Worksheetsкуку 6
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Name
Class
Date
1.
? Көмірсутектермен салыстырғанда біріншілік және екіншілік спирттер жұмсақ жағдайда тотығады. Біріншілік спирттерді тотықтырғанда қандай органикалық қосылыс түзіледі?
a)
- альдегидтер
b)
- кетондар
c)
- аминдер
d)
-амидтер
e)
-қышқылдар
2.
Өнеркәсіпте спирттерді дегидрлеу арқылы альдегидтер мен кетондарды алады, катализатор ретінде мыс және мыс оксидтерінің қоспасы пайдалынады. Екіншілік спирттерді тотықтырғанда түзілетін өнімді көрсетіңіз:
a)
- кетондар
b)
-альдегидтер
c)
- қышқылдар
d)
- аминдер
e)
- тұздар
3.
? Фенол молекуласының құрамында ароматты сақина гидроксил тобымен байланысқан. Фенолдың медицинадағы қолданылатын емдік қасиеттерін көрсетіңіз?
a)
- антисептикалық
b)
- қабынуға қарсы
c)
- паразитке қарсы
d)
- антигистаминдер
e)
- вирусқа қарсы
4.
? Этил спирті үлкен дозада анестезиялық қасиет танытады. Этил спирті тұнбалар дайындауда кеңінен қолданылады. Сонымен қатар этил спирті медицинада дезинфекциялаушы зат ретінде де қолданылады. Этил спиртінің формуласы:
a)
C_2 H_5 OH
b)
-C_3 H_7 OH
c)
- 〖CH〗_3 OH
d)
- 〖C_5 H〗_9 OH
e)
- 〖C_6 H〗_11 OH
5.
Метил спирті өте улы зат болып табылады, ол ас қорыту жолы асқазанда формальдегид пен құмырсқа қышқылы түзіледі. Метил спирті мен этан қышқылы әрекеттескенде түзілетін өнімді көрсетіңіз.
a)
- күрделі эфир
b)
-жай эфир
c)
- қышқылдар
d)
- альдоль
e)
- тұздар
6.
? Пропаргил спирті – ацетилен мен альдегидтен синтезделген азеотропты қоспа және сумен жақсы араласады. Пропаргил спирті қандай органикалық қосылыстар классына жатады?
a)
- қанықпаған спирттерге
b)
- амин спирттерге
c)
- галогенокөміртектерге
d)
- карбон қышқылдарына
e)
- ароматты спирттерге
7.
? Иминдер – альдегидтер мен кетондардан тотықсыздану арқылы аминдеу реакциясының аралық өнімі болып табылады. Бұл процесс қандай механизм бойынша жүзеге асады?
a)
- қосылу-бөліну
b)
- қосылу
c)
-бөліну
d)
-радикалды орынбасу
e)
- электрофилді орынбасу
8.
? Конденсация – көміртек қаңқасының күрделенуіне, жаңа көміртегі байланысының түзілуіне және екі немесе одан да көп салыстырмалы қарапайым молекулалардан жаңасының түзілуіне әкелетін реакция. Сірке альдегидінің екі молекуласының альдолдық конденсациялануынан қандай өнім түзіледі?
a)
- 3-гидроксибутаналь
b)
- 2-гидроксибутаналь
c)
- 3-гидроксибутанол
d)
-2-гидроксибутанол
e)
- 1-гидроксибутанол
9.
? Альдегидтер – карбонил тобы органикалық радикалдармен және сутегі атомымен байланысқан қосылыстар. Офтальмологияда қолданылатын құрамында альдегид тобы бар препаратты көрсетіңіз:
a)
-цитраль
b)
-фепранон
c)
- аспирин
d)
-бисептол
e)
- ципролет
10.
? органикалық қосылысы кетондарға жатады. Көне атау бойынша ацетон деп аталады, косметологияда кеңінен пайдалынады. Осы органикалық қосылысты жүйелі атау бойынша атаңыз:
a)
- пропанон-2
b)
- пропанол-2
c)
- этанол
d)
- бутанон-2
e)
- пропаналь
11.
