wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

SASTRA PIWULANG

Total questions: 100

Worksheet time: 1hrs 19mins

Name
Class
Date
1.

Analisis Wewarah (Nasihat):

"Nadyan asor wijilipun, yèn kinarya gugon tuhu, wit saking gunging kang wèwèh, liré wèwèh wulang wuruk, ing ngèlmu mung raga, kang wèwèh èstu luwih." Adhedhasar pethikan kasebut, analisis korelasine antarane "wijil asor" (keturunan asor) karo aji pitutur (nasihat) sing diwènèhake!

a)

Keturunan asor ora bakal bisa nggayuh drajat luhur sanajan pitutur sing diwènèhake apik.

b)

aji pitutur sing luhur mung asalé saka keturunan luhur lan duwé ngèlmu.

c)

Pitutur sing becik (wulang wuruk) duwéni aji luhur sing madeg dhéwé, ora ditemtokaké saka sapa sing mènèhi (asal-usul).

d)

Wong sing lair asor kudu ngimbangi kekurangan asal-usule kanthi mènèhi pitutur sing migunani.

e)

Kebaikan kudu diwènèhaké tanpa milih-milih, nanging migunané gumantung marang status sosial sing nampa.

2.

"Tansah ènggètan lamun dadi,

umarasa darajating,

nora karem ing wewèwèh,

anging masuwur ing ngèlmu,

iku kang èstu arga,

lan wus kakenan.

Pambukaning èlmu gung,

sanyata kang tanpa srana."

Kritik sosial apa sing paling trep dianalisis saka ukara sing negesaké pentingé "masuwur ing ngèlmu" (kondhang amarga ngèlmu) tinimbang "karem ing wewèwèh" (seneng pamrih/mènèhi amarga ngarepake balesan)?

a)

Pengarang ngritik tradhisi mènèhi sedekah sing kakèhan ing kalangan priyayi.

b)

Pengarang ngritik tokoh-tokoh sing mung ngandelaké bandha donya kanggo nggayuh pakurmatan sosial.

c)

Pengarang muji wong-wong sing seneng mènèhi bandha tinimbang mènèhi kawruh.

d)

Pengarang ngalisis yèn bandha iku sarana utama kanggo nggayuh ngèlmu sajati.

e)

Pengarang ngècèp wong-wong sing kakèhan goleki ngèlmu nganti lali sosialisasi.

3.

Kang nganggit Serat Wedhatama yaiku

a)

KGPAA Mangkunegara IV

b)

KGPAA Mangkunegara V

c)

KGPAA Mangkunegara VII

d)

Prasetya Eka Purnomo

e)

Ranggawarsita II

4.

Serat Tripama dianggit dening pujangga mumpunu, kang aran ....

a)

KGPAA Mangkubumi IV

b)

KGPAA Mangkunegara IV

c)

Sri Sultan Hamengku Buwana IX

d)

Sri Paku Alam IX

e)

R. Ng. Ranggawarsito

5.

Isine Serat Tripama yaiku Pupuh ….

a)

Pangkur

b)

Sinom

c)

Pocung

d)

Kinanthi

e)

Dhandhanggula

6.

Tegese Tripama yaiku ….

a)

Tuladha kang utama

b)

Patuladhan kang utama

c)

Telung patuladhan kang utama

d)

Tuladha Bela Negara

e)

Lakon Wayang Bab Bela Negara

7.

sajroning serat wedhatama, wiwitan pupuh kinanthi mapan ing pada ...

a)

84

b)

100

c)

83

d)

83-100

8.

Adipati Karna iku sejatine esih sedulure Pandawa, ananging beda Bapak nunggil Ibu. Kawit cilik Karna diopeni dening kusir lan nalika wis diwasa dheweke didadekake panglima perang dening Kurawa. Ana ing perang Bharatayudha, Karna perang nglawan Arjuna, sedulure dhewe. Iku ditindakake Karna amarga ….

a)

Nuduhake sifat nasionalisme

b)

Nuduhake sifat kendel

c)

Nuduhake sifat balas budi

d)

Nuduhake jiwa patriotism

9.

Gatekna tembang Gambuh ing ngisor iki!

samengko ingsun tutur,

sembah catur: supaya lumuntur,

dihin raga, cipta, jiwa, rasa, kaki,

 ing kono lamun tinemu,

tandha nugrahaning Manon

Tembang Gambuh ing ndhuwur ngandhut piwulang....

a)

Nggolet ilmu kudu kanti niat kang temen

b)

Aja keminter menawa pancen durung pinter

c)

Para muda kudu nuladha laku sing utama saking para kamitua

d)

Nindakake patang perkara (sembah) supaya entuk kanugrahan Gusti

10.

Gatekna tembang ing ngisor iki!

Yogyanira kang para prajurit,
lamun bisa samya anuladha,
kadya nguni caritane,
andelira sang Prabu,
Sasrabau ing Maespati,
aran Patih Suwanda,
lalabuhanipun,

kang ginelung tri prakara,
guna kaya purune kang den antepi,
nuhoni trah utama.

