wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Синтаксис для девчонки

Total questions: 60

Worksheet time: 30mins

Name
Class
Date
1.

Айырыңқы салалас, жиылыңқы салалас, қойылыңқы салалас, сұйылыңқы салалас, қайырыңқы салалас. Қай автор қолданған термин?

a)

С. Жиенбаев

b)

А. Байтұрсынов

c)

Қ.Жұбанов

d)

С. Аманжолов

2.

Талғаулы салалас құрмалас сөйлемдерді табыңыз:

a)

Үйдің кілтін алмаса, соңы жаман болушы еді.

b)

Бір оқушы тақтаға талдайды

c)

Сөз бен қылық суық көңілді жылытады немесе жылы көңілді суытады.

d)

Мен үйге келмей, іс бітпейді.

3.

1948 жылы «Қазақ тіліндегі құрмалас сөйлемдер жүйесі» атты тақырыпта докторлық диссертация қорғаған кім?

a)

Н.Сауранбаев

b)

А.Байтұрсынов

c)

С.Аманжолов

d)

Р.Сыздықова

4.

Салалас құрмаластың құрамындағы жай сөйлемдерінің байланысуы.

a)

Алғашқы сөйлемнің баяндауышы тиянақсыз болады.

b)

Өзара тең дәрежеде байланысады.

c)

Алғашқы сөйлемнің баяндауышы бағыныңқы, соңғысы басыңқы болады.

d)

Жай сөйлемдер бір-біріне тәуелді болады.

5.

Тілдік бірліктер арасындағы сабақтас байланыс:

a)

Гипотаксис байланыс

b)

Паратаксис байланыс

c)

Сабақтас байланыс

d)

Тиянақсыз байланыс

6.

: Тілдік бірліктер арасындағы салалас  байланыс

a)

Гипотаксис байланыс

b)

Сабақтас байланы

c)

Паратаксис байланыс

d)

Тиянақсыз байланыс

7.

Кезектес салалас құрмалас сөйлемнің жасалу жолы?

a)

Кейде жалғаулықты

-: 

b)

Әрі жалғаулықты, әрі жалғаулықсыз

c)

Тек қана жалғаулықты

d)

Тек қана жалғаулықсыз

8.

Қазір қара бие де қартайды, Қайыпжанның өзі де ел ағасы.  Салалас құрмаластың қандай түріне жатады?

a)

түсіндірмелі. 

b)

Қарсылықты

c)

ыңғайлас.

d)

себеп-салдар

9.

Екінші сөйлем алдыңғы сөйлемнің мазмұнын ашатын салаласты табыңыз.

a)

Күн батты, тауды қара көлеңке басты.

b)

Ыңғайдас

c)

онда я жүрегім жеңер, я білегім жеңер.

d)

Тұманның қалыңдығы сонша – түк көрінбейді.

10.

Тек қана жалғаулықсыз жасалатын салалас құрмалас сөйлем түрі -

 

a)

Шартты

b)

Ыңғайлас

c)

Талғаулықты

d)

Түсіндірмелі

11.

Менің жақсы көретін бір досым бар ... аты – Мұрат. Берілген сөйлемде көп нүктенің орнына қандай тыныс белгісі қойылады?

a)

Үтір

b)

Қос нүкте

c)

Сызықша

d)

Дефис

12.

Жалғаулықты құрмалас салалас сөйлемді тап

 

I:

a)

Келген екенсің, қондырмай жіібермейміз

b)

Көп адам қасында келеді, бірақ жалғыз келе жатқандай сезінеді.

c)

Қанша бердім, сонша қайтарасың.

d)

Естимін, олар көшіп кетіпті.

13.

Себеп-салдар салалас сөйлемде салдар мәнді сөйлем бірінші келгенде, одан кейін қандай тыныс белгісі қойылады?

a)

сызықша

b)

Үтір

c)

Қос нүкте

d)

деффис

14.

: Сөйлемнің салалас құрмаластың қай түріне жататындығын тап. Есеннің мұны игеруге тәжірибесі жеткілікті, өзі білікті де білімді маман.

a)

Ыңғайлас

b)

талғаулы

c)

кезектес

d)

қарсылықты

15.

Екі немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіретін, мағына жағынан өзара байланысты біртұтас сөйлем түрі

a)

жай

b)

құрмалас

c)

толымды

d)

жайыллма

16.

Құрмалас сөйлемнің жасалу тәсіліне қарай неше түрі бар?

a)

4

b)

2

c)

3

d)

5

17.

