Font size
Worksheets№2 (100)
Total questions: 100
Worksheet time: 50mins
Қыш бұйымдары өндірісіндегі бұйымдарды кептірудің мақсаты
кеуектілікті азайту
беріктікті арттыру
деформациялар мен сызаттарды болғызбау
күйдіру уақытын қысқарту
Саз кірпішін күйдіру температурасы
Т=900-1000С
Т=200-350С
Т=1500-2000С
Т= 2500-3000С
Жалаң (бір қабатты) қарапайым керамикалық кірпіштің өлшемдері, мм
Қалыңдатылған керамикалық кірпіштің өлшемдері, мм
Жылутехникалық сипаттамалары бойынша орташа тығыздық класына (0,7-2,4) байланысты керамикалық бұйымдар келесі топтарға жіктеледі
қарапайым, тиімді, аязға төзімді
тығыз және кеуекті, дәстүрлі, тиімді, тиімді емес, қарапайым
ірікеуекиі және тығыз
тиімділігі жоғары, тиімді, тиімділігі аса жоғары, тиімділігі төмен (қарапайым)
Қыш бетін глазурлеудің мақсаты
беріктігін арттыру
бұйымдарды бояу және жалтырату
су өткізбегіштігін, әсемдігін арттыру
суға төзімділігін арттыру
Глазурь керамикалық денемен жабысады
күйдіру арқылы
автоклавтау нәтижесінде
булау арқылы
кептіріп
Шыны (әйнек) – ол
балқымалардан жасалған кристаллды материал
тез салқындатылған минералдық балқымалардан жасалған аморфты материал
тез салқындатылған металл балқымалардан жасалған аморфты материал;
салқындатылған минералдық балқымалардан жасалған шыны кристалды материал
Құрылыстық әйнек өндірісі келесі негізгі әрекеттерден тұрады:
шикізаттық материалдарды өңдеу; шыныны қайнату; бұйымдарды қалыптау және шынықтыру
шикізаттық материалдарды өңдеу; шихта дайындау; шыныны қайнату; бұйымдарды қалыптау және күйдіру
шихта дайындау; шыныны қайнату; бұйымдарды қалыптау және күйдіру
шикізаттық материалдарды өңдеу; шихта дайындау және оны қайнату; бұйымдарды қалыптау және жасыту
Парақша әйнекті алуға болады:
саз, бор, кварцит, каолин араласпасын біріккенше күйдіріп
сақар, саз балқымасынан
кварц құмы, әк тас, доломит, каолин, сақар, содадан тұратын шикізаттық шихтаны балқыту арқылы
гипс, әк тас, каолин араласпасынан
Шыны шихтасы деп айтады:
мөлшерленген шикізатты құрайтын материалдардың бірқалыпты араласпасы
шикізатты елегеннен шыққан қалдық
шыныны балқытудан шыққан қалдық
ұнтақталған шыны компоненттерінің араласпасы
Әйнектің құрылымы
кристаллды
ұсақ түйіршікті
аморфты
порфирлі
Әйнек қоспасын қайнатудың максималды температурасы
1000С
1550С
1450С
1800С
Смальта деп аталады
құрақ-кілемше тақтайшалар
эмальданған шыны тақтайшалар
түсті шыныблоктар
нақты пішіндері жоқ тұншықтырылғын түсті шынының кішкентай кесектері
Шыныкристаллит деп аталатын әсемдік тақтайшалар алынады
шыны және кристаллит қоспасынан
кристалданған түсті айнектен
әйнекті желбезекпен байланысқан әйнек түйіршіктерінің, тау жыныстарының араласпасын күйдіру арқылы
кристаллит бетіне әйнекті балқыту арқылы
Еш қоспасыз шыны алуға болатын тотықтар
Шыны блоктары деп аталады
тығыз жабыстырылған әйнек қораптар
қабырғалық мөлдір шыны конструкциялардың үлгісі
есік-терезені әйнектеуге арналған блоктар
көпқабатты әйнек
Ситаллдардың сипаттамасы (әйнектерден ерекшелігі)