Tokoh sapa kang dicritakake ana ing bait kasebut …

a)

Patih Suwanda

b)

Sasrabau

c)

Kumbakarna

d)

Adipati Karna

11.

Gatekna tembang ing ngisor iki!

wonten malih kinarya palupi,
Suryaputra Narpati Ngawangga,
lan Pandhawa tur kadange,
len yayah tunggil ibu,
suwita mring Sri Kurupati,
aneng nagri Ngastina,
kinarya gul-agul,
manggala golonganing prang,
Bratayuda ingadegken senapati,
ngalaga ing Korawa

Tokoh sapa kang dicritakake ana ing bait kasebut …

a)

Patih Suwanda

b)

Sasrabau

c)

Kumbakarna

d)

Adipati Karna

12.

Sri Sususuhunan Pakubuwana IV iku saka kraton....

a)

Kasunanan Surakarta Hadiningrat

b)

Yogyakarta Hadiningrat

c)

Mangkunegaran Surakarta

d)

Kaultanan Pajang

13.

mring wong tuwa anak kudu bekti,

kanthi bekti gemati pan nyata,

wong tuwa gedhe dongane,

kanthi donga puniku,

bakal gampang le golek ilmi,

anak akeh ilmuya,

gampil besukipun,

nggenira padha ngupaya,

rejeki sarta urip kang mulya nenggih,

wong tuwa bagya mulya.

Guru lagu gatra (baris) ke 4 tembang ing dhuwur yaiku ...

a)

i

b)

e

c)

a

d)

u

14.

mring wong tuwa anak kudu bekti,

kanthi bekti gemati pan nyata,

wong tuwa gedhe dongane,

kanthi donga puniku,

bakal gampang le golek ilmi,

anak akeh ilmuya,

gampil besukipun,

nggenira padha ngupaya,

rejeki sarta urip kang mulya nenggih,

wong tuwa bagya mulya.

Gatra (baris) kang guru lagune padha (sama) yaiku ...

a)

1 lan 3

b)

2 lan 5

c)

1 lan 5

d)

3 lan 4

15.

Adat waton puniku dipunkadulu. Teges tembung "waton" yaiku ...

a)

apik

b)

bengi

c)

aturan

d)

elek

16.

Miwah ingkang tata krama. Teges e tembung "tata krama" yaiku ...

a)

unggah-ungguh

b)

tembang

c)

dilakoni

d)

luwih utama

17.

Dipunsami ambanting sariranira,

Cegah dhahar lan guling,

Darapon sudaa,

Nepsu kang ngambra-ambra,

Rerema ing tyasireki,

Dadi sabarang,

Karyanira lestari.


Adhedhasar tembang Durma ing dhuwur, ana gatra papat kang unine “Nepsu kang ngambra-ambra” tegese yaiku.....

a)

Ngilangake hawa nepsu

b)

Aja padha tumindak ala

c)

Aja ngurangi hawa nepsu

d)

Hawa nepsu kang sumebar utawa angel dikendhalikake

18.

Dipunsami ambanting sariranira,

Cegah dhahar lan guling,

Darapon sudaa,

Nepsu kang ngambra-ambra,

Rerema ing tyasireki,

Dadi sabarang,

Karyanira lestari.

Adhedhasar wos ing Serat Wulangreh Pupuh Durma Pada siji bisa dimangreteni bilih awake dhewe kudu tansah ngurangi mangan lan turu, ancase yaiku.....

a)

Supaya sehat

b)

Supaya ngirit

c)

Supaya ora lemu

d)

Sarana kanggo ngurangi hawa nepsu

19.

Dipunsami ambanting sariranira,

Cegah dhahar lan guling,

Darapon sudaa,

Nepsu kang ngambra-ambra,

Rerema ing tyasireki,

Dadi sabarang,

Karyanira lestari.


Adhedhasar serat Wulangreh pupuh Durma pada siji ing dhuwur bisa dimangreteni isine yaiku.....

a)

Urip iku kudu prihatin, carane yaiku kanthi nyudha mangan lan turu. Mula urip ing donya aja akeh mangan lan turune mundak dadi wong males. Yen males awake dhewe angel anggone nggayuh cita-cita

b)

Aja padha seneng mangan karo turu mundak awak dadi lemu. Lan sregepa ngibadah supaya bisa mlebu swarga.

c)

Latihen lan biasakna awakmu urip lan laku prihatin kanthi cara ngurangi mangan lan turu. Kabeh iku minangka srana kanggo ngendhaleni hawa nepsumu, yen prelu karo tafakur lan ngeningke cipta nyedhak marang sing gawe urip. Kabeh iku bisa ndadekake Kabul/kaleksanan panjangkamu/cita-cita.

d)

Nyedaka marang Gusti Allah supaya tansah pikantuk kanugrahan saking Gusti Allah.

e)

Tafakur lan ngeningke cipta nyedhak marang sing gawe urip. Kabeh iku bisa ndadekake Kabul/kaleksanan panjangkamu/cita-cita.

