WorksheetsĐề cương lịch sử
Total questions: 58
Worksheet time: 2hrs 56mins
Lực lượng nào sau đây không phải là lãnh đạo của các cuộc cách mạng tư sản từ giữa thế kỉ XVI đến đầu thế kỉ XX?
Giai cấp tư sản.
Quý tộc mới.
Quý tộc tư sản hóa.
Giai cấp công nhân.
Cuộc Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ (cuối thế kỷ XVIII) và cuộc cách mạng tư sản Anh (thế kỷ XVII) có điểm giống nhau nào?
Chống thực dân Anh, giành độc lập dân tộc.
Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
Có sự lãnh đạo của tầng lớp quý tộc mới.
Diễn ra dưới hình thức một cuộc nội chiến.
Nội dung nào sau đây phản ánh đúng điểm tiến bộ của Tuyên ngôn Độc lập (1776) ở nước Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền (1789) ở nước Pháp?
Đề cao quyền công dân và quyền con người.
Bảo vệ quyền lợi cho tất cả các tầng lớp trong xã hội.
Bảo vệ quyền lợi tư hữu cho giai cấp tư sản.
Quyền tư hữu là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm.
Điểm khác nhau giữa cuộc Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ cuối thế kỷ XVIII với cuộc cách mạng tư sản Anh là gì?
Được tiến hành mang lại quân chúng nhân dân.
Là cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc.
Giai cấp tư sản tham gia lãnh đạo cách mạng.
Diễn ra dưới hình thức thống nhất đất nước.
Cuộc cách mạng Tân Hợi (1911) đã lật đổ triều đại phong kiến nào ở Trung Quốc?
Nhà Tống.
Nhà Đường.
Nhà Thanh.
Nhà Nguyễn.
Các tổ chức độc quyền ra đời ở các nước tư bản (từ cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX) là sự liên minh giữa
vô sản và tư sản.
chủ nô và tư sản.
các nhà tư bản lớn.
địa chủ và quý tộc.
Các hình thức của tổ chức độc quyền ở Đức và Pháp (ra đời từ cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX) có tên gọi là
To-rốt (Trust), Zaibatsu.
Cartel, Syndicat.
Konzern, Trust.
Zaibatsu, Konzern.
Các hình thức của tổ chức độc quyền ở Mỹ (ra đời từ cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX) có tên gọi là
Cartel.
Trust.
Zaibatsu.
Syndicat.
Quốc gia nào sau đây được mệnh danh là “đế quốc mà Mặt Trời không bao giờ lặn”?
Pháp.
Đức.
Anh.
Mỹ.
Thuật ngữ: “chủ nghĩa tư bản hiện đại” dùng để chỉ sự phát triển của chủ nghĩa tư bản trong giai đoạn
trước Chiến tranh thế giới thứ hai.
sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay.
sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đến nay.
trước Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Lĩnh vực nào sau đây là tiềm năng phát triển của chủ nghĩa tư bản hiện đại?
Quân sự, văn hóa.
Văn hóa - giáo dục.
Chính trị, ngoại giao.
Khoa học - công nghệ.
Nội dung nào sau đây là tiềm năng phát triển của chủ nghĩa tư bản hiện đại?
Kinh nghiệm quản lí.
Liên minh quân sự.
Liên kết khu vực
Hợp tác quốc tế.
Nội dung nào sau đây là thách thức mà chủ nghĩa tư bản hiện đại phải đối mặt?
Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ.
Sự sáp nhập của các công ty độc quyền lũng đoạn.
Sự vươn lên mạnh mẽ của các nước đang phát triển.
Khủng hoảng kinh tế, tài chính mang tính toàn cầu.
Chính sách xâm lược và mở rộng thuộc địa của các nước tư bản nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu
phát triển khoa học - kĩ thuật.
giải quyết tình trạng thất nghiệp.
thu hút nguồn vốn đầu tư bên ngoài.
nguyên liệu và nguồn nhân công.
Nước Anh được mệnh danh là “đế quốc mà Mặt Trời không bao giờ lặn” vì lí do nào sau đây?
Nước Anh luôn phải đối mặt với nạn ngoại xâm.