Салалас құрмалас сөйлемдер жай сөйлемдерінің мағыналық қарым-қатынасына қарай нешеге бөлінеді?

a)

8

b)

6

c)

7

d)

5

18.

: Жай сөйлемдері тек жалғаулық шылау арқылы байланысатын салаластың түрі

a)

түсіндірмелі

b)

себеп-салдар

c)

ыңғайлас

d)

кезектес

19.

Жай сөйлемдері тек жалғаулық шылау арқылы байланысатын салаластың түр

a)

түсіндірмелі

b)

ыңғайлас

c)

талғаулықты

d)

сабақтас

20.

Кезектес саласас құрмаластың жай сөйлемдерін байланыстыратын жалғаулық шылауларын табыңыз.

+:   Кезектес саласас құрмаластың жай сөйлемдерін байланыстыратын жалғаулық шылауларын табыңыз

a)

өйткені,себебі

b)

немесе,не,я

c)

 Бірде, біресе, кейде

d)

және,әрі,да,де

21.

Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемді табыңыз .

a)

Мен сабаққа жақсы дайындалдым , сондықтан жақсы баға алдым.

b)

Бар-жоғы белгісіз

c)

Аяғы жоқ, – жүреді , аузы жоқ, – сөйлейді.

d)

Аяғы жоқ, – жүреді , аузы жоқ, – сөйлейді.

22.

«Құрмалас сөйлем компонентіне қойылатын негізгі шарт – өзіндік баяндауышы, дербес интонациясы болу» деген пікірдің авторы:

a)

Н.Сауранбаев

b)

С.Жиенбаев

c)

.Жұбанов

d)

Аманжолов

23.

Предикаттық қатынас дегеніміз ..

a)

интонациялық және мағыналық жақтан бір бүтін болып тұратын сөйлемдер.

b)

құрмалас сөйлем компоненттері мен дербес жай сөйлемдер арасындағы бірлік пен өзгешелік.

c)

Бастауышы кейде жасырын тұра беретін сөйлем.

d)

Сөйлемдік тіркестерді жай сөздер тіркестерінен ажыратып танытатын негізгі белгі.

24.

Қарсылықты салалас құрмалас сөйлемді тап:

a)

Елге мойнымды созам, - көрінбейді.

b)

Көп адам қасында келеді, бірақ өзін жалғыз келе жатқандай сезінеді.

c)

Әй,ол жеңер сені: келешек сонікі ғой..

d)

Тыңда,  дала, Жамбылды.

25.

Сыйысулы құрмалас сөйлем, қиысулы құрмалас сөйлем терминдері қай авторға тән

a)

Байтұрсынов

b)

Сауранбаев

c)

Балақаев

d)

Жқбанов

26.

: Құрамындағы жай сөйлемдер бір-біріне тәуелсіз, дербес әрекеттерді баяндайды да, солардың біреуін ғана жүзеге асыратын құрмаластың түрі:

a)

кезектес салалас

b)

мақсат салалас

c)

қарсылықты

d)

Талғаулы салалас

27.

Салалас құрмалас сөйлемдерді табыңыз?

 

a)

ар қандай қуанса, ол да сондай қуанған еді.

b)

Соны Ербол біліп қоймасын деп, Әзімбай әдейі үндемеді

c)

Оның бұл сөзді не үшін егіле айтқанын Тайман сезген жоқ, өйткені ол Сәуленің өзінің болашақ келіні екенін білмейтін-ді.

d)

Қасым төре түрегеліп, күміс қынды сапысын шешіп, Кенесарының алдына қойды.

28.

«Құрмалас сөйлем болу үшін ең негізгі белгі, критерий – әр компонент құрамында бастауыш, баяндауыш боларлық сөздер қажет» деп пікірді алғаш айтқан ғалымды көрсет.

+

a)

Қ.Жұбанов

b)

М.Балақаев

c)

А. Аманжолов

d)

Е.Ағманов

29.

Тілдік бірліктер арасындағы тең дәрежелі компоненттер арасындағы байланыс түрі қалай аталады

a)

гипотаксис

b)

Паратаксис

c)

септеулік байланыс

d)

аналитикаалық байланыс

30.

