NEW
Font size
WorksheetsЖАЙ СӨЙЛЕМ | ЖАЛПЫЛАУЫШ
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Қосалқы айқындаушы сөз
Ұлы жазушы
Сәбит Мұқанов
Әнші Роза
Нұржан мен Нұрлан
Қосарлы айқындаушыты тіркестер қатары
Мұражай-пәтер, Ұмай-ана
Жас мұғалім, жаңа пікір
Кең көше, әкелі-балалы
Сары сақалды, қара көзді
Жалпылаушы сөздер қатысқан сөйлем
Нартай, Әлшер - екеуі Бұланбай мен Алшағырды осы күйде көріп еді.
Осы жағынан алғанда, құмырсқа тіршілігі - ғылыми маңызы бар құбылыс.
Шырақ жағың күзету - соның бір түрі.
Сүйеу ел ішіне сыйымсыз, тікбақай, тентек шал.
Айқындаушылар тізбегінде үтір болса, айқындаушыты ажыратып тұратын тыныс белгісі
Нүктелі үтір
Қос нүкте
Үтір
Сызықша
Оңашаланған айқындаушыты сөйлем
Оның үлкен ұлы Алексей, Аманның ұстазы, осындағы орыс мектебінің мұғалімі.
Ол күні, әлі есімде, үйге Әсия, шешем, мен - үшеуіміз ғана кірдік.
Бұл орыша киінген қара жігіт - Өтеген тілмаш.
Жегі атасынан бақ та, дәулет те арылмаған, өсіп-өнген ұрпақ.
Бірыңғай бастауыштар қатысқан сөйлем
Көш алдында Тәкежан, Әзімбай, Майбасар болды.
Күн құлағанда, ұясына барып қалған, тымаырсақ аз.
Көшіп келе жатқан - Абай ауылы мен көрші ауылдар.
Жазушы еңбегі - қиын, жауапты, ең ардақты еңбек.
Бірыңғай толықтауыштар қатысқан сөйлем(-дер)
Сол даладан көз алмай, тоя алмай, үнсіз телміріп, ұзақ-ұзақ қарайды.
Екі өндіргіш іретк түймелеріне үлкен қызыл асыл тас орнатқан.
Шоқша сақалды, қара бұжыры кісі мұртын таяқшып қырып тастаған.
Стол үстін жаңа кітаптармен, қалам-қарындаштармен толтырып кетті.
Айқындаушыға байланысты қойылмаған тыныс белгісі бар сөйлем
Еліміздің шығысында, Орал мен Сібірде, жаңа металлургия зауыттары салынды.
Қауысаган елге әл беріп, жұмақ еткен заманын.
Алмасы Алатаудың көппе мәлім.
Абай былтыр боқырауда күзем үстінде қалаға оқуға кеткенде дәл осы қоныстан Есенбайдан кеткен болатын.
Сөйлемнің айқындаушы мүшелері
Біржан сал - өз ғасырынның, заманының адамы.
Па, шіркін! Даусы дауыс-ақ екен.
Мінезі де, түрі де - бәрі өзім.
Басе, солай болады деп айтып едім ғой.
Бір ғана сұраққа жауап беріп, бірдей қызмет атқаратын, көбінесе бір тұлғада, бір сөз табынан жасалып, бір ғана сезге қатысты болатын сөздер тобын не деп атаймыз?
Сөйлемнің бірыңғай мүшелері
Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері
Сөйлемнің тұрлаусыз мүшелері
Барлық жауап дұрыс
Бірыңғай мүшелерде жалғаулық шылаулар қайталанбай, бір-ақ рет келсе, араларына не қойылмайды?
Дефис
Сызықша
Үтір
Қос нүкте
Бірыңғай бастауыштар қатысқан сөйлемді табыңыз: Не қыздың, не жігіттің сөзі керек.
Иә, бар
Жоқ
Бірыңғай баяндауышы қатысқан сөйлемді табыңыз. Берілген сөйлемдер: Не қыздың, не жігіттің сөзі керек. Азды да, көпті де бағала. Жауабын айт не сұрастырып көр. Көргендер де, көре алмағандар да мәз.
Не қыздың, не жігіттің сөзі керек.
Азды да, көпті де бағала.
Жауабын айт не сұрастырып көр.
Көргендер де, көре алмағандар да мәз.
Бірыңғай толықтауыштар қатысқан қатарды табыңыз. Берілген сөйлемдер: Көргендер де, көре алмағандар да мәз. Ділда Абайға сүйкімді, сұлу көрінді. Не қыздың, не жігіттің сөзі керек. Азды да, көпті де бағала.
Көргендер де, көре алмағандар да мәз.
Ділда Абайға сүйкімді, сұлу көрінді.
Не қыздың, не жігіттің сөзі керек.
Азды да, көпті де бағала.
Сөйлемде бірыңғай мүшелерді түсіндіріп, жинақтап тұратын сөздер не деп аталады?