Nước Anh có hệ thống thuộc địa rộng khắp thế giới.
Nguồn vốn đầu tư của nước Anh trải khắp toàn cầu.
Các nước đế quốc tranh nhau đầu tư vào nước Anh.
Nội dung nào sau đây tạo cơ sở cho bước chuyển biến của chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền?
Quá trình hợp tác ở các nước tư bản.
Sự phát triển của các tổ chức độc quyền.
Nhiều trung tâm kinh tế - tài chính ra đời.
Sự ra đời nhiều tổ chức liên kết khu vực.
Nội dung nào sau đây phản ánh đúng ý nghĩa của Cách mạng Tân Hợi (1911) ở Trung Quốc?
Lật đổ ách thống trị của các nước đế quốc.
Xóa bỏ hoàn toàn tàn dư phong kiến lỗi thời.
Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
Giải quyết triệt để vấn đề ruộng đất cho nông dân.
Cuộc Duy Tân Minh Trị (1868) ở Nhật Bản và cuộc cách mạng Tân Hợi (1911) ở Trung Quốc có điểm tương đồng nào sau đây?
Là cuộc cách mạng dân chủ tư sản triệt để.
Là cuộc cách mạng tư sản nhưng không triệt để.
Là những cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc.
Giải quyết được vấn đề ruộng đất cho nông dân.
Nội dung nào sau đây phản ánh không đúng đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền?
Tập trung sản xuất và hình thành độc quyền.
Hình thành các tổ chức độc quyền quốc tế.
Đầu tư, hợp tác với các nước đang phát triển.
Tăng cường phân chia lãnh thổ thế giới.
Yếu tố nào sau đây đưa đến sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền?
Sự phát triển của lực lượng sản xuất dưới tác dụng của tiến bộ khoa học - kỹ thuật.
Sự sáp nhập của các công ty độc quyền và sự ra đời các tổ chức tín dụng quốc tế.
Sự ra đời và phát triển của các tổ chức liên kết khu vực nhiều nơi trên thế giới.
Sự hình thành phát triển của các trung tâm kinh tế tài chính nhiều nơi trên thế giới.
Nội dung nào sau đây phản ánh đúng về bản chất chủ nghĩa tư bản hiện đại?
Luôn tìm cách xóa bỏ sự chênh lệch giàu nghèo và những bất công xã hội.
Theo đuổi lợi nhuận là mục tiêu cao nhất và cuối cùng của các nhà tư bản.
Đầu tư, hợp tác nhằm mục tiêu thúc đẩy sự phát triến kinh tế toàn cầu.
Không ngừng đấu tranh đòi quyền lợi chính đáng cho người lao động.
Nội dung nào sau đây không phải là thách thức mà chủ nghĩa tư bản hiện đại đang phải đối mặt?
Khủng hoảng kinh tế, tài chính.
Sự chênh lệch giàu nghèo.
Tốc độ phát triển kinh tế toàn cầu.
Tệ nạn xã hội, phân biệt chủng tộc.
Thắng lợi nào sau đây dẫn đến sự ra đời của Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới?
Cách mạng tháng Hai (1917) ở Nga.
Cách mạng tháng Mười Nga (1917).
Cách mạng Nga năm 1905 - 1907.
Công xã Paris năm 1871 ở Pháp.
Sau Cách mạng tháng Mười Nga, nhiệm vụ hàng đầu của chính quyền Xô viết là
đập tan bộ máy nhà nước cũ, xây dựng bộ máy nhà nước mới..
hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế.
khôi phục và phát triển kinh tế, chống lại thù trong giặc ngoài.
tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Đập tan bộ máy nhà nước cũ, xây dựng bộ máy nhà nước mới của những người lao động được xem là
nhiệm vụ chiến lược của chính quyền Xô viết.
mục tiêu trước mắt của chính quyền Xô viết.
nhiệm vụ hàng đầu của chính quyền Xô viết.
mục tiêu hàng đầu của chính quyền Xô viết.
Sau Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, người đứng đầu Chính quyền Xô viết là
Lenin.
Stalin.
Putin.
Gorbachev.
Khi mới thành lập, Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết gồm 4 nước Cộng hòa là
Nga, Ukraine, Belarus và Ngoại Kavkaz.