? Альдегидтер мен кетондар сұйық ортада молекулалары бір-бірімен дипольді-дипольдық әрекеттесетін полярлы қосылыстар. Карбонильді қосылыстар ішінде қайсысы су молекуласымен жақсы әрекеттесіп, суда жақсы ериді?
a)
- метаналь
b)
-пентаналь
c)
- бензальдегид
d)
- ацетофенон
e)
- бутанон
12.
? Элимерлену реакциялары тірі организмдерде кездесетін элимерлену ең көп тараған түрі ретінде қос байланыстың түзілуіне әкеледі. Элимерлену реакциясы Зайцев ережесіне бағынады. 3-Метилбутанол-2 молекулаішілік дегидратацияға ұшырағанда қандай өнім түзілді?
a)
- триметилэтилен
b)
- метилэтилэтилен
c)
-3-метилбутен-1
d)
- 2-метилбутен-1
e)
- триметилацетилен
13.
? Формальдегид анатомиялық материалдар мен заттарды сақтау үшін қолданылады; фармацевтикада; пластмасса өндірісінде; былғары илеуге арналған. Медицинада формалинді (НCHO судағы ерітіндісін) антисептик ретінде және қолды жуу үшін, сондай-ақ органдар мен денелерді бальзамдау үшін зат ретінде пайдаланылады. Медицинада биологиялық препараттарды сақтау ортасы ретінде қанша пайыздық ерітіндісі қолданылады.
a)
- 40%
b)
- 0,1%
c)
- 0,05%
d)
- 10%
e)
-60%
14.
Аспирин өнеркәсіпте негізінен салицил қышқылының ацилденуі арқылы өндіріледі:
Қоспа ретінде салицил қышқылының бар немесе жоқтығын растау үшін қолдануға болатын реагентті көрсетіңіз:
a)
- 〖FeCl〗_3
b)
- 〖Br〗_2
c)
- 〖Cu(OH)〗_2
d)
- NaOH
e)
-〖Ag(NH〗_3 )_2 OH
15.
? Анестезин – жергілікті жансыздандырғыш:
Молекуласында ароматты амин тобының болуын сапалы түрде дәлелдеу үшін қолданылатын реагентті көрсетіңіз:
a)
- NaNO2(HCl)
b)
- AgNO3
c)
- Cu(OH)2
d)
- HNO3(H2SO4)
e)
- NaHCO3
16.
? Гетерофункционалды қосылыстарға аминофенолдар да жатады. n-Аминофенол туындыларының бірі медицинада анальгетиктер және қызуды басатын дәрі ретінде қолданылады. Бұл туынды қалай аталады?
a)
- парацетомол
b)
- анальгин
c)
- димедрол
d)
- мукалтин
e)
-аспирин
17.
? n-Аминобензой қышқылы (ПАБҚ) ақуыздар мен нуклеин қышқылдарының алмасуында маңызды рөл атқаратын фолий қышқылы молекуласының (ВС витамині) құрылымдық фрагменті ретінде кіреді. ПАБҚ эфирлері жергілікті жансыздандыратын есірткілік емес препараттар ретінде қолданылады. Осы препараттарды көрсетіңіз:
a)
- анестезин и новокаин
b)
-никотинамид и лидокаин
c)
- тримекаин и дикаин
d)
- тетракаин и ибуфен
e)
- диклофенак и натрий парааминосалицилаты
18.
? Сульфанил қышқылының амиді (сульфаниламид) сульфаниламидтер деп аталатын бактерияға қарсы белсенділігі бар препараттар тобының тегін бастаушы салушы болып табылады. Қандай атпен белгілі?
a)
- стрептоцид
b)
-натрий М-аминосалицилаты
c)
- ацетанилид
d)
- метилсалицилат
e)
-фенилсалицилат
19.
? Салицил қышқылы фенол қышқылдары тобына жатады. Салицил қышқылы әр функционалды топтың туындыларын алуға қабілетті. Карбоксилдегі және гидроксил топтарындағы күрделі эфирлердің практикалық маңызы бар. Бұл дәрі ауырсынуды жеңілдету, қызбаны төмендету және қабынуды азайту үшін қолданылады. Ол сондай-ақ жүрек-тамыр аурулары мен инсульттің алдын алу үшін қолданылады. Бұл препараттың аты қалай?
a)
- ацетилсалицил қышқылы
b)
- натрий салицилаты
c)
- метилсалицилаты
d)
- фенилсалицилаты (салол)
e)
- стрептоцид
20.
