Font size
WorksheetsFundamentals of State and Law
Total questions: 98
Worksheet time: 49mins
Төмендегі көрсетілген белгілердің қайсысы шексіз монархияға жатады?
жоғарғы биліктің белгілі мерзімге сайланып қойылуы
мұрагерлік бойынша жоғарғы билікті иеленушіліктің қолданылуы
елдің барлық мемлекеттік және қоғамдық істерін басқаруда жетекшілік роль атқаратын саяси партиялардың болуы
жоғарғы мемлекеттік ақылдық сипаты
мемлекет басшысының заңды жауаптылығы
Мемлекеттің қандай өзіндік белгілері бар, оның қоғамдық ұйымдардан ерекшеліктері?
жариялық, биліктің ерекше аппараты, биліктің аумақтық құрылымы, салықтар
қоғамдық меншік, қорғаныс, мәдениет
халық, билік, аумақ
демократия, органдардың сайланып қалуы, олардың қоғам еркі бойынша ауыстырылып отыруы
жалпы ережелер, адамдардың мінез-құлық нормалары
Мемлекеттік биліктің жоғарылығығын және басқа мемлекеттермен қарым-қатынаста тәуелсіздігін көрсететін қасиеті?
егемендік
объективтік
құқық қабілеттілігі
бюрократтық
тоталитарлық
Диктаторлық режимнің белгісі не болып табылады?
азаматтардың құқығының қорғалуы
мемлекеттік органдардың сайланып қойылуын шектеу, Парламенттің рөлін жоққа шығару, күштеп мен зорлық-зомбылықты кең қолдану, т.б.
әлеуметтік базасы бар саяси партиялардың ресми жұмысы
оппозицияның болуы
жалпыға бірдей сайлау құқығы
Құқықтың түсінігі.
құқықтық нормалардың жиынтығы
әлеуметтік норма
моральдық қатынастар
қоғамдық норма
құқық үсем таптың мүддесін қорғайтын құрал
Құқықтық норма:
құқықтық қатынастарға қатысушылардың мінез-құлқын анықтайтын және орындауды міндеттейтін жалпы ереже
әділеттілік туралы қағида
адамдардың тәртібін реттейтін нормалар
қоғамдық ұйымдардың тәртіп ережелері
жалпы қоғамдық тәртіп ережелері
Құқықтың негізгі қайнар көздері:
құқықтық-нормативтік актілер
тұрақты кесімдер
уақытша кесімдер
моральдық нормалар
партиялық нұсқаулар
Құқықтық белсенділіктің түрлері:
әрекеттілік, саналылық
құқықтар
міндеттер
моральдық тұрақтылық
әділеттілік
Құқықтық нормалар саласы:
әкімшілік, азаматтық, қылмыстық, еңбек және т.б.
тыйымсалушы нормалар
императивтік нормалар
депозитивтік нормалар
міндеттеуші нормалар
Құқық нормаларымен реттеу нәтижесінде қалыптасатын ерекше қатынастар қалай аталады?
құқықтық қатынастар
тұлғалық қатынастар
тұрақты қатынастар
моральдық қатынастар
әдеттік қатынас
Ең жоғары заң шығару органы қабылдайтын құқықтық акт қалай аталады?
бұйрық
шешім
үкім
меморандум
заң
Заңға негізделген айғақ дегеніңіз не?
құқықтық қатынастардың пайда болуымен, өзгеруімен немесе тоқтауымен құқық нормалары арқылы байланысты болатын тіршілік жағдайлары
оқиғалар
тіршілік жағдайлары
төтенше жағдайлар
табиғаттың құбылыстары
Қазақстан тарихында құқықтық нормаларды жүйелеу қай ханның есімімен байланысты?
Әбілқайыр хан
Қасым хан
Тәуке хан
Жәнібек хан
Керей хан
«Жеті жарғы» хандар жинағының пайда болуы, қазақтың қай белгілі ханның есімімен байланысты?
Абылай хан
Қасым хан
Керей хан
Есім хан
Тәуке хан
Қазақстан Республикасының қазіргі Конституциясы қашан қабылданды?