Nga, Hungary, Belarus và Ngoại Kavkaz.
Nga, Hungary, Bulgary và Ngoại Kavkaz.
Liên Xô, Hungary, Bulgary và Ngoại Kavkaz.
Biểu tượng trên Quốc huy của Liên Xô theo Hiến pháp (1924) là
búa liềm trên quả địa cầu.
ngôi sao vàng năm cánh.
Lenin cầm cờ đỏ búa liềm.
bánh răng và bông lúa nước.
Theo Hiến pháp (1924) của Liên Xô, ghi nhận việc hợp tác của các nước Cộng hòa Xô viết thành một nhà nước dựa trên cơ sở
thỏa thuận.
tự nguyện.
bắt buộc.
thương lượng.
Nguyên nhân quan trọng dẫn đến thắng lợi của các nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa trên đất nước Xô viết trong cuộc chiến chống thù trong, giặc ngoài là
sự đoàn kết, giúp đỡ nhau.
sự ủng hộ từ bên ngoài.
có sức mạnh về ngoại giao.
có sự ủng hộ của Mỹ.
Hiến pháp (1924) của Liên Xô phản ánh con đường giải quyết vấn đề dân tộc trong một quốc gia nhiều dân tộc, trên cơ sở nguyên tắc
bình đẳng và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
cạnh tranh và hợp tác về kinh tế giữa các dân tộc.
tôn trọng chủ quyền lãnh thổ giữa các dân tộc.
không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
Sau cuộc chiến đấu chống thù trong giặc ngoài, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội đặt ra yêu cầu gì đối với các dân tộc trên lãnh thổ nước Nga Xô viết?
Một, hai dân tộc lớn liên minh với nhau giành quyền lực.
Liên minh, đoàn kết với nhau nhằm tăng cường sức mạnh.
Độc lập với nhau để phát huy sức mạnh của mỗi dân tộc.
Liên kết với các nước bên ngoài để nhận sự giúp đỡ.
Trong giai đoạn xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay, Việt Nam học tập điều gì từ sự ra đời và thành công của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết?
Tinh thần đoàn kết, hợp tác, giúp đỡ nhau giữa các dân tộc.
Mở rộng, giao lưu hợp tác quốc tế để khẳng định vị thế đất nước.
Đoàn kết, hợp tác trong đấu tranh chống ngoại xâm giữa các dân tộc.
Tham gia các liên minh quân sự để tăng cường sức mạnh phòng thủ.
Thắng lợi của Hồng quân Liên Xô đã tạo điều kiện cho sự ra đời của nhà nước dân chủ nhân dân ở các nước
Đông Âu.
Tây Âu.
Nam Âu.
Bắc Âu.
Những thành tựu trong công cuộc cải cách mở cửa của Trung Quốc cho thấy sự đúng đắn của con đường xây dựng
chủ nghĩa xã hội.
chủ nghĩa dân tộc.
chủ nghĩa yêu nước.
chủ nghĩa cơ hội.
Miền Bắc Việt Nam tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội sau thắng lợi của
cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1954.
Hiệp định Paris về Việt Nam được kí kết năm 1973.
cuộc kháng chiến chống Mĩ và tay sai năm 1975.
quá trình thống nhất hai miền Nam - Bắc năm 1976.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chủ nghĩa xã hội từ phạm vi một nước đã
trở thành một hệ thống trên thế giới.
trở thành siêu cường số một thế giới.
bị xoá bỏ hoàn toàn trên thế giới.
lan rộng sang các nước ở Tây Âu.
Nguyên nhân cơ bản dẫn tới sự khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu là do
tiến hành cải tổ muộn, gặp khó khăn khi tiến hành cải tổ.
không tiến hành cách mạng khoa học - kĩ thuật hiện đại.
đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí.
sự chống phá của các thế lực thù địch ở trong nước.
Nguyên nhân khách quan dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu là
sự chống phá của các thế lực thù địch.
chưa bắt kịp sự phát triển khoa học - kĩ thuật.
thiếu dân chủ và công bằng xã hội.
phạm phải nhiều sai lầm khi cải tổ.
