Aku ngugemi ngendikamu ibu

Nalika arep budhal sekolah

Nyangking tas kebak buku

Ngger ngendikane pujangga winasis

Ngelmu iku kelakone kanthi laku

Lekase lawan kas

Tegese kas nyantosani

Setya budya pangekese dur angkara

Pancen angel yen durung ketemu

Mula aja pedhot sinau

Dadia wong pinter nanging

Aja keminter lan keblinger

Dadia wong sugih nanging

Aja sumugih

Dadia petinggi nanging

Aja ngapusi lan korupsi

Geguritan "Pepeling" nggambarake ....

Anak wedok

Inggih bapak kula cobi

Nglangi ana ngendi

Apa kowe bisa nglangi Ing bebrayan ing sesami

Anak lanang

Apa kowe wani perang Inggih ibu kula rancang Perang ana ngendi

Ing nepsu dhiri pribadi

Surasane geguritan ing dhuwur yaiku ....

Asil susastra modheren kanggo medharake rasa pangrasa kanthi tembung pinilih awujud gatra, pada lan diwaca kanthi maca endah yaiku ...

Ing ngisor iki dudu bab kang kudu digatekake nalika maca geguritan yaiku ....

Wong sing ngasilake karya sastra wujud geguritan diarani ...

Geguritan iku mujudake karya kang sipate ....

Panulisan geguritan nggunakake basa sing ngandhut makna kang jero. Kang mangkono nuduhake basa ing geguritan asipat ....

Geguritan kang kadhapuk saka rong gatra sapada diarani ....

Sun nggurit iku tembung sing dianggo miwiti geguritan gagrag ....

Sing mbedakno antarane geguritan lan tembang iku ing babagan, kajaba ....

Nalika maca geguritan ana unsur kang nggatekake obahing awak kanggo nyengkuyung kahanan kang diwaca. Babagan iki diarani ....

Geguritan kang kadhapuk saka patang gatra sapada diarani ....

Omong-omongan antarane wong loro utawa luwih iku diarani ....

Katrangan ukara kang trep karo surasane pacelathon ing dhuwur yaiku ...

Angga : "Pak, kula badhe tangled punapa kepareng?"

Bapak : "Arep takon apa? Kene lungguh kene!"

Angga : "Punika wonten tugas saking sekolah."

Bapak : "Coba takona, muga-muga Bapak bisa mangsuli kanthi pener."

Angga : "Kasatriyanipun Raden Gathotkaca punika punapa naminipun?"

Bapak : "Pringgodani."

Angga : "Menawi Raden Werkudara?"

Bapak : "Raden Werkudara iku satriya ing Jodhipati."

Angga : "Oh inggih, sampun cekap, matur nuwun."

Bapak : "lya, padha-padha"

Sing migunakake basa krama yaiku ....

Bapak : "Ndhuk, Septiana, TV-ne kok murup nanging ora ana sing nonton?"

Septiana : "Kula ingkang ningali, Pak, ngentosi acara lomba masak."

Bapak : "Lha jam pira wiwite?"

Septiana : "Mangke jam gangsal, Pak."

Bapak : "Dadi isih sajam engkas, yen nontone isih mengko, becik dipateni dhisik TV-ne."

Ibu : "Bener dhawuhe Bapak, Ndhuk, supaya luwih irit listrike."

Septiana : "Inggih, Pak, Bu."

Ibu : "Karo ngenteni wiwite acara senenganmu iki Ibu dibiyantu rajang-rajang lombok dhisik."

Septiana : "Inggih, Bu, sekedap kula wijik rumiyin."

Sing dudu paraga saka pacelathon ing dhuwur yaiku ...

Sita : "Tika, kepriye yen mengko sawise mulih sekolah nggarap tugas kelompok?"

Tika : "Sarujuk aku. Kowe kepriye, Arum? Awake dhewe rak sakelompok."

Arum : "Tugas kelompok isih Minggu ngarep. Bisa sesuk, ta?"

Sita : "Arum, yen bisa digarap saiki kenengapa kudu direndhe-rendhe? Apa kowe wis ana acara?"

Arum : "Aku ora ana acara. Mengko arep tuku klambi ing toko anyar kae."

Tika : "Arum, ora ateges aku arep nyandhet senengmu. Nanging luwih becik tugas iki digarap dhisik."

Sita : "Aku sarujuk. Ora ateges arep ngelikake kowe dolan. Nanging iki tugas kelompok. Ora bisa digarap salah siji apa salah loro wong bae."

Arum : "Iya aku mangerti. Aku njaluk ngapura ya. Yawis mengko bae nggarap ing omahku."

Watake Sita sajroning pacelhaton yaiku ....

Budhe badhe .... pundi?

Tembung kang trep kanggo njangkepi ukara kasebut yaiku ....

Tembung ing ngisor iki sing ora padha tegese yaiku ....

Unggah-ungguh nalika pachelaton karo guru iku nggunakake basa ....

"Aku dikongkon Bapak tuku gula."

Ukara kasebut yen ditulis nganggo ragam krama alus, yaiku ....

Anggone nulis guneman sajroning teks pacelhaton migunakake ....

Pacelhaton iku wujude ....