngoại tệ…)

v

vàng, bạc

b

Là các hoạt động lao động của con người để làm ra các sản phẩm vô hình nhằm thỏa mãn nhu cầu.

v

Tiền là thước đo giá trị của hàng hóa.

Tiền dùng để trả nợ, nộp thuế.

Tiền là môi giới trong quá trình trao đổi hàng hóa.

Tiền dùng để trả khoảng mua chịu hàng hóa.

Là tổng hòa những quan hệ kinh tế, tróng đó nhu cầu của các chủ thể được đáp ứng thông qua việc trao đổi mua bán với sự xác định giá cả, số lượng hàng hóa dịch vụ tương ứng với trình độ phá triển của nền sản xuất xã hội.

v

Là hệ thống các quan hệ kinh tế mang đặc tính tự điều chỉnh các cân đối của nền kinh tế theo yêu cầu của các quy luật kinh tế

v

Là nền kinh tế được vận hành theo cơ chế thị trường. Đó là nền kinh tế hàng hóa phát triển cao, ở đó mọi quan hệ sản xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu sự tác động, điều tiết của các quy luật thị trường.  

v

Quy luật giá trị
Quy luật cung - cầu
Quy luật lưu thông tiền tệ
Quy luật cạnh tranh

v

- nền kinh tế thị trường luôn tạo ra động lực cho sự sáng tạo các chủ thể kinh tế.

- nền kinh tế thị trường luôn phát huy tốt nhất tiềm năng của mọi chủ thể, các vùng, miền cũng như lợi thế quốc gia.

- nền kte thị trường luôn tạo ra các phương thức để thỏa mãn tối đa nhu cầu của con người, từ đó thúc đẩy sự tiến bộ, văn minh của xã hội.

c

Là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa. ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hóa thì ở đó có sự hoạt động của quy luật giá trị

c

- điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa

- kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất nhằm tăng năng suất lao động.

- phân hóa những người sản xuất thành những người giàu, người nghèo một cách tự nhiên

c

Là quy luật kinh tế điều tiết một cách khách quan mối quan hệ ganh đua kinh tế giữa các chủ thể trong sản xuất và trao đổi hàng hóa

v

2 loại: cạnh tranh trong nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành

v

Thu lợi nhuận siêu ngạch

v

Là cạnh tranh giữa các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở các ngành khác nhau

x

Là những người mua hàng hóa, dịch vụ trên thị trường để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng

v

Quy luật Cung - cầu

Quy luật Cạnh tranh

Quy luật giá cả

Quy luật lưu thông tiền tệ

Nhà phân phối

Người sản xuất

Người tiêu dùng

Nhà nước

T - H - T'.

H - H'.

H - T - H'.

T' - T.

Sức lao động và điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa

v

“ sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó” C.Mác

v

Thứ nhất: người lao động phải được tự do về thân thể  (có quyền bán sức lao động như 1 hàng hóa)

Thứ hai: người lao động không có đủ các tư liệu sản xuất cần thiết để tự kết hợp với sức lao động của mình tạo ra hàng hóa để bán

v

Do số lượng lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động quyết định

v

Là để thỏa mãn nhu cầu của người mua.

x

Là sau khi sử dụng nó tạo ra lượng giá trị lớn hơn giá trị bản thân

c

Quá trình sản xuất giá trị thặng dư là sự thống nhất của quá trình tạo ra và làm tăng giá trị

c

Để có được giá trị tàn dư nền sản xuất xã hội phải đạt đến một trình độ nhất định. Trình độ đó phản ánh người lao động chỉ phải hao phí 1 phần thời gian lao động là có thể bù đắp được giá trị hàng hóa sức lao động

c

Ngoài thời gian lao động tất yếu đó vẫn trong nguyên tắc ngang giá đã thỏa thuận, người lao động phải làm việc trong sự quản lý của người mua hàng hóa sức lao động, và sản phẩm làm ra thuộc sở hữu của nhà tư bản.