Trọng tâm của công cuộc cải cách - mở cửa ở Trung Quốc (từ tháng 12 - 1978) là
lấy phát triển kinh tế làm trọng tâm.
lấy cải tổ chính trị làm trọng tâm.
chú trọng phát triển văn hóa, giáo dục.
tập trung cải cách triệt để về kinh tế.
Nội dung nào sau đây phản ánh không đúng đường lối mới trong công cuộc cải cách mở cửa ở Trung Quốc từ năm 1978?
Lấy phát triển kinh tế làm trọng tâm.
Tiến hành cải cách và mở cửa.
Xây dựng kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa.
Thực hiện đường lối “Ba ngọn cờ hồng”.
Nội dung nào sau đây không phải là thành tựu to lớn về kinh tế - xã hội của Trung Quốc từ khi cải cách mở cửa đến nay?
Bình quân tăng trưởng vượt xa mức trung bình của thế giới.
Có những trung tâm công nghệ cao, đặc khu kinh tế hàng đầu châu Á.
Trở thành một cường quốc đổi mới sáng tạo đứng đầu thế giới.
Đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt.
Điểm giống nhau cơ bản giữa cuộc cải cách mở cửa ở Trung Quốc (1978) và công cuộc đổi mới ở Việt Nam (1986) là gì?
Lấy cải tổ chính trị làm trọng tâm.
Lấy phát triển kinh tế làm trọng tâm.
Chỉ chú trọng phát triển văn hóa, giáo dục.
Tập trung cải cách triệt để về kinh tế.
Từ cuối thế kỷ XX, vị thế của Trung Quốc không ngừng được nâng cao trên trường quốc tế là do
Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại và bình thường hóa quan hệ với nhiều nước.
Sở hữu nhiều vũ khí hạt nhân và công nghệ quốc phòng nhiều nhất trên thế giới.
Ra sức thực hiện “giấc mơ Trung Hoa”, âm mưu làm bá chủ trên toàn thế giới.
Thường xuyên gây ra nhiều cuộc chiến tranh xâm lược với các nước láng giềng.
Nội dung nào sau đây phản ánh đúng và đầy đủ về công cuộc đổi mới đất nước của Đảng Cộng sản Việt Nam được xác định trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần VI (12 - 1986)?
Đổi mới để khắc phục sai lầm, đưa đất nước vượt qua khủng hoảng.
Đổi mới là cần thiết để đẩy cách mạng xã hội chủ nghĩa tiến lên.
Đổi mới để tiếp tục phát triển, vươn lên theo kịp xu thế của thời đại.
Đổi mới là vấn đề cấp bách vận động phù hợp với xu thế chung của thời đại.
Nội dung nào sau đây phản ánh đúng về thành tựu cơ bản của nền kinh tế Trung Quốc từ sau khi thực hiện công cuộc cải cách mở cửa (12-1978)?
Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định.
Nền nông nghiệp phát triển toàn diện.
Nền công nghiệp phát triển hoàn chỉnh.
Vươn lên trở thành cường quốc công nghiệp.
Từ thành công của Liên Xô (1945-1973), đã để lại cho Việt Nam bài học kinh nghiệm gì trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước hiện nay?
Tinh thần “tự lực tự cường” trong xây dựng đất nước.
Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Chỉ mở rộng hợp tác, giao lưu với các nước xã hội chủ nghĩa.
Mở cửa hội nhập, ứng dụng khoa học - kĩ thuật vào sản xuất.
Từ sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu, Việt Nam rút ra bài học gì cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay?
Cải tổ, đổi mới về kinh tế - xã hội trước tiên, sau đó mới cải tổ về chính trị.
Duy trì sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, không chấp nhận đa nguyên chính trị.
Thực hiện chính sách “đóng cửa” nhằm hạn chế ảnh hưởng từ bên ngoài.
Xây dựng nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa để phát triển kinh tế.
“Ở Pháp, vương quyền là đỉnh cao của lâu đài phong kiến và chuyên chế. Nhà vua luôn có quyền hành chuyên chế và vô hạn; … quyết định mọi công việc đối nội và đối ngoại của quốc gia. Triều vua Louis XVI là một sự chuyên chế cao độ. Theo những “mật lệnh có ấn vua” nhằm khủng bố nhân dân, hàng trăm người bị bắt, bị tù đày ở các nơi trong nước”.
