2 thời kỳ

3 thời kỳ

4 thời kỳ

5 thời kỳ

Điều kiện kinh tế - xã hội

Tiền đề lý luận

Tiền đề khoa học tự nhiên

Tài năng, phẩm chất của C.Mác và Ph.Ăngghen

Các triết gia thời Cổ đại

Phoiơbắc và Hêghen

Hium và Béccơli

Các triết gia thời Phục hưng

Thế giới quan duy vật của Phoiơbắc và phép biện chứng của Hêghen

Thế giới quan duy vật của Hêghen và phép biện chứng của Phoiơbắc

Thế giới quan duy tâm của Hêghen và phương pháp siêu hình của Phoiơbắc

Thế giới quan duy tâm biện chứng của Heghen và chủ nghĩa duy vật siêu hình của Phoiơbắc

Chủ nghĩa duy vật, vô thần

Quan niệm con người là một thực thể phi xã hội, mang những thuộc tính sinh học bẩm sinh

Xây dựng một thứ tôn giáo mới dựa trên tình yêu thương của con người

Phép biện chứng

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Thuyết tiến hóa

Học thuyết tế bào

Thuyết tương đối rộng và thuyết tương đối hẹp

V.I.Lênin

Stalin

Trần Đức Thảo

Mao Trạch Đông

Là toàn bộ những quan niệm của con người về thế giới vật chất

Là toàn bộ những quan niệm của con người về siêu hình học

Là toàn bộ những quan điểm của con người về thế giới và về vị trí của con người trong thế giới đó

Là toàn bộ những quan điểm con người về sự hình thành và phát triển của các giống loài

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Vật chất vô sinh

Giới tự nhiên hữu sinh

Động vật có hệ thần kinh trung ương

Bộ óc người

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải phát huy tính năng động chủ quan của con người

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan, tôn trọng khách quan; đồng thời phải phát huy tính năng động chủ quan của con người

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải tùy vào mỗi tình huống cụ thể mà nhận thức và hành động

Sự tác động lẫn nhau - sự biến đổi nhất định

Sự liên hệ lẫn nhau - một sự vật mới

Sự tương tác - một sự vật mới

Sự phát triển lẫn nhau - sự biến đổi nhất định

Biến đổi - sự tác động

Sự vật, hiện tượng mới - sự kết hợp

Mối liên hệ - sự chuyển hóa

Sự vật hiện tượng mới - sự liên hệ

Chủ quan, ngẫu nhiên và lặp lại

Bản chất nhưng không phổ biến, không lặp lại

Khách quan, bản chất, tất nhiên, phổ biến và lặp lại

Khách quan, bản chất, tất nhiên, phổ biến

Hữu khuynh

Vừa tả khuynh vừa hữu khuynh

Tả khuynh

Quan điểm trung dung

Tả khuynh

Hữu khuynh

Vừa tả khuynh vừa hữu khuynh

Quan điểm trung dung

Phủ định của phủ định

Phủ định siêu hình

Phủ định biện chứng

Biến đổi

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật về sự phù hợp giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động chính trị - xã hội

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động nhận thức

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Là học thuyết triết học cho rằng vật chất, giới tự nhiên là cái sinh ra cùng với ý thức

Là học thuyết triết học cho rằng vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức

Là học thuyết triết học cho rằng ý thức là cái có trước vật chất, giới tự nhiên và quyết định vật chất

Là học thuyết triết học cho rằng vật chất, giới tự nhiên chỉ tồn tại trong ý thức con người

Là hệ thống quan niệm về con người và thế giới

Là hệ thống quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và vị trí con người trong thế giới đó, là khoa học về những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Là hệ thống quan niệm, quan điểm của mỗi người về thế giới cũng như về vị trí, vai trò của họ trong thế giới đó

Là khoa học của mọi khoa học

Là khoa học của mọi khoa học

Là khoa học nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên

Là khoa học nghiên cứu về con người

Là hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy - thế giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong nhận thức và cải tạo thế giới

Lửa

Nước

Apeirôn

Nguyên tử

Chúng đồng nhất với nhau, đều là hệ thống quan điểm về thế giới

Triết học không phải là toàn bộ thế giới quan mà là hạt nhân lý luận chung nhất của thế giới quan

Khái niệm triết học bao hàm khái niệm thế giới quan

Chúng hoàn toàn khác nhau và không có quan hệ gì

Vào khoảng thế kỷ VIII đến thế kỷ VI trước Công nguyên tại một số trung tâm văn minh Cổ đại của nhân loại như Trung Quốc, Ấn Độ, Hy Lạp

Vào thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên tại Hy Lạp

Vào thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên tại Trung Quốc và Ấn Độ

Vào đầu thế kỷ XIX tại Đức, Anh, Pháp

Vấn đề mối quan hệ giữa thần và người

Vấn đề mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Vấn đề thế giới quan của con người

Vấn đề về giới tự nhiên

Vật chất và ý thức cái nào có trước, cái nào có sau?

Con người và thế giới sẽ đi về đâu?

Bản chất của thế giới là vật chất hay ý thức?

Con người có khả năng nhận thức được thế giới hay không?

“Cho hay trăm sự tại trời”

“Đức chúa trời đã sinh ra thế giới trong bảy ngày”

Tinh thần, ý thức của con người do trời ban cho

. “Không có cái lý nào ngoài tâm”, “ngoài tâm không có vật”

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Sự vật là sự “phức hợp của các cảm giác”

“…người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Ý niệm, tinh thần, ý niệm tuyệt đối, tinh thần thế giới là cái có trước thế giới vật chất

“Không có cái lý nào ngoài tâm”; “ngoài tâm không có vật”

Phủ nhận vai trò của con người

Thừa nhận sự tồn tại hiện thực của giới tự nhiên

Thừa nhận vật chất tồn tại khách quan

Không thừa nhận sự tồn tại của các sự vật, hiện tượng của thế giới

Quan điểm siêu hình

Quan điểm biện chứng

Quan điểm duy tâm chủ quan

Quan điểm duy tâm khách quan

a. Do sự tăng hay giảm về lượng, có sự thay đổi về chất

Do sự tác động của các thế lực siêu nhiên

Do chính bản thân sự vật, hiện tượng

Do quá trình lịch sử - tự nhiên

Duy tâm chủ quan

Duy tâm khách quan

Duy vật siêu hình

Duy vật biện chứng

Bản chất

Nguồn gốc

Những quy luật phổ biến

Những trạng thái khác nhau

Diễn ra tự phát thông qua sự tác động của các lực lượng tự nhiên

Diễn ra tự giác thông qua sự tác động của các lực lượng tự nhiên

Hình thành và tác động thông qua hoạt động của con người nhưng không phụ thuộc vào ý thức của con người