? Құрамында құрылымдық фрагмент ретінде пирокатехол қалдығы бар амин спирттері организмде маңызды рөл атқарады. Оларды жалпы түрде катехоламиндер деп атайды. Катехоламиндерге мыналар жатады:
a)
- дофамин, норадреналин и адреналин
b)
- альдостерон, инсулин, пролактин
c)
- прегненолон, прогестерон, аллопрегненолон
d)
- андростендиол, тестостерон, дигидротестостерон
e)
-эстрон, эстрадиол, эстриол
21.
? Күрделі липидтердің құрылымдық құрамдас бөлігі - фосфатидилэтаноламиндер - екі функционалды топ та көрші көміртек атомдарында орналасқан амин спирттері. Амин спирттерінің қарапайым өкілін атаңыз?
a)
-коламин
b)
- адреналин
c)
-аланин
d)
- валин
e)
-этанол
22.
? Төртіншілік аммоний негізі-триметиламмоний гидроксиді (2 - гидроксиэтил) [HOCH2CH2N+(CH3)3]OH - май алмасуын реттейтін витаминге ұқсас зат ретінде үлкен маңызға ие. Оның катионы қалай аталады:
a)
- холин
b)
- коламин
c)
- адреналин
d)
- инсулин
e)
- дофамин
23.
? Холиннің күрделі эфир туындылары организмде әртүрлі биологиялық функцияларды орындайды. Алмастырылған холин фосфаттары фосфолипидтердің құрылымдық негізі- фосфатидилхолин - жасуша мембраналарының маңызды құрылыс материалы болып табылады. Холин мен сірке қышқылының эфирі жүйке ұлпаларындағы жүйке қозуының (нейротрансмиттер) берілуіндегі ең көп таралған түрі болып табылады. Бұл эфир қалай аталады?
a)
-ацетилхолин
b)
- бетаин
c)
- коламин
d)
- адреналин
e)
-дофамин
24.
? Ағзадағы құрылымдық фрагмент ретінде маңызды қызмет пирокатехин қалдығы бар амин спирттеріне тиесілі. Олар катехоламиндердің жалпы атауына ие. Бұл топқа организмде түзілетін биогенді аминдердің өкілдері жатады. Катехоламин нейромедиатрлар рөлін атқарады, жүрек қызметін реттеуге қатысады және физиологиялық стресстерде ол қанға бөлінеді ("қорқыныш гормоны") - бұл:
a)
- адреналин
b)
-дофамин
c)
-норадреналин
d)
- холин
e)
- коламин
25.
? Зертханада құрамында амин мен гидроксил топтары бар жаңа зат зерттеліп жатыр делік. Осы зат тұрған сынауық ауада ашық қалдырылды, және біраз уақыттан кейін ерітіндінің қараюы байқалады. Сынауықта қандай химиялық зат болуы мүмкін?
a)
- коламин
b)
- этан
c)
- бензол
d)
-ацетон
e)
-кофеин
26.
? Аминспирттер қышқылды ортада тотығады. Бұл реакция нәтижесінде қандай өнімдер түзіледі?
a)
- альдегид немесе карбон қышқылы түзіледі
b)
- спирт немесе амин түзіледі
c)
- көмірсутегі және аммиак түзіледі
d)
- кетон немесе эфир түзіледі
e)
- күрделі эфир немесе спирт түзіледі
27.
? Аминспирттер қышқылмен әрекеттесіп, тұз түзеді. Қандай топты осы тұздың құрамынан көруге болады?
a)
- аммоний тобы (-NH3⁺).
b)
-карбоксил тобы (-COOH).
c)
- гидроксил тобы (-OH).
d)
- сульфо тобы (-SO₃H).
e)
-фосфат тобы (-PO₄³⁻).
28.
? Сынауыққа 2 тамшы 0,2 н CuSO4 және 2 тамшы 2н NaOH құйылды. Cu(OH)2 тұнбасына алдыңғы тәжірибеде алынған калий тартратының ерітіндісі қосылды. Көк тұнба ериді және көк ерітінді пайда болады. Бұл шешім зәрдегі глюкозаны ашу үшін Фелинг реактивінің атауымен қолданылады. Cu2+ мыс ионымен кешеннің пайда болуы нені көрсетеді?
a)
- шарап қышқылында гидроксил топтарының болуы туралы
b)
-шарап қышқылында альдегид тобының болуы туралы
c)
- шарап қышқылында кетотоптарының болуы туралы
d)
- шарап қышқылында амин тобының болуы туралы
e)
-шарап қышқылында карбоксил топтарының болуы туралы
29.