Құрмалас сөйлемді талдаудың бірінші сатысында не анықталады

a)

компоненттерінің мағыналық қарым-қатынасына қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

b)

жай сөйлемдерінің саны мен құрмаласу тәсіліне қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

-: сөйлемдердің құрмаласу жолы көрсетіледі

c)

компоненттер саны анықталып, сөйлемнің құрмалас сөйлем екені дәлелденеді

d)

сөйлемдердің құрмаласу жолы көрсетіледі

31.

Құрмалас сөйлемді талдаудың екінші сатысында не анықталад

a)

компоненттерінің мағыналық қарым-қатынасына қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

b)

компоненттер саны анықталып, сөйлемнің құрмалас сөйлем екені дәлелденеді

c)

сөз түрлендіруші тұлғаның өзі жалғанған сөзді сөйлемде белгілі бір сөйлем мүшесі қызметіне қоюға қатысы бар-жоқтығы

d)

жай сөйлемдерінің саны мен құрмаласу тәсіліне қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

32.

Құрмалас сөйлемді талдаудың үшінші сатысында не анықталады?

+: сөйлемдердің құрмаласу жолы көрсетіледі

-: компоненттер саны анықталып, сөйлемнің құрмалас сөйлем екені дәлелденеді

-: жай сөйлемдерінің саны мен құрмаласу тәсіліне қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

-: компоненттерінің мағыналық қарым-қатынасына қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

-: сөз түрлендіруші тұлғаның өзі жалғанған сөзді сөйлемде белгілі бір сөйлем мүшесі қызметіне қоюға қатысы бар-жоқтығы

 

I:

a)

сөз түрлендіруші тұлғаның өзі жалғанған сөзді сөйлемде белгілі бір сөйлем мүшесі қызметіне қоюға қатысы бар-жо

b)

компоненттерінің мағыналық қарым-қатынасына қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

c)

сөйлемдердің құрмаласу жолы көрсетіледі

d)

компоненттер саны анықталып, сөйлемнің құрмалас сөйлем екені дәлелденеді

-: жай сөйлемдерінің саны мен құрмаласу тәсіліне қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

33.

Құрмалас сөйлемді талдаудың төртінші сатысында не анықталады?

a)

: сөйлемдердің құрмаласу жолы көрсетіледі

b)

компоненттерінің мағыналық қарым-қатынасына қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

c)

жай сөйлемдерінің саны мен құрмаласу тәсіліне қарай құрмаластың қай түрі екені анықталады

d)

сөз түрлендіруші тұлғаның өзі жалғанған сөзді сөйлемде белгілі бір сөйлем мүшесі қызметіне қоюға қатысы бар-жоқтығы

34.

1925 жылы қазақ тілінде  «Тіл құралы»  деген атпен жарық көрген оқулықтың авторы:

a)

Байтұрсынов

b)

Жұмаьаев

c)

Жұбанов

d)

Жиенбаев

35.

«Қазақ тілі сөйлемдері арасында екі түрлі жақындық болады: оның бірі – ішкі мағына жақындығы да, екіншісі – сыртқы қисын жақындығы» деген сипаттама бар»,-деген пікір иесі

+

a)

С. Жиенбаев

b)

А. Байтұрсынов

c)

+: Қ. Жұбанов

d)

М.Балақаев

36.

:  1954 жылы жарық көрген «Құрмалас сөйлемнің синтаксисі» атты еңбектің авторы?

a)

: С. Жиенбаев

b)

А.Ысқақов

c)

Н. Сауранбаев

d)

С.Аманжолов

37.

Қажымұқанның мейлінше күнге күйіп, желге жарылған қара қайыс жүзі, уысына зорға сыярлық дөкір, ірі саусақтары, тарамыс, әлді денесі, етсіз шықшыты жайылып, езу тартқанда ақсита қалған аққаладай тістері, көзінің айналасындағы мәз болып жиырылған жұқа қыртысты, қалтқысыз шырайы Андреевтің көз алдына қырдың еңбегі еш, тұзы сор көп еңбекшісінің бала мінезді, батыл кейпін алып келгендей болды (Х.Есенжанов). Сөйлемге қатысты дұрыс мәліметті белгіле.

a)

жай сөйлем

b)

көп

c)

көп компонентті сабақтас құрмалас сөйлем

d)

көп компонентті салалас құрмалас сөйлем

38.

 

S:  «Құрмалас сөйлем компоненттерінің дербес бастауышы болу керек» деген пікірді ешбір еңбегінде мақұлдамай,  «құрмалас сөйлем компонентіне қойылатын негізгі шарт - өзіндік баяндауышы, дербес интонациясы болу» деген пікір қай ғалымдікі?

a)

С.Жиенбаев

b)

С.Аманжолов

c)

Сауранбаев

d)

М. Балақаев

39.