ірі кристалды құрылым, морт сынғыш, сығым беріктігі жоғары
аморфты құрылым, соққыға беріктігі жоғары
шыныкристалды құрылым, беріктігі жоғары, химиялық төзімді, қатты
поликристалды құрылым, термиялық төзімсіз
Жылу- және дыбыс оқшаулау үшін қолданылатын шыны бұйымдар:
витрасил, марблит
стемалит, увиолды шыны
шыны блоктар, шыны пакеттер
көбік шыны, шыны мақта
Шынының негізгі кемшіліктері
өте тығыз
аса морт сынғыш
жылу өткізгіштігі жоғары
аязға және ыстыққа төзімсіз
Әйнек негізіндегі сәулеттік-құрылыстық бұйымдарға жатады
терезелік, тегіс қырналған бұйымдар, жалпақ тілікшелер, ұнтақтар
ситалл және шлакоситалл тақташалар, талшықтар, төсеніштер
шыныпрофиллит, шыныблоктар, айналар және кілемше-мозаикалық тақталар
құбырлар, сүзбелер, терезелер, құбырлар
Көбікшыныны алуға болады
газдандырғыш ұнтағымен араластырылған әйнек ұнтағын термиялық өңдеу арқылы
техникалық көбік пен шыны балқымасын араластырып
піскен шыны грануласы, күлдер мен қождар араласпасынан
түссізденуге дейін шыны шихтаны өндеу жолыме
Увиолды әйнек қабылетті
ультракүлгін сәулені сіңіруге
ультракүлгін сәулені өткізуге
инфрақызыл сәулені сіңіруге
инфрақызыл сәулені өткізуге
Оюлы шыны алуға болады
қабыршақ қабат жағып
құрамына бояулар енгізіп
түсті шыны кристаллдарын балқытқан соң кристаллдап
ою салатын біліктерден өткізіп
Қауіпсіз шыныларға жатады
арматураланған, ламинатталған көпқабатты
шыныблоктар, шыныпакеттер
флоат-әйнек, марблит
стемалит, шыныкристаллит
Арматураланған парақша әйнек – ол
саз, бор, кварцит, каолиннің бірігіп піскен қоспасы
боялмаған немесе ішінде металл тор орнатылған прокатты парақша әйнек
сақар мен саз қоспасынан жасалған бұйым
гипс, әктас, каолиннен жасалған материл
Көпқабатты әйнек (триплекс) – ол
вибропрокатпен, сүйреп тартумен және ораумен алынған әйнек материал
қайталанып отыратын бірнеше декоративтік қағаз бен әйнек қабатынан тұратын парақша материал
әйнектің үш жұқа қабатынан тұратын бұйым
бір-бірімен полимер қабыршақпен нығыз жабыстырылған ееі немесе бірнеше әйнек қабатынан тұратын арматураланған немесе арматураланбаған парақша әйнек
Болат – ол
темірдің 20-40% көміртегімен қорытпасы
темірдің 40-60% көміртегімен қорытпасы
темірдің 0,1-2,14% көміртегімен қорытпасы
темірдің 6-8% көміртегімен қорытпасы
Металл бұйымдарды коррозиядан қорғау тәсілдері
сүйреп тарту, шынықтыру
дуплекс-процесспен
алюминиймен, бронзамен, күйдіріп
цинктеу, легирлеу, никельдеу
Легирленген болаттарды алу мақсаты
болаттың сапасын арттырып, оған арнайы қасиеттер беру
морт сынғыштығын және коррозияға төзімділігін арттыру
иілімділігін арттыру және әсемдік беру
термиялық өңдеу мүмкіндігін арттыру
Болат құрамындағы көміртегінің мөлшері көбейген сайын
беріктігі және сызықты термиялық керілу коэффициенті төмендейді
аса қатты болып, морт сынғыштығы азаяды
қаттылығы артып, иілімділігі төмендейді
өңделуі жақсарады
Легирленген болаттарды алу үшін қолданылатын заттар
никель, хром, вольфрам, мыс және т.б.
көміртегі, оттегі, азот және т.б.