Diễn ra tự phát qua sự tác động của các lực lượng siêu nhiên

Chủ thể

Ý thức

Tư duy

Con người

Thế giới đang vận động bộc lộ càng nhiều tính qui định

Nhờ sự nỗ lực hoạt động thực tiễn của con người

Nhờ hệ thống tri thức trước đó (chân lý) làm tiền đề

Do khả năng tổng hợp của trí tuệ của con người trong thời đại mới

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Tính đúng đắn trung thực với vật phản ánh

Tính sáng tạo, năng động

Tính quy định bởi vật phản ánh

Tính thụ động

Sự phát triển của thế giới vật chất

Mối liên hệ phổ biến

Tính khách quan của thế giới vật chất

Tính kế thừa trong sự phát triển của các sự vật, hiện tượng

Chủ nghĩa duy vật tự phát

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Làm khoa học

Sáng tạo nghệ thuật

Lao động sản xuất

Làm chính trị

Phát triển là xu hướng chung của sự vận động thế giới vật chất

Phát triển là xu hướng chung nhưng không bản chất của sự vận động của sự vật

Phát triển là xu hướng cá biệt của sự vận động của các sự vật

Phát triển là điều hiển nhiên

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy lý

Các mặt đối lập luôn thống nhất với nhau

Các mặt đối lập luôn đấu tranh với nhau

Các mặt đối lập dung hòa với nhau

Các mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau

Mâu thuẫn đối kháng

Mâu thuẫn bên trong

Mâu thuẫn bên ngoài

Mâu thuẫn thứ yếu

Biểu hiện của trạng thái vận động trong thăng bằng

Biểu hiện của sự vận động lặp đi lặp lại

Sự vật không có sự biến đổi

Sự vật giữ nguyên vị trí

Vật chất

Tồn tại

Không tồn tại

Vô tận

Biện chứng của bản thân thế giới tồn tại khách quan, độc lập với ý thức con người

Biện chứng của thế giới khách quan nhưng phụ thuộc vào ý thức con người

Biện chứng của sự thống nhất giữa logic, phép biện chứng và lý luận nhận thức

Biện chứng của chính quá trình phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người

Các quy luật trong thế giới vật chất

Lao động và ngôn ngữ

Bộ óc người và thế giới khách quan

Niềm tin tôn giáo

Xuất phát điểm từ các yếu tố vật chất để giải thích về thế giới vật chất

Lấy bản thân giới tự nhiên để giải thích về giới tự nhiên

Xuất phát từ kinh nghiệm thực tiễn

Các phương án được nêu đều đúng

Talet

Anaximen

Hêraclit

Đêmôcrit

Talet

Anaximen

Hêraclit

Đêmôcrit

Talet

Anaximen

Hêraclit

Đêmôcrit

Duy vật chất phác

Duy vật siêu hình

Duy vật biện chứng

Duy vật chất phác và duy vật siêu hình

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

L.Phoiơbắc

Vận động

Thực tại khách quan

Phản ánh

Có khối lượng

Vật chất là cái tồn tại

Vật chất là cái không tồn tại

Vật chất là cái tồn tại khách quan

Vật chất là cái tồn tại chủ quan

Một, nguồn gốc tự nhiên

Một, nguồn gốc xã hội

Hai, nguồn gốc tự nhiên và thế giới khách quan

Hai, nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội

Bộ óc người

Thế giới khách quan

Thực tiễn

Thế giới vật chất

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Phát triển là sự tăng lên hoặc giảm đi về mặt lượng, chỉ là sự tuần hoàn, lặp đi lặp lại mà không có sự thay đổi về chất

Nguồn gốc của sự phát triển nằm bên trong sự vật, hiện tượng, là kết quả của quá trình đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật, hiện tượng

Phát triển là quá tình vận động từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, từ chất cũ đến chất mới ở trình độ cao hơn

Phát triển có tính khách quan, tính kế thừa, tính phổ biến, tính đa dạng và phong phú

Phạm trù là những ý niệm, tồn tại khách quan bên ngoài và độc lập với ý thức của con người

Phạm trù là những cụm từ trống rỗng, do con người tưởng tượng ra để diễn tả về hiện thực, không liên quan đến các đối tượng trong hiện thực

Phạm trù là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực

Phạm trù là do con người tạo ra nhằm phản ánh những suy nghĩ, khát vọng mà con người muốn hướng đến

Nguyên nhân và kết quả

Cái chung và cái riêng

Nội dung và hình thức

Bản chất và hiện tượng

Cái chung và cái riêng

Nội dung và hình thức

Khả năng và hiện thực

Nguyên nhân và kết quả

Sự tác động qua lại theo xu hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng

Sự sự liên hệ, nương tựa vào nhau, làm tiền đề cho nhay tồn tại, không có mặt này thì không có mặt kia

Sự gắn bó lẫn nhau giữa hai mặt đối lập biện chứng

Sự tác động qua lại theo hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau giữa các mặt đối lập biện chứng trong một mâu thuẫn

Mặt đối lập

Mâu thuẫn biện chứng

Phạm trù

Qui luật

Mâu thuẫn chủ yếu

Mâu thuẫn thứ yếu

Mâu thuẫn cơ bản

Mâu thuẫn không cơ bản

Cái riêng

Cái chung

Cái đơn nhất

Cái đặc thù

Dùng để chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau và gây nên một sự biến đổi nhất định

Dùng để chỉ những sự vật, hiện tượng tạo nên những tác động gây ra một sự biến đổi nhất định

Dùng để chỉ những qui trình có trước về mặt thời gian so với một kết quả nào đó

Dùng để chỉ kết quả ngẫu nhiên do sự tác động giữa các mặt, các yếu tố trong một sự vật, hiện tượng, hoặc giữa các sự vật, hiện tượng

Yếu tố cơ bản - thời gian

Nguyên nhân cơ bản - điều kiện

Nhân tố cơ bản - thời điểm

Điều kiện cơ bản - tác động

Xác định chân lý

Hình thành kỹ năng quan sát và chọn lọc

Nhận thức cái tất nhiên

Kế thừa các quan điểm của những nhà khoa học tiền bối

Hiện tượng biểu hiện các mặt, mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định ở bên ngoài của sự vật

Hiện tượng biểu hiện mối liên hệ khách quan, tất nhiên tương đối ổn định bên trong của sự vật

Hiện tượng và bản chất luôn luôn phù hợp với nhau

Hiện tượng là cái không bao giờ thay đổi

Nguồn gốc, động lực của sự vận động và phát triển của thế giới hiện thực khách quan

Khuynh hướng của sự vận động và phát triển của thế giới hiện thực khách quan

Cách thức chung nhất của sự vận động, phát triển của thế giới hiện thực khách quan