Жалғаулықсыз ыңғайлас салаласс құрмалас сөйлемді табыңыз.

a)

Ол сабаққа кейде дайындалады, кейде дайындалмайды.

b)

Биыл мектеп бітіремін және Астанаға жоғарғы оқу орнына түсемін.

c)

Қоңырау соғылды, сабақ басталды.

d)

Ол сабаққа кейде дайындалады, кейде дайындалмайды.

40.

Жалғаулықсыз қарсылықты салалас құрмалас сөйлемді тап

a)

Оқуға түспеймін, өйткені жұмыс істеуім керек

b)

Уақытым болмады, сондықтан мен келе алмадым.

c)

Биыл мектеп бітіремін, бірақ оқуға түспеймін

d)

Қонақтар түгел келді,- сен жоқсың.

41.

:  Жаман ат жауға қалдырады, жаман қатын дауға қалдырады. Салаластың қай түрі?

+

a)

Жалғаулықсыз себеп-салдар салалас ҚС.

b)

Жалғаулықсыз ыңғайлас салалас ҚС.

c)

Жалғаулықты салыстырмалы салалас ҚС.

d)

Жалғаулықсыз салыстырмалы салалас ҚС.

42.

Жақсы әйел – ырыс, жаман әйел – ұрыс. Салаластың қай түрі

a)

 Жалғаулықсыз себеп-салдар салалас ҚС.

b)

Жалғаулықсыз салыстырмалы салалас ҚС.

c)

Жалғаулықсыз ыңғайлас салалас ҚС.

d)

Жалғаулықсыз қарсылықтысалалас ҚС

43.

Тау мен тасты су бұзар, адамзатты сөз бұзар.  Салаластың қай түрі?

+

a)

Жалғаулықсыз салыстырмалы салалас ҚС.

b)

Жалғаулықты салыстырмалы салалас ҚС.

c)

Жалғаулықсыз қарсылықты салалас ҚС

d)

Жалғаулықсыз себеп-салдар салалас ҚС.

44.

Білген адам тауып айтады, білмеген адам қауып айтады.  Салаластың қай түрі?

a)

Жалғаулықты салыстырмалы салалас ҚС

b)

Жалғаулықсыз салыстырмалы салалас ҚС

c)

Жалғаулықсыз қарсылықты салалас ҚС.

d)

Жалғаулықсыз түсіндірмелі салалас ҚС

45.

Құлаққа жағар дәмді сөз бар да, құлақты сарсытар, татымсыз сөз бар.  Салаластың қай түрі?

I:

a)

Жалғаулықты салыстырмалы салалас ҚС.

b)

Жалғаулықсыз салыстырмалы салалас ҚС.

c)

Жалғаулықсыз қарсылықты салалас ҚС.

d)

Жалғаулықсыз түсіндірмелі салалас ҚС

46.

Сен келiсiм бер, әйтпесе  басқамен сөйлесемін.  Салаластың қай түрі?

a)

Жалғаулықсыз қарсылықты салалас ҚС.

b)

Жалғаулықты шартты салалас ҚС.

c)

Жалғаулықты салыстырмалы салалас ҚС.

d)

Жалғаулықсыз түсіндірмелі салалас ҚС

47.

Егер бұрынғыдай шапқыншылыққа, қан төгіске жол берсеңіздер, онда, амал жоқ, қарулы әскер кіргізіп жазалауға тура келеді.   Салаластың қай түрі

a)

Жалғаулықсыз түсіндірмелі салалас ҚС

b)

Жалғаулықты салыстырмалы салалас ҚС.

c)

Жалғаулықсыз шартты салалас ҚС.

d)

Жалғаулықсыз қарсылықты салалас ҚС.

48.

Бұл – өзендер тасып, көлдер арнасынан асып, ағаштар гүл атып, табиғаттың жадыраған да, жайнаған бір шағы еді.   Сөйлемге қатысты дұрыс мәліметті белгіле.

a)

Көп компонентті салалас ҚС.

b)

Жай сөйлем.

c)

Аралас құрмалас сөйлем.

d)

Жалғаулықсыз түсіндірмелі салалас ҚС

49.

