Worksheets&8. Ұлы Дала көшпелі өркениетінің қайнаркөзі және ерекшелігі
Total questions: 38
Worksheet time: 19mins
Энеолит дәуірінің хронологиясы:
Б.з. ІІІ-ІІ мыңжылдық
Б.з.б. ІІ-І мыңжылдық
Б.з.б. ІІ-І мыңжылдық
Б.з.б. ІІІ-ІІ мыңжылдық
Далада малшаруашылығы пайда болған дәуір:
Қола дәуірі
Ерте темір дәуірі
Энеолит
Неолит
Далалықтардың жылқыны қолға үйретуін байланыстыратын Солтүстік Қазақстандағы мәдениет:
Ботай-Терсек
Беғазы Дәндібай
Пазырық
Тасмола
Адамзат тарихындағы жылқы өсірушілердің алғашқы мәдениеті:
Көнешұңқыр
Сынтасты
Ботай-Терсек
Петров
Ботай қонысы өмір сүрген жылдар:
Б.з.б. 3600-2300
Б.з.б. 3900-3500
Б.з.б. 3800-3100
Б.з.б. 3700-3100
Ботайлықтар айналысты:
Сүтті мал өсірумен
Жылқы өсірумен
Егіншілікпен
Балық аулаумен
Ботайлықтардың негізгі азықтары:
Жылқы еті мен қымыз
Балық пен теңіз өнімдері
Бидай, тары
Қой еті мен айран
Ботайлықтардың жылқыны қолға үйретуі мен атқа салт мінуін дәлелдейді:
Қоныстардан жылқы сүйектерінің көп табылуы мен олардың ет ретінде өңделген іздері
Қоныстардан табылған егіншілік құралдар мен тұқым қалдықтары
Қыш құмыралардан табылған әртүрлі сусын қалдықтары
Қоныстарынан табылған ат әбзелдері, тұсауға арналған ілмектер
Жылқыны қолға үйрету б.з.б IV мыңжылдықтың ортасында басталған аумақ:
Оңтүстік Қазақстан
Солтүстік Қазақстан
Шығыс Қазақстан
Батыс Қазақстан
Солтүстік Қазақстанда жылқыны қолға үйрету басталған уақыт:
Б.з.б. І мыңжылдықтың ортасында
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың соңында
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың басында
Б.з.б. IV мыңжылдықтың ортасында
Мыс қорытуды білмеді, бірақ тастан және сүйектен құрал жасауды жақсы меңгергендер:
Андрондықтар
Көнешұңқырлықтар
Ботайлықтар
Алакөлдіктер
Дұрыс дәйекті анықтаңыз:
1. Ботайлықтар ағаш бөренесінен жартылай дөңгелек баспана тұрғызды
2. Андрондықтардың жылқы асырау мәдениеті болашақтағы қазақтардың көшпелі өркениетінің тікелей негізі саналады
3. Б.з.б І мыңжылдықта Ботай мәдениеті өз ерекшелігін жоғалтты
4.Ботай мәдениетінің өз ерекшелігін жоғалту себебі – табиғаттың қуаңшылыққа ұшырауы және жылқы басының азаюы
2, 3
1, 3
1, 2, 4
3, 4
Ботайлықтар өз қоныстарын тастап, балық аулау мен аңшылықты кәсіп еткен тайпалар арасына сіңіп кеткен аумақ:
Алтай мен Жетісу өңірі
Сырдария мен Әмудария бойы
Балқаш көлі мен Бетпақдала аумағы
Оңтүстік Орал мен Шығыс Қазақстан
Ботай мәдениетіне байланысты Дұрыс дәйекті анықтаңыз:"
1. Ботай-Терсек Солтүстік Қазақстан аумағындағы энеолит дәуіріне жататын мәдениет
2. Адамзат тарихындағы сүтті мал өсірушілердің алғашқы мәдениеті
3. Солтүстік Қазақстанда жылқыны қолға үйрету б.з.б ІІІ мыңжылдықтың соңында басталды
4. Ботай қонысы б.з.б 3700-3100 жылдары өмір сүрді
1, 3
2, 3
1, 4
3, 4
Энеолит және ерте қола дәуіріндегі б.з.б 3600-2300 жылдары Ұлы Даланың батыс бөлігін қамтыған мәдениет:
Көнешұңқыр
Ботай-Терсек
Петров
Федоров
Көнешұңқыр мәдениетінің хронологиясы:
Б.з.б. 3700-3100
Б.з.б. 4500-390
Б.з.б. 3600-2300
Б.з.б. 2800-2300
Көнешұңқыр мәдениеті қамтыған аймақ:
Жетісудан Сырдарияға дейін
Алтайдан Еділге дейін
Ұлы Даланың шығыс бөлігі
Ұлы Даланың батыс бөлігі
Көнешұңқырлықтар айналысқан шаруашылық:
Аң аулаумен
Мал өсіру жартылай көшпелі болды
Балық аулаумен
Суармалы екіншілікпен
Мәйітті тізесін бүгіп, арқасымен жатқызып үстіне бояу сепкен мәдениет:
Қарасұқ
Сынтасты
Арқайым
Көнешұңқыр
Қола дәуіріне жататын өзгерістер:
Көшпелі мал шаруашылығының толық үстем болуы
Тұрақты қоныстар
Темір балқыту өнерінің пайда болуы
Қалалардың қалыптасуы
Қола дәуіріне жататын өзгерістер:
Жазудың пайда болуы