20.

Ing pangawruh lair batin aja mamang,

yen sira wus udani,

ing sariranira,

yen ana kang amurba,

misesa ing alam kabir,

dadi sabarang,

pakaryanira ugi.


Guru wilangan lan lagune gatra kaping gangsal yaiku ....

a)

7a

b)

71

c)

8a

d)

8i

21.

Apan ana sesiku telung perkara

Nanging gedge pribadi Puniki lilira

Ya kang telung perkara

Poma ywa nggunggung sireki

Sarta lan aja nacad kepati pati


Saking serat wulangreh pupuh Durma ing nginggil wonten sesiku ingkang kedah dipun singkiri inggih punika :

a)

nggunggung salahe wong liya

b)

sengit banget karo wong liya

c)

nggoleki salahe wong liya lan jumlah salahe wong liya

d)

njumlah salahe wong liya lan nyacad wong liya

22.

Susi : “Mbak, njenengan mau wis dhahar durung ta?”

Dina : “Durung je Dhik, lha arep maem ketungka ana tamu.”

Undha-usuking basa ingkang dipunginakaken dening Susi ing pacelathon kasebat, inggih menika ....

a)

ngoko alus

b)

krama alus

c)

krama

d)

ngoko

e)

krama inggil

23.

Kados pundi anggenipun matur menawi telat sekolah…

a)

“Nuwun sewu Bu/Pak, nyuwun pangapunten kula telat, menapa kepareng kula ajeng piwucalan?”

b)

“Nuwun sewu Bu/Pak, nyuwun pangapura kula telat, menapa kepareng kula dherek piwucalan?”

c)

“Nuwun sewu Bu/Pak, nyuwun pangapunten kula telat, kula badhe dherek piwucalan.”

d)

“Nuwun sewu Bu/Pak, nyuwun pangapunten kula telat, menawi kepareng kula ajeng dherek piwucalan.”

e)

“Nuwun sewu Bu/Pak, nyuwun pangapunten kula telat, menapa kepareng kula dherek piwucalan?”

24.

Guru : “ Saderengipun ibu wiwiti piwulangan Basa Jawi ing taun ajaran enggal menika, para siswa sampun sami tepang kaliyan ……………. menapa dereng? Lajeng kaliyan ibu guru menapa sampun sami tepang?”

Tembung ingkang trep kangge njangkepi ceceg-cegeng ukara kasebut inggih menika……

a)

kanca-kanca

b)

rencang-rencang

c)

para sedulur

d)

bapak saha ibu guru

e)

sekolahanipun

25.

Ibu : “Dit, anggonmu bali sekolah mengko jam pira?”

Adit : “ Kula ................ sonten Bu.”

Tembung ingkang trep kangge njangkepi ukara kasebat, inggih menika ....

a)

wangsul

b)

kondur

c)

tindak

d)

kesah

e)

bali

26.

Andharan menika ingkang boten kalebet undha-usuking basa Jawi, inggih menika .....

a)

basa ngoko

b)

basa krama

c)

basa krama inggil

d)

basa krama alus

e)

basa ngoko alus

27.

Ingkang ngginakaken basa ngoko, inggih menika ....

a)

lare enem dhateng tiyang sepuh ingkang sampun rumaket

b)

lare enem dhateng tiyang sepuhipun

c)

nalika tiyang enem mertamu

d)

tiyang sepuh dhateng lare enem

e)

nalika pikantuk pitepangan enggal

28.

Bapak .......... adhiku dhuwit 20 ewu.


tembung ingkang trep kangge njangkepi ukara kasebut inggih menika .....

a)

menehi

b)

nyaosi

c)

maringi

d)

ngaturi

e)

nyuwun

29.

Bapak ora sida ........... amarga sukune aboh.


tembung ingkang trep kangge njangkepi ukara kasebut inggih menika .....

a)

menyang

b)

mlampah

c)

mlaku

d)

tindak

e)

mangkat

30.

Wawan rembag kaliyan tiyang ingkang enggal ngginakaken basa .....

a)

ngoko

b)

krama alus

c)

ngoko alus

d)

ngoko lugu

e)

krama inggil

31.

Bapak lagi .............. karo ibu ana ngisor wit jambu.


Tembung ingkang trep kangge njangkepi ukara kasebut inggih menika .....

a)

omong-omongan

b)

ngendikan

c)

crita

d)

matur

e)

mundhut pirsa

32.

Yen tindak daleme Pakdhe, aja lali welingane Bapak diaturke Pakdhe ya, Le! Basa kang digunakake yaiku …

a)

krama lugu

b)

Krama inggil

c)

Ngoko lugu

d)

Ngoko alus

33.