күміс, алюминий, темір, магний және т.б.
кальций, магний, натрий, сурьма және т.б.
Металл қаттылығын анықтау тәсілдері
Моос және Шор бойынша
Бриннель (Н), Виккерс (Н) және Роквелл бойынша (Н)
Виккерс немесе Абрамс бойынша
Бриннель (Н) , Роквелл (Н) , Моос бойынша
Алюминий қорытпаларын шойын және болатпен салыстырғанда олардың тығыздығы
0,27-0,3 есе жоғары
бірдей
20-30 %-ға жоғары
2,7-2,9 есе төмен
Дюралюминдердің ерекшеліктері:
тығыздығы және беріктігі жоғары
жылу өткізгіштігі және беріктігі жоғары
жоғары беріктілі, тығыздығы төмен, коррозияға төзімді
тығыздығы, беріктігі және деформациялануы жоғары
Мысты қортпаларға жатады
қорғасын
болат, шойын
жез, қалайы
алюминий
Жез деген –
жеңіл қара металлдардың бір түрі
мырыш пен қалайының қорытпасы
мырыш пен алюминийдің қорытпасы
мырыш пен цинктің қорытпасы
Қара металлдарға жатады
алюминий
болат, шойын
кремний
темір
Болаттың тығыздығы,
100-150
7850
1000-1050
1010-1500
Алюминийдің тығыздығы,
100-150
1000-1050
2700
1010-1500
Құрылыста жиі қолданылатын металлдар
асыл
ауыр
сирек
қара және түсті
Бейорганикалық байланыстырғаш заттар дегеніміз – ол
сумен араластырғанда иленетін масса түзіп және уақыт өткен сайын бірте-бірте қатайып, тасқа айналатын ұнтақ заттар
сумен араластырғанда иленетін масса түзетін түйіршікті заттар
меншікті беті жоғары ұсақ дисперсиялы заттар
әктасы мен саздың ұсақ дисперсиялы күйіндегі қосындысы
Ауада қатаятын байланыстырғыштарға жатады
портландцемент, глиноземді цемент
әк-құмды байланыстырғыш, гипсоцемент-пуццоланды байланыстырғыш
гипс байланыстырғышы, магнезиалды байланыстырғыштар, еритін (сұйық шыны)
фосфор-қожды байланыстырғыш, күлді байланыстырғыш,
Гипс байланыстырғыштарын қолдануға болады
керамикалық бұйымдар өндірісінде
кірпіштерді қалауғанда
темірбетон конструкциялары өндірісінде
бөлмелердің ішкі өңдеу жұмыстарында, құрғақ араласпалар өндірісінде
Гипс байланыстырғыштарының маркалары
Г-10 – Г-20
М2 – М25
Г-2 – Г-25
G-2 – G-20
Құрылыстық гипстің химиялық формуласы
Гипсокартон парақша – ол
картонды құрылыс гипсі ерітіндісімен сіңдіру жолымен дайындалған парақшалы әрлеулік материал
шыныталшықпен арматураланған және екі жағынан картонмен қапталған құрылыс гипсінен дайындалған парақшалы әрлеулік материал
құрылыс гипсінен, түтілген целлюлоза макулатурасынан және қоспалардан дайындалатын парақшалы әрлеулік материал
құрылыс гипсінен дайындалған екі пластинаны біріктіру негізінде жасалған герметикалық жабық бұйымдар
Гипс-талшық парақшалар деп аталады
құрылыс гипсінен, түтілген целлюлоза макулатурасынан және әртүрлі қоспалардан дайындалатын парақшалы әрлеулік материал
картонды құрылыс гипсі ерітіндісімен сіңдіру жолымен дайындалған парақшалы әрлеулік материал
шыныталшықпен арматураланған және екі жағынан картонмен қапталған құрылыс гипсінен дайындалған парақшалы әрлеулік материал
құрылыс гипсінен дайындалған екі пластинаны біріктіру негізінде жасалған герметикалық жабық бұйымдар
Гипс саңылаулы-тарақшалы тақталар пайдаланудағы бөлме ылғалдығы
10%-дан төмен
60%-дан төмен
70%-дан жоғары
20-25%
Ауа әгін алуға болады
мергельді біріккенше күйдіру арқылы
