<variant>Топырақтың жел және судыңәсерінен бұзылуы

<variant>Топырақтың құнарсыздануы

<variant>Топырақтың қатты тастармен араласуы

<variant>Топырақтың органикалық заттармен байуы

<variant>Топырақтың қарашірік түзу процесі

<variant>Жел эрозиясы

<variant>Су эрозиясы

<variant>Биологиялық эрозия

<variant>Қар эрозиясы

<variant>Химиялық эрозиясы

<variant>Тамшылық

<variant>Беткі (үстіңгі

<variant>Жел эрозиясы

<variant>Химиялық

<variant>Қарлы

<variant>Табиғи факторлар

<variant>Адамның шаруашылық іс-әрекеті

<variant>Минералдық құрам

<variant>Қышқылдану

<variant>Топырақтағы тұз мөлшері

<variant>Топырақ құнарлылығын сақтау

<variant>Өнім сапасын арттыру

<variant>Жел жылдамдығын көбейту

<variant>Топырақты құрғату

<variant>Қарашірікті азайту

<variant> топырақтың құнарлылығытөмендейді

<variant>өнім азаяды

<variant>қарашірік көбейеді

<variant>өсімдіктердің өсуі жақсарады

<variant>ылғал сақталады

<variant>Өсімдік жамылғысы сирек болғанда

<variant>Құмды және жеңіл топырақтарда

<variant>Су мол болғанда

<variant>Жауын көп болғанда

<variant>Топырақта қарашірік көп болғанда

<variant>Мақта

<variant>Күнбағыс

<variant>Сұлы

<variant>Қара бидай

<variant>Бұршақ

<variant>Тың және тыңайған жерлерді игеру

<variant> Малдың ретсіз жайылуы

<variant>Орман отырғызу

<variant>Су үнемдеу

<variant>Ағаштарды көбейту

<variant>Таулы және еңіс жерлерде

<variant>Оңтүстік-шығыс және шығысаймақтарда

<variant>Далалы,жазық жерлерде

<variant>Қуаңшылық аудандарда

<variant>Құмды шөлдерде

<variant>Қарашірік

<variant>Азот пен фосфор

<variant>Темір

<variant>Тұздар

<variant>Ауыр металдар

<variant>Агротехникалық жұмыстар

<variant>Орман жолақтарын отырғызу

<variant>Су ағысын күшейту

<variant>Топырақты жиі қопсыту

<variant>Өсімдік қалдарын жою

<variant>Су нормадан артық берілгенде

<variant>Топыраққа су сіңбей, үстіменаққанда

<variant>Жел жылдам болғанда

<variant>Өсімдік жамылғысы қалың болғанда

<variant>Қатты жаңбыр болмағанда

<variant>Ауылшаруашылық өнімін азайтады

<variant>Жерді жарамсыз етеді

<variant>Өсімдіктердің өсуін тездетеді

<variant>Топырақты байытады

<variant>Климатты жұмсартады

<variant>Қатты фаза

<variant>Сұйық фаза

<variant>Оттек фаза

<variant>Жарық фаза

<variant>Бу фаза

<variant>Азот

<variant>Оттегі

<variant>Метан

<variant>Аммиак

<variant>Озон

<variant>Топырақтағы тірі организмдер

<variant>Топырақ түзуге қатысатын ағзалар

<variant>Топырақтың қатты бөлігі

<variant>Топырақтағы су

<variant>Минералдар

<variant>Диффузия арқылы

<variant>Атмосферамен өзара алмасу арқылы

<variant>Электр тогымен

<variant>Конвекция арқылы

<variant>Өсімдік тамырларымен

<variant>мелиорация(құрғату,суару)

<variant>Орман алқаптарын отырғызу

<variant>Жерді тыңайту

<variant>Жел бағытын өзгерту

<variant>Қатты жырту

<variant> Жыл сайын топырақта өсетін өсімдіктердің қалдықтары.

<variant> Майда жәндіктер мен микробтардың қалдықтары.

<variant> Топырақтың минералды бөлігінен түзілетін темір мен алюминий оксидтері

<variant> Атмосфералық жауын-шашынмен келетін минералды тұздар

<variant> Аналық тау жыныстарының ұсақталу өнімдері.

<variant> Микроорганизмдердің әсерінен ыдырап, шіріп, жай минералды қосылыстарға (минералдану) ажырайды.

<variant> Микробтардың әрекетінен күрделі биохимиялық өзгерістерге ұшырап, тұрақты органикалық зат – гумусты (қарашіріндіні) түзеді

<variant> Тікелей химиялық реакциялар арқылы тек қана темір және алюминий оксидтерін құрайды.