Tính qui định khách quan vốn có của sự vật, là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sự vật nó là nó chứ không phải là cái khác

Điểm nút

Bước nhảy

Quá độ

Độ

Điểm nút

Độ mới

Phủ định

Bước nhảy

Thống nhất giữa các mặt đối lập

Đấu tranh giữa các mặt đối lập

Thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Không có trạng thái nào

Chỉ sự đấu tranh của các mặt đối lập

Chỉ sự thống nhất của các mặt đối lập

Chỉ sự thống nhất, không bao hàm sự đấu tranh giữa các mặt đối lập

Chỉ sự liên hệ, tác động theo cách vừa thống nhất vừa đấu tranh giữa các mặt đối lập

Là “hạt nhân” của phép biện chứng duy vật

Là qui luật thể hiện sự cụ thể hóa của phép biện chứng duy vật

Là qui luật về sự quan trọng của phép biện chứng duy vật

Là qui luật bổ sung trong nghiên cứu lý luận về phép biện chứng duy vật

Mâu thuẫn là động lực của sự phát triển, vì vậy mâu thuẫn bao giờ cũng là cái có ích

Mâu thuẫn có tính khách quan, do đó giải quyết mâu thuẫn phải tuân theo qui luật, điều kiện khách quan

Mâu thuẫn tồn tại vĩnh viễn nên chúng ta không cần phát hiện và giải quyết mâu thuẫn

Mâu thuẫn tồn tại khách quan, mâu thuẫn này mất đi sẽ thay thế bằng mâu thuẫn khác nên việc giải quyết mâu thuẫn là không thực hiện được

Những thuộc tính của cái cũ được giữ lại nguyên vẹn trong cái mới

Những thuộc tính của cái cũ đã mất đi hoàn toàn, không xuất hiện trong cái mới

Đối tượng giữ lại toàn bộ những gì bản thân nó đã có ở giai đoạn phát triển trước

Giữ lại có chọn lọc và cải tạo yếu tố thích hợp, loại bỏ những yếu tố không còn thích hợp của cái cũ để chuyển sang cái mới

Lửa

Nước

Nguyên tử

Apeirôn

Nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về sự tồn tại khách quan của thế giới vật chất

. Nguyên lý về tính đa dạng, phong phú của thế giới vật chất

Thừa nhận tính khách quan của mâu thuẫn trong sự vật, hiện tượng

Phân tích mâu thuẫn phải cần bắt đầu từ việc xem xét quá trình phát sinh, phát triển của từng loại mâu thuẫn

Nắm vững nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn bằng đấu tranh giữa các mặt đối lập, không điều hòa mâu thuẫn

Mâu thuẫn mang tính khách quan, vì vậy cần giải quyết mâu thuẫn theo hướng điều hòa tránh căng thẳng

Có mối liên hệ, tác động qua lại lẫn nhau, do đó chúng vận động, biến đổi và phát triển không ngừng

Tồn tại cô lập, tĩnh tại không vận động và phát triển, hoặc nếu có vận động thì chỉ là sự dịch chuyển vị trí trong không gian và thời gian do những nguyên nhân bên ngoài

Sự tồn tại và biến đổi của các sự vật, hiện tượng là do những tác động từ những nguyên nhân thần bí bên ngoài

Không tuân theo một quy luật nào, con người không thể nào biết được mọi sự tồn tại và vận động của các sự vật, hiện tượng

Mối quan hệ giữa nội dung và hình thức là mối quan hệ biện chứng

Nội dung và hình thức luôn luôn có sự phù hợp tuyệt đối

Nội dung thay đổi bắt buộc hình thức cũng phải biến đổi theo

Nội dung quyết định hình thức nhưng hình thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại nội dung

Toàn bộ thế giới vật chất luôn luôn phát triển

Tất cả các sự vật hiện tượng có cấu trúc nguyên tử đều phát triển

Phát triển diễn ra cả trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Phát triển chỉ diễn ra trong tự nhiên và xã hội

Tính khách quan của mối liên hệ

Tính tất yếu của mối liên hệ

Tính phong phú, đa dạng của mối liên hệ

Tính vượt trước của mối liên hệ

Phát triển là xu hướng chung của sự vận động của thế giới vật chất

Phát triển là xu hướng chung nhưng không bản chất của sự vận động của sự vật

Phát triển là xu hướng cá biệt của sự vận động của các sự vật

Phát triển là điều hiển nhiên

Có thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau

Không thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau, tách rời nhau

Nguyên nhân và kết quả không cùng một kết cấu vật chất

Nguyên nhân và kết quả là do ý muốn chủ quan của con người tạo ra

Nội dung quyết định hình thức trong sự phát triển của sự vật

Hình thức quyết định nội dung trong sự phát triển của sự vật

Trong nhiều sự vật, nội dung và hình thức tồn tại tách rời nhau

Tồn tại hình thức thuần túy không chứa đựng nội dung

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào khả năng

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, không cần tính đến khả năng

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, đồng thời phải tính đến khả năng

Hoạt động thực tiễn không bao hàm những khả năng

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Sản xuất ra bản thân con người

Sản xuất ra giá trị thặng dư

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Phoiơbắc

Phương thức sản xuất

Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất

Tư liệu sản xuất

Phương thức sản xuất

Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất

Cơ sở hạ tầng

Tư liệu sản xuất

Đối tượng lao động

Công cụ lao động

Phương tiện lao độn

Người lao động

Đối tượng lao động

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Người lao động và công cụ lao động

Phương tiện lao động và đối tượng lao động

Đối tượng lao động và công cụ lao động

Công cụ lao động và phương tiện lao động

Tư liệu sản xuất

Tư liệu lao động

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Người lao động

Đối tượng lao động

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Công nghệ cao

Công nghệ thông tin

Trí tuệ nhân tạo

Các phương án được nêu đều đúng

Quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

Quan hệ về địa vị kinh tế - xã hội

Quan hệ tổ chức quản lý sản xuất

Quan hệ phân phối sản phẩm lao động

Quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

Quan hệ về địa vị chính trị - xã hội

Quan hệ tổ chức quản lý sản xuất

Quan hệ phân phối sản phẩm lao động

Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

Thúc đẩy sự phát triển của quan hệ sản xuất

Kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất

Kìm hãm quan hệ sản xuất phát triển

Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất

Tư liệu sản xuất

Đối tượng sản xuất

Quan hệ sản xuất thống trị

Quan hệ sản xuất bị trị

Quan hệ sản xuất tàn dư

Quan hệ sản xuất mầm mống

Quan hệ sản xuất thống trị

Quan hệ sản xuất bị trị

Quan hệ sản xuất tàn dư

Quan hệ sản xuất mầm mống

Là toàn bộ những quan hệ sản xuất của một xã hội trong sự vận động hiện thực của chúng hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội đó

