wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Мәдениеттану контекст

Total questions: 8

Worksheet time: 4mins

Name
Class
Date
1.

Ғылыми таным табиғат объектілерін ойлау түрінде емес, тәжірибе түрінде көрсетеді. Бұл рефлексия процесі зерттелетін объектінің ерекшеліктеріне ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік-мәдени сипаттағы көптеген факторларға байланысты. Ғылымды оның тарихи дамуында қарастыра отырып, мәдениет түрі өзгерген сайын ғылыми білімді ұсыну стандарттары, ғылымдағы шындықты көру тәсілдері, мәдениет контекстінде қалыптасатын және оның әртүрлі құбылыстарының әсерін сезінетін ойлау стильдері өзгеретінін байқауға болады. Бұл әсерді нақты ғылыми білімді қалыптастыру процесіне әртүрлі әлеуметтік-мәдени факторларды қосу ретінде ұсынуға болады. Алайда, кез-келген танымдық процестегі объективті және субъективті байланыстарды анықтау және ғылымды адамның рухани іс-әрекетінің басқа түрлерімен өзара әрекеттесуінде кешенді зерттеу қажеттілігі ғылым мен осы формалардың (қарапайым таным, көркемдік ойлау және т.б.) арасындағы айырмашылықтар туралы мәселені шешпейді. Олардың ішінде бірінші және қажетті - ғылыми білімнің объективтілігі мен пәндігі.

 

1. Субъектінің өмірінде тоқылған, бірақ дәлелді күші жоқ таным түрі:

А) теориялық

В) сыни

С) ғылыми

D) діни

Е)  тұрмыстық

 

2. Әр түрлі практикалық және танымдық мәселелерді шешудің тәсілдері, әдістері, тәсілдерінің жиынтығы:

А) даму

В) әдіс

С) дағды

D) механизм

Е) үдеріс

 

3.  Таным теориясы қалай аталады

А) онтология

В) гносеология

С) этика

D) аксиология

Е)  герменевтика  

a)

1-А;2-А;3-А

b)

1-С;2-D);3-D

c)

1-Е;2-С;3-А

d)

1-В;2-С;3-D

e)

1-D;2-Е;3-Е

2.

«Үстемдік пен үйлестірудің бүкіл жүйесін қамтыған технологиялық прогресс жүйеге қарсы күштерді татуластыратын және шын мәнінде ауыр еңбек пен үстемдіктен бостандықтың тарихи перспективасы үшін кез келген наразылықты шығаратын немесе алып тастайтын өмір формаларын (және билікті) жасайды. Қазіргі қоғамда сапалы әлеуметтік өзгерістерді тежеу мүмкіндігі бар екені анық, соның нәтижесінде айтарлықтай жаңа институттар, өндіріс процесінің жаңа бағыты және адам өмірінің жаңа формалары орнығуы мүмкін. Бұл қабілет, ең алдымен, дамыған индустриалды қоғамның ерекше жетістігі болуы мүмкін; ұлттық мақсатты жалпы мақұлдау, екі партиялық саясат, плюрализмнің құлдырауы, берік мемлекет шеңберіндегі бизнес пен еңбек арасындағы келісім қарама-қайшылықтардың бірігуін көрсетеді, бұл осы жетістіктің нәтижесі де, алғышарты да» (Герберт Маркузе «Бір өлшемді адам»)

 

1. Диалектикаға балама не?

А)анализ

В)метафизика

С)индукция

D)синтез

Е)дедукция

 

2.Қоғам дегеніміз не?

А) жабық жүйе

В) өзін-өзі дамыту жүйесі

С) индивид жүйесі

D) табиғат бөлігі

Е) зиялы қауым

 

3. Сенімді білім алу үшін қолданылатын әдістер, процедуралар мен ережелер жүйесі қалай аталады?

 

А) заң

В)теория

С)зерттеу тәсілі

D)парадигма

Е)синтез

a)

1 – D, 2 – А, 3 - В

b)

1 – D, 2 – А, 3 - В

c)

1 – В, 2 – В, 3 - С

d)

1 – D, 2 – Е, 3 - В

e)

1 – А, 2 – Е, 3 - D

3.