16 желтоқсан 1996 жыл
25 қазан 1995 жыл
29 сәуір 1995 жыл
28 қаңтар 1995 жыл
30 тамыз 1995 жыл
Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылысының нысаны:
біртұтас мемлекет
федерация
автономиялық республика
конфедерация
ассоциация
Қазақстан Республикасы неден тұрады?
автономиядан
әкімшілік аумақтық бөліністерден
штаттардан
ұлттық аймақтардан
одақтас республикалардан
Қазақстан Республикасында Президентінің өкілеттілік мерзімі:
7 жыл
3 жыл
5 жыл
10 жыл
мерзімсіз
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл:
анықталмаған
орыс және қазақ тілі
Қазақстан тұратын барлық халықтардың тілдері
қазақ тілі
орыс тілі
Жергілікті мемлекеттік атқару органының басшысының лауазымы қалай аталады?
губернатор
әкім
валий
мэр
префект
Міндеттеме пайда болу үшін қандай негіздер бар?
заң бұзылғанда
шарттар мен мәмілелер бойынша
мүлікті меншікке беру
тараптардың қарауы бойынша
қарапайым жағдайлар
Төмендегілердің қайсысы кепіл түріне жатады?
депозит
ипотека
сақтау
деституция
эвакуация
Талап қою мерзімі деген не?
шартты орындауды талап ететін мерзім
бұзылған құқықты қорғау үшін сотқа жүгінетін кезең
борышқордың борышын қайтаратын мезгіл
бұзылған құқықты өтеген алатын кезең
қызмет қайтарылатын мерзім
Меншік құқығының элементтері:
сатып алу-сату
билік ету, пайдалану, иелену
салымдар мен алымдар
көмбө, қазына
ақша
Ортақ меншіктің қандай түрлерін білесіз?
үлестік және бірлескен
қоғамдық және үлестік
мемлекеттік және мемлекеттік емес
ұжымдық және жеке
азаматтық және заңды тұлғалар
Зат тағдырын меншік иесінің қай өкілеттілігі анықтайды?
алу құқығы
пайдалану құқығы
иелену құқығы
беру құқығы
билік ету құқығы
Офферта дегеніміз не?
шартты орындалмайтыны туралы хабарлама
тараптың ұсынысты қабылдағаны
соттың шешімін қабылдағандығы туралы ұйғарым
тараптың ұсыныс жасау ниеті
банктің кредит беретіндігі жөніндегі келіс
Шарт жасау ұсынысын қабылдаған тұлға қалай аталады?
борышқор
офферент
кредитор
орындаушы
акцептант
Азаматтық құқықтық қабілеттілік қай кезден басталады?
өмірге келген кезінен
18 жасқа толған кезінен
14 жастан бастап
мемлекеттік тіркеуден өткен кезден
нақты құқықтарға ие болған кезден
Сенімхатты біржақты түрде тоқтатуға бола ма?
шартта көзделген жағдайда болады
болмайды
егер әкімшілік рұқсат етсе
болады
егер прокурор рұқсат етсе
Талап қою мерзімінің өту ағымы қай кезден басталады?
шартта көзделген күннен бастап
субъект өз құқығының бұзылғанын білген күннен бастап
айыппұл төленбеген күннен бастап
субъективті құқық бұзылған күннен бастап
адам құқық бұзушылық туралы білген немесе білуге тиіс болған күннен бастап
Төмендегілердің қайсысы талап қою мерзімінің өту ағымындағы үзілісті тудырады?
борышкердің өз борышын мойындағанын дәлелдейтін әрекеттер жасауы
әрекет қабілеттілігі жоқ адамның заңды өкілінің болмауы
борышкер немесе несие берушінің соғыс жағдайына көшірілген әскери құраманың сапында болуы
несие берушінің ауыррып қалуы
борышкердің іс сапарда болуы
Азаматтық процестің тараптары қалай аталады?
айыптаушылар мен айыптанушылар
сәбек тәртібін сақтамағандар
талапкер және жауапкер
қылмыскерлік
жәбірленушілер
Азаматтық істерді шешкенде сот қандай құжат қабылдайды?
үкім
соттың ескертуі
анықтама
шешім
қаулы
Қазақстан Республикасының атқарушы билігіне қандай орган басшылық жасайды?