Синкретті бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемді көрсет

a)

Тəкежанның ұрлатқаны шын болса, ол малдың жоқтаушысы өзі болатынын ескертіп отыр.

b)

Бұрақ сынып кетіп, ол жерге құлап түсті.

c)

Жастық деген не десе, жарқыраған нұр деуші ем.

d)

Жақындаған шапқыншыға жұрт көзін тіксе – Байжан

50.

Амал бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем(дер)ді табыңыз:

a)

Мен алып келейін, болмаса Айгүл барар.

b)

Үйдің іші суық, өйткені от әлі жағылған жоқ.

c)

Жұпар мен Қалампыр әңгімелесіп отыр.

d)

Қоңыраулары шылдырлап, үлкен күймелермен келді.

51.

Шартты бағыныңқылы сабақтасты көрсетіңіз.

+: 

a)

Сіз келісім берсеңіз, мен адал жар болуға серт берер едім.

b)

Біз үйге кірсек, Мадияр да сапардан оралған екен.

c)

Өзен суы жылдағыдан мол, сондықтан мұз ерте сөгілді.

d)

Сөз дегеніміз, былайша айтқанда, сырт киім; ой – киімнің астында жасырынған дене.

52.

Аралас құрмалас сөйлемді көрсетіңіз.

a)

Шеге тағаны сақтайды, таға тұлпарды сақтайды.

b)

Елге аман жетіп, хатты тапсырса игі еді.

c)

Боран таң ата ашылып, жел тынды да, маужыраған әдемі күн басталды.

d)

Отты үрлеген жағады, шындықты іздеген табады.

53.

Амал бағыныңқылы сабақтас құрмаласты тап:

+: 

a)

Шалқайып кеткен шаруаны бір түзесе осы түзер деп, өткен жылы бастық қып сайладық

b)

Ушаков үйінде болмай, Бұланбай қайтып кетті

c)

Біз барғанда, ауыл өзен жағасында екен.

d)

Жылтыр көйлегі жалт-жұлт етіп, сықылық атып Майра келді.

54.

: Шартты бағыныңқылы сабақтасты табыңыз?

+: 

a)

Таыс болмағандықтан, жақсы сөйлесе алмадық.

b)

Сен келмейінше, мен кетпеймін.

c)

Ет жиналысымен, шай да келді.

d)

Үзіліс болған соң, далада ойнады.

55.

Сабақтас құрмалас сөйлем  түрін анықтаңыз. Күз келсе де, жаңбыр әлі жаумады.

a)

кезектес салалас

b)

себеп бағ

c)

мезгіл бағ

d)

қарсылықты бағ

56.

Сабақтас құрмалас сөйлем  түрін анықтаңыз. Қоңырау соғылысымен, балалар сыртқа шықты..

a)

түсіндірмелі

b)

қарсылықты бағ

c)

амал бағ

d)

мезгңл бағ

57.

Амал бағыныңқылы сабақтастың тиянақсыз баяндауышын жасауға -ғандай, -гендей тұлғасы қатысады деп көрсеткен кім?

a)

М. Балақаев

b)

Т. Қордабаев

c)

М. Серғалиев

d)

Қ. Есенов

58.

 

S: Сабақтас құрмалас сөйлем (-дер)..

a)

Абай тақап келгенде, үй иесі шыққан еді.

b)

Біз, жастар, көлден балық ауладық.

c)

Тәкежанның қанжығасында бір сары ала қаз, екі үйрек бар екен.

d)

  Бізге Қостанайдан шыққалы он төрт күн: түнде де жүріп келеміз.

59.

Себеп бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлемді табыңыз:

+

a)

Мен үйге келмей, іс бітпейді.

b)

сабақ ерте басталғандықтан, ерте аяқталды.

c)

Шұға шын ауруға айналған соң, Есімбек жұмсайын деді.

d)

Дауға салса алмастай қиған, сезімге салса қырандай қалқыған.

60.

Аралас құрмалас сөйлемді табыңыз?

 

a)

Жарасбайдың өзін оққа байлап отырғанына көзі жетті.

b)

ай құйған шам сөнсе де, Шамшырақ сөнбес дүниеде.

c)

Жалма-жан от жағылып еді, үй еңсесі көтеріліп, туырлықтың оюлары көзге шалынды

d)

Қасым төре түрегеліп, күміс қынды сапысын шешіп, Кенесарының алдына қойды

Similar Resources on Wayground

Аружан Айым

59 questions

Аружан Айым

quiz

Worksheet

•

University

тест касиби құрылыс 5

60 questions

тест касиби құрылыс 5

quiz

Worksheet

•

University