карбонатты кальций-магнийлі тау жыныстарын 900 -12000С температурада күйдіріп
карбонатты және сульфатты тау жыныстарын 500-6000С температурада күйдіріп
кальций және магний карбонаттарын клинкер алғанша күйдіру арқылы
Қайнатпа-әк – ол
Ауа әгінің негізгі пайдалану саласы
бояулар құрамына қолдану
құрылыс ереітінділерінде қолдану
акустикалық материалдар дайындау
силикат бұйымдар дайындау
Гидравликалық әкті алу үшін әктастың құрамындағы саздың мөлшері
6 %-дан төмен
20 %-дан жоғары
6-20 %
50 %-ға жуық
Гидравликалық байланыстырғышқа жатады
гидратты әк, күйдіргіш (каустикалық) доломит
сұйық шыны, ангидрит
гидравликалық әк, портландцемент
эстрих-гипс, ангидриттік цемент
Портландцемент алу үшін реттегіш қоспалар қосылған әк және сазды жентектеп күйдірілген қоспасы
клинкер
Портфритта
силикат-кесек
шихта
Портландцемент алынады
шихтаға ұнтақ гипс байланыстырғышын қосып ұнтақтап майдалау арқылы
араласпаға пластификатор қосып майдалау арқылы
клинкерге ұнтақ гипс тасын қосып ұнтақтап майдалау арқылы
компонеттерді нақты фракцияға дейін уату арқылы
Портландцемент клинкерін күйдіру температурасы
3000С
250С
800С
1450С
Портландцемент клинкерін алу үшін шикізат түрлері
әктастар және саздар
саз және әк
саз және гипс тасы
әктас және кварц құмы
Беріктігі бойынша портландцемент маркалары
150; 400; 550; 750
400; 500; 550; 600
400; 600; 800; 1000
200; 400; 700; 1200
Портландцементтің маркалық беріктігін анықтау үшін қатаю мерзімдері
28 сағат
10 сағат
3 тәулік
28 тәулік
Глиноземды цемент тиімді:
ылғал орта және суда жұмыс істейтін құрылғылар үшін
құрамалы темірбетон конструкцияларын шығарғанда
апаттық, жедел, қысқы жұмыстар үшін
өңдеулік ерітінділер дайындағанда
БАЗ (беттік активті заттар) портландцементке қосады
түйіршіктік құрамын жақсарту үшін
байланыстырғыш қоймалжыңының иілімділігін арттыру, гидрофобтау үшін
заттық құрамын өзгерту үшін
клинкерді үнемдеу үшін
Бетон дегеніміз
цемент, шығыршық тас және қиыршық тастан тұратын араласпаны мұқият араластыру нәтижесінде алынатын материалдар
белгілі пропорциямен алынған байланыстырғыш, ұсақ және ірі толтырғыштардан, судан және химиялық қоспалардан тұратын мұқият дайындалған араласпаның қатаю нәтижесінде алынған жасанды тас материалдар
байланыстырғыш және толтырғыштардан тұратын араласпаны мұқият араластыру нәтижесінде алынатын материал
байланыстырғыш, ұсақ толтырғыштар және судан мұқият дайындалған араласпа негізіндегі материал
Тағайындалуы бойынша ауыр бетондардың түрлері
конструкциялық және арнайы
суға төзімді және суға төзімді емес
жолдық және ыстыққа төзімді бетон
жеңіл және ауыр бетон
Ауыр бетон үшін толтырғыш ретінде қолданылатын тау жыныстары
гранит, пемза, туф, құм тас
гранит, диатомит, кварцит
гранит, диорит, габбро, базальт
гранит, трепел, магнезит, керамзит
Бетон қатаюын тездетуді қамтамасыз етеді
нығыздау, кептіру
пластификатор қосу, гидроизоляциялау
химиялық қоспа қосу, жылу-ылғалмен өндеу
гидрофобизатор қосу, жылуоқшаулағыш материалмен қорғау
Бетон класы деген – бұл
бетонның максималды беріктігінің нормаланған мәні
бетонның аязға төзімділігінің 0,75-тік қамтамасыз етілуі