<variant> Топырақ бетінен сумен шайылып, еш өзгеріссіз топырақ қабатынан шығып кетеді.

<variant> Ауа мен ылғалдың әсерінен мүлдем ыдырамай, бастапқы қалпында ұзақ сақталады

<variant> Микроорганизмдердің әрекеті арқылы.

<variant> Органикалық қалдықтардың біразының толық ыдырауы мен біразының биохимиялық синтез арқылы жаңа күрделі түріне айналуы арқылы.

<variant> Жоғары температура мен қысымның әсерінен

<variant> Топырақтағы тек қана ірі минералды бөлшектердің химиялық әрекеттесуі арқылы.

<variant> Топыраққа түскен күн сәулесінің тікелей әсерінен.

<variant> Гумин қышқылдары.

<variant> Фульво қышқылдары

<variant> Сілтілі металдардың (Na, K) бейорганикалық тұздары.

<variant> Көміртегі мен сутегінің қарапайым оксидтері.

<variant> Тек қана май, смола, балауса сияқты тез ыдырайтын қосылыстар.

<variant> Топыраққа түскен өсімдік қалдықтарының мөлшері мен химиялық құрамы.

<variant> Топырақтың ылғалы, ауа режимдері, ортаның реакциясы және биологиялық белсенділігі.

<variant> Топырақ қабатының тереңдігі.

<variant> Топырақтағы кальций мөлшерінің жеткіліксіздігі.

<variant> Тек қана литосфераның химиялық құрамының тұрақты болуы.

<variant> Басқа органикалық қосындылармен салыстырғанда баяу ыдырайды.

<variant> Топырақта жиналып ұзақ сақталады және қара немесе қоңыр түс береді.

<variant> Суда өте тез ериді және топырақ қабатынан тез шайылып кетеді.

<variant> Тек қана сұр топырақтарда ғана кездеседі.

<variant> Тез ыдырап, топырақтың химиялық құрамын тез өзгертеді.

<variant> Шөптесін өсімдіктер қалдықтарының аэробтық бактериялармен ыдырау процесінде түзіледі

<variant> Құрғағанда және тоңазығанда суда ерімейтін желімдік коллоидтық затқа – гуминге ауысады.

<variant> Ағаш өсімдіктерінің қалдықтарының анаэробтық ыдырауы арқылы түзіледі

<variant> Ульмин қышқылынан гөрі суда жақсы ериді.

<variant> Түсі ашық сары болып келеді

<variant> Шеткі молекулаларына карбоксильді, метоксильді, карбонильді сияқты функционалдық топтар кіреді.

<variant> Құрамын ароматикалық құрылымдар (50-60%), көмірсутектер (25-30%), функционалдық топтар (10-25%) құрайды

<variant> Гумин қышқылдары тек қана алифаттық құрылымдардан тұрады

<variant> Оның молекулаларында тек қана көмірсутектер болады, функционалдық топтар жоқ.

<variant> Гумин қышқылдары қышқылдарда жақсы ериді

<variant> Бұл тұздар гуматтар деп аталады

<variant> Кальцийдің, магнидің гуматтары суда ерімейді, берік гельдер жасап топырақта жиналады.

<variant> Бұл тұздар тек қана фульваттар деп аталады.

<variant> Калийдің, натрийдің, аммонийдің гуматтары суда ерімейді және топырақта берік шоғырланады.

<variant> Кальций гуматы суда жақсы ериді және топырақ қабатынан тез шайылып кетеді.

<variant> Көміртегі мөлшері аз болуына, суда, спиртте, сілтіде тез еритіндігіне қарай ерекшеленеді.

<variant> Топырақтың органикалық және минералдық қосылыстарын ерітіп, катиондармен қосылып, сумен топырақ қабаттарында төмен қарай шайылады.

<variant> Түсі қара немесе қоңыр болады, қозғалғыштығы өте төмен.

<variant> Крен қышқылының барлық тұздары суда тез ерімейді.

<variant> Далалық қаратопырақтардың қалыптасуына шешуші фактор болып табылады.

<variant> Ағаш өсімдіктері қалдықтарының аэробтық саңырауқұлақтармен ыдырау процесінде түзіледі

<variant> Реакциясы күшті қышқыл, түссіз және суда ерігіш.

<variant> Шөптесін өсімдіктердің анаэробтық ыдырауы арқылы түзіледі

<variant> Тотықсызданғанда апокрен қышқылына ауысып, суда ерігіштігін арттырады.

<variant> Крен қышқылының барлық тұздары суда тез ерімейді

<variant> Гидролизденбеген қалдық немесе гумин деп аталады.

<variant> Құрамында гумин қышқылдары және фульвоқышқылдары бар.