Là toàn bộ những quan điểm tư tưởng xã hội với những thiết chế xã hội tương ứng cùng những quan hệ nội tại

Là toàn bộ sinh hoạt vật chất và những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội

Là mặt tinh thần của đời sống xã hội, là bộ phận hợp thành của văn hóa tinh thần xã hội

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng tồn tại độc lập và tách rời nhau

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng còn kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng, còn cơ sở hạ tầng tác động trở lại kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng tác động qua lại cân bằng nhau

Cơ sở hạ tầng

. Kiến trúc thượng tầng

Nhà nước

Chính phủ

1 chiều hướng

2 chiều hướng

3 chiều hướng

4 chiều hướng

Quan hệ giữa kinh tế và chính trị

Quan hệ giữa kinh tế và nghệ thuật

Quan hệ giữa chính trị và tôn giáo

Quan hệ giữa văn hóa và chính trị

2 yếu tố

3 yếu tố

4 yếu tố

5 yếu tố

Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất

Cơ sở hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng

Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất

Cơ sở hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng

Lịch sử - xã hội

Lịch sử - tự nhiên

Tự nhiên - xã hội

Chính trị - xã hội

Cộng sản nguyên thủy

Chiếm hữu nô lệ

Cộng sản chủ nghĩa

Phong kiến

Phát triển tuần tự theo các hình thái kinh tế-xã hội

Phát triển bỏ qua chế độ phong kiến

Phát triển bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa

Phát triển nhảy vọt lên hình thái kinh tế-xã hội cao nhất

Francis Fukuyama

Samuel Huntington

Alvin Toffler

Edward Said

Francis Fukuyama

Samuel Huntington

Alvin Toffler

Edward Said

Francis Fukuyama

Samuel Huntington

Alvin Toffler

Edward Said

Tính trừu tượng

Tính tuyệt đối

Tính cụ thể

Tính lịch sử

Cộng sản nguyên thủy

Chiếm hữu nô lệ

Phong kiến

Tư bản chủ nghĩa

2 chức năng

3 chức năng

4 chức năng

5 chức năng

Chức năng thống trị chính trị

Chức năng đối nội

Chức năng đối ngoại

Chức năng xã hội

Nhà nước quân chủ chủ nô

Nhà nước cộng hòa dân chủ chủ nô

Nhà nước phong kiến tập quyền

Nhà nước phong kiến phân quyền

“Tư bản” của Mác và Ăngghen

“Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” của Ăngghen

“Nhà nước và cách mạng” của Lênin

“Phê phán cương lĩnh Gôta” của Mác

Mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa

Đấu tranh giai cấp

Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Nhu cầu cải tạo xã hội

Cách mạng xã hội

Tiến hóa xã hội

Cải cách xã hội

Đảo chính

Là điều kiện, hoàn cảnh kinh tế - xã hội, chính trị bên ngoài tác động đến, là tiền đề diễn ra các cuộc cách mạng xã hội

Là ý chí, niềm tin trình độ giác ngộ và nhận thức của lực lượng cách mạng vào mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng, khả năng tập hợp lực lượng cách mạng của giai cấp lãnh đạo cách mạng

Là sự chín muồi của mâu thuẫn gay gắt giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, sự phát triển đến đỉnh cao của cuộc đấu tranh giai cấp dẫn tới những đảo lộn sâu sắc trong nền tảng kinh tế - xã hội của nhà nước đương thời

Là thời điểm đặc biệt khi điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan của cách mạng xã hội đã chín muồi, là lúc thuận lợi nhất có thể bùng nổ cách mạng, có ý nghĩa quyết định đối với thành công của cách mạng

Là điều kiện, hoàn cảnh kinh tế - xã hội, chính trị bên ngoài tác động đến, là tiền đề diễn ra các cuộc cách mạng xã hội

Là ý chí, niềm tin trình độ giác ngộ và nhận thức của lực lượng cách mạng vào mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng, khả năng tập hợp lực lượng cách mạng của giai cấp lãnh đạo cách mạng

Là sự chín muồi của mâu thuẫn gay gắt giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, sự phát triển đến đỉnh cao của cuộc đấu tranh giai cấp dẫn tới những đảo lộn sâu sắc trong nền tảng kinh tế - xã hội của nhà nước đương thời

Là thời điểm đặc biệt khi điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan của cách mạng xã hội đã chín muồi, là lúc thuận lợi nhất có thể bùng nổ cách mạng, có ý nghĩa quyết định đối với thành công của cách mạng

Nhu cầu trị thủy chống chọi lại thiên tai, lũ lụt

Chiến tranh phân chia lại bờ cõi giữa các quốc gia

Lực lượng sản xuất phát triển làm cho năng suất lao động tăng lên, xuất hiện “của dư”

Những thủ đoạn cướp bóc, những hành vi bạo lực trong xã hội

Là dấu hiệu chủ yếu quy định địa vị kinh tế - xã hội của các giai cấp

Là các mối quan hệ kinh tế - vật chất giữa các tập đoàn người trong phương thức sản xuất

. Là tổng thể các giai cấp và mối quan hệ giữa các giai cấp, tồn tại trong một giai đoạn lịch sử nhất định

Là tập đoàn người này chiếm đoạt lao động của tập đoàn người khác do đối lập về địa vị trong một chế độ kinh tế - xã hội nhất định

Giai cấp cơ bản

Giai cấp không cơ bản

Giai cấp thống trị

Giai cấp bị trị

Giai cấp cơ bản

Giai cấp không cơ bản

Giai cấp thống trị

Giai cấp bị trị

Cải cách xã hội

Cách mạng xã hội

Tiến bộ xã hội

Đảo chính

Thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa theo định hướng tư bản chủ nghĩa

Thực hiện công bằng xã hội, chống áp bức, bất công

Đấu tranh ngăn chặn và khắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực sai trái

Đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hành động chống phá của thế lực thù địch, bảo vệ độc lập dân tộc, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Chưa ai đưa ra định nghĩa hoàn chỉnh

Bào tộc

Bộ lạc

Bộ tộc

Dân tộc

Dân tộc là một cộng đồng người ổn định trên một lãnh thổ thống nhất

Dân tộc là cộng đồng thống nhất về ngôn ngữ, kinh tế

Dân tộc là một cộng đồng bền vững về văn hóa và tâm lý, tính cách

Dân tộc là một cộng đồng người có một nhà nước và pháp luật thống nhất

Giai cấp

Dân tộc

Đồng bào

Con người

Là hình thức cộng đồng người hình thành khi xã hội có sự phân chia thành giai cấp