? Гидроксикарбонилді қосылыстар үшін функционалды топтары бір-бірінен жеткілікті қашықтықта орналасқан молекулаішілік цикл болуы мүмкін. Осы топтардың кеңістігінде жақындасуына байланысты олардың арасында циклдік өнімдердің пайда болуымен өзара әрекеттесу жүреді. Әсіресе оңай молекулаішілік цикл термодинамикалық тұрақты бес және алты мүшелі циклдерге әкелгенде жүреді. Циклдік эфир – лактонды қандай қосылыс түзеді?
a)
- 5-гидроксипентан қышқылы
b)
- 2-гидроксибутан қышқылы
c)
- 3-гидроксибутан қышқылы
d)
- 2-гидроксипентан қышқылы
e)
- 2-гидроксипропан қышқылы
30.
? 4-Гидроксибутан қышқылы (дәстүрлі түрде γ-гидроксимай қышқылы, ГОМҚ деп аталады) натрий тұзы ретінде ұйықтататын дәрі ретінде, сондай-ақ анестезиологияда қолданылады.Аздап қызған кезде қышқылдық ортада молекулаішілік дегидратация ұшырайды, онда қосылыс түзіледі:
a)
- лактон
b)
- лактид
c)
- лактам
d)
- дикетопиперазин
e)
- пептид
31.
? α-Гидрокси қышқылдарында функционалдық топтар жақын, бірақ олардың арасындағы молекулаішілік өзара әрекеттесуі үш мүшелі циклдердің тұрақсыздығына байланысты болмайды. Қыздырылған кезде α-гидрокси қышқылдары молекулааралық циклизациядан өтіп, келесі өнімдерді шығарады
a)
-лактидтер
b)
- лактондар
c)
- лактамдар
d)
- дикетопиперазиндер
e)
-пептидтер
32.
? Қандай гидроксиқышқыл теріні жаңартып, әжімдерді азайтуға көмектеседі?
a)
-гликоль қышқылы
b)
- салицил қышқылы
c)
- алма қышқылы
d)
- сүт қышқылы
e)
- лимон қышқылы
33.
? Егер адамның терісі майлы болса, онда оны қандай гидроксиқышқылымен емдеу тиімдірек?
a)
- салицил қышқылы
b)
-гликоль қышқылы
c)
- азелаин қышқылы
d)
-лимон қышқылы
e)
- сүт қышқылы
34.
? Гидроксиқышқылдарды қолданғанда қандай күтім шарасы маңызды?
a)
- тікелей күн сәулесінен қорғау
b)
-ылғалдандырғыш қолдану
c)
-теріні жылы сумен жуу
d)
- жылы киім кию
e)
- теріні суық сумен жуу
35.
? Альфа-гидроксиқышқылдар (АГҚ ) қандай қасиеттерімен белгілі?
a)
- теріні жасуша деңгейінде жаңартады
b)
- теріні жұмсартады
c)
- терінің түсін ағартады
d)
- теріні құрғатады
e)
- теріні ылғалдандырады
36.
Бета-гидроксиқышқылдарға тән негізгі сипаттама қандай?
a)
- сұйық майда ериді
b)
-суда ериді
c)
- теріні ылғалдандырады
d)
- тек бетке қолданылады
e)
-теріні құрғатады
37.
? Ағзадағы гидрокси карбон қышқылдарының өкілдерінің бірі – айналу өнімдерінің бірі (гликолиз) глюкоза болып табылады. Ол қарқынды жұмыс кезінде бұлшықеттерде жиналады, нәтижесінде оларда бұлшық еттің ауырсыну пайда болады. Бұл қышқылдың жиналуының себебі оттегінің жетіспеушілігі болып табылады, бұл осы гидрокси карбон қышқылына НАДН қатысатын пируат қышқылының тотықсыздануын тудырады. Демалыс кезінде оттегі қоры қалпына келеді және бұл қышқыл қайтадан пирожүзім қышқылына тотығады. Бұл қышқыл қалай аталады?
a)
-сүт қышқылы
b)
- сірке қышқылы
c)
- лимон қышқылы
d)
- қымыздық қышқылы
e)
- алма қышқылы
38.