<variant> Бұл қалдық тек қана ульмин деп аталады.

<variant> Ол топырақтағы минералды бөлікпен байланыспайды.

<variant> Гумин қышқылдары мен фульвоқышқылдарының ешқандай қалдығынсыз, тек судан тұрады.

<variant> Қара топырақтарда гумус топырақ массасының 8-12%, кейде 15% құрайды.

<variant> Орманның сұр топырақтарында 3-5%, сұр топырақтарда 1-3% болады.

<variant> Құмайт топырақтарда гумус мөлшері 15% -тен жоғары болады.

<variant> Қара топырақтарда гумус мөлшері әрқашан 1-3% -тен аспайды.

<variant> Сұр топырақтарда гумус мөлшері 8-12% құрайды.

<variant> Гумустың құрамына шамамен 5 проценттей азот кіреді.

<variant> Қарашірік заттары топырақты күлдік және азот қоректік элементтерімен байытады.

<variant> Гумус құрамындағы азот мөлшері 50 проценттен асады.

<variant> Гумус тек қана азотпен байытады, күлдік элементтерді бөле алмайды.

<variant> Гумустың ыдырауында нитраттар бөлінбейді.

<variant> Органикалық заттар бірден минералданып кетпейді, ұзақ жүретін ыдырау кезеңдеріне түседі.

<variant> Минералданумен бірге гумустың түзілуі (гумификация) жүреді.

<variant> Органикалық заттардың ыдырауы тек қана бірнеше сағат ішінде аяқталады

<variant> Гумификация процесі минералданудан бөлек, дербес жүреді.

<variant> Минералдану процесі тек қана тропиктік ормандарда ғана байқалады.

<variant> Түсі ашық, көміртегі мөлшері төмен, суда ериді әрі қозғалғыш келеді.

<variant> Тайгадағы күлгін топырақтың, құрғақ даладағы кейбір топырақтың қалыптасуына шешуші фактор болып табылады.

<variant> Түсі қара қоңыр, суда нашар ериді, қозғалғыштығы төмен.

<variant> Далалық қаратопырақтарда басым болып, құнарлылықты төмендетеді

<variant> Топырақтың органикалық және минералдық қосылыстарын еріте алмайды.

<variant> Құрамында органикалық заттардың, әсіресе қарашіріндінің болуы

<variant> Химиялық қосылыстардың көптеген алуан түрлілігі.

<variant> Құрамының уақыт өте келе өзгеріп отыруы.

<variant> Топырақтағы минералды заттардың көзі тек қана атмосфералық жауын-шашын болуы

<variant> Топырақтағы кремний мөлшерінің литосфераға қарағанда міндетті түрде азырақ болуы.

<variant> Минералды заттардың көзі – тау жыныстары.

<variant> Органикалық қосылыстардың көзі – өсімдіктер мен тірі ағзалардың әрекеті.

<variant> Күрделі органикалық-минералды заттардың құралуы – органикалық және минералды заттардың әрекеттесуі.

<variant> Минералды заттар тек қана топырақтың беткі қабатындағы ауадан түзіледі.

<variant> Органикалық қосылыстар топырақтың терең қабаттарындағы минералдардан ғана пайда болады.

<variant> Көміртегі мөлшері литосфераға қарағанда шамамен 20 есе көп.

<variant> Азот мөлшері литосфераға қарағанда шамамен 10 есе көп.

<variant> Оттегі мөлшері литосфераға қарағанда молырақ.

<variant> Кальций мөлшері литосфераға қарағанда 20 есе көп.

<variant> Натрий мөлшері литосфераға қарағанда молырақ.

<variant> Оттегі

<variant> Кремний

<variant> Алюминий

<variant> Магний

<variant> Көміртегі

<variant> Коллоидтардың көлемі 0,001–0,2 мкм аралығында болады.

<variant> Коллоидтардың ең басты маңызы топырақтың сіңіру қабілетін арттыруы.

<variant> Коллоидтардың физикалық жәнехимиялық қасиеттері сіңіру құбылыстарының белсенді жүруіне жағдай жасайды

<variant> Коллоидтар топырақ салмағының ең көп дегенде 0,5 пайызын ғана алады

<variant> Коллоид бөлшектері ірі бөлшектермен салыстырғанда бет ауданы өте аз болады.

<variant> Өзек (ядросы) және оның үстіндегі потенциялды анықтайтын қозғалмайтын иондар қабаты.

<variant> Қарсы зарядты иондардыжинақтайтын теңгеру иондары қабаты

<variant> Қозғалмайтын теңгеру иондарынанжәне жылжымалы, қозғалмалы иондардан құралған екінші, соңғы қабат.