«Адамның ойы шындықтың әртүрлі салаларына неғұрлым терең енсе, оның зерттеу тақырыбы соғұрлым күрделі және сарқылмас болып шығады. Соңғы ғасырларда ғылыми жаңалықтар адам мен оның әлемдегі орны туралы басым идеяларды бірнеше рет қайта қарауға мәжбүр етті. Сонымен, XVI ғасырда Коперник Птоломей жүйесін жоққа шығарып, жер мен ондағы адам ---- бұл ғаламның орталығы емес, оның басқалармен байланысты және оларға тәуелді бөліктерінің бірі екенін көрсетті.   ХІХ ғасырда Дарвин Биологиялық эволюцияны жер бетіндегі адамның Құдайдың жаратылысы емес екенін, бірақ "табиғи сұрыпталудың" ықтималдық процестерінің нәтижесі екенін көрсете отырып ашты Карл Маркс адамның әлеуметтік құрылымдардың абсолютті орталығы да, оларды түсіндірудің бастапқы принципі де емес екенін көрсете отырып, сана мен танымның әлеуметтік-экономикалық шарттылығын ашты. бұл принцип адам санасынан тыс жатыр, осы тарихи дәуірдің әлеуметтік-экономикалық қатынастарында. Адамның әлемдегі біртіндеп "орталықсыздандыру" процесі, яғни белгілі әлемге біртіндеп тереңдету және ондағы барлық жаңа заңдылықтарды ашу процесі алдымен жаратылыстану білімінің саласына әсер етті "(Мишель Фуконың "Сөздер мен заттар" кітабының алғысөзі)

 

1. Ғылымдардың бірінші классификациясын кім берді

A)Ф. Бэкон

B) Б. Рассел

C) Платон

D) Демокрит

E) Аристотель

 

2. Ағылшын физигі, астроном, математик, классикалық механиканың негізін қалаушы.

A) Августин

B) Аристотель

C) Кузанский

D) Платон

E) Ньютон

 

3. Білім пұттарын кім ұсынды:

А)Ф. Бэкон «Жаңа органон»

B) Р. Декарт «Әдіс туралы пайымдау»

C) Дж Локк «Ақыл туралы» шығармасында

D) Г. Лейбниц монадологиясында

E) Г.Гегель «Логика туралы ғылым»

a)

1 – D, 2-А, 3-В

b)

1 – Е, 2-Е, 3-А

c)

1 – В, 2 – В, 3-С

d)

1-D, 2-Е, 3-В

e)

1-А, 2- Е, 3-D

4.

Егер бұрын қазақстандық мектеп қазақ мәдениетіне тиісті көңіл бөлмеген болса, бұл мұндай Тұжырымдаманың жоқтығынан және оны тек "қоғамдық ой" ретінде қарастырудан көрінсе, қазіргі уақытта бұл бағыт қазақстандық мәдениеттануда жетекші орынға ие болды. Қазіргі кезеңде қазақ мәдениетінің қайта ашылуы және оны жаңа тарихи шындықта қайта қарастыру орын алды. Ғылымға қазақ мәдениеті дамуының мәнін, бастауларын, мазмұнын, мәдени-тарихи кезеңдерін зерттеу жүргізілді. Қазақ мәдениетінің ғылыми айналымы мен дискурсына жаңа тарихи атаулар мен бұрын белгісіз немесе түсініксіз эмпирикалық материалдар енгізілді, зерттеудің жаңартылған әдістері қолданылды. Қазақ Ой мектебі қазақ дүниетанымы мен дүниетанымының квинтэссенциясы ретінде ғалымдар жаңа дүниетанымдық және әдіснамалық ұстанымдардан қарайды және зерттеу жұмыстарында өзінің толықтығында, тарихи дамуында, сабақтастығы мен өзіндік ерекшелігінде көрінеді.

       1. «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында қазақ халқының философиялық мұрасы бойынша қанша том жарық көрді ?