(Albert Manfred, “Đại Cách mạng Pháp 1789”, NXB Khoa học, 1965, tr.18-19)
Chính sách cai trị của nhà nước phong kiến chuyên chế gây bất mãn cho nhân dân.
Sự tồn tại của nhà nước quân chủ lập hiến gây bất mãn cho tầng lớp quý
tộc mới.
Mâu thuẫn giữa đẳng cấp thứ ba với đẳng cấp tăng lữ và quý tộc ngày càng sâu sắc.
Tình hình chính trị ở Pháp dưới triều vua Louis XVI khủng hoảng trầm trọng.
“Chủ nghĩa tư bản không thể hình thành trong lòng xã hội phong kiến nếu không có những biến đổi căn bản về kinh tế – xã hội. Quá trình tích lũy nguyên thủy tư bản diễn ra mạnh mẽ vào thế kỷ XVI và XVII ở các quốc gia Tây Âu, với sự cướp đoạt ruộng đất, thuộc địa hóa, buôn bán nô lệ và khai thác tài nguyên từ các vùng đất mới, đặc biệt là châu Mỹ và châu Phi.”
(Eric Hobsbawm, “Kỷ nguyên cách mạng: 1789 - 1848”,
NXB Abacus, 1962, tr. 44.)
Quá trình tích lũy tư bản diễn ra cùng với sự phát triển của chế độ nô lệ.
Sự cướp đoạt và thuộc địa hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chủ nghĩa tư bản.
Tích lũy nguyên thủy tư bản không liên quan đến châu Mỹ và châu Phi.
Chủ nghĩa tư bản phát triển từ những biến đổi sâu sắc trong xã hội phong kiến.
“Liên Xô là nhà nước chuyên chính vô sản đầu tiên, đã tỏ ra sức mạnh phi thường. Ngay từ khi mới thành lập, Liên Xô chẳng những đập tan được bọn phản cách mạng trong nước, mà còn đánh thắng cuộc can thiệp vũ trang của 14 nước đế quốc, chưa đầy 30 năm sau lại đánh thắng hoàn toàn bọn phát xít Đức - Ý - Nhật, chẳng những bảo vệ được nhà nước Xô Viết mình mà còn góp phần to lớn giải phóng nhiều nước khác, cứu cả loài người khỏi ách nô lệ của chủ nghĩa phát xít”.
(Hồ Chí Minh, Cách mạng tháng Mười vĩ đại mở ra con đường giải phóng
cho các dân tộc, trích trong: Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 15,
NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà nội, 2011, tr.388 - 389)
Liên Xô là nhà nước chuyên chính vô sản duy nhất trên thế giới.
Vừa mới ra đời Liên Xô đã đánh thắng cuộc can thiệp vũ trang của liên quân14 nước đế quốc.
Liên Xô đánh thắng phát xít Nhật ở châu Á là điều kiện khách quan thuận lợi để nhân dân Việt Nam giành thắng lợi trong Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Cứu cả loài người thoát khỏi ách nô lệ chủ nghĩa phát xít là trách nhiệm của Liên Xô.
“Cách mạng tư sản không đơn thuần là một cuộc đảo chính chính trị. Nó là kết quả của những mâu thuẫn tích tụ lâu dài giữa một bên là chế độ phong kiến bảo thủ, lạc hậu và bên kia là giai cấp tư sản năng động, tiến bộ, đang lớn mạnh về kinh tế và khao khát quyền lực chính trị. Những mâu thuẫn này không chỉ về kinh tế, mà còn về văn hóa, tư tưởng, và đặc biệt là quyền tự do cá nhân. Tư sản không còn chấp nhận một xã hội dựa trên huyết thống và đặc quyền mà không phản ánh thực lực hay công trạng. Cách mạng bùng nổ khi sự bất mãn lan rộng đến các tầng lớp khác như nông dân, thợ thủ công và tiểu tư sản, tạo nên một mặt trận rộng khắp chống lại chế độ cũ.”
