Worksheets1. KHÍ QUYỂN
Total questions: 55
Worksheet time: 30mins
Thành phần chiếm tỉ lệ lớn nhất trong không khí sạch là
O₂
N₂
CO₂
Ar
Tỉ lệ gần đúng của CO₂ trong không khí sạch (thể tích) là
~21%
~0,04%
~1%
~78%
Khí trơ phổ biến nhất trong không khí là
Ne
Ar
Kr
Xe
Hơi nước trong không khí có vai trò quan trọng vì
Làm giảm mưa acid
Là khí nhà kính mạnh
Tạo mù quang hoá
Trung hoà SO₂
Tầng ozone (bình lưu) có lợi vì
Giữ nhiệt trực tiếp
Hấp thụ tia UV có hại
Tạo mưa
Tăng O₂ đối lưu
O₃ ở tầng đối lưu thường
Có lợi cho hô hấp
Không ảnh hưởng
Gây kích ứng hô hấp
Trung tính
“Mù quang hoá” hình thành chủ yếu từ
NOx + VOCs + ánh sáng
SO₂ + nước
CO + bụi
CH₄ + N₂
Chất không thuộc nhóm NOx là
NO
NO₂
N₂O₅
SO₂
Sản phẩm quang hoá thứ cấp quan trọng gây hại mắt–phổi là
O₃
CO₂
N₂
Ar
Nguồn phát thải VOCs đô thị không điển hình là
Sơn, dung môi
Khói xe
Cây xanh phát thải sinh học
Muối ăn
Hệ quả không đúng của mù quang hoá
Giảm tầm nhìn
Kích ứng mắt
Tăng năng suất cây trồng
Hại vật liệu
Giải pháp ưu tiên giảm mù quang hoá ở đô thị
Tăng đốt rác lộ thiên
Kiểm soát khí thải xe (NOx/VOC)
Phá rừng
Tăng SO₂
“Hiệu ứng nhà kính tự nhiên” là
Do khí nhà kính tự nhiên giữ nhiệt
Do đốt nhiên liệu hoá thạch
Do mưa acid
Do bụi mịn
“Hiệu ứng nhà kính tăng cường” chủ yếu do
Giảm hơi nước
Tăng GHG nhân sinh
Tăng N₂
Tăng Ar
Khí không phải khí nhà kính chính
CO₂
CH₄
N₂
N₂O
Mưa acid chủ yếu do oxy hoá khí
NOx và SO₂
CO và CH₄
O₂ và N₂
Ar và Ne
pH mưa acid thường
> 7
= 7
< 5,6
= 14
Tác hại không liên quan trực tiếp đến mưa axit
Ăn mòn kim loại, bê tông
Chua hoá đất, hại rễ
Tăng oxy hoà tan sông hồ
Hại hệ thuỷ sinh
SO₂ trong khí quyển có thể chuyển hoá thành
H₂SO₄
HNO₃
HCl
NH₃
Tiền chất hình
Ăn mòn kim loại, bê tông
Ăn mòn kim loại, bê tông
Chua hoá đất, hại rễ
Tăng oxy hoà tan sông hồ
Hại hệ thuỷ sinh
SO₂ trong khí quyển có thể chuyển hoá thành
H₂SO₄
HNO₃
HCl
NH₃
Tiền chất hình thành HNO₃ trong mưa axit là
NOx
SO₂
O₃
CO
Kiểm soát mưa acid ở nhà máy nhiệt điện thường dùng
FGD (khử SO₂)
Phun VOC
Tăng NOx
Phun CO
SCR/NSCR trên xe chủ yếu để giảm
SO₂
NOx
CO₂
Ar
Biện pháp không giúp giảm hiệu ứng nhà kính tăng cường
Tăng hiệu quả năng lượng
Năng lượng tái tạo
Trồng rừng
Đốt than nhiều hơn
“Carbon footprint” là
Khối lượng N₂
Dấu chân sinh thái của CO₂eq
Dấu vết bụi mịn
Độ trong khí quyển
Chỉ số chất lượng không khí (AQI) không theo dõi trực tiếp
PM₂.₅/PM₁₀
O₃
NO₂
N₂
Phát biểu đúng về PM₂.₅