z

là một bộ phận giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động do người bán sức lao động (người Lao động làm thuê) tạo ra thuộc về nhà tư bản (người mua hàng hóa sức lao động)

z

Bộ phận tư bản tồn tại dưới hình thái sức lao động không tái hiện ra, nhưng thông qua lao đông trừu tượng của công nhân làm thuê mà tăng lên, tức là biến đổi về số lượng trong quá trình sản xuất

z

Bộ phận tư bản tồn tại dưới hình thái tư liệu sản xuất mà giá trị được lao động cụ thể của công nhân làm thuê bảo toàn và chuyển nguyên vẹn vào giá trị sản phẩm, tức là giá trị không biến đổi trong quá trình sản xuất

z

Là giá cả của hàng hóa sức lao động

z

Là sự vận động của tư bản lần lượt trải qua ba giai đoạn dưới ba hình thái kế tiếp nhau (tư bản tiền tệ, tư bản sản xuất, tư bản hàng hóa ) gắn với thực hiện chức năng tương ứng và quay trở về hình thái ban đầu cùng với giá trị thặng dư

z

Là giai đoạn có ý nghĩa quyết định nhất trong tuần hoàn của tư bản tạo ra giá trị thặng dư

z

Là tuần hoàn của tư bản được xét với tư cách là quá trình định kỳ thường xuyên lặp đi lặp lại và đổi mới theo thời gian

z

Thời gian sản xuất và thời gian lưu thông ( thời gian lao động có ý nghĩa nhất)

z

Thời gian lao động + thời gian gián đoạn lao động + thời gian dự trữ sản xuất

z

Thời gian mua + thời gian bán

a

Là bộ phận tư bản sản xuất tồn tại dưới hình thái tư liệu sản xuất tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất nhưng giá trị của nó chỉ chuyển dần từng phần vào giá trị sản phẩm theo mức độ hao mòn. Gồm (máy móc, thiết bị, nhà xưởng)

z

Là bộ phận của tư bản sản xuất (sức lao động, nhiên liệu, nguyên liệu, vật liệu phụ) giá trị của nó được chuyển 1 lần toàn phần vào giá trị sản phẩm khi kết thúc từng quá trình sản xuất

z

Tỷ số tính theo phần trăm giữa giá trị thặng dư và tư bản khả biến cần thiết để sản xuất ra giá trị thặng dư đó. Kí hiệu: m’

z

Nói lên trình độ bóc lột

c

Quy mô bốc lột

ff

Quy mô bốc lột giá trị thặng dư mà chủ sở hữu tư liệu sản xuất thu được

z

M=M'.V

xdk

Là giá trị thặng dư được tạo ra do kéo dài ngày lao động vượt quá thời gian lao động tất yếu, trong khi năng suất lao động, giá trị sức lao động và thời gian lao động tất yếu không thay đổi

z

Là giá trị thặng dư thu được nhờ rút ngắn thời gian lao động tất yếu (bằng cách nâng cao năng suất lao động xã hội ) do kéo dài thời gian lao động thặng dư trong khi độ dài ngày lao động không thay đổi thậm chí rút ngắn

z

Việc cải tiến kỹ thuật tăng năng suất lao động trước hết diễn ra ở 1 hay 1 vài xí nghiệp, làm cho giá trị cá biệt của hàng hóa thấp hơn giá trị xã hội

c

Mác gọi giá trị thặng dư siêu ngạch là hình thức biến tướng của giá trị thặng dư tương đối

z

Tái sản xuất giản đơn không phải là hình thái điển hình của Chủ nghĩa tư bản mà là Tái sản xuất mở rộng, vì khát vọng không giới hạn về giá trị thặng dư buộc các Nhà tư bản không ngừng mở rộng quy mô SX.

z

- trình độ khai thác sức lao động

- nâng cao năng suất lao động

- sử dụng hiệu quả máy móc

- đại lượng tư bản ứng trước

z

- làm tăng cấu tạo hữu cơ của tư bản

- làm tăng tích tụ và tập trung cơ bản

- Tăng chênh lệch thu nhập giữa nhà tư bản và người lao động làm thuê

x

- là tỷ suất giá trị thặng dư

- cấu tạo hữu cơ của tư bản

- tốc độ chu chuyển của tư bản

- tiết kiệm tư bản bất biến

c

Là một bộ phận của tư bản sản xuất được tách rời ra và phục vụ quá trình lưu thông hàng hóa của tư bản sản xuất

z

Là một phần của giá trị thặng dư được sáng tạo ra trong lĩnh vực sản xuất mà nhà tư bản công nghiệp nhượng lại cho nhà tư bản thương nghiệp, để tư  bản thương nghiệp thực hiện chức năng lưu thông hàng hóa thay cho nhà tư bản công nghiệp

zz

Là một phần của lợi nhuận bình quân mà người đi vay phải trả cho người cho vay vì đã sử dụng lượng tiền nhàn rỗi của người cho vay

z

Tư bản cho vay trong chủ nghĩa tư bản là bộ phận tư bản xã hội dưới hình thái tiền tệ, được chủ sở hữu co một người khác sử dụng trong một thời gian để kiếm lời ( lợi tức)