Là một cộng đồng người ổn định được hình thành trong lịch sử trên cơ sở một lãnh thổ thống nhất

Là khái niệm dùng để chỉ toàn thể cộng đồng người sống trên trái đất

Là khái niệm dùng để chỉ cộng đồng người sống trong xã hội nguyên thủy

Giai cấp nô lệ

Giai cấp chủ nô

Giai cấp nông dân

Giai cấp công nhân

Trong xã hội có giai cấp, lợi ích nhân loại không tách rời với lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc và bị chi phối bởi lợi ích giai cấp và dân tộc

Sự tồn tại của nhân loại là tiền đề, là điều kiện tất yếu thường xuyên của sự tồn tại dân tộc và giai cấp

Sự phát triển về mọi mặt của nhân loại tạo ra những điều kiện thuận lợi cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và giai cấp

Các phương án được nêu đều đúng

Tri thức

Ý chí

Tình cảm

Tiềm thức

Cách mạng xã hội

Cách mạng hòa bình

Cách mạng bạo lực

Cách mạng công nghiệp

Ý thức xã hội là toàn bộ những sinh hoạt vật chất và những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội

Ý thức xã hội là toàn bộ những sinh hoạt vật chất và tinh thần cùng với những diều kiện sinh hoạt vật chất và tinh thần của xã hội

Ý thức xã hội là phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử được vận dụng để giải quyết vấn đề cơ bản của triết học trong thế giới tinh thần

Ý thức xã hội là mặt tinh thần của đời sống xã hội, là bộ phận hợp thành của văn hóa tinh thần của xã hội

Là những tri thức, những quan niệm của con người hình thành một cách trực tiếp trong các hoạt động hàng ngày

Là những tư tưởng, những quan điểm được tổng hợp, được hệ thống hóa và khái quát hóa thành các học thuyết xã hội

Là ý thức xã hội thể hiện trong ý thức cá nhân

Là giai đoạn phát triển cao hơn của ý thức xã hội, là sự nhận thức lý luận về tồn tại xã hội

Ý thức cá nhân và hệ tư tưởng

Ý thức cá nhân và tâm lý xã hội

Tâm lý xã hội và hệ tư tưởng

Ý thức thông thường và ý thức kinh nghiệm

Giai cấp thống trị

Giai cấp bị trị

Giai cấp có tư tưởng tiến bộ

Giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất mới

Hệ tư tưởng chính trị

Hệ tư tưởng khoa học

Hệ tư tưởng pháp quyền

Hệ tư tưởng đạo đức

Vật chất

Tinh thần

Kinh tế

Chính trị

Ý thức pháp quyền

Ý thức đạo đức

Ý thức tôn giáo

Ý thức triết học

Ý thức tôn giáo

Ý thức triết học

Ý thức thẩm mỹ

Ý thức đạo đức

Ý thức chính trị

Ý thức pháp quyền

Ý thức khoa học

Ý thức tôn giáo

Hoàn toàn độc lập với tồn tại xã hội

Lạc hậu hơn so với tồn tại xã hội

Biến mất cùng tồn tại xã hội ngay lập tức

Bị chi phối hoàn toàn bởi tồn tại xã hội

Tính vượt trước

Tính lạc hậu

Tính kế thừa

Tính tác động qua lại

Tính khách quan

Tính lạc hậu

Tính kế thừa

Tính tác động qua lại

Là lao động của con người bị tha hóa

Là chức năng của con người bị tha hóa

Là sự tha hóa của nền chính trị

Là sự tha hóa về tư tưởng

Quy luật từ những sự thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Quy luật từ những sự thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Quy luật từ những sự thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Thực tiễn không có lý luận là thực tiễn mù quáng

Lý luận không có thực tiễn là lý luận suông

Lý luận có thể phát triển tự nó không cần thực tiễn

Lý luận và thực tiễn có mối quan hệ biện chứng

Quy luật thống nhất và quy luật đấu tranh của các mặt đối lập

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật về mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Cảm giác - Tri giác - Biểu tượng

Cảm giác - Phán đoán - Tri giác

Khái niệm - Phán đoán - Suy lý

Khái niệm - Suy lý - Tri giác

Hai

Sáu

Ba

Bốn

Nguyên tắc toàn diện

Nguyên tắc khách quan

Nguyên tắc sáng tạo

Nguyên tắc phát triển

Cần đặt đối tượng trong xu hướng vận động nhằm phát hiện xu hướng biến đổi, dự báo khuynh hướng phát triển trong tương lai

Cần tìm hình thức, phương pháp tác động phù hợp với từng giai đoạn, đặc điểm, tính chất của đối tượng để thức đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển đó

Cần phát hiện và ủng hộ đối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó phát triển

Cần đặt đối tượng trong chỉnh thể thống nhất của tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố, các mối liên hệ của chỉnh thể đó

Cái phổ biến

Cái chung

Cái đơn nhất

Cái quy luật

Cái chung không tồn tại trong hiện thực khách quan

Cái chung tồn tại độc lập, không phụ thuộc vào cái riêng

Cái chung tồn tại lệ thuộc hoàn toàn vào cái riêng

Cái chung và cái riêng tồn tại không tách rời nhau, gắn liền với đối tượng xác định

Bước nhảy toàn bộ và bước nhảy cục bộ

Bước nhảy bên trong và bước nhảy bên ngoài

Bước nhảy cơ bản và bước nhảy không cơ bản

Bước nhảy tức thời và bước nhảy dần dần

Mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản

Mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài

Mâu thuẫn chủ yếu và mâu thuẫn thứ yếu

Mâu thuẫn đối kháng và không đối kháng

Là cái hiện chưa xảy ra, nhưng nhất định sẽ xảy ra khi có điều kiện thích hợp

Là cái đang có, đang tồn tại khách quan

Là các mối liên hệ khách quan, tất nhiên bên trong sự vật

Là phương thức tồn tại, biểu hiện và phát triển của sự vật

Căn cứ vào kinh nghiệm lịch sử để định ra chiến lược và sách lược cách mạng

Căn cứ vào kinh nghiệm của các nước khác để định ra chiến lược và sách lược cách mạng

Chỉ căn cứ vào mong muốn chủ quan để định ra chiến lược và sách lược cách mạng

Căn cứ vào thực tiễn để định ra chiến lược và sách lược cách mạng

Là khái niệm dùng để chỉ sự tách biệt, cô lập, tĩnh tại, không vận động, không phát triển của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Là khái niệm dùng để chỉ quá trình vận động tiến lên không ngừng của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ, tương tác, chuyển hóa và vận động phát triển theo quy luật của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ ràng buộc lẫn nhau của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Do lực lượng siêu nhiên quy định