Hạt to, lắng nhanh
Hạt mịn, vào sâu phổi
Không ảnh hưởng sức khoẻ
Chỉ do núi lửa
Trong không khí sạch, O₂ chiếm khoảng
78%
21%
0,93%
0,04%
Ar trong không khí chủ yếu có nguồn gốc
Phát thải công nghiệp
Phóng xạ tự nhiên (phân rã K-40)
Thực vật
Động vật
Quang phân NO₂ dưới ánh sáng tạo
NO + O
N₂ + O₂
NO₃⁻
NH₃
O nguyên tử (từ NO₂ quang phân) kết hợp O₂ tạo
O
O₂
O₃
NO
PAN (peroxyacetyl nitrate) là
Sản phẩm sơ cấp
Sản phẩm quang hoá thứ cấp gây kích ứng
Khí nhà kính chính
Chất trung hoà acid
Nguồn VOCs sinh học đáng kể là
Biển
Cây cối (isoprene/terpen)
Núi băng
Sa mạc
Đốt rơm rạ tự phát thải mạnh
NOx, VOCs, PM
Ar
N₂
H₂
Phương án cá nhân hiệu quả giảm mù quang hoá
Nổ máy xe lâu tại chỗ
Đi bộ/công cộng
Đốt rác
Dùng sơn dung môi mạnh trong giờ nắng
Bóng khí thải xe giờ cao điểm góp phần tăng
O₂
O₃ đối lưu
Ar
N₂
“Hiệu ứng đảo nhiệt” có thể
Khuếch tán ô nhiễm tốt hơn
Giữ ô nhiễm gần mặt đất
Làm mưa ngay
Giảm mù
ải xe giờ cao điểm góp phần tăng
O₂
O₃ đối lưu
Ar
N₂
“Hiệu ứng đảo nhiệt” có thể
Khuếch tán ô nhiễm tốt hơn
Giữ ô nhiễm gần mặt đất
Làm mưa ngay
Giảm mù
Khí gây mưa acid không phải là
SO₂
NO₂
CO
NO
pH 4 so với pH 5 là
Axit yếu hơn 10 lần
Acid mạnh hơn 10 lần
Như nhau
Mạnh hơn 2 lần
Khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh theo mol (GWP cao) là
N₂
CH₄
O₂
Ar
Bảo vệ tầng ozone bình lưu gắn với cắt giảm
CO₂
CFCs/HCFCs
NOx
SO₂
Mưa acid không trực tiếp gây
Ăn mòn đá vôi
Giảm pH hồ
Tăng độ kiềm mạnh của đất
Hại lá
Vai trò của cây xanh đô thị không đúng
Hấp thụ CO₂
Phát thải VOC sinh học
Tăng O₂
Tăng SO₂
CO ảnh hưởng sức khoẻ vì
Tạo H₂SO₄
Gắn với hemoglobin, gây thiếu oxy mô
Tạo O₃
Trung hoà NOx
Biện pháp kiểm soát NOx từ xe
Bộ xúc tác 3 thành phần
Tăng lưu huỳnh nhiên liệu
Gỡ lọc khí thải
Tăng tỉ lệ nhiên liệu–không khí quá giàu
Chỉ số nào phản ánh mù quang hoá mạnh vào trưa nắng
O₃ cao
SO₂ cao
CO₂ cao
Ar cao
Nguồn CO₂ tự nhiên lớn nhất
Hô hấp, phân huỷ, đại dương
Xe máy
Pin mặt trời
Băng tuyết
“Net-zero” là
Không phát thải khí nào
Cân bằng phát thải và hấp thụ CO₂eq
Cắt mọi công nghiệp
Chỉ trồng rừng
Mưa axit tác động mạnh lên công trình xây bằng
Granite (SiO₂ cao)
Đá vôi (CaCO₃)
Gạch men trơ
Thép không gỉ chuẩn
“Nhiên liệu sạch” giúp giảm mù quang hoá khi có
Ít lưu huỳnh/benzene, kiểm soát hơi
Nhiều aromatics
Chì tetraethyl
Nước
“Giờ Trái Đất” chủ yếu hướng tới
Giảm NOx ngay lập tức
Nâng nhận thức & giảm tiêu thụ điện (gián tiếp giảm CO₂)
Làm mưa
Tăng O₃
