NEW
Font size
Worksheetsİş yerlərində heyətin fəaliyyətinin təşkil olunması.
Total questions: 32
Worksheet time: 16mins
Müəssisədə əməyin düzgün təşkili dedikdə nə başa düşülür?
iş qüvvəsindən səmərəli istifadə və az əmək sərfi ilə çox məhsul istehsal etmək vəzifəsi
marketinq planlaşdırılması və hesabatlar
müştərilər tərəfindən olan şikayətlərə ciddi nəzarət
xammalın, hissələrin, avadanlıqların və s. vaxtında və münasib qiymətlərlə alınması
müştəri sorğularının qəbulu və işlənməsi
2) Əməyin təşkilində məqsədlərə aid deyil:
a) iş vaxtı fondundan səmərəli istifadə hesabına əmək məhsuldarlığını artırmaq
b) istehsal avadanlıqlarından səmərəli istifadə hesabına əmək məhsuldarlığının artmasını təmin etmək
c) əmək prosesində hərtərəfli inkişaf üçün əlverişli şərait yaratmaq
d) iş həyatında əsasən iş təcrübəsi olmayanlara üstünlük vermək
e) maddi vasitələrdən səmərəli istifadə hesabına əmək məhsuldarlığının artmasını təmin etmək
Əməyin təşkili prosesi:
əmək fəaliyyətində effektiv nəticə əldə etmək məqsədilə insanların, istehsal vasitələrinin və texnologiyanın əmək prosesi zamanı bir araya gəlməsidir
işçilərin əmək prosesi zamanı fəaliyyətlərindən məmnunluq səviyyəsidir
potensial müştərilərin müəyyənləşdirilməsidir
şifahi və yazılı olaraq, sərbəst şəkildə ünsiyyət qurma bacarıqlarının məcmusudur
mübahisəli məsələlərin araşdırılmasını nəzərdə tutur
Kollektiv əmək prosesinə aid deyil:
kollektiv əmək fəaliyyətində müəyyən işçilərin digərlərini önəmsəmədən fərqlənməsi
hər hansı məhsulun istehsalı kollektiv əmək fəaliyyətində müxtəlif sayda əməliyyatların icrasını tələb edir
iş yerində tələblər işçilərin müəyyən tərzdə yerləşməsini tələb edir ki, bu da əmək bölgüsü və əmək kooperasiyasında əks olunur
işçilər arasında qarşılıqlı əlaqələr müəyyən olunur
əmək prosesi bir biri ilə zaman və məkan cəhətdən əlaqədar olan çoxlu əməliyyatların birləşməsindən əmələ gəlir
Əmək bölgüsünün növləri:
ümumi, praktik, ekoloji
ümumi, xüsusi, individual (fərdi yanaşma)
özəl, praktik, fiziki
kooperativ, nəzəri, funksional
fiziki, ixtisas, rəsmi
Xüsusi xarakterli əmək bölgüsünə aiddir:
əmək prosesinin müəssisəsinin işçiləri arasında dəstələrə görə bölgüsüdür
istehsal və qeyri-istehsal sahələrinin, sahələr daxilində sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, rabitə, ticarət, təhsil, elm, dövlət idarəçiliyi, mədəniyyət və s. bölünməsidir
əmək prosesinin müəssisəsinin işçiləri arasında briqadalara, kollektivlərə görə bölgüsüdür
əmək prosesinin müəssisəsinin işçiləri arasında peşə-ixtisas səviyyəsinə görə bölgüsüdür
sənaye sahəsinin ayrı müəssisələr və istiqamətlərə görə bölünməsi (elektrotexnika, transport və s.)