Adhik .... susu, kula .... es teh ugi bapak .... kopi

Tembung-tembung sing trep kanggo nyampurnaake ukara kasebut ....

a)

Ngombe, nginum, ngunjuk

b)

Nginum, nginum, ngunjuk

c)

Ngombe, ngombe, ngombe

d)

Nginum, nginum, ngunjuk

34.

Dipun sekecakaken anggenipun..., kula ugi nembe kemawon ....


Tembung tembung sing trep kanggo nyampurnaake ukara kasebut ....

a)

Dhahar, nedha

b)

Nedha, nedha

c)

Nedha, mangan

d)

Nedha, dhahar

35.

Kanca-kanca, dina iki bu Susi ora rawuh.

Ukara ing dhuwur kalebu basa Jawa ragam... .

a)

Ngoko lugu

b)

Ngoko alus

c)

Krama lugu

d)

Krama alus

36.

Sedaya kemawon saget rawuh sakmenika.

Ukara kasebut menawa diowahi menyang basa ngoko lugu yaiku ....

a)

Kabeh wae bisa mulih saiki

b)

Kabeh wae bisa teka saiki

c)

Kabeh wae bisa lunga saiki

d)

Kabeh mawon saget dugi saiki

37.

Simbah kandha marang bapak yen arisane trah diundur minggu ngarep.

Tembung kramane "kandha" ing ukara nduwur yaiku...

a)

Ngomong

b)

Ngendika

c)

Matur

d)

Caos atur

38.

Kandhane Dea,dheweke ngrasa wis ora kuwat dadi ketua kelas. Ukara kasebut mujudake ukara ...

a)

Langsung

b)

Ora langsung

c)

Tanduk

d)

Tanggap

39.
Para pujangga jaman mbiyen nyerat sastra kanggo pedhoman panguripan. Kayata KGPAA Mangkunegara IV iku nganggit serat.....
a)
Mardawalagu
b)
Macapat
c)
Wedhatama
d)
Arjunawiwaha
e)
Wulangreh
40.
Ramayana, arjuna wiwaha, negara kertagama kuwi kalebu sastra Jawa kang adiluhung. Mula kuwi kalebu jinis karya sastra....
a)
Kidung
b)
Kakawin
c)
Tembang campursari
d)
Tembang gedhe
e)
Tembang macapat
41.
Tembang macapat nduweni teges dhewe-dhewe, mula kuwi salah siji tembang macapat kang ateges nuntun lan ndhidhik anaak yaiku...
a)
Sinom
b)
Kinanthi
c)
Gambuh
d)
Pangkur
e)
Pocung
42.
Lelabuhan kang kanggo wong ngaurip. Saka pethilang tembang pangkur kasebut tegese “lelabuhan” tegese yaiku...
a)
Dicritakake
b)
Dirungokake
c)
Pengabdian
d)
Kawicaksanan
e)
Kabecikan
43.
Tembang macapat kaserat ana ing serat wedhatama, sana sunu, wulang putri lan tripama. Cacahe tembang macapat ing serat wedhatama yaiku...
a)
10
b)
8
c)
7
d)
5
e)
3
44.

Pathokaning tembang kang dadi wewaton cacahe wanda ing saben gatra tembang yaiku...

a)
Guru gatra
b)
Guru wilangan
c)
Guru lagu
d)
Guru basa
e)
Guru sastra
45.
Tegese tembung tyas ana ing sajroning tembang macapat....
a)
Ati
b)
Prasangka
c)
Pikiran
d)
Bungah
e)
Weruh
46.
Tembang macapat nduweni watak lan sasmita dhewe-dhewe, kayata tembang macapat pocung kang nduweni watak yaiku..
a)
Seneng, asih, tresna
b)
Kendho tanpa greget
c)
Sengsem, sedhih, priatin
d)
Grapyak, renyah, semangat
e)
Wedharing rasa
47.
Ukara sun cedhak pitutur ingsun kalebu gatra tembang kinanthi. Tembung “pitutur” tegese yaiku.....
a)
Aku
b)
Becik
c)
Kowe
d)
Sepi
e)
Nasihat
48.
Basa kang digunakake kanggo nambah kaendahan ing sakjroning tembang macapat, lan uga biasa digunakake ana ing basa pedhalangan. Basa kang dimaksud yaiku basa...
a)
Basa kawi
b)
Basa rinengga
c)
Basa jawa
d)
Basa kuna
e)
Basa Krama
49.
Ana ukara “sujana sarjana kelu” ngandhut jinis purwakanthi....
a)
Purwakanthi lumaksita
b)
Purwakanthi swara
c)
Purwakanthi basa
d)
Purwakanthi sastra
e)
Purwakanthi ukara
50.

Gatekna tembang macapat ing ngisor iki!

Ngelmu iku kalakone kanthi laku Lekase lawan kas Tegese kas nyantosani Sedya budya pangekese dur angkara.