Do tính thống nhất vật chất của thế giới

Do tư duy của con người tạo ra rồi đưa vào tự nhiên và xã hội

Do tính ngẫu nhiên của các hiện tượng vật chất

Tính khách quan, tính phổ biến, tính liên tục

Tính khách quan, tính lịch sử, tính đa dạng, phong phú

Tính phổ biến, tính đa dạng, tính ngẫu nhiên

Tính khách quan, tính phổ biến, tính đa dạng phong phú

Quan điểm phát triển, quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm hệ thống - cấu trúc, quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm toàn diện, quan điểm phát triển

Quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử - cụ thể

Cần phải xem xét một mối liên hệ cơ bản của sự vật

Cần phải xem xét tất cả các mối liên hệ của sự vật

Cần phải xem xét tất cả các mối liên hệ của sự vật, đồng thời phải xác định vị trí, vai trò của các mối liên hệ

Cần phải xem xét sự vật như một chỉnh thể thống nhất

Vận động và phát triển là hai khái niệm đồng nhất nhau

Phát triển bao hàm mọi sự vận động

Phát triển là quá trình vận động theo khuynh hướng đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn

Vận động và phát triển là hai khái niệm không đồng nhất nhau nhưng chúng có quan hệ với nhau, phát triển bao hàm mọi sự vận động

Trong mọi xã hội

Trong xã hội có phân chia giai cấp

Trong xã hội tư bản

Trong xã hội không có nhà nước

Chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội

Sự biến chất trong bản tính của con người

Sự cùng khổ của đời sống kinh tế

Trong mọi xã hội, sự tha hóa là như nhau

Xã hội công xã nguyên thủy

Xã hội tư bản

Xã hội cộng sản chủ nghĩa

Đấu tranh giai cấp để giải phóng con người về phương diện chính trị

Đấu tranh giai cấp để giải phóng con người trên phương diện ngoại giao và việc làm

Đấu tranh giải phóng con người trên tất cả các nội dung và các phương diện: con người cá nhân, con người giai cấp, con người dân tộc, con người nhân loại

Đấu tranh giải phóng con người trên phương diện văn hóa

Những người lao động sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần

Toàn thể dân cư đang chống lại những kẻ áp bức, bóc lột thống trị và đối kháng với nhân dân

Những người đang có các hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần vào sự biến đổi xã hội

Các phương án được nêu đều đúng

Những người lao động sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội

Nhóm dân cư đang chống lại những kẻ áp bức, bóc lột thống trị và đối kháng với nhân dân

Những người đang có các hoạt động trong lĩnh vực chính trị, trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần vào sự biến đổi xã hội

Bộ phận dân cư phục tùng sự quản lý của nhà nước, đảm bảo sự phát triển hài hòa của xã hội

Vĩ nhân, lãnh tụ

Tầng lớp trí thức

Quần chúng nhân dân

Giai cấp thống trị

Vĩ nhân, lãnh tụ

Tầng lớp trí thức

Quần chúng nhân dân

Giai cấp thống trị

Từ trong phong trào đấu tranh của quần chúng nhân dân

Từ trong phong trào đấu tranh của giai cấp tiên tiến

Từ trong phong trào đấu tranh của giai cấp lãnh đạo

Từ trong phong trào đấu tranh của tầng lớp trí thức

Chủ thể của lịch sử, lực lượng sáng tạo ra lịch sử

Thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển xã hội

Đối kháng với quần chúng nhân dân

Các phương án được nêu đều đúng

Quần chúng nhân dân là lực lượng đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của lịch sử xã hội; Lãnh tụ là người dẫn dắt, định hướng cho phong trào, thúc đẩy phong trào phát triển

Lãnh tụ là người đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của lịch sử xã hội; Quần chúng nhân dân là lực lượng tham gia phong trào

Cả hai thống nhất biện chứng với nhau, có vai trò ngang nhau

Quần chúng nhân dân và lãnh tụ mâu thuẫn với nhau về lợi ích

Lợi ích

Hệ tư tưởng

Trình độ nhận thức

Nhiệm vụ chính trị

Dân tộc

Đồng bào

Liên minh công - nông - trí thức

Nhân dân lao động

Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định vai trò quyết định của quần chúng nhân dân đồng thời đánh giá cao vai trò của lãnh tụ

Quần chúng nhân dân là lực lượng đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của lịch sử xã hội, là động lực của sự phát triển đó

Quần chúng nhân dân là người dẫn dắt định hướng cho phong trào, thúc đẩy phong trào phát triển, do đó mà thúc đẩy sự phát triển của lịch sử xã hội

Lãnh tụ là người dẫn dắt định hướng cho phong trào, thúc đẩy phong trào phát triển, do đó mà thúc đẩy sự phát triển của lịch sử xã hội

Ý thức do vật chất sinh ra, do vậy, ý thức không thể tác động trở lại vật chất

Ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Ý thức trực tiếp tạo ra thế giới vật chất

Ý thức biến đổi thế giới vật chất theo chiều hướng ngày càng tiến bộ

Talet

Platon

Anaximander

Đêmôcrít

Vật chất

Lao động

Tự nhiên

Ý thức

Tính hiện thực

Tính vật chất

Tính tồn tại

Tính khách quan

Vận động

Không gian

Thời gian

Vận động, không gian và thời gian

Tình cảm

Niềm tin

Tri thức

Ý chí

Biện chứng của tự nhiên

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút ký triết học

Nhà nước và cách mạng

Cảm giác, ý thức là nguồn gốc của thế giới vật chất

Cảm giác, ý thức của chúng ta không thể phản ánh đúng thế giới vật chất

Cảm giác, ý thức phụ thuộc thụ động vào thế giới vật chất

Cảm giác, ý thức của chúng ta có khả năng phản ánh đúng thế giới khách quan

Tri thức, tình cảm, niềm tin

Tri thức, tình cảm, ý chí

Tự ý thức, tiềm thức, vô thức

Tự ý thức, niềm tin, ý chí

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm

Nhị nguyên luận

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Coi trọng giá trị tinh thần hơn giá trị vật chất

Coi giá trị tinh thần và giá trị vật chất là như nhau

Coi giá trị vật chất là cao nhất

Các điều kiện vật chất quyết định đời sống tinh thần

Ý thức phải hoàn toàn phù hợp với điều kiện vật chất

Ý thức có quy luật vận động, phát triển riêng không lệ thuộc hoàn toàn vào vật chất

Nguồn gốc của ý thức sinh ra từ vật chất nhưng không bị vật chất quyết định

Sự vận động, phát triển của ý thức hoàn toàn không lệ thuộc vào vật chất

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải phát huy ý kiến cá nhân

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân và tập thể

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải phát huy tính sáng tạo của ý thức