Fərdi yanaşmaya əsaslanan individual xarakterli iş bölgüsünə aid deyil:
əmək prosesinin müəssisəsinin işçiləri arasında dəstələrə görə bölgüsüdür
əmək prosesinin müəssisəsinin işçiləri arasında bölünməsidir
istehsal və qeyri-istehsal sahələrinin, sahələr daxilində sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, rabitə, ticarət, təhsil, elm, dövlət idarəçiliyi, mədəniyyət və s. bölünməsidir*
əmək prosesinin müəssisəsinin işçiləri arasında briqadalara, kollektivlərə görə bölgüsüdür
əmək prosesinin müəssisəsinin işçiləri arasında peşə-ixtisas səviyyəsinə görə bölgüsüdür
Şaquli istiqamətli əmək bölgüsünə aiddir:
tabe edən müdirlər və tabe olunan işçilər arasındakı münasibətlər nəzərdə tutulur (qərar qəbul edənlər və onu icra edənlər)
şaquli istiqamətli əmək bölgüsünə əsaslanan münasibətlər inzibati deyil, təşkilatın ümumi məqsədi bütün əməkdaşları bu cür münasibətləri qurmağa məcbur edir
nümunə kimi bir idarəetmə orqanının şöbə müdirləri arasında münasibətləri göstərmək olar
bir-birinə tabe olmayan bir səviyyəyə mənsub bölmələrin rəhbərlərinin və əməkdaşlarının ümumi məqsədə nail olmaq üçün birgə fəaliyyət uyğunluğu nəzərdə tutulur
bir-birinə tabe olmayan əməkdaşların birgə fəaliyyət uyğunluğu nəzərdə tutulur
Beynəlxalq əmək bölgüsünün mahiyyəti:
vergi və mühasibat uçotunun beynəlxalq standartlarla aparılmasıdır
ayrı ölkələrin müəyyən məhsul növləri üzrə ixtisaslaşmasıdır, ölkələr arasında təbiət və iqlim şəraiti, coğrafi mövqe, xammal ehtiyatları və enerji mənbələrinə əsaslanır
ölkələrdə inşaat mühəndisliyi, sənaye və tikinti üzrə ali təhsil imkanlarını təzərdə tutur
ölkələr üzrə əməkhaqqının hesablanması qaydalarıdır
dünyada korporativ idarəetmənin qiymətləndirilməsi ilə bağlı olan məsələləri əhatə edir
Beynəlxalq ixtisaslaşma nümunəsi göstərin:
consulting (məsləhətçi) şirkətlərin ənənəvi idarəçilik üsullarının üzərinə xətt çəkməsi
risklərinin qiymətləndirilməsi
işçi qüvvəsinin miqrasiyası
Avropa ölkələrinin təyyarə istehsalı üzrə əmək mübadiləsi
Yaponiyada avtomobil, elektronika, saatlar istehsalı (ölkə müəssisələrində oxşar məhsulların istehsal konsentrasiyası)
Beynəlxalq əməkdaşlıq nümunəsi kimi Airbus Corporation - dünyanın ən məşhur təyyarə istehsalçılarından birini gətirmək olar. Bu əməkdaşlıq fəaliyyətinə aid deyil:
korporasiyanın fəaliyyətində xoşagəlməz əmək şəraiti yüksək səviyyəli işçi axını, miqrasiyasına səbəb olur
korporasiyanın əsas məqsədi müxtəlif dərəcəli təyyarələrin istehsalıdır, lakin əsas diqqət sərnişin təyyarələrinin istehsalına yönəldilib
şirkətin Avropanın dörd ölkəsində zavodları var, hər biri xüsusi hissələrin istehsalı ilə məşğuldur və təyyarələrin son yığılması Fransa və Almaniyada həyata keçirilir
şirkət ötən əsrin 60-cı illərinin sonlarında bir neçə Avropa aviasiya şirkətini birləşdirərək yaradılıb
çox böyük iş həcmi və çoxlu sayda fabrikin olması sayəsində bu korporasiyanın çox böyük işçi heyəti var, yəni təxminən 50 min nəfərə yaxın
Sinergetik menecmentin xüsusiyyətlərinə aid deyil:
yeni sinergetika paradiqması əsasında öz fəaliyyətini quran şirkətlər yeni alternativlər axtarır, dəyişikliklərin nəticəsinin gözlənilməz ola biləcəyini qəbul edir
yeni sinergetika paradiqması əsasında öz fəaliyyətini quran şirkətlər mürəkkəb sistemli müstəqil bir iş hazırlayır
müxtəlif sahələrdə özünütəşkil qaydalarını öyrənən idarəetmə istiqamətidir
əmək müqavilələrinin rəsmiləşdirilməsi prosesində aşkarlanan çatışmazlıqları aradan qaldırır
bu cür təşkilatmа bir sıra yeni iş üsulları əsasında ənənə üzərində qurulan işləri təkmilləşdirir və yeni, innovativ, elmi iş fəaliyyəti hazırlayır