Guru gatra saka tembang macapat kasebut yaiku...

a)
8
b)
4
c)
5
d)
10
e)
6
51.
Ngelmu iki kalakone laku, Gatra ing tembang kasebut ana tembung kalakone kang tegese...
a)
Ilmu
b)
Tumindak
c)
Rasa
d)
Anak
e)
Ati
52.
Lekase lawan kas Gatra kasebut duweni teges yaiku...
a)
Diwiwiti kanthi ati
b)
Diwiwiti karo laku
c)
Dipungkasi karo niat
d)
Dipungkasi karo tumindak
e)
Diwiwiti karo niat
53.

Gatekna tembang macapat ing ngisor iki!

Ngelmu iku kalakone kanthi laku, Lekase lawan kas, Tegese kas nyantosani, Sedya budya pangekese dur angkara.

Guru wilangan lan guru lagu saka tembang kasebut yaiku...

a)
12a, 6i, 8a, 8i
b)
12u, 6i, 8i, 12i
c)
12a, 6e, 10a, 8e
d)
12u, 6a, 8i, 12a
e)
12a, 6a, 8i, 12e
54.

Ngelmu iku kalakone kanthi laku, Lekase lawan kas, Tegese kas nyantosani, Sedya budya pangekese dur angkara.

Saka tembang macapat kasebut, kalebu jinis tembang macapat ...

a)
Sinom
b)
Pocung
c)
Maskumambang
d)
Kinanthi
e)
Pangkur
55.

Ngelmu iku kalakone kanthi laku, Lekase lawan kas, Tegese kas nyantosani, Sedya budya pangekese dur angkara.

Duweni sastra piwulang kanggo panguripan. Pitutur luhur utawa ajaran luhur kang ora trep(tepat) adhedhasar bait tembang kasebut yaiku....

a)
Manungsa kudu golet ngilmu kang becik
b)
Manungsa kudu golet ngelmu karo ati
c)
Manungsa golet ngilmu karo niat kang apik
d)
Manungsa kudu nrima apa sing dadi takdir
e)
Lakone urip kuwi seneng lan sedhih ana ing donya
56.

Gatekna pada-pada ing ngisor iki!

1) Beda lamun kang wus sengsem reh ngasamun Semune ngaksama Sasamane bangsa sisip Sarwa sareh saking mardi martatama

2) Yen dinadak tanpa usul Asaling nalar nalurinaluringing kang lalakyan Yen linalar datan luwih Winahya purbaning suksma Suksmanen dipunkatitik

3) Yen kasusu tan katemu Mung nemu tyas datan titi Maketer katiban tata Tataning saka tumitih O yatallah awak ingwang Dadi gandrung aweh wangsit

4) Tutur bener puniku, Sayektine apantes tiniru Nadyan metu saking wong sudra papeki, Lamun becik nggone muruk, Iku pantes sira anggo.

5) Sun cedhak pitutur ingsun Ing lakuning ngamal sholih Wus gumelar aneng kitab Lan pituturing ngulami Yen durung mangerti sira Takokena kang utami

Pada pada tembang kasebut kang kalebu tembang Kinanthi yaiku...

a)
1 lan 2
b)
3 lan 5
c)
2 lan 3
d)
1 lan 4
e)
1 lan 3
57.
Serat Tripama amung dumadi saka sapupuh tembang macapat, yaiku tembang...
a)
Pangkur
b)
Sinom
c)
Gambuh
d)
Kinanthi
e)
Dhandhanggula
58.
Serat tripama kang nagandharake telung patuladhan utawa suri tauladhan. Serat iki dianggit dening mangkunagara IV sing wujude tembang dhandhanggula pitung pada (bait). Dicritakake ana ing pada kaping 3 lan 4 yaiku patuladhan supaya nduweni sifat...
a)
Pinter
b)
Patriotisme
c)
Andhap asor
d)
Migunani
e)
Balas budi
59.
Tokoh kang gugur mbelani negarane saka pangamuke wadyabala Prabu Ramawijaya kang awujud wanara yaiku …
a)
Patih Suwanda
b)
Adipati Karna
c)
Duryudana
d)
Kumbakarna
e)
Rahwana
60.
Ana ing serat Tripama tembang dhandhanggula pada kaping 5 lan 6, nyritakake sifate wong kang duwe tekad nglakoni darma utawa balas budi amarga wis ditulung dening duryudana. Paraga kang dimaksud yaiku...
a)
Babang sumantri
b)
Kumbakarna
c)
Patih suwanda
d)
Duryudana
e)
Adipati karna
61.

“Katri mingka sudarsaneng Jawi, pantes lamun sagung prawira...”

Pangudhale tembung garba sudarsaneng yaiku....

a)
sudar + saneng
b)
su + darsa + neng
c)
su + dar + sana + ing
d)
su + darsana + ana + ing
e)
su + dar + sa + na + ing
62.
Serat kang dianggit dening pakubuwana IV nduweni maksud kanggo mulang anak wedok ing saklebeting kraton. Serat kang ditulis dening Susuhunan Pakubuwana IV yaiku...
a)
Wulang putri
b)
Tripama
c)
Wulang sunu
d)
Wulangreh
e)
Sana Sunu
63.