(Eric Hobsbawm, “Những nhà Cách mạng”, NXB Pantheon, 1973, tr. 28 - 29.)
Cách mạng tư sản chỉ liên quan đến các vấn đề chính trị cấp cao.
Giai cấp tư sản mong muốn thay đổi trật tự xã hội bất công.
Chế độ phong kiến bị phê phán vì dựa trên huyết thống và đặc quyền.
Tầng lớp tiểu tư sản và nông dân không liên quan gì đến cách mạng tư sản.
“Sự đa dạng trong tính chất của các cuộc cách mạng tư sản phản ánh sự khác biệt trong hoàn cảnh lịch sử. Cách mạng Hà Lan thế kỷ XVI mang sắc thái tôn giáo mạnh mẽ, chống lại sự đàn áp của Công giáo và quyền lực Habsburg. Cách mạng Anh (1642–1688) kéo dài nhiều thập kỷ, pha trộn giữa nội chiến, lập hiến và khôi phục vương quyền. Cách mạng Pháp (1789) là sự bùng nổ dữ dội của một xã hội bị bóp nghẹt. Cách mạng Mỹ (1776) vừa là cách mạng tư sản, vừa là cuộc chiến giành độc lập. Dù hình thức khác nhau, các cuộc cách mạng này đều nhằm thay thế một trật tự cũ không còn phù hợp với đòi hỏi phát triển của xã hội.”
(Christopher Hill, “Thế giới bị lật ngược: Những tư tưởng cấp tiến trong Cách mạng Anh thế kỷ XVII”, Penguin Books, 1972, tr. 13 -14.)
Cách mạng tư sản ở mỗi nước đều có nguyên nhân và hình thức giống nhau.
Cách mạng Hà Lan kết hợp yếu tố tôn giáo và chính trị.
Cách mạng Mỹ chỉ đơn thuần là một cuộc chiến tranh giành độc lập.
Dù khác biệt, các cuộc cách mạng tư sản đều phản ánh yêu cầu thay đổi trật tự xã hội.
“Ngay sau Cách mạng Tháng Mười 1917, nước Nga bước vào giai đoạn bất ổn trầm trọng: nền sản xuất kiệt quệ, hệ thống giao thông tan nát, đời sống nhân dân rơi vào khốn cùng. Trong bối cảnh đó, Lênin và các lãnh đạo Bolshevik đã quyết định xây dựng một kiểu nhà nước Xô viết, lấy giai cấp vô sản và nông dân làm gốc rễ, thiết lập quyền lực trực tiếp của công nhân, nông dân qua hệ thống Xô - các hội đồng nông thôn và thành thị. Đây là mô hình lần đầu tiên trên thế giới, đánh dấu sự hình thành nhà nước của nhân dân lao động.”
(V.I. Lenin, Tác phẩm chọn lọc, tập IV, NXB Sự thật, 1980, tr. 210 - 212.)
a) Xô viết được tổ chức để nhân dân trực tiếp tham gia vào quyền lực nhà nước.
Nhà nước Xô viết tiếp tục cách vận hành của nhà nước Nga hoàng.
Việc thành lập Xô Viết diễn ra ngay sau khi trật tự cũ sụp đổ.
Mô hình nhà nước mới chủ yếu phục vụ quyền lợi của giai cấp vô sản, nông dân.
“Một trong những đóng góp lớn nhất của phong trào Khai sáng thế kỷ XVIII là sự khẳng định lý trí con người và quyền tự do cá nhân. Các triết gia như Locke, Rousseau, Voltaire, Montesquieu không chỉ phản bác quyền lực tuyệt đối của vua chúa, mà còn kiến tạo nên lý luận mới về nhà nước pháp quyền, quyền bình đẳng và chủ quyền nhân dân. Những tư tưởng đó không chỉ làm nền cho Hiến pháp Mỹ, Tuyên ngôn Nhân quyền Pháp mà còn trở thành động lực tinh thần cho các cuộc cách mạng tư sản, thúc đẩy xã hội vượt khỏi mô hình phong kiến cũ.”
(Jonathan Israel, “Khai sáng triệt để: Triết học và quá trình hình thành tính
hiện đại (1650 - 1750)”, NXB ĐH Oxford, 2001, tr. 105 - 107.)