“Synergeia” sözünün latınca tərcümədən alınan mənası:
mühüm qərarların qəbul olunması
ETT-nin inkişafı
əməkdaşlıq, mübadilə, inteqrasiya
işin məzmunu
istehsal, əmək əməliyyatları, təşkilat
Müəssisədə əməyin təşkilinin əsas prinsipləri:
dinamik, konkret, optimal, kompleks və effektiv
insanın mədəni, estetik, mənəvi ehtiyacları
məhsuldar və qeyri-məhsuldar əmək prosesləri
sanitar – gigienik normalar
fizioloji və estetik faktorlar
19. Əməyi təşkilinin dinamikası:
tətbiq olunan əmək metodlarının və ya tələb olunan işin məzmunun dəqiq və aydın olmasıdır
qəbul edilən qərarların əsasında əmək və maddi ehtiyatları daha səmərəli istifadə etməni imkan verəcək bir optimal, əlverişli variant durur
istehsalın, əmək əməliyyatlarının, təşkilatın, iş yerlərinin və s. bir birlərinə bağlı olmasıdır
ETT-nin inkişafı ilə bağlıdır, onun nəticəsində müəssisələr yeni texnologiya tətbiq edir, bu isə öz növbəsində yeni əmək üsullarını yaradır
xərclər, normal əmək şəraiti, əmək ehtiyatlarının və vaxtının səmərəli istifadəsi nəticəsində uğurun qazanılmasıdır
20. Əməyi təşkilinin konkret olması:
tətbiq olunan əmək metodlarının və ya tələb olunan işin məzmunun dəqiq və aydın olmasıdır
ETT-nin inkişafı ilə bağlıdır, onun nəticəsində müəssisələr yeni texnologiyaya tətbiq edir, bu isə öz növbəsində yeni əmək üsullarını yaradır
qəbul edilən qərarların əsasında əmək və maddi ehtiyatları daha səmərəli istifadə etməni imkan verəcək bir optimal, əlverişli variant durur
istehsalın, əmək əməliyyatlarının, təşkilatın, iş yerlərinin və s. bir birlərinə bağlı olmasıdır
minimal xərclər, normal əmək şəraiti, əmək ehtiyatlarının və vaxtının səmərəli istifadəsi nəticəsində uğurun qazanılması
Əməyi təşkilinin optimallıq nəyi göstərir?
ETT-nin inkişafı ilə bağlıdır, onun nəticəsində müəssisələr yeni texnologiya tətbiq edir, bu isə öz növbəsində yeni əmək üsullarını yaradır
tətbiq olunan əmək metodlarının və ya tələb olunan işin məzmununun dəqiq və aydın olmasıdır
istehsalın, əmək əməliyyatlarının, təşkilatın, iş yerlərinin və s. bir birlərinə bağlı olmasıdır
qəbul edilən qərarların əsasında əmək və maddi ehtiyatları daha səmərəli istifadə etməni imkan verəcək bir optimal, əlverişli variant durur
Əməyin təşkilinin kompleksli olması hansı anlama gəlir?
istehsalın, əmək əməliyyatlarının, təşkilatın, iş yerlərinin və s. bir-birinə bağlı olmasıdır
ETT-nin inkişafı ilə bağlıdır, onun nəticəsində müəssisələr yeni texnologiya tətbiq edir, bu isə öz növbəsində yeni əmək üsullarını yaradır
qəbul edilən qərarların əsasında əmək və maddi ehtiyatları daha səmərəli istifadə etmək imkanı verəcək bir optimal, əlverişli variant durur
tətbiq olunan əmək metodlarının və ya tələb olunan işin məzmununun dəqiq və aydın olmasıdır
minimal xərclər, normal əmək şəraiti, əmək ehtiyatlarının və vaxtının səmərəli istifadəsi nəticəsində uğurun qazanılmasıdır
Əməyin təşkilinin effektiv olması nə deməkdir?
ETT-nin inkişafı ilə bağlıdır, onun nəticəsində müəssisələr yeni texnologiya tətbiq edir, bu isə öz növbəsində yeni əmək üsullarını yaradır
qəbul edilən qərarların əsasında əmək və maddi ehtiyatları daha səmərəli istifadə etmək imkanı verəcək bir optimal, əlverişli variant durur
istehsalın, əmək əməliyyatlarının, təşkilatın, iş yerlərinin və s. bir-birinə bağlı olmasıdır
tətbiq olunan əmək metodlarının və ya tələb olunan işin məzmununun dəqiq və aydın olmasıdır
minimal xərclər, normal əmək şəraiti, əmək ehtiyatlarının və vaxtının səmərəli istifadəsi nəticəsində uğurun qazanılmasıdır
A.Smith qeyri-məhsuldar işçi qüvvəsinə kimləri aid edirdi?