Hoạt động tư duy của con người

Hoạt động lý luận

Hoạt động thực tiễn

Hoạt động tinh thần

Là cơ sở khoa học luận chứng rằng vật chất đã biến mất

Là cơ sở khoa học để chủ nghĩa duy vật biện chứng bảo vệ và phát triển quan điểm về vật chất

Là cơ sở lý luận khiến chủ nghĩa duy vật sụp đổ

Là cơ sở để chủ nghĩa duy tâm dung hòa với chủ nghĩa duy vật

Chỉ có ở dạng vật chất vô sinh

Chỉ có ở các dạng vật chất hữu sinh

Chỉ có ở con người

Phổ biến ở mọi tổ chức vật chất

Phản ánh sinh học

Phản ánh vật lý, hóa học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh của ý thức

Lao động là tất cả mọi hoạt động của con người

Lao động là quá trình con người học tập, nghiên cứu và ứng dụng khoa học tự nhiên vào cuộc sống

Lao động là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động vào giới tự nhiên nhằm thay đổi giới tự nhiên cho phù hợp với nhu cầu của con người

Lao động là toàn bộ các hoạt động vật chất và tinh thần của con người nhằm cải biến giới tự nhiên và xã hội

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, là quá trình phản ánh tích cực, sáng tạo thế giới khách quan của óc người

Ý thức là hình ảnh phản chiếu thế giới khách quan vào trong bộ óc của con người

Ý thức là kết quả của quá trình tư duy của con người

Ý thức là kết quả nhận thức về bản thân mình trong mối quan hệ với thế giới bên ngoài

Định hướng hành vi của con người

Xác định bản chất của con người

Phản ánh quan hệ giữa người với người, giữa người với thế giới khách quan

Các phương án được nêu đều đúng

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động chính trị - xã hội

Hoạt động nghiên cứu tự nhiên

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Toàn bộ các hoạt động vật chất - cảm tính

Toàn bộ các hoạt động tinh thần

Toàn bộ các hoạt động vật chất và tinh thần

Toàn bộ các hoạt động của con người

Những ý kiến thuộc về số đông

Những kiến thức khoa học

Những tri thức phù hợp với hiện thực khách quan và được kiểm nghiệm bằng thực tiễn

Những lý luận phù hợp với ý chí, quyền lợi của con người

Phản ánh trực tiếp thế giới khách quan vào trong đầu óc con người

Phân tích và tổng hợp các thông tin từ thế giới khách quan

Phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan vào bộ óc người từ đó hình thành tri thức về thế giới khách quan

Biện chứng của sự vận động tư duy thông qua các quy luật của chính nó

Là tri thức dựa trên sự quan sát trực tiếp các sự vật, hiện tượng hay các thí nghiệm khoa học

Là tri thức chỉ ra được tính tất yếu, bản chất của các sự vật, hiện tượng

Là tri thức mang tính tự phát trong các hoạt động hàng ngày của con người

Là tri thức hình thành một cách chủ động của chủ thể nhận thức phản ánh tính quy luật của đối tượng nhận thức

Thực tiễn là mục đích của nhận thức

Thực tiễn thể hiện khả năng chinh phục tự nhiên của con người

Thực tiễn làm nảy sinh nhu cầu giao tiếp

Thực tiễn giúp con người phát triển các giác quan của mình hơn

Nhận thức kinh nghiệm và nhận thức lý luận

Nhận thức thông thường và nhận thức khoa học

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

Nhận thức cơ bản và nhận thức nâng cao

Hình thức nhận thức cao nhất và phức tạp nhất của nhận thức lý tính

Khâu trung gian chuyển từ nhận thức cảm tính lên nhận thức lý tính

Hình thức đầu tiên của nhận thức lý tính

Tổng số nhận thức cảm giác và tri giác cộng lại

Chân lý có tính khách quan

Chân lý có tính cụ thể

Chân lý có tính trừu tượng

Chân lý có tính tương đối và tuyệt đối

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Mối quan hệ giữa nội dung và hình thức

Mối liên hệ phổ biế

Lý luận nhận thức

Tính khách quan, tính phổ biến, tính phát triển

Tính khách quan, tính tuyệt đối, tính tương đối, tính cụ thể

Tính đa dạng và phong phú

Tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng

Sự phản ánh thế giới khách quan một cách năng động của ý thức chủ thể

Là quá trình đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng

Những kinh nghiệm và lí luận được tổng kết từ mọi hoạt động thực tiễn của con người

Các phương án được nêu đều đúng

Giai đoạn nhận thức lý tính gồm có những hình thức nào? Chọn phương án đúng

Phán đoán, suy lý, thực tiễn

Khái niệm, phán đoán, suy lý

Trực quan sinh động và tư duy trừu tượng

Nhận thức

Chân lý

Thực tại

Thực tiễn

Tách rời lý luận khỏi thực tiễn

Chú trọng công tác tổng kết thực tiễn

Xa rời cuộc sống thực tiễn, rơi vào bệnh sách vở

Áp dụng rập khuôn kiến thức, kinh nghiệm mà không tính đến những điều kiện thực tiễn - lịch sử cụ thể

Hình thành trên cơ sở liên kết các biểu tượng về sự vật

Hình thành trên cơ sở liên kết, tổng hợp những cảm giác về sự vật

Hình thành từ sự tưởng tượng của chủ thể nhận thức

Hình thành từ những suy luận của chủ thể nhận thức với những tri thức đã được tích lũy

Là những thuật ngữ của con người để mô tả sự vật hoặc để trao đổi thông tin

Là hình thức tiên thiên, vốn có trước khi con người xuất hiện

Là hình thức cơ bản của nhận thức lý tính, phản ánh những đặc tính bản chất của sự vật

Là cơ sở để hình thành nên những ý niệm trong quá trình con người tư duy về sự vật khách quan

Nội dung chân lý phù hợp với một mục đích nào đó của một cá nhân cụ thể

Nội dung chân lý phù hợp với một quan niệm nào đó của một cá nhân cụ thể

Sự phản ánh chân thực và đầy đủ về một đối tượng cụ thể

Sự phản ánh đúng về sự vật, hiện tượng ở trong một điều kiện cụ thể, một không gian và thời gian xác định

Nhận thức lý tính

Nhận thức cảm tính

Nhận thức kinh nghiệm

Nhận thức khoa học

Công xã nguyên thủy

Chiếm hữu nô lệ

Phong kiến

Tư bản chủ nghĩa

Sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn đến sự dư thừa tương đối của cải, xuất hiện chế độ tư hữu

