NEW
Font size
WorksheetsТүріктердің рухани және материалдық мәдениеті . 6 сынып
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Енисей алқабынан тадылған руна жазулары саны
А)100 астам
В)150 астам
С)300
D)400 асатм
Алғашқы түркі қағандарының ерлік істері жазылып, 582 жылы орнатылған құлпытас
A) Қашғар
Ә) Бұғыты
Б) Қарғалы
В) Сақ
Рунамен жазылған құлпытастар орнатылды
A) Білге қаған мен Күлтегін, Тоныкөкке
Ә) Мұқан мен Сұлыққа
Б) Үшлік пен Сақалға
В) Қасым мен Жәнібекке
Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші
A) В.Томсен
Ә) Маниах
Б) Күлтегін
В) Земарх
Ежелгі түркілерде мәңгілік құдірет иесі, бүкіл жаратылыстың бастауы саналған:
A) Тәңір
B) Ұмай-ана
C) Бөрі
D) Жусан
Қытай тарихшыларының мәлімдеуінше, тәңірге табыну пайда болды:
A) б.з.б. II ғасыр
В. б.з.б. І ғасыр
С) б.з.б. IV ғасыр
D) б.з.б. III ғасыр
"Тәңіршілдік – адамзаттың бір құдайға табынушылық діндерінің бірі"
деген пікір қалдырған неміс ғалымы:
A) Джон Дальтон
B) Г. Дерфер
C) И. Фальк
D) Роберт Майер
Соғдылардың Орталық Азияның
бірқатар елдерінде таратқан ілімі:
A) Ислам
B) Манихей
C) Зороастризм
D) Будда
Түркілердің түсінігі бойынша,
әлемді жаратқан және барлық дүниенің тағдырына иелік етуші:
A) Ұмай ана
B) Көк бөрі
C) Көк тәңірі
D) Барыс
Жетісу мен Орталық Азияда будда ілімі тараған мерзім:
A) XII–XIII ғасырлар
B) X–XI ғасырлар
C) VII–VIII ғасырлар
D) IX–X ғасырлар
Түркілердің дәстүрлі наным-сенімі:
A) тәңіршілдік
B) ислам
C) будда
D) манихейлік
«Көк тәңірі, Ұмай Ана, қасиетті Жер-Су, міне, осылар бізге жеңіс сыйлады!» – деп жазылған ескерткіш:
A) Бумын құрметіне қойылған ескерткіш
B) Иштеми құрметіне қойылған ескерткіш
C) Сұлық құрметіне қойылған ескерткіш
D) Тоныкөк құрметіне қойылған ескерткіш
Түркілерде отбасы және балалардың қамқоршысы саналатын:
A) Ахурамазда
B) Ұмай ана
C) Аматерасу
D) Қыдыр ата
«Көне түркілердің арғы ата-бабалары Көк тәңіріне табынған» деген пікір қалдырған дінтанушы, француз ғалымы:
A) К. Хасанов
B) Ф. фон Хелльвальд
C) Полибий
D) Жан Поль Ру
Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
A) VI–IX ғғ.
B) XI–XVI ғғ.
C) VI–VII ғғ.
D) IV–X ғғ.
Көне түркі жазуларының толық әліпбиімен қатар аудармасы да жарияланған «Кілті ашылған Орхон жазулары» атты кітабының авторы:
A) Марко Поло
B) Т. Аткинсон
C) В. Томсен
D) Плано Карпини
Ертедегі заманда жазудың қажеттілігі туындады:
A) әкімшілік және дипломатиялық істер барысында
B) салық жинау барысында
C) әкешемелік қалыптасқан кезде
D) ертегілерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу мақсатымен
Ең алғашқы көне түркі жазбалары кездесетін дерек:
A) Ақыртас ғимараты
B) Мырзарабат сардобасы
C) Едіге жырлары
D) Бұғыты ескерткіші
Көне түркі руналық әліпбиі пайда болған уақыт:
A) I мыңжылдықтың басында
B) I мыңжылдықтың соңында
C) б.з.б. I мыңжылдықтың соңында
D) I мыңжылдықтың ортасында
Түркі тілінде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:
A) VI ғасырдың бас кезінде
B) IV ғасырдың бас кезінде
C) VII ғасырдың бас кезінде
D) V ғасырдың бас кезінде
1893 жылы дат ғалымы В. Томсен оқып ашқан алғашқы көне түркі сөзі:
A) «Тәңір»
B) «Ана»
C) «Батыр»
D) «Дала»
Қазіргі қазақтардың арғы ата-бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:
A) Орхон–Енисей жазуы
B) Еділ–Жайық жазуы
C) Алтай–Тарбағатай жазулары
D) Сырдария–Әмудария жазулары
Ғалым С. Е. Малов еңбегі:
A) «Орхон–Енисей жазбаларының құпиясы»
B) «Көне түркі жазуының ескерткіштері»