Phong trào Khai sáng đề cao quyền lực tuyệt đối của vua chúa.
Các tư tưởng Khai sáng đặt nền tảng cho chủ nghĩa tư sản hiện đại.
Khái niệm “chủ quyền nhân dân” là một sản phẩm của triết học Khai sáng.
Tư tưởng Khai sáng không có ảnh hưởng gì đến Cách mạng Pháp.
“Cuộc Cách mạng công nghiệp ở Anh cuối thế kỷ XVIII đã tạo ra những biến đổi lớn lao về kinh tế và xã hội. Sự xuất hiện của máy móc, đặc biệt là máy hơi nước, đã thay đổi toàn diện nền sản xuất, làm gia tăng năng suất lao động, mở rộng thị trường và đẩy mạnh đô thị hóa.”
(David Landes, “Biến đổi công nghệ và sự phát triển công nghiệp ở Tây Âu từ năm 1750 đến hiện nay”, NXB ĐH Cambridge, 1969, tr. 95.)
Máy hơi nước là biểu tượng của Cách mạng công nghiệp Anh.
Cách mạng công nghiệp làm giảm năng suất lao động và thu hẹp thị trường.
Đô thị hóa là hệ quả quan trọng của quá trình công nghiệp hóa.
Cách mạng công nghiệp không liên quan đến thay đổi xã hội.
“Tháng 12/1922, sau nhiều tháng đàm phán giữa các lãnh đạo Bolshevik của Nga, Ukraina, Belorus và Transcaucasia, nước Nga Xô viết chính thức tuyên bố thành lập Liên bang Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô). Đó không phải một sự sáp nhập cưỡng ép mà là liên minh chính trị - nhà nước, nơi các nước cộng hòa giữ quyền tự trị nhất định, song cùng chia sẻ lợi ích chung về quốc phòng, ngoại giao và kinh tế. Tuyên bố này đánh dấu sự ra đời của nhà nước đa dân tộc đầu tiên trên thế giới với mô hình liên bang dựa trên nguyên tắc tự nguyện và bình đẳng thực chất.”
(E.H. Carr, Cuộc cách mạng Bolshevik 1917- 1923, Tập. III,
NXB Macmillan, 1953, tr. 300 - 302.)
Liên Xô được thành lập thông qua hình thức sáp nhập cưỡng ép các quốc gia khác
Các nước cộng hòa vẫn tồn tại với quyền tự trị khi gia nhập Liên bang Xô viết.
Liên Xô là nhà nước đa dân tộc đầu tiên trên thế giới với mô hình liên bang.
Liên minh này được xây dựng chỉ dựa trên lợi ích kinh tế, không có liên kết chính trị.
“Trong bối cảnh hệ thống XHCN thế giới gặp khủng hoảng, một số quốc gia xã hội chủ nghĩa còn tồn tại như Trung Quốc, Việt Nam, Lào và Cuba đã tiến hành các cải cách toàn diện, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế. Trung Quốc phát động công cuộc cải cách từ năm 1978 dưới sự lãnh đạo của Đặng Tiểu Bình với phương châm ‘mèo trắng mèo đen miễn là bắt được chuột’, trong khi Việt Nam tiến hành Đổi mới từ năm 1986. Các nước này chọn con đường phát triển kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước XHCN nhằm duy trì sự ổn định chính trị và nâng cao đời sống nhân dân.”
(Barry Naughton, Kinh tế Trung Quốc: Thích ứng và tăng trưởng,
Tạp chí MIT, 2007)
Trung Quốc và Việt Nam là hai nước xã hội chủ nghĩa tiếp tục duy trì mô hình kế hoạch hóa cứng nhắc không thay đổi gì sau 1991.
Các cải cách của Trung Quốc và Việt Nam nhằm thích nghi với tình hình mới và đảm bảo phát triển bền vững.
Các quốc gia xã hội chủ nghĩa còn tồn tại đều từ bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản để theo mô hình đa đảng.
Chủ nghĩa xã hội tại một số quốc gia đã thích nghi với cơ chế thị trường thay vì giữ nguyên mô hình cũ