mütəmadi olaraq istehsal prosesi ilə məşğul olanları
fabrik işçilərini
əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmayanları
dövlət məmurlarını, zabitləri, ordunu və gəmiçiləri, hüquqşünasları, musiqiçiləri, artistləri və s.
uşaqları
Əməkin ödənilməsi və motivasiyasına aiddir:
texnika tətbiqi sənədlərə sərf olunan vaxtı azaldır, onun sistemli istifadəsi isə idarəçilik əməyinin məhsuldarlığını artırır
bazar münasibətlərində istehsalın artması və informasiyanın çoxalması kimi proseslər texnologiya istifadəsinin nə dərəcədə önəmli olmasını göstərir
işçilərin digər daha yüksək əmək haqqı ödəyən şirkətlərə getməməsi üçün nəzərdə tutulub, əks halda “işçi qüvvəsinin miqrasiyası” baş verəcək və bu şirkətin fəaliyyətinə ziyan vuracaq
yeni materialların tətbiqi, istehsal prosesinə uyğunlaşma
istehsalat binalarının və ofis ləvazimatlarının rəng seçimində erqonomik tələblərin nəzərə alınması
28. Əmək elmi təşkilinin iqtisadi vəzifəsi:
cəmiyyətin başlıca məhsuldar qüvvəsinin (insanların) əmək prosesində sağlamlığını təmin edən daha əlverişli istehsalat şəraitinin yaradılmasına xidmət edir
iş qüvvəsinin iş qabiliyyətinin qorunmasını təmin edir
insanın hərtərəfli inkişafını təmin edir
əmək prosesində insan amilinin rolunun yüksəlməsinə xidmət edir
əmək məhsuldarlığının yüksəldilməsi, maddi və əmək ehtiyatlarından daha səmərəli istifadəni aks etdirir
29. Əmək elmi təşkilinin sosioloji vəzifəsi:
cəmiyyətin başlıca məhsuldar qüvvəsinin (insanların) əmək prosesində sağlamlığını təmin edən daha əlverişli istehsalat şəraitinin yaradılmasına xidmət edir
şirkətin marketinq materiallarının yayılmasını idarə edir
əmək məhsuldarlığının yüksəldilməsi, maddi və əmək ehtiyatlarından daha səmərəli istifadəni aks etdirir
əmək prosesində insan amilinin rolunun yüksəlməsi, insanın hərtərəfli inkişafına xidmət edir
müştərilər üçün kommersiya təkliflərinin hazırlanmasına nəzarət edir
Texniki estetika nədir?
işçilər arasında vəzifə məsuliyyətlərinin rasional bölüşdürülməsidir
dizayn nəzəriyyəsinin prinsiplərindən istifadə edərək sənayenin, istehsalın, konstruksiyaların, istehsal mühitinin optimal şərtlər daxilində mövcudluğudur
əmək alətlərinin təkmilləşməsidir
əməyin bölünməsi prosesidir
istirahət rejiminin optimallaşmasıdır
İstehsalat mədəniyyətinin və iş şəraitinin fiziki mühit faktorlarına aiddir:
yüksək səs, həddindən artıq işıqlı mühit, yüksək atmosfer təzyiqi, radiasiya, yüksək rütubət
işçilərin iş mühitinə uyğunlaşan geyimi
işin tempi, sürəti, monotonluğu, işçinin intensiv əmək fəaliyyətinə təsiri, işçinin yorulması və ya iş fəaliyyətini gümrah davam etməsi imkanı
zərərli bakteriyalar, viruslar işçi sağlamlığı üçün təhlükə yaradır – iş yerində təmizliyə riayət olunması
istehsalat binalarının və ofis ləvazimatlarının rəng seçimində erqonomik tələblərin nəzərə alınması
Stasionar iş yeri nümunəsini göstərin:
qazıntı işləri
təmir işləri
inşaatçılar
növbətçilər
avadanlıq və ya texnologiya ilə təmin olunmuş ofis binaları
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən altıgünlük iş həftəsi tətbiq edilərkən, gündəlik iş vaxtının müddəti və bilavasitə sonrakı gün istirahət günü olan iş gününün müddəti neçə saat olmalıdır?