Темір қылыштардың кең таралуы
Отты қарудың қолданылуы
Дөңгелекті көлік
Қола дәуіріне жататын өзгерістер:
Темір балқыту
Отты қарудың қолданылуы
Қола құю
Компас ойлап табу
Б.з.б ІІ мыңжылдықта малшаруашылығы мен егіншіліктің дамуы адамдарды қамтамасыз етті:
Сауда жасау мүмкіндігімен
Тұрақты азықпен және киіммен
Жаңа еңбек құралдарымен
Қорған салу материалдарымен
Б.з.б ІІ мыңжылдықта малшаруашылығы мен егіншіліктің дамуы адамдарды тұрақты азықпен және киіммен қамтамасыз етіп, пайда болуына алып келді:
Үлкен және ұзақ тұратын қоныстардың
Садақ пен жебенің
Жиналмалы киіз үйдің
Дөңгелекті арбаның
Қола дәуіріне жататын алғашқы қалалар:
Янгикент, Испиджаб
Александрия Эсхат, Давани
Яссы, Фараб
Арқайым, Сынтасты
Дөңгелекті арбалар жасала бастаған уақыт:
Б.з.б. І мыңжылдықтың басы
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың соңы
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың ортасы
Б.з.б. IV мыңжылдықтың соңы
Атқа жегілген әскери арбалардың пайда болуы көрініс береді:
Авеста аңызында
Геродоттың "Тарихында"
Страбонның "Географиясында"
Орыс жылнамаларында
Қола дәуірі қамтитын уақыт:
Б.з.б. XVII-VI ғасырлар
Б.з.б. XV-V ғасырлар
Б.з.б. XVI-VII ғасырлар
Б.з.б. XVIII-VIII ғасырлар
Ұлы Дала тұрғындары қола қорытуды меңгерген уақыт:
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың басы
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың ортасы
Б.з.б. І мыңжылдықтың соңы
Б.з.б. V мыңжылдықтың басы
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың ортасында еңбек құралдарының басым бөлігі мен қару-жарақ түрлері және әшекей бұйымдар жасалған метал:
Темір
Қола
Мыс
Күміс
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтан басталып, б.з.б. ХІІІ-ХІІ ғасырларда кен өндіру ісі жоғары шегіне жеткен аумақ:
Жетісу мен Іле аңғары
Қаспий маңы мен Маңғыстау
Сарыарқа мен Кенді Алтай
Оңтүстік Орал мен Сыр бойы
Орталық Қазақстан мен өзге де өңірлерде ежелгі заманда кен қазған кен орын саны:
155-ке жуық
649-ға жуық
250-ге жуық
500-ге жуық
Қазақстан аумағындағы қола дәуірінің атауы:
Сақ дәуірі
Түрік дәуірі
Андрон дәуірі
Моңғол дәуірі
Б.з.б ІІІ мыңжылдықтың соңында Даланың Қазақстандық бөлігіне Жайық өзені жақтан қоныстануы басталған көптеген малшы тайпалардың шығу тегі:
Көнешұңқырлық
Андрондық
Телелер
Алакөлдіктер
Қола дәуіріне жататын мәдениеттер жиынтығының атауы:
Ботай мәдениеті
Андрондық мәдени-тарихи қауымдастық
Сақ мәдениеті
Қаңлы мәдениеті
Көнешұңқыр мәдениетіне байланысты дұрыс деректі анықтаңыз:
1. Көнешұңқыр мәдениеті б.з.б 3700-3100 жылдары Ұлы Даланың батыс бөлігін қамтыды
2. Мәйіттерді қорған астындағы шұңқырға жерлеуі Көнешұңқыр мәдениетінің өзіндік белгісі болып табылады
3. Көнешұңқырлықтар мәйітті тізесін бүгіп, арқасымен жатқызып, үстіне бояу сепкен
4. Қорғандардан екі дөңгелекті арбаның қалдықтары табылған
2, 3, 4
1, 4
1, 3
2, 3
Сәйкестендіріңіз:
1.Ботай-Терсек мәдениеті
2.Көнешұңқыр мәдениеті
А. Төрт дөңгелекті арбаның қалдықтары табылған қорған
Ә. б.з.б 3700-3100 жылдарды қамтиды
Б. Б.з.б 3600-2300 жылдары Ұлы Даланың батыс бөлігін қамтыды
В. Адамзат тарихындағы жылқы өсірушілердің алғашқы мәдениеті
1-Ә, В
2-А, Б
1-Б, А
2-Ә, В
1-А, В
2-Ә, Б
1-Ә, Б
2-В, А
Мәтінде сипатталған тарихи дәуір:
Андрондық мәдени-тарихи қауымдастық
Қазақстан аумағындағы қола дәуірді кейде Андрон дәуірі деп те атайды. Б.з.б. III мыңжылдықтың сонында Даланың қазақстандық бөлігіне Жайық өзені жақтан шығу тегі көнешұнқырлық көптеген малшы тайпалардың қоныстануы басталды. Ірі қара, қой және жылқы үйірі көп болғандықтан. оларға жаңа жайылымдар аса қажет болды.
Қола
Темір
Тас
Мыс-тас