C) «Түрік жылнамалары»
D) «Білге қағанды жоқтау»
Білге қағанға арналған (жыр және сөзінің) авторы, түркі тілдес әдебиеттер тарихында өз атымен аталған алғашқы автор:
A) Күлтегін
B) Ашина
C) Іштемен қаған
D) Йоллығ-тегін
Түркілердің жетістігі болған ағашқа оймыш әдісімен басып жазу:
A) пиктография
B) каллиграфия
C) ксилография
D) ретушь
Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:
A) «Күлтегін», «Тоныкөк»
B) «Ақиқат сыйы»
C) «Даналық кітабы»
D) «Жүсіп-Зылиха»
Еуропалық ғалымдар алғашқылардың бірі болып көне түркі жазуын зерттей бастады:
A) XVII ғасырда
B) XV ғасырда
C) XVI ғасырда
D) XVIII ғасырда
Түркілердің жазуы болмаған деген пікірді жоққа шығарған жаңалықты ашқан ғалым:
A) Томсен
B) Г. Дерфер
C) Жан Поль Ру
D) Плано Карпини
Руна сөзінің мағынасы:
A) «ежелгі»
B) «сиқырлы»
C) «қасиетті»
D) «құпия»
Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
A) VII–VIII ғасырларда
B) IV–V ғасырларда
C) III–IV ғасырларда
D) VI–VII ғасырларда
Ортағасырлық қаланың орталық бөлігі:
A) Цитадель
B) Рабад
C) Шахристан
D) Сардоба
Түргеш қағандарының теңгелері шығарылған қала:
A) Отырар
B) Тараз
C) Баласағұн
D) Суяб
Ортағасырларда ең ірі «әйгілі түркі қаласы» ретінде атап көрсетілген қала:
A) Тараз
B) Отырар
C) Сарайшық
D) Үргеніш
Археологтар ортағасырлық Баба-Ата жұртының орнынан тапқан құрылыстың мерзімі:
A) VI–VIII ғғ.
B) IV–VI ғғ.
C) II–IV ғғ.
D) V–VII ғғ.
Ортағасырлық қала неше бөліктен тұрды:
A) үш
B) екі
C) бес
D) алты
Ерте орта ғасырларда қала мәдениеті дамыған Қазақстан аймақтары:
A) Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
B) Батыс Қазақстан
C) Солтүстік-шығыс Қазақстан
D) Орталық Қазақстан
Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін қалыптастыруға үлес қосқан ежелгі тайпа:
A) оғыз
B) қаңлы
C) найман
D) қимақ
Көне түркі руна ескерткіштерінде «балық» деген түркілік атаудың мағынасы:
A) Қала
B) Ғимарат
C) Билеуші
D) Салық төлеуші
Ортағасырлық қаланың ақсүйектер қоныстанған бөлігі:
A) Цитадель
B) Шахристан
C) Рабад
D) Көпір
Тарихи деректерде «көнестер қаласы» деп аталған қала:
A) Суяб
B) Ақбешім
C) Баршынкент
D) Тараз
Оңтүстік Қазақстанда түркі-соғдыдық аталған мәдени кешен пайда болды:
A) VI-IX ғғ.
B) XI-XVI ғғ.
C) VIII-X ғғ.
D) IV-X ғғ.
«Қарлұқтар елінде 25 қала мен қоныс бар» деп хабарлайтын деректер кездеседі:
A) Күлтегін жазбасында
B) Тонйұқұқ жазбасында
C) Талас жазуында
D) «Хұдуд әл-алам»
VI-IX ғғ. Қазақстан қалаларының негізгі халқын құрады:
A) Түріктер
B) Моңғолдар
C) Қытайлар
D) Арабтар
Ақыртас ғимараты орналасқан облыс:
A) Жамбыл
B) Шымкент
C) Қызылорда
D) Самарқан
Будда храмдарының орындары табылған ортағасырлық қалалар:
B) Сығанақ пен Сауран
C) Сайрам мен Үргеніш
D) Қойлық пен Алмалық
A) Суяб пен Науакент
Әкімшілік орталық қана емес, ірі сауда орны болған Суяб қаласы орналасқан алқап:
A) Іле алқабы
B) Талас алқабы
C) Шу алқабы
D) Ертіс алқабы
VI-IX ғғ. Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетінің өркендеуінде маңызды рөл атқарған халық:
A) Салжұқтар
B) Арабтар
C) Соғдылар
D) Моңғолдар
VI-VIII ғғ. ортағасырлық Баладж қаласы орналасқан:
A) Жайық бойында
B) Моңғолияда
C) Қаратау баурайында
D) Талас аңғарында
Ақыртас ғимараты салына бастаған кезең:
A) Моңғол дәуірінде
B) Сақ кезеңінде
C) Қарлұқ қағанатының кезінде
D) Қыпшақ хандығы дәуірінде
Ортағасырлық қалалардағы қолөнершілер, саудагерлер мен қарапайым халық мекені:
A) Сардоба
B) Рабад
C) Цитадель
D) Шахристан