Ngèlmu iku kalakone kanthi laku | lêkase lawan kas | têgêse kas nyantosani | sêtya budya pangêkêse dur angkara ||

Tembang kasebut kalebu tembang .....

a)
Mijil
b)
Durma
c)
Maskumambang
d)
Pocung
e)
Kinanthi
64.
Tembang macapat nduweni paugeran utawa aturan dhewe-dhewe kayata ing ngisor iki kang kalebu guru Wilangan lan Guru lagu tembang macapat Pocung yaiku .....
a)
12i, 6a, 8u, 13e
b)
12u, 6a, 8i, 12a
c)
12u, 6a, 12a, 8i
d)
6a, 8i, 12a, 12u
e)
12u, 12a, 6a, 8i
65.

Gatekna cakepan tembang macapat Dandhanggula iki!

"Yogyanira kang para prajurit"

Guru wilangan lan guru lagu kang ana ing gatra kasebut yaiku ....

a)
8e
b)
7u
c)
10i
d)
10a
e)
9i
66.

Ngèlmu iku kalakone kanthi laku | lêkase lawan kas | têgêse kas nyantosani | sêtya budya pangêkêse dur angkara ||

Wos Surasane tembang ing ndhuwur, yaiku .....

a)
Golek ngelmu diwiwiti kanthi tenanan
b)
Golek ngelmu iku kalakone kudu rekasa
c)
Bisa entuk ngelmu yen bisa ngedohi sipat kang ala
d)
Yen golek ngelmu iku kanthi tenan bakal bisa kagayuh
e)
Golek ngelmu iku kudu temen lan tumindak
67.
Tetembungan ing ngisor iki sing kalebu tembung lingga kejaba...
a)
Utami, bengkas, wengi
b)
Samangsa, pambudi, ati
c)
Mingis, atunggil, urip
d)
Lantiping, landhepe, sinorot
e)
Samangsa, atunggil, rina
68.
Nembang macapat, supaya penak dirungokake kudu pas karo titilarase. Tegese titilaras yaiku...
a)
Notasi
b)
Cengkok
c)
Cakepan
d)
Pathokan
e)
Pocapan
69.

Gatekna tembang kinanthi iki!

Wajibe murid puniku ngudi ilmu kanthi esthi angel yen durung diwaca mula becik den titeni susah seneng den rasakna kanggo bekal urip iki

Adhedhasar tembang Kinanthi kasebut bisa dititiki yen paugeraning tembang macapat Kinanthi iku kadadean saka... gatra

a)
5
b)
8
c)
6
d)
9
e)
7
70.
Sawijining sekar macapat nduweni paugeran tartamtu kanggo nambah endah nalika dilagokake. Paugeran tibaning swara vokal ing pungkasane gatra diarani ....
a)
Guru sastra
b)
Guru lagu
c)
Guru wilangan
d)
Guru gatra
e)
Guru pada
71.
Ing tembang macapat ana paugeran cacahing wanda saben sagatra kang diarani ....
a)
Guru sastra
b)
Guru lagu
c)
Guru wilangan
d)
Guru gatra
e)
Guru pada
72.

Satitikna pethilan teks Pupuh Pocung iki!

Durung punjul ing kawruh kaselak jujul

Tembung ‘kawruh’ padha tegese karo…

a)
Tulis
b)
Maca
c)
Nyemak
d)
Ngelmu
e)
Paham
73.

Ukara “Polah kang kalantur” ing tembang gambuh tegese yaiku

a)
Tumindak kang wicaksana
b)
Begja selawase
c)
Ora tau polah
d)
Polah sing apik
e)
Polah sing kebablasen
74.
Ana ing sakjroning tembang macapat ngandhut piwulang kang bisa kanggo nasihat lan uga kanggo piweling. Tembung “piwulang” duweni teges yaiku...
a)
Tatacara tingkah-laku
b)
Unggah-ungguh basa
c)
Wohing pamikir
d)
Pitutur kang migunani
e)
Manpangati wong akeh
75.
Tembang macapat nduweni teges dhewe-dhewe, mula kuwi salah siji tembang macapat kang ateges nuntun lan ndhidhik anaak yaiku...
a)
Sinom
b)
Kinanthi
c)
Gambuh
d)
Pangkur
e)
Pocung
76.
Tembang macapat kaserat ana ing serat wedhatama, sana sunu, wulang putri lan tripama. Cacahe tembang macapat ing serat wedhatama yaiku...
a)
10
b)
8
c)
7
d)
5
e)
3
77.
Tembang macapat nduweni watak lan sasmita dhewe-dhewe, kayata tembang macapat pocung kang nduweni watak yaiku..
a)
Seneng, asih, tresna
b)
Kendho tanpa greget
c)
Sengsem, sedhih, priatin
d)
Grapyak, renyah, semangat
e)
Wedharing rasa
78.
Basa kang digunakake kanggo nambah kaendahan ing sakjroning tembang macapat, lan uga biasa digunakake ana ing basa pedhalangan. Basa kang dimaksud yaiku basa...
a)
Basa kawi
b)
Basa rinengga
c)
Basa jawa
d)
Basa kuna
e)
Basa Krama
79.
Ana ukara “sujana sarjana kelu” ngandhut jinis purwakanthi....
a)
Purwakanthi lumaksita
b)
Purwakanthi swara
c)
Purwakanthi basa
d)
Purwakanthi sastra
e)
Purwakanthi ukara
80.
Ngelmu iki kalakone laku, Gatra ing tembang kasebut ana tembung kalakone kang tegese...
a)
Ilmu
b)
Tumindak
c)
Rasa
d)
Anak
e)
Ati
81.
Lekase lawan kas Gatra kasebut duweni teges yaiku...
a)
Diwiwiti kanthi ati
b)
Diwiwiti karo laku
c)
Dipungkasi karo niat
d)
Dipungkasi karo tumindak
e)
Diwiwiti karo niat
82.

