แต่งเป็นกาพย์นำ ๑ บทแล้วใช้โคลงสี่สุภาพขยายความจนจบเรื่อง

แต่งเป็นโคลงสี่สุภาพ ๑ บทแล้งใช้กาพย์ยานีขยายความจนจบเรื่อง

แต่งเป็นโคลงสี่สุภาพ
๑ บทแล้วใช้กาพย์ยานีขยายความจนจบแล้วจึงขึ้นต้นแต่งนำด้วยโคลงสี่สุภาพใหม่

แต่งเป็นกาพย์ยานี ๑บทแล้วใช้โคลงสี่สุภาพขยายความ ๑ บท

ชาติจีน

ชาติอินเดีย

ชาติเขมร

ชาติชวา

จากอยุธยาถึงท่าเจ้าสนุก

จากอยุธยาถึงตำบลขุนโขลน

จากอยุธยาถึงอำเภอพระพุทธบาท

จากอยุธยาถึงจังหวัดสระบุรี

กระทรวงคมนาคม

สำนักพระราชวัง

ราชนาวี

สนักนายกรัฐมนตรี

เพื่อยอพระเกียรติพระเจ้าแผ่นดิน

เพื่อความสนุกเพลิดเพลิน

เพื่อบูชาเทพเจ้า

เพื่อบูชาและบวงสรวงพระแม่คงคา

๒ อย่าง

๓ อย่าง

๔ อย่าง

๕ อย่าง

เมื่อพายเรือทวนน้ำ

เมื่อเรือจะจอดเทียบท่า

เมื่อเรือจะออกจากท่า

เมื่อเรือจะออกจากท่าและพายเรือตามน้ำ

เรือจะออกจากท่า

พายเรือตามน้ำ

พายเรือทวนน้ำ

เรือจะจอดเทียท่า

เรือจะออกจากท่า

พายเรือตามน้ำ

พายเรือทวนน้ำ

เรือจะจอดเทียบท่า

น้ำเงินคือเงินยวง
ขาวพรายช่วงสีสำอาง

รวยรินกลิ่นรำเพย
คิดพี่เคยเชยกลิ่นปราง

หอมหื่นรื่นรสเพี้ยง
กลิ่นเนื้อนวลนาง

เรื่อยเรื่อยเรียมคอยแก้ว
คลับคล้ายเรียมเหลียว

นวลจันทร์เป็นนวลจริง
เจ้างามพริ้งยิ่งนวลปลา
คางเบือนเบือนหน้ามา
ไม่งามเท่าเจ้าเบือนชาย

เพียนทองงามดั่งทอง
ไม่เหมือนน้องห่มตาดพราย
กระแหแหห่างชาย
ดั่งสายสวาทคลาดจากสม

ปลาเสือเหลือที่ตา
เลื่อมแหลมกว่าปลาทั้งปวง
เหมือนตาสุดาดวง
ดูแหลมล้ำขำเพราคม

หวีเกศเพศชื่อปลา
คิดสุดาอ่าองค์นาง
หวีเกล้าเจ้าสระสาง
เส้นเกศสลวยรวยกลิ่นหอม

ผ้าทอด้วยไหมควบกับเงินหรือทองแล่ง

ผ้าของขุนนางทอด้วยไหม

ผ้าขนสัตว์ใช้เป็นเกียรติแก่ขุนนางผู้ใหญ่

ผ้าไหมใช้ห่ม
ใช้สำหรับสตรีที่อยู่ในวัง

นวลจันทร์เป็นนวลจริง
เจ้างามพริ้งยิ่งนวลปลา
คางเบือนเบือนหน้ามา
ไม่งามเท่าเจ้าเบือนชาย