x

Là tỷ lệ phần trăm giữa lợi tức và tư bản cho vay

z

Z'=z:TBCVx100%

xxk

Là lợi nhuận thu được cao hơn lợi nhuận bình quân, do sự thống trị của các tổ chức độc quyền đem lại

z

- xuất khẩu tư bản tư nhân

- xuất khẩu tư bản nhà nước

x

- Tập trung sản xuất và các tổ chức độc quyền
- Tư bản tài chính và hệ thống tài phiệt chi phối sâu sắc nền kinh tế
- Xuất khẩu tư bản trở thành phổ biến

c

Là nền kinh tế vận hành theo các quy luật của thị trường đồng thời góp phần hướng tới từng bước xác lập 1 xã hội mà ở đó dân giàu nước mạnh, dân chủ công bằng, văn minh, có sự điều tiết của nhà nước do đảng cộng sản việt nam lãnh đạo.

x

Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là đường lối chiến lược nhất quán, là mô hình kinh tế tổng quát trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam.

z

- phù hợp với quy luật khách quan của thời kỳ quá độ ở việt nam

- tính ưu việt của nền kinh tế thị trường

- phù hợp nguyện vọng của nhân dân

x

Thành phần kinh tế nhà nước

z

Là nền kinh tế có nhiều hình thức sỡ hữu nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng

z

Là những quy tắc, luật lệ, bộ máy quản lý và cơ chế vận hành nhằm điều chỉnh các hoạt động của con người trong một chế độ xã hội

z

Là hệ thống quy tắc, luật lệ, bộ máy quản lý và cơ chế vận hành nhằm điểu chỉnh hành vi của các chủ thể kinh tế, các hành vi sản xuất kinh doanh và các quan hệ kinh tế

zz

- trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

- địa vị của chủ thể trong hệ thống quan hệ sản xuất xã hội

- chính sách phân phối thu nhập của nhà nước

- hội nhập kinh tế quốc tế

xx

- giữa người lao động và người sử dụng lao động

- giữa những người sử dụng lao động

- giữa những người lao động

- giữa lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, lợi ích xã hội.

b

Là phát triển nhảy vọt của tư liệu lao động kéo theo sự thay đổi căn bản về phân công lao động xã hội cũng như tạo bước phát triển năng suất lao động cao hơn hẳn nhờ áp dụng một cách phổ biến những tính năng mới trong kỹ thuật – công nghệ đó vào đời sống xã hội

z

- Cách mạng công nghiệp (CMCN) lần thứ nhất (1,0) khởi phát từ nước Anh, bắt đầu từ giữa thế kỷ XVIII đến giữa thế kỷ XIX.
- Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) được đề cập lần đầu tiên tại Hội chợ triển lãm công nghệ Hanover (CHLB Đức) năm 2011 và được Chính phủ Đức đưa vào “Kế hoạch hành động chiến lược công nghệ cao năm 2012”

x

Là sự xuất hiện các công nghệ mới có tính đột phá về chất như trí tuệ nhân tạo, big data, in 3d

z

Là quá trình chuyển đổi nền sản xuất hàng hóa từ dựa trên lao động thủ công là chính song nền sản xuất hàng hóa dựa chủ yếu trên lao động máy móc, nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao

z

Mô hình CNH cổ điển
Mô hình CNH kiểu Liên Xô (cũ)
Mô hình CNH của Nhật Bản và các nước công nghiệp mới (NICs)

x

- Một là, tạo lập những điều kiện để có thể thực hiện chuyển đổi từ nền sản xuất – xã hội sang nền sản xuất xã hội tiến bộ.
- Hai là, thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi nền sản xuât – xã hội lạc hậu sang nền sản xuât – xã hội hiện đại

x

- công nghiệp hóa là quy luật phổ biến của sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội

- với các nước quá độ như việt nam cần thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa

z

Công nghiệp hóa là quy luật phổ biến của sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội

Với các nước quá độ như Việt Nam cần thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa

- Thứ nhất, chuẩn bị các điều kiện cần thiết, giải phóng mọi nguồn lực.
- Thứ hai, các biện pháp thích ứng phải được thực hiện đồng bộ, phát huy sức sáng tạo của toàn dân.

c

- Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, xây dựng nền kinh tế dựa trên nền tảng sáng tạo.
- Thứ hai, nắm bắt và đẩy mạnh việc ứng dụng những thành tựu của cuộc CMCN 4.0.
- Thứ ba, Chuẩn bị các điều kiện cần thiết để ứng phó với những tác động tiêu cực của CMCN 4.0.

x

Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẽ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung.

z

- do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế

- hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay.

z

- chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập thành công

- thực hiện đa dạng các hình thức các mức độ hội nhập kinh tế quốc tế

x