Бірыңғай мүшелер
Тұрлаулы мүшелер
Жалпылаушы сөздер
Тұрлаусыз мүшелер
Сілтеу есімдері (мыналар, мынау, сол, осылар және т.б.); жалпылау есімдері (бәрі, барлығы, баршасы т.б.) және сан есімдер (екеуі, үшеуі, бесеуі т.б.) қандай мүшеде жұмсалады?
Тұрлаусыз мүше
Тұрлаулы мүше
Бірыңғай мүше
Жалпылаушы мүше
Егер жалпылаушы сөз бірыңғай мүшелердің алдында келсе, жалпылаушыдан кейін қандай тыныс белгісі қойылады?
Дефис
Сызықша
Қос нүкте
Үтір
Сөйлем ішіндегі бір сөзді не сөздерді басқа бір сөздер айқындап, дәлелдеп, түсіндіріп тұрады. Ондай сөздерді қандай мүше дейді?
Тұрлаусыз мүше
Бірыңғай мүше
Айқындаушы мүше
Жалпылаушы мүше
Сөйлемнің айқындаушы мүшелерінің қандай түрлері бар?
Бастауыш, баяндауыш
Барлық жауап дұрыс
Қосалқы, қосарлы, оңашаланған
Тұрлаулы, тұрлаусыз
Қосалқы айқындаушыны табыңыз. Мысалдар: Өзі әнші, өзі сұлу Байтаасқа екеуі де — бірі кәрі, бірі жас бала — қызғана да, тамашалай қараған еді. Алпамыс батыр, Баян бәйбіше, Үсен ақсақал т.б. телефон-автомат, батыр-ұшқыш, инженер-технолог т.б.
Өзі әнші, өзі сұлу Байтаасқа екеуі де — бірі кәрі, бірі жас бала — қызғана да, тамашалай қараған еді.
Алпамыс батыр, Баян бәйбіше, Үсен ақсақал т.б.
телефон-автомат, батыр-ұшқыш, инженер-технолог т.б.
Барлық жауап дұрыс
Қосарлы айқындаушыны табыңыз. Мысалдар: Өзі әнші, өзі сұлу Байтаасқа екеуі де — бірі кәрі, бірі жас бала — қызғана да, тамашалай қараған еді. Алпамыс батыр, Баян бәйбіше, Үсен ақсақал т.б. телефон-автомат, батыр-ұшқыш, инженер-технолог т.б.
Өзі әнші, өзі сұлу Байтаасқа екеуі де — бірі кәрі, бірі жас бала — қызғана да, тамашалай қараған еді.
Алпамыс батыр, Баян бәйбіше, Үсен ақсақал т.б.
телефон-автомат, батыр-ұшқыш, инженер-технолог т.б.
Барлық жауап дұрыс
Қандай айқындаушы оқшау айтылып, екі жағынан үтірмен бөлінеді?
Барлық жауап дұрыс
Қосалқы айқындаушы
Оңашаланған айқындаушы
Қосарлы айқындаушы
Оңашаланған айқындаушыны табыңыз. Мысалдар: телефон-автомат, батыр-ұшқыш, инженер-технолог т.б. Қазақтың ұлт аспаптарының: домбыраның, сыбызғының, сазсырнайдың – үні ерекше. Алпамыс батыр, Баян бәйбіше, Үсен ақсақал т.б.
телефон-автомат, батыр-ұшқыш, инженер-технолог т.б.
Қазақтың ұлт аспаптарының: домбыраның, сыбызғының, сазсырнайдың – үні ерекше.
Алпамыс батыр, Баян бәйбіше, Үсен ақсақал т.б.
Барлық жауап дұрыс
Оңашаланған айқындаушы бірыңғай мүшелерден жасалса, оның алдынан қос нүкте, соңынан қандай тыныс белгісі қойылады?
Үтір
Дефис
Сызықша
Қос нүкте
Анықталатын сөздердің алдында тұрып, оның өзіне тән, басқа заттан ерекше сынын, сапасын білдірсе; анықтайтын сөзінен кейін тұрып, көбінесе оның мәнін басқа сөздермен толықтырады немесе қосымша, көлденең сапасын көрсетеді — мұндайды қандай мүше деп атайды?
Тұрлаусыз мүше
Бірыңғай мүше
Айқындаушы мүше
Жалпылаушы мүше
Сұрау белгісі қойылатын сөйлемді таңдаңыз.
Ертең күзде Хиуаға жылқы сатуға жүргелі отырмын
Тайқазанда бұрқ-бұрқ қайнап жатқан не болды екен
Абай, Оспан, жылы киініп алып, сыртқа шығыңдар
Малға ие бола алмаймыз, ыңқырма құламасын да
Хабарлы сөйлемге тән интонациялық ерекшелікті таңдаңыз.
Дауыс ырғағы сөйлем соңында көтеріңкі қалыпта болады.
Сөйлем басы көтеріңкі айтылып, аяғы да көтеріңкі айтылады.
Дауыс ырғағы бірте-бірте көтеріліп, соңында бәсеңдейді.
Барлық жағдайда да лепті үнмен айтылады.
Леп белгісі қойылатын сөйлем(-дер) нұсқасын таңдаңыз.