Сот
Бас Прокуратура
Парламент
ҚР Үкіметі
Әділет министрлігі
Мұраға қалдырудың түрлері:
шарт бойынша
заң және өсиет бойынша
қамқоршы органның шешіміне сәйкес
туыстарының арызына сәйкес
әкімнің шешіміне сәйкес
Мұраны қабылдау мерзімі:
6 ай
10 күн
1 ай
жыл
3 ай
Заң бойынша бірінші кезекте мұраға ие болуға шақырылғандар:
әйелінің інісі
қайын жұрты
жездесі
туысы
балалары, жұбайы және ата-анасы
Үкімет қандай құқықтық-нормативтік кесім шығарады?
қаулы
конституциялар
жарлық
заң
шешім
Қазақстанда облыс әкімдерін кім тағайындайды?
референт
спикер
губернатор
парламент
Президент
Өзара заңды құқықтар мен міндеттерді туындататын адамның белгілі бір мемлекетке қатыстылығы:
стандарт
өкілеттілік
аппарат
азаматтық
кворум
Азаматтардың әрекет қабілеттілігі – бұл:
өз әрекеттерімен құқықтарға ие болып, міндет атқару қабілеті
заңмен тыйым салынған мәмілелер жасау мүмкіндігі
қатысушы бола алмау белгісі
еркін жүріп-тұру құқығын таңдау
меншік құқығында болу шектеуі
Қандай орган азаматты әрекет қабілеттілігі жоқ деп таниды?
сот
прокурор
қауымдастық органы
қорғаншылық органы
мүделі орган
Өз әрекеттерімен азаматтық құқықтары мен міндеттерін жүзеге асыру қабілеттілігі, ол:
әрекет қабілеттілік
жартылай қабілеттілік
құқық қабілеттілік
деликт қабілеттілік
шектелген қабілеттілік
Мәміле – ол:
құқыққа қайшы шаралар
құқықтар мен міндеттерді тоқтатуға бағытталған әкімшілік актілер
азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтар мен міндеттерге бағытталған іс-әрекеттері
оқиғалар
кез келген әрекеттер жиынтығы
Сенімхаттың пайдалану мерзімі көрсетілмеген жағдайда ол қанша уақытқа дейін жарамды болады?
2 жыл
1 жыл
5 жыл
4 жыл
3 жыл
Меншіктің қай түрі ортақ бірлескен меншік болып табылады?
ерлі-зайыптылардың меншігі
жай серіктестіктің меншігі
жеке шаруашылық құрылтайшыларының меншігі
толық серіктестердің меншігі
акционерлердің меншігі
Ортақ мүлікке енгізілген бөлінетін жақсартулар кімдікі меншігіне айналады?
шартта өзгеше көзделмесе енгізген тұлғаның меншігіне
қатысушылардың бірлескен меншігіне
қатысушылардың үлестік меншігіне
егер келісімге қарамастан ортақ меншікке
тек келісіммен реттеледі
Банкроттық – ол:
қарызгерді таратуға негіз болатын дәрменсіздік
ақшалай міндеттемелер бойынша талаптарды қанағаттандыра алмауы
заңды тұлғаға қатысты жағдай
конкурстық іс қозғаған кез келген тұлға
кәсіпкердің өзі ерікті түрде банкрот деп жариялауы
Азаматтық құқық жүйесін көрсетіңіз?
жалпы, ерекше, арнаулы
жалпы, ерекше
негізгі, арнаулы
жалпы, негізгі, арнаулы
жалпы, негізгі, ерекше, арнаулы
Мәміле нысаны бойынша қандай түрге бөлінеді?
жай немесе күрделі
бір жақты немесе көп жақты
ауызша және нотариалдық жазбаша
екі жақты немесе көп жақты
бір жақты немесе екі жақты
Азаматтық заңмен қандай қатынастар реттеледі?
тауар-ақша және мүліктік қатынастар, сондай-ақ онымен байланысты жеке мүліктік емес қатынастар
мүліктік емес қатынастар
мүліктік қатынастар
мәмілелер жасауға байланысты қатынастар
жеке мүліктік және жеке мүліктік емес қатынастар
Азаматтық заңдылық бойынша жеке тұлға бұл…
ҚР азаматтары, басқа мемлекеттердің азаматтары және азаматтығы жоқ адамдар
ҚР аумағында тұратын барлық азаматтар
ҚР азаматтары және азаматтығы жоқ тұлғалар
ҚР азаматтары және шетел азаматтары
азаматтығы жоқ адамдар және шетел азаматтары
Қылмыс құрамына кірмейтін элемент?