бетонның төзімділігінің 100%-дық қамтамасыз етілуі
оның беріктігінің 0,95-ке дейін кепілдемелікпен қамтамасыз етілуінің нормалық мәні
формуласы бойынша анықтаймыз
28 үлгінің орташа мәні
28 тәуліктегі бетон бетон жуық беріктігі
28х28х28 өлшемді бетон үлгінің беріктігі
қажетті су мөлшері
Ауыр бетонның аязға төзімділігі бойынша маркалары
F0,1…0,5
F300…600
F50…F1000
F10…35
Бетон беріктілігінің негізгі заңы бойынша бетонның беріктілігі байланысты
цемент пен судың шығынына, толтырғыш ірілігіне
толтырғыштың шығынына және түріне, цемент беріктілігіне
цемент активтілігіне, цемен-су қатынасына, толтырғыш сапасына
ірі немесе ұсақ толтырғыш түріне
Бетондағы майда толтырғыштардың (құмның) өлшемдері, мм
0-0,14
5-10
10-20
0,14-5,0
Жоғары беріктілі бетонның маркалары
М500-ге дейін
М300-ден жоғары
М600-М1000
М50-М500
Қатаюына байланысты ауыр бетондар бөлінеді ...
буланған және автоклавтық қатайған бетондар
табиғи қатайған бетон және атмосфералық қысыммен үдемелеп қатайған бетондар
пластификациялайтын қоспалар және сұйылтқыш қоспалар қосылған бетондар
автоклавтық және термоөңделген бетондар
Толтырғыштар түріне байланысты ауыр бетондар бөлінеді
тығыз толтырғыштар қолданылған және арнайы толтынғыштар қолданылған бетондар
кеуекті толтырғыштар және тығыз толтырғыштар қолданылған бетондар
никельдік қождар және түсті металлургияның мыс қорытпалары қождарынан жасалатын бетондар
домналық қождар және қара металлургиялық ферроқорытпалық қождар қолданылған бетондар
Сәндік бетон арналған
конструкцияны беріктендіру үшін
жол құрылысы үшін, қалыптастыру қасиеттерін жақсарту үшін
ғимараттың сәулеттік айқындығын және сәндік-қорғау қасиетін қамту үшін
гидротехникалық құрылыс үшін
Қиыршық тас (гравий) пен шағыл (щебень) тастың айырмашылығы
түйірлерінің пішіні мен бет құрылысында
түйірлерінің өлшемдерінде
фракциялық құрамында
зиянды қоспалардың болуында
Бетонның ірі толтырғыштарының өлшемдері, мм
0,14...5
2…50
10…30
5…80
Радиациялық сәулеленуден қорғау үшін пайдаланылатын бетон
ыстыққа төзімді, өте жеңіл және ірі кеуекті, тығыз және ұсақ түйіршекті
полимер бетон және полистиролбетон, аглопориттік және қождықбетон
гидратты (толтырғыш-лимонит), баритті (толтырғыш-барит кені)
қышқылға төзімді және сілтіге төзімді, коррозияға төзімді бетондар
Ыстыққа шыдамды бетондарды алуға болады
глиноземді цементтен, базальт толтырғышынан
портландцементтен, гранит толтырғышынан
гипс байланыстырғышынан немесе әктен, кварц құмынан
әк-кремнезем байланыстырғышынан, гранит толтырғышынан
Суөткізбегіштігі бойынша ауыр бетондардың маркалары
В1...В13
D2000-D2500 , D2000-D2500
W2...W20
W2...W12 және В6...В10
Бетон жақсы қарсыласады
созуға
қиюға
майыстыруға
сығымдауға
Ауыр бетон өндірісінде байланыстырғыш ретінде қолданылады
портландцемент және оның түрлері
гипс және оның түрлері
органикалық асфальт байланыстырғышы
әк және әкқожды байланыстырғыш заттар
Ауыр бетонның жылуөткізгіштігі керамикалық кірпішпен салыстырғанда
20%-ға жоғары
1,5-2 есе жоғары
бірдей
0,5 есе төмен
Байланыстырғыш түріне қарай бетондардың түрлері
силикат бетон, гипсбетон, цемент бетон, қожды бетон және т.б.