ลำดวนหวนหอมตรลบ
กลิ่นอายอบสบนาสา
นึกถวิลกลิ่นบุหงา
รำไปเจ้าเศร้าถึงนาง

เห็นฝูงยูงรำฟ้อน
คิดบังอรร่อนรำกราย
สร้อยทองย่องเยื้องชาย
เหมือนสายสวาทนาดนวยจร

แต่เช้าเท่าถึงเย็น
กล้ำกลืนเข็ญเป็นอาจิณ
ชายใดในแผ่นดิน
ไม่เหมือนพี่ที่ตรอมใจ

เห่ชมกระบวนเรือ

เห่ชมปลา

เห่ชมไม้

เห่ชมนก

เลียงผาง่าเท้าโผน
เพียงโจนไปในวารี

ดนตรีมี่ อึงอล
ก้องกาหลพลแห่โหม

กรีธาหมู่นาเวศ
จากนคเรศโดยสาชล

เหิมหื่นชื่นกระมล
ยลมัจฉาสารพันมี

ทรงเป็นศูนย์รวมใจของพสกนิกรทั้งหมด

พระบรมเดชานุภาพยิ่งใหญ่สมกับสมมุติเทพ

ความเจริญรุ่งเรืองของบ้านเมืองเป็นเพราะพระบารมี

การยอพระเกียรติเป็นเนื้อหาหลักประการหนึ่งของวรรณคดี

คางเบือนเบือนหน้ามา
ไม่งามเท่าเจ้าเบือนชาย

ใครต้องข้องจิตชาย
ไม่วายนึกตรึกตรึงทรวง

สร้อยทองย่องเยื้องชาย
เหมือนสาวสวาทนาดนวยจร

กระแหแหห่างชาย
ดั่งสายสวาทคลาดจากสม

เรือครุฑยุดนาคหิ้ว
ลิ่วลอยมาพาผันผยอง

เริอชัยไวว่องวิ่ง
รวดเร็วจริงยิ่งอย่างลม

เรือม้าหน้ามุ่งน้ำ
แล่นเฉื่อยฉ่ำลำระหง

เรือสิงห์วิ่งเผ่นโผน
โจนตามคลื่นฝืนฝ่าฟอง

ม่านกรองทองรจนา
หลังคาแดงแย่งมังกร

สรมุขมุขสี่ด้าน
เพียงพิมานผ่านเมฆา

สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย
งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์

เรือริ้วทิวธงสลอน
สาครลั่นครั้นครื้นฟอง

สนธยาจะใกล้ค่ำ
คำนึงหน้าเจ้าตราตรู

สาลิกามาตามคู่
ชมกันอยู่สู่สมสมร

แมลงภู่คู่เคียงว่าย
เห็นคล้ายคล้ายน่าเชยชม

เห็นฝูงยูงรำฟ้อน
คิดบังอรร่อนรำกราย

ที่เผาศพ

ดวงอาทิตย์

ภูเขา

แผ่นดิน

เหมือนพี่ที่จากมา
ครวญหาเจ้าเศร้าเสียใจ

ปลาเสือเหลือที่ตา
เลื่อมแหลมกว่าปลาทั้งปวง

คางเบือนเบือนหน้ามา
ไม่งามเท่าเจ้าเบือนชาย

นวลจันทร์เป็นนวลจริง
เจ้างามพริ้งยิ่งนวลปลา

นาคาหน้าดังเป็น
ดูเขม้นเห็นขบขัน

มังกรถอนพายพัน
ทันแข่งหน้าวาสุกรี

พลพายกรายพายทอง
ร้องโห่เห่โอ้เห่มา

เห็นฝูงยูงรำฟ้อน
คิดบังอรร่อนรำกราย

อติพจน์

บุคลาธิษฐาน

อุปลักษณ์

ปรพากย์

มีประเพณีเกี่ยวกับทางน้ำมาก

รักความสนุกสนาน

การคมนาคมใช้ทางน้ำเป็นสำคัญ

มีกองทัพเรือที่เข้มแข็ง

สะท้อนภาพชีวิตคนไทยด้านการคมนาคม แสดงการสัญจรทางน้ำให้เห็นว่าเมืองไทยมีแม่น้ำลำคลองมาก

แสดงถึงประเพณีการแต่งกายผู้หญิงห่มผ้าสบงคลุมไหล่

การไว้ทรงผมผู้หญิงนิยมไว้ผมยาวประบ่า

ทุกข้อรวมกัน

๑ ชนิด

๒ ชนิด

๓ ชนิด

๔ ชนิด

๑ ชนิด

๒ ชนิด

๓ ชนิด

๔ ชนิด

การซ้ำคำ

อุปมาและอุปลักษณ์

การเล่นคำและอุปมา

การซ้ำคำและอุปมา