объект
қылмыстық ниет
объективтік жақ
субъект
субъективтік жақ
Қылмыс жасауға дайындалғаны үшін және қылмыс жасауға оқталғаны үшін өлім жазасы мен өмір бойы бас бостандығынан айыру қолданылда ма?
1 жылға бас бостандығынан айырады
тағайындалады
тағайындалмайды
тек бас бостандығынан айыру тағайындалады
тек өлім жазасы тағайындалады
Қылмыстық құқық қандай бөлімнен тұрады?
ерекше
жалпы, негізгі, арнаулы, ерекше
жалпы және ерекше
негізгі, арнаулы
жалпы, арнаулы, ерекше
Қылмыстық жазаның түрлері?
түзеу жұмыстары
бас бостандығынан айыру
қамау
қамау, түзеу, бас бостандықтан айыру
бас бостандығынан шектеу
Қылмыстық заң бойынша ең ауыр жаза түрі?
қамау
өлім жазасы немесе өмір бойы бас бостандығынан айыру
жер аудару
түзеу жұмыстары
бас бостандығынан шектеу
Арнаулы, әскери немесе құрметті атағынан, сыныптық шенінен, дипломатиялық дәрежесінен, біліктілік сыныбынан кім айыра алады?
премьер-министр
прокурор
сот
ешкім айыра алмайды
президент
Мүлікті тәркілеу дегеніміз не?
сотталған адамның меншігі болып табылатын мүліктің бәрін немесе бір бөлігін мемлекет меншігіне мәжбүрлеп өтеусіз алу
сотталған адамның мүлкін сатуға тыйым салу
сотталған адамның мүлкін уақытша ұстау
сотталған адамның мүлкін кепілге қою
сотталған адамның мүлкін жалға беру
ҚР-ның қылмыстық құқықтықтың қайнар көзіне не жатады?
азаматтық іс жүргізу кодекс;
еңбек кодексі;
азаматтық кодекс;
қылмыстық кодекс;
әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс.
Қылмысты ісгерген адамның мінез-құлқының сыртқы көрінісін білдіреді?
обьект;
субъективтік жағы;
барлығы.
объективтік жағы;
субьект;
Қылмыс ұғымы?
кодексте көзделген қылмыс құрамының барлық белгілері бар әрекет;
кодексте жазалау қатерімен тыйым салынған қоғамдық қауіпті әрекет;
неке шартын бұзу әрекеті қылмыс деп танылады.
жеке адамның осы кодекс бойынша әкімшілік жауаптылық көзделген құқыққа қарсы әрекет;
қылмыстық кодекстің ерекше бөлімінде көзделген қайсыбір әрекеттің қоғамға немесе мемлекетке зиян келтірмеген іс-әрекет;
Мас күйінде қылмыс жасаған адам қылмыстық жауаптылықтан босатыла ма?
босатылмайды;
босатылады;
объектісіне байланысты.
жартылай босатылады;
қылмыс субъектісі болмайды;
Өлім жазасы кімдерге қолданылмайды?
білім алмағандарға;
18-ге толмағандарға;
қатті өкінуге байланысты.
абайсызда қылмыс жасағандарға;
бұрын сотты болғандарға;
ҚР «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» заңы қай жылы қабылданды?
2016 жылы 27 желтоқсан;
2016 жылы 9 ақпан.
2011 жылы 24 тамыз;
2017 жылы 3 тамыз;
2015 жылы 18 қараша;
Сотталған адамды сот белгіленген мерзімде күшпен қоғамнан оқшаулап,оны арнайы белгіленген түзеу мекемелеріне орналастыруды жүзеге асыру болып табылады?
бас бостандығынан айыру;
түзеу жұмыстары;
қамау.
бас бостандығын шектеу;
әскери қызмет бойынша шектеу;
Жаза деген не?
денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру;
қылмыстық заңмен қорғалатын қоғамдық қатынастар;
мемлекеттік билікті жүзеге асырудың әдістерінің жиынтығы;
соттың үкімімен тағайындалатын мемлекеттің мәжбүрлеу шарасы;
лауазымды тұлғалар арасындағы қатынастар.