Mâu thuẫn giữa các giai cấp không thể điều hòa

Chiến tranh mở rộng bờ cõi

Nhu cầu trị thủy chống lại thiên tai

Mâu thuẫn giai cấp trong xã hội gay gắt không thể điều hòa được

Chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất

Sự xâm chiếm đất đai mở rộng bờ cõi

Nhu cầu đoàn kết chống lại thiên tai

Nhà nước quản lý cư dân trên một vùng lãnh thổ nhất định

Nhà nước là một cộng đồng thống nhất về văn hóa, tâm lý, tính cách

Nhà nước có hệ thống các cơ quan quyền lực chuyên nghiệp mang tính cưỡng chế đối với mọi thành viên

Nhà nước có hệ thống thuế khóa để nuôi bộ máy chính quyền

Chức năng thống trị chính trị

Chức năng xã hội

Chức năng giáo dục

Chức năng đối ngoại

Nhà nước chủ nô quý tộc

Nhà nước phong kiến

Nhà nước tư sản

Nhà nước vô sản

Chức năng đối nội và đối ngoại

Chức năng thống trị chính trị và chức năng xã hội

Chức năng tổ chức xây dựng và chức năng trấn áp

Chức năng thống trị chính trị và chức năng trấn áp

Cách mạng xã hội

Cải cách xã hội

Tiến hóa xã hội

Đảo chính

Những giai cấp, tầng lớp có lợi ích gắn bó với cách mạng, tham gia vào phong trào cách mạng, đang thực hiện mục đích cách mạng

Những giai cấp có lợi ích gắn bó chặt chẽ và lâu dài đối với cách mạng

Những giai cấp và lực lượng đối lập cần phải đánh đổ của cách mạng

Những giai cấp có hệ tư tưởng tiến bộ, đại diện cho xu hướng phát triển xã hội, cho phương thức sản xuất tiến bộ

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Stalin

Phương thức sản xuất vật chất

Điều kiện tự nhiên

Hoàn cảnh địa lý

Dân số và mật độ dân số

Tồn tại xã hội quyết định hoàn toàn ý thức xã hội

Ý thức xã hội quyết định hoàn toàn tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và ý thức xã hội có tác động ngược trở lại tồn tại xã hội

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội và tồn tại xã hội có tác động ngược trở lại ý thức xã hội

Ý thức pháp quyền

Ý thức đạo đức

Ý thức khoa học

Ý thức triết học

Ý thức đạo đức

Ý thức thẩm mỹ

Ý thức tôn giáo

Ý thức triết học

Ý thức cá nhân

Ý thức thông thường

Ý thức lý luận

Tâm lý xã hội

Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Đấu tranh giai cấp

Kết quả đấu tranh của các lực lượng xã hội tiến bộ

Giai cấp cầm quyền muốn duy trì trật tự xã hội

Hoàn toàn độc lập với tồn tại xã hội

Biến mất cùng tồn tại xã hội ngay lập tức

Nó vận động chỉ bằng những quy luật nội tại của đời sống tinh thần

Nó có thể vượt trước tồn tại xã hội

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Platon

Luận cương về Phoiơbắc

Hệ tư tưởng Đức

Bản thảo kinh tế - triết học năm 1844

Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen

Sinh học - xã hội

Tâm lý - xã hội

Xã hội - tinh thần

Nhân cách - xã hội

Vạch ra bản chất con người là chủ thể sáng tạo lịch sử

Vạch ra vai trò của quan hệ xã hội trong việc hình thành bản chất con người

Vạch ra hai mặt cơ bản tạo thành bản chất con người là cái sinh vật và cái xã hội

Vạch ra bản chất con người vừa là sản phẩm của hoàn cảnh, vừa là chủ thể của hoàn cảnh

Tầng lớp trí thức

Quần chúng nhân dân lao động

Giai cấp tư sản

Vĩ nhân

Xã hội

Giới tự nhiên

Lao động

Tài nguyên thiên nhiên

Tác nhân

Nhân tố

Sản phẩm

Động cơ

Cho dù các quan hệ xã hội thay đổi thì bản chất của con người vẫn không bao giờ thay đổi

Các quan hệ xã hội thay đổi thì ít hoặc nhiều, sớm hoặc muộn, bản chất con người cũng sẽ thay đổi theo

Các quan hệ xã hội thay đổi trước, bản chất con người thay đổi sau

Các quan hệ xã hội tồn tại độc lập với bản chất của con người

Lao động tạo ra của cải vật chất cho đời sống xã hội

Quá trình lao động và sản phẩm của lao động từ chỗ để phục vụ con người, để phát triển con người đã bị biến thành lực lượng đối lập, nô dịch và thống trị con người

Lao động mang lại giá trị và sự tự do cho con người

Lao động là vinh quang

Cá nhân và xã hội không tách rời nhau

Xã hội do các cá nhân cụ thể hợp thành, mỗi cá nhân là một phần tử của xã hội sống và hoạt động trong xã hội đó

Quan hệ cá nhân - xã hội là tất yếu, là tiền đề và điều kiện tồn tại và phát triển của cả cá nhân lẫn xã hội

Các phương án được nêu đều đúng

Con người là một sinh vật có tính xã hội ở trình độ phát triển cao nhất của giới tự nhiên và của lịch sử xã hội

Con người cũng như mọi động vật khác phải tìm kiếm thức ăn, nước uống, phải “đấu tranh sinh tồn” để ăn uống, sinh đẻ con cái, tồn tại và phát triển

Con người là một sáng tạo tuyệt đối của đấng sáng tạo tối cao trong vũ trụ, có quyền năng vô hạn

Con người là một bộ phận đặc biệt, quan trọng của giới tự nhiên, nhưng lại có thể biến đổi giới tự nhiên và chính bản thân mình, dựa trên các quy luật khách quan

Tổng hợp

Sự thống nhất

Tổng hòa

Biện chứng

Gia đình thần thành

Tuyên ngôn của đảng cộng sản

Biện chứng của tự nhiên

Hệ tư tưởng Đức

Trong mối quan hệ thống nhất biện chứng giữa quần chúng nhân dân và lãnh tụ, chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định vai trò quyết định của quần chúng nhân dân đồng thời đánh giá cao vai trò của lãnh tụ

Trong mối quan hệ thống nhất biện chứng giữa quần chúng nhân dân và lãnh tụ, chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định vai trò quyết định của lãnh tụ đồng thời đánh giá cao vai trò của quần chúng nhân dân

Trong mối quan hệ thống nhất biện chứng giữa quần chúng nhân dân và lãnh tụ, chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định vai trò độc lập lẫn nhau giữa quần chúng nhân dân và lãnh tụ

Trong mối quan hệ thống nhất biện chứng giữa quần chúng nhân dân và lãnh tụ, chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định vai trò tương đương nhau giữa quần chúng nhân dân và lãnh tụ