Dongeng: Sasakala Uncal Tandukan

Baheula, di hiji leuweung anu subur jeung héjo royo-royo, aya dua sato anu babaturan raket: Uncal jeung Kuda. Duanana sok bareng-bareng lumpat di padang rumput, nginum di walungan, jeung istirahat dina teduhna tangkal. Tapi, sabada sababaraha waktu, Kuda mimiti sombong.

Kuda ngarasa dirina anu pang gagahna sabab awakna jangkung, buluna mulus, sarta lumpatna gancang. Anjeunna sok ngahina Uncal bari nyarita:

“Uncal, sanajan hidep bageur, tapi awak hidep leutik jeung henteu boga tanduk siga kuring. Kuring leuwih gagah jeung éndah!”

Uncal ngan seuri leutik bari ngajawab,

“Kuda, ulah sombong. Kageulisan jeung kakuatan moal langgeng, lamun haté urang teu hade.”

Henteu lila ti harita, datang hiji harimau galak anu lapar. Harimau éta ngudag duanana. Kuda jeung Uncal lumpat sagancang-gancangna. Tapi nalika ngaliwatan leuweung anu loba tangkal, tanduk Kuda nyangkut dina dahan. Anjeunna teu bisa kabur. Harimau beuki deukeut, jeung Kuda mimiti sieun pisan.

Uncal anu ti tadi lumpat, balik deui ka arah Kuda. Kalawan wani, Uncal narik dahan tangkal nepi ka tanduk Kuda bisa leupas. Sanggeus kitu, duanana kabur bareng nepi ka salamet tina kejaran harimau.

Kuda kacida éra jeung trenyuhna. Anjeunna sadar yén kasombonganana salah pisan. Bari nyanghareupan Uncal, anjeunna nyarita:

“Dulur Uncal, hatur nuhun geus nyalametkeun kuring. Kuring sadar ayeuna, kasombongan ngan mawa cilaka. Kuring hayang méré tanduk ieu pikeun anjeun, minangka tanda kanyaah jeung rasa hatur nuhun.”

Ti harita, tanduk éta pindah ka Uncal, sarta tanduk Uncal mimiti aya jeung jadi simbol kasatiaan jeung kahadean haté. Sedengkeun Kuda hirup tanpa tanduk, tapi haténa jadi leuwih lemah lembut.

Éta sababna ayeuna Uncal boga tanduk, sedengkeun Kuda henteu. Kitu caritana, Sasakala Uncal Tandukan.