перлитбетон, қожбетон
жолдық, ыстыққа шыдамды бетон
ауыр, жеңіл бетондар
Ауыр бетон дегеніміз
органикалық байланыстырғыш негізіндегі ірі және ұсақ толтырғышты тығыз бетон
цемент байланыстырғышты және ұсақ толтырғышты бетон
цементті байланыстырғыш негізіндегі тығыз ірі және ұсақ толтырғышты тығыз бетон
цементті байланыстырғыш негізіндегі тығыз ірі және ұсақ толтырғышты кеуекті бетон
Ауыр бетон маркасын анықтау мерзімі, тәулік
3
28
1
7
Бетон бұйымдарын арматуралаудың мақсаты
ұзақ мерзімді материал алу
тығыздығын арттыру
созылым және сығылым беріктіктері жоғары материал алу
бетонның шөгуін төмендету
Ауыр бетонның орташа тығыздығы,
< 500
1800–2500
500–1200
1200–1800
Бетон құрылымын жақсарту тісілдері
термоөңдеуді қолдану
ренген сәулелерімен өңдеу
бетон бетіне минералдық түіршектер себу арқылы
химиялық қоспалар қолданумен, бетон қоспасын тығыздау, бетон беріктігін сақтау
Ыстыққа төзімді ұялы бетондардың шыдау температурасы
700С
400С
1000С
200С
Жеңіл бетон үшін толтырғыш ретінде тау жыныстары
мәрмәр, әйнек және кірпіш сынықтары, шамот, кварцит
керамзит, аглопорит, пемза, туф, перлит, вермикулит, қож
гнейстар, ұлутас, андезит, диабаз, диатомит
тақтатас, гипс, базальт, сиенит, дала шпаты
Байланыстырғыш зат ретінде әк қолданылатын бетон түрі
полимербетон
силикат бетон
цемент бетон
гипсбетон
Бетон қоспасының жылжымалылығын арттырады
бейорганикалық қышқыл тұздарымен
илемді масса дайындаумен
пластификаторлармен
минералды, белсенді қоспалар қосумен
Тығыздығына байланысты бетондар бөлінеді
тығыз және кеуекті
тұтас және қуысты
жеңіл және ауыр
ауыр, жеңілдетілген, жеңіл және өте жеңіл
Бетонды жылу-ылғалмен өңдеудің максималды температурасы
80-95С
175-200С
100-120С
50-75С
Темірбетон – ол
металл қабаттары бар бетон
бетон мен болат арматура негізінде дайындалған материал
ерітіндімен толтырылған металл қаңқа
темір толтырғышы бар бетон
Құрама темірбетон – ол
құрылыс алаңында толық аяқталған нысан тұрғызуға мүмкіндік беретін зауытта дайындалған бұйымдар топтамасы
бетон және болатты арматура негізіндегі ғимарат
зауытта дайындалатын біртипті бұйымдар
құрылыс алаңындағы бетон нысаны
Арматуралау түрі бойынша темірбетон бұйымдардың түрлері
асбест талшықтарымен және болат өзектермен арматураланған
алдын-ала кернелген және артынша арматураланған
алдын-ала кернелген және қарапайым арматураланған
полимер талшықтарымен және болат арматурасымен арматураланған
Ұялы бетон үшін газдандырғыш ретінде қолданылады
көмір, нафтенат сабыны
әк, желімді канифольдық эмульсия
гидролизденген қан, полимер қиқымы
алюминий ұлпасы, сутегі асқын тотғы, алюминий пастасы
Газбетон өндіру үшін қолданылатын құрам
цемент, ұнтақталған құм, газтүзгіш, су
күл немесе қож, құм, су, гипс
вермикулит, цемент, су
гипс, көбіктүзгіш, ірі толтырғыш, су