А) 100 том

В) 50 том

С) 20 том

D) 10 том

E) 5 том

   

      2.  Қазақстан ғалымдарының қайсысы қазақ мәдениеті бойынша алғашқы оқулықты орыс тілінде жазды?

А) Сегізбаев О. А.

В) Абдильдин Ж. М.

С) Нысанбаев А.Н.

D) Гарифолла Есім

Е) Ғабитов Т. Х.

 

      3  Тарихта қазақ ойшылдарының қайсысы ар-ождан мәселесіне көп көңіл бөлді?

А) Абай Құнанбаев

В) Шәкәрім Құдайбердиев

С) Шоқан Уалиханов

D) Жүсіп Баласғұн

E) Махмұд Қашғари

a)

1-D, 2-B, 3-E

b)

1-E,  2-C, 3-A

c)

1-С, 2-A, 3-B

d)

1-B, 2-E, 3-C

e)

1-C, 2-A, 3-D

5.

Табиғат пен мәдениет арасындағы қарым-қатынас, ең алдымен, мәдениетке, оның сипаты мен ерекшеліктеріне байланысты, бұл өз кезегінде діннің өзіндік ерекшелігіне байланысты. Сонымен, христиандыққа негізделген батыс мәдениеті мен исламға және басқа Шығыс діндеріне негізделген Шығыс мәдениеті арасында айтарлықтай айырмашылықтар бар. К. Юнгтің тұжырымдамасына сәйкес, Шығыс адамы интроверт, оның санасы ішке бағытталған, ол өзінің руханиятын жетілдіруде құтқарылуды іздейді. Мұсылман табиғатқа "жаман" нәрсе ретінде қарамайды, яғни оны иемденуге, бағындыруға және одан да көп жоюға болады деп. Ол кішіпейілділікпен, таңданумен және табиғатты құдайландырумен сипатталады.Осыған байланысты Үнді діндері, әсіресе джайнизм, бұл діндерге тән барлық тіршілік иелеріне зиян келтірмеу принципі соңғы нүктеге жеткізілген. 

 

1. «Ізгі қала» идеясы кімге тиесілі:

А) Конфуций

B) Ибн Сина

C) Аль Фараби

D) Платон  

     E) Аль Кинди

 

2. «Эдип патша» трагедиясының авторы:

A)Софокл
B)Еврипид

С)Эсхил
D)Аристофан
E) Гомер

 

3. Адамның «хайуани мадани» (мәдени болмыс) анықтамасы кімнің жазбаларында кездеседі:

A)ҚожаАхметЯссауи
B)АльҚинди
C) Баласағұн

D)АльФараби
E) Махмұт Кашғари

a)

1-D, 2-B, 3-E

b)

1-E, 2-C, 3-A

c)

1-D, 2-A, 3-B

d)

1-С, 2-А, 3-D

e)

1-В, 2-С, 3-А

6.

Түркі мәдениеттану мектебін түркі халықтарының өзін-өзі тануының тарихи нысаны ретінде зерттеу аймақтық интеграция, әлемдегі өз орнын түсіну және түсіну мәселелері тұрғысынан Қазақстандағы қазіргі ғылымның ғана емес, сонымен бірге әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдардың барлық кешенінің перспективалы бағыты болып көрінеді. Қазақстандық зерттеулерде түркі философиясының дербес мәртебесі, оның қазақ философиясына әсері негізделеді, бұрын идеологиялық тыйым салу баспасөзінде болған оның өкілдерінің философиялық көзқарастарына талдау жасалады, түркі әлемінің философиялық идеяларының даулы мәдени-тарихи және қоғамдық-саяси дамуының күрделі панорамасы ашылады. Қазақстандық философияны зерттеу түркі тілдес мемлекеттердің көшбасшылық шеберліктің түркі тамырларын белсенді зерттейтін зерттеу бағдарламаларының, конференцияларының, жобаларының кешеніне кіреді. Қазіргі уақытта ұлттық бірегейліктің тамырын іздеуде барлық түркі елдері мен халықтарының интеграциясы жүріп жатыр.