<variant> Коллоид түйіршігі тек қана сыртқы жылжымалы иондардан тұрады

<variant> Коллоидтың құрылымында ешқашан қозғалмайтын иондар болмайды

<variant> Теріс заряды бар коллоидтар – ацидоидтар.

<variant> Оң заряды бар коллоидтар – базоидтар

<variant> Топырақтағы коллоидтардың басымбөлігі теріс зарядты ацидоидтар.

<variant> Заряды ортаның реакциясына байланысты өзгермейтін коллоидтар – амфолитоидтар.

<variant> Топырақтағы коллоидтардың басым бөлігі оң зарядты базоидтар

<variant> Коллоидтар топырақта золь(коллоидтік ерітінді) күйінде кездеседі

<variant> Коллоидтар топырақта гель(коллоидті қоймалжың тұнба) күйінде кездеседі.

<variant> Коллоидтар гель күйіне көшу барысында топырақ түйіршіктілігін қалыптастырады.

<variant> Золь күйінде коллоидтар топырақта бекіп қалады

<variant> Гель күйінде коллоидтар топырақ қабаттарында жылжып, жиылады.

<variant> Коллоидтардың зольдан тұнбағакөшуі – коагуляция деп аталады.

<variant> Коллоидтардың гельден ерітіндігекөшуі – пептизация (бытырау) деп аталады.

<variant> Коллоидтардың физикалықжағдайы оның құрамына сіңген катиондарға байланысты.

<variant> Коллоидтардың екі күй арасындағы көшуі тек жылу мөлшеріне байланысты.

<variant> Коллоидтар үлкенірек валенттілігі бар катиондарға бай болса, пептизацияға тезірек ұшырайды.

<variant> Коллоидтар сумен әрекетіне қарай гидрофильді болады

<variant> Коллоидтар сумен әрекетіне қарай гидрофобты болады.

<variant> Гидрофильді коллоидтар суды мол сіңіріп тұтады

<variant> Гидрофобты коллоидтар суды мол сіңіріп, ісінеді

<variant> Гидрофильді коллоидтар суды сіңіру қабілеті өте төмен боладыi

<variant >М.В.Ломоносов

<variant П.А.Костычев

<variant>С.П.Кравков

<variant >В.И.Вернадский

<variant>Э.И.Геккель

<variant>8

<variant>12

<variant >15

<variant >23

<variant>5

<variant>гумин қышқылдары

<variant>фульво қышқылдары

<variantrigh>гумин

<variant >суда еритін тұздар

<variant>көмір қышқылы

<variant> Топырақтың түзілу процесін

<variant> Топырақтың физикалық жәнехимиялық қасиеттерін

<variant> Топырақтың құнарлылығын

< variant> Өсімдік биологиясын

< variant> Геологиялық қазбаларды

<variant>  В.В. Докучаев

<variant>  П.А. Костычев

<variant> Н.М. Сибирцев

<variant>К. Глинка

<variant> В.Р. Вильямс

<variant>  Климат

<variant> Аналық тау жынысы

<variant> Жер бедері

<variant> Өсімдік жамылғысы

<variant> Жел бағыты

<variant>  Құнарлылық

<variant>  Биологиялық белсенділік

<variant>  Суды сіңіру қабілеті

<variant> Қатты құрылым

<variant> Түсі мен иісі

<variant> Физикалық

<variant> Химиялық

<variant> Биологиялық

<variant> Радиоактивті

<variant> Геологиялық

<variant>Табиғи

<variant>Жасанды

 <variant>Тиімді

<variant>Потенциалды

<variant>Құрғақ

 <variant>Құрылымы мен тығыздығы

<variant>Су және ауа өткізгіштігі

 <variant>Ылғал ұстау қабілеті

 <variant>Топырақтың химиялық реакциясы

 <variant>Қарашірінді мөлшері

 <variant>Тыңайтқыштар мен мелиоранттар қолдану

 <variant>Пестицидтер пайдалану

 <variant>Ауыспалы егістер енгізу

 <variant>Суару жүйесін жетілдіру

 <variant>Биологиялық қалдықтарды азайту

 <variant>Органикалық заттардың мөлшері

variant>Биотаның белсенділігі

<variant>Фитосанитарлық жағдай

 <variant>Минералдық тыңайтқыштардың сапасы

 <variant>Қарашірінді құрамының үлесі

<variant>Органикалық заттардың азаюы 

<variant>Ауыспалы егіс сақталмауы

 <variant>Механикалық өңдеудің артуы

 <variant>Қоректік элементтердің көбеюі

 <variant>Артық тыңайтқыш қолдану