gündəlik iş vaxtının müddəti 7 saatdan, bilavasitə sonrakı gün istirahət günü olan iş gününün müddəti isə 6 saatdan çox ola bilməz
gündəlik iş vaxtının müddəti 10 saatdan, bilavasitə sonrakı gün istirahət günü olan iş gününün müddəti isə 4 saatdan çox ola bilməz
gündəlik iş vaxtının müddəti 9 saatdan, bilavasitə sonrakı gün istirahət günü olan iş gününün müddəti isə 3 saatdan çox ola bilməz
gündəlik iş vaxtının müddəti 5 saatdan, bilavasitə sonrakı gün istirahət günü olan iş gününün müddəti isə 8 saatdan çox ola bilməz
gündəlik iş vaxtının müddəti 8 saatdan, bilavasitə sonrakı gün istirahət günü olan iş günü işçilər çalışmır
Qısaldılmış iş vaxtını səciyyələndirən xüsusiyyətlərə aid deyil:
həftə ərzində 16 yaşadək işçilər üçün 24 saatdan saatdan artıq ola bilməz
motivasiya və öhdəliklərinə yaradıcı yanaşan işçilər üçün qısaldılmış iş vaxtı müəyyən olunur
16 yaşdan 18 yaşadək işçilər üçün, yaşyarımadək uşağı olan qadınlar üçün 36 saatdan artıq ola bilməz
fiziki, kimyəvi, bioloji və habelə insanın sağlamlığı üçün zərərli olan digər ağır istehsalat amilləri mövcud olduqda, bu vəzifədə çalışan işçilərə 36 saatdan çox olmayan iş vaxtı müəyyən edilir
İntizam tənbehlərinə aid deyil:
töhmət
bir ildən çox olmayaraq az maaşlı işə keçmək (müqavilədə qeyd olunubsa, 1/4-i məbləğindən çox olmamaq şərtilə)
işdən çıxmaq
xəbərdarlıq (işçiyə yazılı və ya şifahi qaydada xəbərdarlıq edilə bilər. Xəbərdarlıq intizam tənbehi sayılmır)
hamısı aiddir
İntizam tənbehlərinin verilməsi qaydalarına aid deyil:
intizam tənbehi müəyyənləşərkən, operativ təhliletmə qabiliyyətinə sahib işçilərə güzəşt edilir
inzibati tənbehin verilməsində əmək stajı, sosial sığorta stajı rol oynamır - ola bilər ki, işçi 2 ay işləyib, amma tənbeh tədbiq olunası pozuntular edib, ona tənbeh verilə bilər
intizam tənbehi verilməmişdən əvvəl işəgötürən, işçidən yazılı izahat tələb edir
işçi qaydaları pozsa belə, töhmətin verilib-verilməməsi işəgötürənin səlahiyyətlərindədir
intizam tənbehi işəgötürənin əmri (sərəncamı, qərarı) ilə verilir
İntizam tənbehlərinin verilməsi məsələlərinə aid deyil:
intizam tənbehi verilən gündən 6 ay müddətində qüvvədə olur. Bu müddət ərzində işçi yeni bir xata törətməzsə, o, intizam tənbehi almamış hesab olunur
işçinin şərəf və ləyaqətini alçaldan, onun şəxsiyyətini, mənəvi hisslərini gözdən salan, habelə intizamsızlığına görə qisas almaq motivli məlumatların göstərilməsi yolverilməzdi
intizam tənbehi verilən gündən 1 il müddətində qüvvədə olur
intizam tənbehi qüvvədə olduğu müddət ərzində, işçi əmək funksiyasını yüksək peşəkarlıqla yerinə yetirdiyinə görə mükafatlandırılırsa - mükafatlandırıldığı gündən ona verilmiş intizam tənbehi qüvvədən düşmüş hesab edilir
müəssisədaxili intizam qaydalarına əməl etdiyinə görə işçi hər hansı həvəsləndirmə vasitələri ilə mükafatlandırılırsa - mükafatlandırıldığı gündən ona verilmiş intizam tənbehi qüvvədən düşmüş hesab edilir
Müəssisələrdə əmək intizamının reqlamentləşdirilməsini (qaydaya salınması) tənzimləyən sənədlərə daxildir:
müəssisə daxili əmək qaydaları / texniki təhlükəsizlik və texnoloji intizam qaydalarına əmək etmə haqqında əsasnamə
aylar və günlər üzrə işə çıxmanı, növbənin müddətini və fasilə vaxtını müəyyən edən iş qrafikləri
tabel uçotunun aparılması (hər bir işçinin tabel üzrə sırası, soyadı, adı, atasının adı, ayın hər günü üçün iş vaxtı haqqında məlumatları əks etdirən vərəqə)
Əmək Məcəlləsi
hamısı daxildir