? Оксикарбон қышқылдары (оксоқышқылдар) молекулаларында карбоксил тобымен бірге оксогруппа бар қосылыстар деп аталады, яғни олар альдегид немесе кетон қышқылдары. Көптеген оксоқышқылдар метаболизмге қатысатын маңызды метаболиттер болып табылады. α -Оксоқышқылдарының биологиялық рөлі-олар тірі организмдердегі α-аминқышқылдарының биосинтезіндегі интермедиаттары. Оксикарбон қышқылдарының өкілін көрсетіңіз?
a)
- пирожүзім қышқылы
b)
- алма қышқылы
c)
- лимон қышқылы
d)
-қымыздық қышқылы
e)
- сүт қышқылы
39.
? Ацетосірке қышқылы - β-оксоқышқылдардың өкілі.Бос күйінде ол көмірқышқыл газын баяу шығаратын сироп тәрізді сұйықтықты білдіреді. 3-Гидроксимай қышқылының тотығу өнімі ретінде оның айналу өнімдерімен бірге қант диабетімен ауыратын науқастардың денесінде жиналады. Бұл заттар қалай аталады?
a)
- ацетон немесе кетон денелер
b)
- альдегидті немесе кетонды денелер
c)
- алкоголь денелері
d)
- дипептидті денелер
e)
- витаминге ұқсас денелер
40.
? Ацетосірке эфирі-жағымды жеміс иісі бар сұйықтық. Алғаш рет 100 жылдан астам уақыт бұрын синтезделген, оның құрылымы ұзақ уақыт бойы қызу пікірталас тудырды. Негізгі қиындық оның химиялық түрленуінен туындылардың екі қатары - ацетосірке және 3-гидроксикротондық қышқылдар алынды, яғни ацетосірке эфирі қос реакциялық қабілет көрсетті. Таутомерияның қандай түрі ацетосірке эфиріне тән?
a)
- кето-энол таутомериясы
b)
- цикло-оксо таутомериясы
c)
- лактам-лактимдік таутомерия
d)
- кетимин-енаминдік таутомерия
e)
- нитрозо-изонитрозо таутомерия
41.
? 4-Аминобутан қышқылы (ГАМҚ-γ-аминомай қышқылынан қысқаруы) мидағы метаболикалық процестерге қатысады, нейромедиатрлер болып табылады.Медициналық тәжірибеде гаммалон немесе аминалон ноотропты агент ретінде қолданылады. Медицина үшін "ГАМҚ циклдік формасының" туындылары маңызды-оның лактамы (γ-бутиролактам немесе пирролидон-2). Лактамдар қандай реакцияда түзіледі?
a)
карбоксил мен амин топтарының молекулаішілік ацилдену өнімдері.
b)
- карбоксил мен амин топтарының молекулааралық ацилдену өнімдері.
c)
- карбоксил мен гидроксил топтарының ацилденуі.
d)
- молекулааралық өзін-өзі ацилдеу өнімдері.
e)
-молекулаішілік декарбоксилдену өнімдері.
42.
? Бұл қышқылдар, функционалды топтардың δ-орналасуы бар қышқылдар сияқты, қызған кезде молекулаішілік циклизациядан өтеді.Циклдік амидтер-лактамдар қандай гетерофункционалды қышқылдардан түзіледі?
a)
- γ-аминқышқылдарынан
b)
- γ-гидрокси қышқылдарынан
c)
- β-гидрокси қышқылдарынан
d)
- β-аминқышқылдарынан
e)
- α-аминқышқылдарынан
43.
? α -Аминқышқылдарында функционалдық топтар жақын, бірақ олардың арасындағы молекулаішілік өзара әрекеттесу үш мүшелі циклдердің тұрақсыздығына байланысты болмайды.Қыздырылған кезде α-аминқышқылдары молекулааралық циклизациядан өтіп, түзілген өнімді атаңыз
a)
- дикетопиперазиндер
b)
- лактондар
c)
- лактамдар
d)
- лактидтер
e)
- пептидтер
44.