Ойбай, ол пәленің қолынан келмейтін нәрсе жоқ көрінеді
Неге таңырқап тұрсыңдар
Күн шықпай-ақ тау беткейіне жеткен
Құрманғазы жасынын домбыраға әуес болды
Жетек сұрақты сұраулы сөйлемді таңдаңыз.
Сен де барамысың?
Бұл үйде кім бар?
Асандық ме?
Әкем ше?
Жақты сөйлемді анықтаңыз.
Билетті екі-екіден екі вагонға алуға тура келді.
Адамға айрықша құрметпен қара.
Жазушыға көп адамдармен кездесуге керек.
Бұл жөнінде адам еңбегін жыр қылып айтуға болар еді.
Жақсыз сөйлемді анықтаңыз.
Арлы, ақылды адам мақтанды, өзімшілдікті білмейді.
Бар байлықты адам баласының керегіне жарату керек.
Білімсіз, ғылымсыз өнер табылмайды.
Мейірімділік, қайырымдылық ақ жүректіліктен шығады.
Баяндаушы бұйрық райдың үшінші жағында айтылған бұйрықты сөйлемді таңдаңыз.
Егіс көлемін ұлғайттыңдар!
Кәне, бері әкелші.
Шеген! Тоқта! Қайырыла кет!
Керімбек малды тез жайлауға айдасын!
Хабарлы сөйлемді таңдаңыз.
Білетін адамдар сөйлеттірсін
Олардан бұрын алдымен өзің сөйле
Оған анасы туралы хабар айтты
Кімдер келетінін хабарласын
Жақты сөйлемді анықтаңыз.
Оның сұрағы ұғына түсгісі келді.
Үн-түнсіз, бәрін бақылап тұр.
Бір сөзін тастамай жаттап алғысы келеді.
Өз бетімен өмір сүргім келеді.
Хабарлы сөйлемді таңдаңыз.
Сұлу қарағайлар сылаң қағып, бой түзеді
Қайран, жеңгеше-ай, қадіріңді білмей жүріппін-ау
Туған жерде пайда бар, өз жеріңде қайда бар
Ыстық қой, шіркін, туған жер
Жалпақ сөйлемді табыңыз.
Жаңбыр жауды да, жер көгерді
Жаңбыр жауып па?
Жаңбыр, шіркін, қандай рақат!
Жаңбыр жауса екен
Жайылма сөйлемді табыңыз.
Ағам келді
Ағамен сөйлес
Келген – ағам
Ағам – инженер
Айтылуға тиісті мүшелері түгел қатысқан жай сөйлемнің түрін анықтаңыз.
Жақты сөйлем
Жақсыз сөйлем
Толымды сөйлем
Толымсыз сөйлем
«Кең зал. Құжынаған халық.» – қандай сөйлем?
Жақты
Жақсыз
Жайылма
Атаулы
«Бәріміз жиналдық» сөйлемінің түрін көрсетіңіз.
Жалаң
Жайылма
Жақты
Толымды
Атаулы сөйлемді табыңыз.
Ашуланғанда тіпті сөйлей алмайды
Күз. Көкшетау маңы. Ымырт жабылған кез.
Абай бір топ кісімен үйге кірді.
Не деген тамаша еді қаңтар айы.
Толымсыз сөйлемді табыңыз.
Мен кеше қатты шаршадым
Өнерлі ерге жүзеді
Көшеде машиналар ары-берлі жүріп жатыр
Иә, бардым
Тұрлаусыз мүшелердің болу-болмауына қарай жай сөйлемдер қалай бөлінеді?
Жақты, жақсыз
Атаулы
Жалаң, жайылма
Толымды, толымсыз
Жалаң сөйлемге жетпей тұрған сөзді көп нүктенің орнына қойыңыз: «........ оқып шықсын».
Тез
Ол
Қайратпен
Жақсыз сөйлемді табыңыз.
Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле
Өнер алды – қызыл тіл
Көзінен жасы бұршақ боп шықты
Оның институтқа түскісі келді
Жайылма сөйлемді табыңыз.
Ағам келді.
Келген – ағам.
Ағамен сөйлес.
Зор денелі ағам асықпай үйге кірді.
Ағам – инженер.
Жай сөйлем синтаксисінде қандай тыныс белгілер кездеседі?
Тек сызықша
Нүкте, үтір, қос нүкте
Леп белгісі, нүкте
Тек сұрау белгісі
Нүкте, сұрау белгісі, леп белгісі, сызықша
Жалаң сөйлемді табыңыз.
Талдықорған қаласы
Сары жапырақ
Күн шықты
Ит өлген жер
Сендер де оқуды бітіріңдер
Айтылуға тиісті мүшелері түгел қатысқан жай сөйлемнің түрін анықтаңыз.
Жақты сөйлем
Жақсыз сөйлем
Толымды сөйлем
Толымсыз сөйлем
Жайылма сөйлем
Бастауышы жасырын тұрған сөйлем қалай аталады?
Жалаң
Жайылма
Жақты
Жақсыз
Толымды