 

1. Түркі әлемі философиясының біріктіруші символына айналған Шығыс ойшылының есімі қандай?

А) Абу Наср аль-Фараби

В) Абай Құнанбаев

С) Қоджа Ахмет Ясауи

D)Жүсіп Баласағұн

E)  Махмұд Кашғари

 

2.  Орта ғасырлардағы түркі діни ойшылдарының қайсысы сопы?

А) Ұлықбек

В) Низами

С) Қоджа Ахмет Ясауи

D) Махмұд Кашғари

E) Абу Наср аль-Фараби

 

3. Әл-Фарабидің түсініктемелерімен танысқаннан кейін Аристотельдің еңбектері қай Шығыс ойшылына түсінікті болды?

А) Ибн Рушд

В) Фердауси

С) Қоджа Ахмет Ясауи

D) Ибн Сина

E) Ибн Халдун

a)

1-А, 2-С, 3-D

b)

1-E,  2-C, 3-A

c)

1-D, 2-A, 3-B

d)

1-B, 2-E, 3-C

e)

1-C, 2-A, 3-D

7.

Мәдени мінез-құлық-бұл қоғамдық жүйенің жұмысына қандай да бір жолмен әсер ететін немесе оны қолдайтын адамдардың өзара әрекеттесу саласындағы жеке факторлардың, топтардың және қоғамдардың әрекеттерінің жиынтығы.

Бұл құбылыс мәдениетті толығымен қабылдамаудан, абсентеизмнен бастап, көптеген әдістердің көмегімен оған белсенді қатысуға дейінгі адамдардың белсенділігінің әртүрлі формаларын қамтиды.

 

1. Мәдени мінез-құлық екі деңгейлі құрылымға ие. Оның деңгейлерін атаңыз:

A) мінез-құлық әрекеттері;

B) мақсат;

C) мінез-құлық әрекетін субъективті түсіну;

D) мақсатқа жету.  

E) саяси жүйені дамыту

 

2. Мәдени әрекеттің элементтері:
А) субъект;

B) мақсат;

C) әрекетті шоғырландыру;

D) қарсылық;

E) әрекет ету құралдары мен тәсілдері;

 

3. Мәдениет тұрғысынан іс-әрекеттің негізгі реттеушілері:
A) мақсат

B) объект

C) аффект

D) мінез-құлық

E) құқықтық тәртіп

a)

1-B,2-C,3-C

b)

1- А,2-А,3-А

c)

1-D,2-D,3-D

d)

1-E,2-E,3-E

e)

1-В,2- B,3-B

8.

Мәдени сана-бұл қоғамдық шындықты (қатынастар, институттар, қызмет) идеалды түрде жаңғыртатын, сондай-ақ оны түсіндіру мен бағалауды жүзеге асыратын қоғамдық сананың ерекше түрі. Мәдени сана әртүрлі әлеуметтік топтар мен адамдар арасында қалыптасатын теорияларды, идеяларды, сезімдерді, идеяларды, құндылықтарды, үміттерді, көңіл-күйлерді және т.б. қамтиды, олардың әлеуметтік қатынастар жүйесіне енуі және өмірлік процестерге қатысуы.

 

1. Субъектілер бойынша мәдени сана мыналарға бөлінеді:
A) жеке

B) жеке емес

C) топтық

D) жаппай;

E) топаралық

F) бір лік

 

2. Мәдени идеологияның жұмыс істеу деңгейлеріне мыналар жатады:
А) теориялық-тұжырымдамалық

B) топаралық

C) психологиялық

D) кәсіби

E) жеке емес

 

3. Мәдени әлеуметтенудің осы факторларының қайсысы саяси емес?
A) билік режимі

B) партиялар

C) құрдастар

D) қоғам

E) топтар

a)

1-А,2-А,3-C

b)

1-E,2-D,3-B

c)

1-C,2-B,3-E

d)

1-D,2-E,3-D

e)

1-B,2-C,3-А