Gatekna tembang macapat ing ngisor iki!

Ngelmu iku kalakone kanthi laku, Lekase lawan kas, Tegese kas nyantosani, Sedya budya pangekese dur angkara.

Guru wilangan lan guru lagu saka tembang kasebut yaiku...

a)
12a, 6i, 8a, 8i
b)
12u, 6i, 8i, 12i
c)
12a, 6e, 10a, 8e
d)
12u, 6a, 8i, 12a
e)
12a, 6a, 8i, 12e
83.

Ngelmu iku kalakone kanthi laku, Lekase lawan kas, Tegese kas nyantosani, Sedya budya pangekese dur angkara.

Duweni sastra piwulang kanggo panguripan. Pitutur luhur utawa ajaran luhur kang ora trep(tepat) adhedhasar bait tembang kasebut yaiku....

a)
Manungsa kudu golet ngilmu kang becik
b)
Manungsa kudu golet ngelmu karo ati
c)
Manungsa golet ngilmu karo niat kang apik
d)
Manungsa kudu nrima apa sing dadi takdir
e)
Lakone urip kuwi seneng lan sedhih ana ing donya
84.

Gatekna pada-pada ing ngisor iki! 1) Beda lamun kang wus sengsem reh ngasamun Semune ngaksama Sasamane bangsa sisip Sarwa sareh saking mardi martatama 2) Yen dinadak tanpa usul Asaling nalar nalurinaluringing kang lalakyan Yen linalar datan luwih Winahya purbaning suksma Suksmanen dipunkatitik 3) Yen kasusu tan katemu Mung nemu tyas datan titi Maketer katiban tata Tataning saka tumitih O yatallah awak ingwang Dadi gandrung aweh wangsit 4) Tutur bener puniku, Sayektine apantes tiniru Nadyan metu saking wong sudra papeki, Lamun becik nggone muruk, Iku pantes sira anggo. 5) Sun cedhak pitutur ingsun Ing lakuning ngamal sholih Wus gumelar aneng kitab Lan pituturing ngulami Yen durung mangerti sira Takokena kang utami

Pada pada tembang kasebut kang kalebu tembang Kinanthi yaiku...

a)
1 lan 2
b)
3 lan 5
c)
2 lan 3
d)
1 lan 4
e)
1 lan 3
85.
Serat Tripama amung dumadi saka sapupuh tembang macapat, yaiku tembang...
a)
Pangkur
b)
Sinom
c)
Gambuh
d)
Kinanthi
e)
Dhandhanggula
86.
Serat tripama kang nagandharake telung patuladhan utawa suri tauladhan. Serat iki dianggit dening mangkunagara IV sing wujude tembang dhandhanggula pitung pada (bait). Dicritakake ana ing pada kaping 3 lan 4 yaiku patuladhan supaya nduweni sifat...
a)
Pinter
b)
Patriotisme
c)
Andhap asor
d)
Migunani
e)
Balas budi
87.
Ana ing serat Tripama tembang dhandhanggula pada kaping 5 lan 6, nyritakake sifate wong kang duwe tekad nglakoni darma utawa balas budi amarga wis ditulung dening duryudana. Paraga kang dimaksud yaiku...
a)
Babang sumantri
b)
Kumbakarna
c)
Patih suwanda
d)
Duryudana
e)
Adipati karna
88.
Tokoh kang gugur mbelani negarane saka pangamuke wadyabala Prabu Ramawijaya kang awujud wanara yaiku …
a)
Patih Suwanda
b)
Adipati Karna
c)
Duryudana
d)
Kumbakarna
e)
Rahwana
89.

“Katri mingka sudarsaneng Jawi, pantes lamun sagung prawira...”

Pangudhale tembung garba sudarsaneng yaiku....

a)
sudar + saneng
b)
su + darsa + neng
c)
su + dar + sana + ing
d)
su + darsana + ana + ing
e)
su + dar + sa + na + ing
90.