ҚР-ның қылмыстық кодексі қашан қабылданды?
2016 жыл 27 желтоқсан;
2014 жыл 3 шілде;
2018 жыл 5 шілде.
2015 жыл 30 тамыз;
2011 жыл 30 қаңтар;
"Ғұмыр бойы" Конституциялық Кеңес мүшесі кім бола алады?
экс-Президент;
әкім;
министр;
Президент.
депутат;
Қылмыстық кодекстің міндеті?
ҚР-ның үшін барлық ақпараттын іздеп табу;
қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті әкімшілік құқық бұзушылықтан қорғау;
қоғам мен мемлекетті заңмен қорғалатын мүдделерін қылмыстық қолсұғушылықтан қорғау;
мемлекеттік билікті жүзеге асырудың белгіленген тәртібін қамтамасыз ету.
шарт еркіндігін қамтамасыз ету;
Қандай жағдайда некені қалпына келтіруге болмайды?
егер жұбайлардың екіншісі жаңа некеге тұрса;
дұрыс жауап жоқ;
егер біреуі шетелге кетсе;
егер ауырып қалса;
барлығы дұрыс.
Қандай жағдайда әйелдің келісімінсіз некені бұзуға болмайды?
әйелдің жүктілігі кезеңінде туғаннан кейін екі жыл;
тек ғана әйелдің жүктілігі кезеңінде;
әйелдің жүктілігі кезеңінде туғаннан кейін үш жыл;
заңда қаралмаған.
әйелдің жүктілігі кезеңінде және бала туғаннан кейін бір жыл;
Ерлі-зайыптылардың біреуінің некені бұзуға келісімі болмаған жағдайда татулыасу үшін қанша мерзім беріледі?
дұрыс жауап жоқ.
үш ай;
төрт ай;
бір ай;
екі ай;
Неке бұзу туралы шешім шығару кезінде қандай мәселелер шешеді?
балаларды асырауға алимент ата-ананың қайсысынан алынатыны белгілеуге;
бала тәрбиесі.
қай жерде тұратындары;
мүлікті бөлуге жүргізу;
балалардың қай мектепте оқытын;
Сот хабар ошарсыз деп таныса қандай орган некені бұзу құқұсы бар?
әкімшілік;
азаматтық хал актілерін жазу органдарында;
дұрыс жауап жоқ.
сот;
үкімет;
Некені бұзуға ерлі-зайыптылардың біреуінің келісімі болмаған кезде қай орган бұзады?
сот;
әкімшілік;
барлығы дұрыс.
үкімет;
азаматтық хал актілерін жазу органдарында;
Неке және отбасы туралы заңында некені тоқтату қай тарауда көрсетілген?
алтыншы;
дұрыс жауап жоқ.
бесінші;
үшінші;
төртінші;
Неке жасы дегеніміз не?
жиырма жасқа толу;
барлығы дұрыс;
кәмелетке толмаған адамдардың құқықтық жай күйі.
адамның некеге тұру құқығына жеткен жасы;
дұрыс жауап жоқ;
Ерлі-зайыптылар некеде тұрған кезде жинаған мүлік кімнің меншігі болып табылады?
бірлескен;
кәмелетке толмаған балалар;
дұрыс жауап жоқ.
әйелдің;
күйеуінің;
Ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкін иелену, пайдалану, билік етуді кім жүзеге асырады?
ерлі-зайыптылардың келісімі бойынша
ата-аналары
күйеуі жүзеге асырады
әйелі жүзеге асырады
балалардың келісімі бойынша
Некеге тұруды мемлекеттік тіркеуге дейін жасалған неке шарты қашан күшіне енеді?
мемлекеттік тіркеген күннен бастап
неке шартына қол қойғаннан бастап
мемлекеттік тіркелгеннен бір айдан кейін
барлығы дұрыс
дұрыс жауап жоқ
Неке шартын жарамсыз деп кім таниды?
сот
парламент
жергілікті әкімшілік
ерлі-зайыптылар
азаматтық хал актілерін жазу арқылы
Ерлі-зайыптылар арасында алимент төлеу туралы келісім болмаған жағдайда олар алимент өндіріп алу үшін қайда жүгінеді?