? Бұл реакция құрамында ароматты радикалдары бар α-аминқышқылдарын анықтау үшін қолданылады.Тирозин, триптофан, фенилаланин концентрацияланған азот қышқылымен әрекеттескенде сары түсті нитро туындылар түзеді. Сілтілік ортада осы α-аминқышқылдарының нитро туындылары сарғыш түске боялған тұздар береді.Бұл реакция қалай аталады?
a)
- ксантопротеин реакциясы
b)
- биурет реакциясы
c)
- Фоль реакциясы
d)
- нингидрин реакциясы
e)
- формальдегидпен реакциясы
45.
? Бұл реакция құрамында күкірт бар α-амин қышқылдарын анықтау үшін қолданылады. Құрамында цистеин немесе цистин қалдықтары бар белоктар да бұл реакцияны береді. Пробиркаға 10 тамшы жұмыртқаның ақ ерітіндісі және одан екі есе көп 20% натрий гидроксиді ерітіндісі құйылады. Пробирканың ішіндегі ерітінді қайнағанша қыздырылады (1-2 мин). Алынған сілтілі ерітіндіге 5 тамшы қорғасын (II) ацетаты ерітіндісін қосып, қоспаны қайтадан қайнатыңыз. Сұр-қара түсті тұнба пайда болады. Бұл реакция қалай аталады?
a)
-Фоль реакциясы
b)
-биурет реакциясы
c)
-ксантопротеиндік реакция
d)
-нингидриндік реакция
e)
-формальдегидпен реакциясы
46.
? Амин қышқылдары пиридоксальфосфат коферментінің қатысуымен декарбоксилаза ферменттерінің әсерінен декарбоксилденеді. Бұл жағдайда биогенді аминдер түзіледі. Биогенді аминдер айқын биологиялық белсенділікке ие. Олардың ең маңыздылары коламин (холин мен нейротрансмиттер ацетилхолин синтезіндегі прекурсор), гистамин (ағзадағы аллергиялық реакцияларды қамтамасыз етеді). Коламин түзілетін амин қышқылы қалай аталады?
a)
-серин
b)
-гистидин
c)
-триптофан
d)
-фенилаланин
e)
-тирозин
47.
? Ароматты аминқышқылдары бензол сақинасындағы функционалды топтардың өзара орналасуымен ерекшеленеді. Олар окситоцин, энкефалиндер, кининдер сияқты маңызды биологиялық белсенді пептидтердің құрамына кіреді. Хош иісті аминқышқылдарын сапалық ашатын реакция
a)
- Ксантопротеин реакциясы
b)
- Биурет реакциясы
c)
- Сульфгидрилді реакциясы
d)
- Адамкевичтің реакциясы
e)
- Вюрц реакциясы
48.
? Аргинин және глутамин қышқылы-организмде реттеуші функцияларды орындайтын аминқышқылдары. Аргинин құрамында азоты бар заттар-аммиак алмасуының улы өнімдерінің деңгейін төмендетеді және гепатоциттерді энергиямен қамтамасыз етеді. Аргинин мен глутамин қышқылының қалдықтары арасында ақуыздың үшінші құрылымын қалыптастыру кезінде пайда болады:
a)
-иондық өзара әрекеттесу
b)
- дисульфидті байланыс
c)
- сутегі байланысы
d)
- гидрофобты өзара әрекеттесу
e)
- гидрофилді өзара әрекеттесу
49.
? Ақуыздың бастапқы құрылымы полипептидтік тізбектегі аминқышқыл қалдықтарының орналасу ретіне байланысты. Пептидтер мен ақуыздардың бастапқы құрылымында мономерлер мыналар арқылы қосылады:
a)
- пептидтік байланыстар
b)
- дисперсиялық күштер
c)
- сутегі байланыстары
d)
- иондық өзара әрекеттесулер
e)
- ковалентті байланыс
50.
? Дәрумендермен, минералдармен және қоректік заттармен қатар аминқышқылдары үлкен құндылыққа ие. Бұл организмдегі "құрылыс материалы" болып табылатын ақуыз синтезделетін органикалық қосылыстар. Ересек адам үшін маңызды алмаспайтын аминқышқылына жатады:
a)
- триптофан
b)
- аспарагин
c)
- аланин
d)
-глицин
e)
-глутамин қышқылы
100 %