Ngèlmu iku kalakone kanthi laku | lêkase lawan kas | têgêse kas nyantosani | sêtya budya pangêkêse dur angkara ||

Tembang kasebut kalebu tembang .....

a)
Mijil
b)
Durma
c)
Maskumambang
d)
Pocung
e)
Kinanthi
91.

Gatekna cakepan tembang macapat Dandhanggula iki!

"Yogyanira kang para prajurit"

Guru wilangan lan guru lagu kang ana ing gatra kasebut yaiku ....

a)
8e
b)
7u
c)
10i
d)
10a
e)
9i
92.
Tetembungan ing ngisor iki sing kalebu tembung lingga kejaba...
a)
Utami, bengkas, wengi
b)
Samangsa, pambudi, ati
c)
Mingis, atunggil, urip
d)
Lantiping, landhepe, sinorot
e)
Samangsa, atunggil, rina
93.

Gatekna tembang kinanthi iki!

Wajibe murid puniku ngudi ilmu kanthi esthi angel yen durung diwaca mula becik den titeni susah seneng den rasakna kanggo bekal urip iki

Adhedhasar tembang Kinanthi kasebut bisa dititiki yen paugeraning tembang macapat Kinanthi iku kadadean saka... gatra

a)
5
b)
8
c)
6
d)
9
e)
7
94.
Sawijining sekar macapat nduweni paugeran tartamtu kanggo nambah endah nalika dilagokake. Paugeran tibaning swara vokal ing pungkasane gatra diarani ....
a)
Guru sastra
b)
Guru lagu
c)
Guru wilangan
d)
Guru gatra
e)
Guru pada
95.

Satitikna pethilan teks Pupuh Pocung iki!

Durung punjul ing kawruh kaselak jujul

Tembung ‘kawruh’ padha tegese karo…

a)
Tulis
b)
Maca
c)
Nyemak
d)
Ngelmu
e)
Paham
96.

Wacanen tembang ing ngisor iki kanggo mangsuli pitakonan!

Lawan maning sumurupa putra mami

lakuning agesang

iku satuhune mesthi

kataman suka sungkawa

Pada kasebut nduweni pitutur luhur kanggo kahuripan. Pitutur luhur kang ora trep adhedhasar pada kasebut yaiku.....

a)

manungsa iku mesthi nglakoni lakuning urip

b)

manungsa iku ora bakal nduwe rasa susah lan seneng

c)

lakuning urip iku seneng lan susah

d)

manungsa urip iku kudu gelem nglakoni nalika susah lan seneng

e)

manungsa iku kudu bisa nrima nalika susah lan seneng

97.

Den mungsuhken kadange pribadi

aprang tandhing lan Sang Dananjaya

Sri Karna suka manahe

marga dennya arsa males sih

ira Sang Duryudana

aprang rame Karna mati jemparing

sumbaga wirotama

28.  Paribasan kang jumbuh kang nggambarake paraga utama ing pada kasebut yaiku.....

a)

nganti mati ora lali, tekan mati ora ngeli

b)

becik ketitik, ala ketara

c)

timun mungsuh duren

d)

ancik-ancik pucuking eri

e)

diwenehi ati ngrogoh rempela

98.

28.  Aja nganti mbuwang tuladha, jalaran yen tibaning apes dadi ina. Gatra sing ngandharake teges kasebut yaiku.....

a)

amirita sakadare

ing lelabuhanipun

aywa kongsi buwang palupi

b)

aywa kongsi buwang palupi

menawa tibeng nistha

ing esthinipun

c)

senadyan tekaning buta

tan prabeda budi panduming dumadi

marsudi kotaman

d)

pantes sagung kang para prawira

amirita sakadare

ing lelabuhanipun

e)

  ing lelabuhanipun

aywa kongsi buwang palupi

menawa tibeng nistha

99.

Marma den taberi kulup

angulah lantiping ati

rina wengi den anedya

pandak-panduking pambudi

bengkas kahardaning driya

supaya dadya utami

Miturut wosing tembang ing dhuwur, tegese ukara angulah lantiping ati yaiku.....

a)

nggodha ati

b)

ngresiki ati

c)

ngasah ati

d)

ngiris ati

e)

njaga ati

100.

Marma den taberi kulup

angulah lantiping ati

rina wengi den anedya

pandak-panduking pambudi

bengkas kahardaning driya

supaya dadya utami

Tembang ing dhuwur ngamot piwulang yen manungsa kudu tansah.....

a)

eling lan waspada marang pituduh kang dituduhake dening alam donya

b)

nggatekake tembung kang metu saka omongane dhewe

c)

nyingkirake tumindak nistha supaya dadi manungsa kang utama

d)

waspada marang sawijining bab supaya dadi manungsa kang sejati

e)

migunakake rasa lan ngadohi hawa nepsu supaya dadi manungsa kang mulya