сотқа жүгінуге құқығы бар
АХАЖ органына жүгінеді
әкімшілікті атқару органына жүгінеді
қорғаныш және қамқоршы органына
парторган
Баланың ата-ана мүлкіне және ата-ананың баланың мүлкіне меншік құқығы бола ма?
олар келісім шартта отырғанда
меншік құқығы болады
дұрыс жауап жоқ
меншік құқығы болмайды
тек бала кәмелет жасқа толғанда пайда болады
Экономика ұғымын қалай түсінесің?
адамдардың материалдық жағдайын толықтыру жолын іздейді
экономиканы басқарудың шаралық жиынтығы
ұлттық нарықтың дамуы
бағаны қалыптастыру процесі
қоғамның белгілі бір дәуіріндегі шаруашылық процестер жиынтығы
Экономикалық теория дегеніміз не?
бағаны қалыптастыру процесі
материалдық жағдайды тиімді қамтамасыз ету жолын іздейді
экономиканы басқарудың шаралық жиынтығы
қоғамның дамуы
ұлттық нарықтың дамуы
Экономикалық теория нені зерттейді?
адамның қоғамға қатынасы
адамдардың өзара қырым-қатынасы
өндірістегі адамдар арасындағы қатынас
өндіргіш күштердің қатынасы
адамның табиғатқа және затқа қатынасы
Экономикалық теорияның XVI–XVII ғасырда дамыған «Меркантилизм» ұғымын қалай түсінесің?
«Мерканте» – өндіргіш күштердің әдістері
«Мерканте» – әлеуметтік-құқықтық әдіс
«Мерканте» – айрықша табыс көзі
«Мерканте» – шығынның табыс көзі
«Мерканте» – саудагер-көпес, сауда, пайда
Экономикалық теорияның зерттеу әдістеріне қайсысы жатады?
әлеуметтік-құқықтық әдістер
жалпы және жеке әдістер
айрықша немесе ерекше әдістер
әлеуметтік құқықты қорғау әдістері
өндіргіш күштердің әдістері
Маркстік экономикалық теориядағы негізгі қағидалар қандай?
қосымша құн теориясы
шекті пайдалылық теориясы
экономикалық өсу теориясы
сұраныс теориясы
ұсыныс теориясы
Жалпы зерттеу әдісіне жататын индукция ұғымын қалай түсінесің?
жеке фактілерден жалпы қорытынды шығару
фактілерден теориянын талдап құрастыру
жалпыдан жекеге, бүтіннен бөлшекке көшу
заңдар мен категорияларды талдау
экономикалық теорияны абстракциялық қарастыру
Талдау (анализ) дегеніміз:
зерттейтін объектіні бөліп қарастыру
зерттеу объектісін микродеңгейде қарастыру
әртүрлі элементтерді біріктіру
зерттеу объектісін макродеңгейде қарастыру
нақты әлеуметтік-экономикалық сұрақты шешудің әдістері
Егер экономика бүтін жүйе ретінде зерттелсе, онда бұл талдау былай аталады:
танушы
макроэкономикалық
нормативті
позитивті
микроэкономикалық
Экономикалық теория талдау дәрежесіне қатысты қандай бөлімнен тұрады?
айрықша, ерекше, жалпы
талдау, жинақтау
индукция, дедукция
гипотеза, эксперимент
микроэкономика, макроэкономика
Нормативті экономика:
нақты деректер мен құбылыстарға сүйенеді
жеке өндірушілердің іс-әрекеттерін зерттейді
экономикалық құбылыстар мен процестерді зерттейді
ұсыныстар мен ұйғарымдар жасайды
мемлекеттегі жалпы экономиканы зерттейді
Экономиканың зерттеу субъектісі?
экономикалық құбылыс
экономикалық өмір
әлеуметтік құбылыс
адам, топ, мемлекет
экономикалық теория
Еңбек нарығы бұл:
жұмыссыздардың санын өсіруге қарсы саясат
жұмыс күшіне сұраныстың артуы
тауар мен еңбек құнының арақатынасы
жұмыссыздық пен инфляцияның қатынасы
еңбек күші тауар ретінде сату-сатып алу жүйесі
