Сол өкпенің қақпасында (hilum pulmonis sinistri):Өкпе венасы (a. pulmonalis sinistra).Бронх (bronchus principalis sinister).Өкпе артериясы (vv. pulmonales sinistrae)Артерия – Бронх – Вена (Б–А–В)

Сол өкпенің қақпасында (hilum pulmonis sinistri):Өкпе артериясы (a. pulmonalis sinistra).Бронх (bronchus principalis sinister).Өкпе веналары (vv. pulmonales sinistrae)Артерия – Бронх – Вена (А–Б–В)

Сол өкпенің қақпасында (hilum pulmonis sinistri):Өкпе артериясы (a. pulmonalis sinistra).Бронхиолалар (bronchus principalis sinister).Өкпе веналары (vv. pulmonales sinistrae)Артерия – Бронх – Вена (А–Б–В)

Дауыс саңылауын (rima glottidis) кеңейтетін жАЛҒЫЗ сіңір:Артқы сақина-тарақ сіңір (m. cricoarytenoideus posterior)

Бұл бұлшықет жұп, және көмейдің артқы жағында орналасқан.

Дауыс саңылауын (rima glottidis) тарылтатын жАЛҒЫЗ бұлшықет:Артқы сақина-тарақ бұлшықеті (m. cricoarytenoideus posterior)

Бұл бұлшықет тақ, және көмейдің артқы жағында орналасқан.

Дауыс саңылауын (rima glottidis) кеңейтетін жАЛҒЫЗ бұлшықет:Артқы сақина-тарақ бұлшықеті (m. cricoarytenoideus posterior)

Бұл бұлшықет жұп, және көмейдің артқы жағында орналасқан.

Кеңірдек (trachea) қаңқасы:

• 16–20 жартылай шеміршекті сақиналардан (cartilagines tracheales) тұрады.

• Әр сақина гиалинді шеміршектен түзілген.

• Артқы жағы жұмсақ дәнекер және бұлшықет тінмен (m. trachealis) жабылған

Кеңірдек (trachea) қаңқасы:

• 15–20 жартылай шеміршекті сақиналардан (cartilagines tracheales) тұрады.

• Әр сақина гиалинді шеміршектен түзілген.

• Артқы жағы жұмсақ дәнекер және бұлшықет тінмен (m. trachealis) жабылған

Кеңірдек (trachea) қаңқасы:

• 16–19 толықтай шеміршекті сақиналардан (cartilagines tracheales) тұрады.

• Әр сақина гиалинді шеміршектен түзілген.

• Алдыңғы жағы жұмсақ дәнекер және бұлшықет тінмен (m. trachealis) жабылған

оң жақ V қабырғааралықта бұғана орта сызықтан 1-1,5 см Жүрек ұшы-алға, төмен және сол жаққа қараған

сол жақ V қабырғааралықта бұғана орта сызықтан 1-1,5 см Жүрек ұшы-алға, төмен және сол жаққа қараған

сол жақ ІV қабырғааралықта бұғана орта сызықтан 1-1,5 см Жүрек ұшы-алға, төмен және сол жаққа қараған

қолқа

жүрек

өкпе

фиброзды және шеміршек қабаттардан

фиброзды және сірілік қабаттардан

фиброзды және бұлшық ет қабаттардан

Cavum nasi, pars nasalis et pars oralis pharyngis мұоын қуысы,жұтқыншақтың мұрындық ж/е ауыз бөлігі н/е сыртқы мұрын *+мұрын қуысы ,жұтқыншақ

Cavum nasi, pars nasalis et pars oralis pharyngis ауыз қуысы, жұтқыншақтың мұрындық ж/е ауыз бөлігі н/е сыртқы мұрын *+мұрын қуысы ,жұтқыншақ

Cavum nasi, pars nasalis et pars oralis pharyngis мұрын қуысы, жұтқыншақтың мұрындық ж/е мұрын бөлігі н/е сыртқы мұрын *+мұрын қуысы ,жұтқыншақ

larynx trachea bronchi,кеңірдек ,көмей,бронхтар

Н/е жұтқыншақ *+бронхтар *+өкпелер

larynx trachea bronchi,жұтқыншақ ,көмей,бронхиола

Н/е кеңірдек *+бронхтар *+өкпелер

larynx trachea bronchi,кеңірдек ,көмей,бронхтар

Н/е кеңірдек *+бронхтар *+өкпелер

Сыртқы мұрын (nasus externus) келесі бөлімдерден тұрады:

1. Мұрын басы (radix nasi)

2. Мұрын арқасы (dorsum nasi)

3. Мұрын ұшы (apex nasi)

4. Мұрын тұмсықтары (alae nasi)

5. Мұрын тесіктері (nares)

Сыртқы мұрын (nasus externus) келесі бөлімдерден тұрады:

1. Мұрын түбірі (radix nasi)

2. Мұрын арқасы (dorsum nasi)

3. Мұрын ұшы (apex nasi)

4. Мұрын қанаттары (alae nasi)

5. Мұрын тесіктері (nares)

Сыртқы мұрын (nasus externus) келесі бөлімдерден тұрады:

1. Мұрын түбірі (radix nasi)

2. Мұрын кеудесі (dorsum nasi)

3. Мұрын арқасы (apex nasi)

4. Мұрын қанаттары (alae nasi)

5. Мұрын тесіктері (nares)

Кеңірдек (trachea) екі бөлімге бөлінеді:

1. Мойын басы (pars cervicalis)

2. Кеуде басы (pars thoracica)

Кеңірдек (trachea) екі бөлімге бөлінеді:

1. Мойын түбі (pars cervicalis)

2. Кеуде түбі (pars thoracica)

Кеңірдек (trachea) екі бөлімге бөлінеді:

1. Мойын бөлігі (pars cervicalis)

2. Кеуде бөлігі (pars thoracica)

Қабырғалық бөлігі (pleura costalis)

2. Төстік бөлігі (pleura diaphragmatica)

3. Медиастиналдық бөлігі (pleura mediastinalis)

4. Күмбез бөлігі (cupula pleurae)

Қабырғааралық бөлігі (pleura costalis)

2. Көкеттік бөлігі (pleura diaphragmatica)

3. Медиастиналдық бөлігі (pleura mediastinalis)

4. Капсула бөлігі (cupula pleurae)

Қабырғалық бөлігі (pleura costalis)

2. Көкеттік бөлігі (pleura diaphragmatica)

3. Медиастиналдық бөлігі (pleura mediastinalis)

4. Күмбез бөлігі (cupula pleurae)

Дауыс саңылауын (rima glottidis) кеңейтетін бұлшықет:

Артқы сақина-тарақ бұлшықеті (m. cricoarytenoideus posterior)

Дауыс саңылауын (rima glottidis) кеңейтетін бұлшықет:

Алдыңғы сақина-тарақ бұлшықеті (m. cricoarytenoideus posterior)

Дауыс саңылауын (rima glottidis) кеңейтетін бұлшықет:

Ортаңғы сақина-тарақ бұлшықеті (m. cricoarytenoideus posterior)

Экскреторлы (зәр шығару) ағаш құрамына:

1. Бауыр астаушасы (pelvis renalis)

2. Несепағар (ureter)

3. Қуық (vesica urinaria)

4. Несеп шығару өзегі (urethra)

Экскреторлы (зәр шығару) ағаш құрамына:

1. Бүйрек астаушасы (pelvis renalis)

2. Несепағар (ureter)

3. Қуық (vesica urinaria)

4. Несеп шығару өзегі (urethra)

Экскреторлы (зәр шығару) ағаш құрамына:

1. Бүйрек астаушасы (pelvis renalis)

2. Несепағар (ureter)

3. Қуық (vesica urinaria)

4. Несеп шығару түтігі (urethra)

Үш ості (көп ості) буындар – қозғалыс 3 бағытта жүреді:Мысалдар:1.Иық буыны (articulatio humeri)2.Жамбас-сан буыны (articulatio coxae

Үш ості (көп ості) буындар – қозғалыс 3 бағытта жүреді:Мысалдар:1.Қол буыны (articulatio humeri)2.Жамбас-сан буыны (articulatio coxae

Үш ості (көп ості) буындар – қозғалыс 3 бағытта жүреді:Мысалдар:1.Аяқ буыны (articulatio humeri)2.Жамбас-сан буыны (articulatio coxae

Ортаңғы атлант-осьтік буын (articulatio atlantoaxialis mediana)•Атланттың (atlas) артқы доғасындағы бет пен

•II мойын омыртқасының (axis) тіс өсіндісінің (dens axis) арасында түзіледі.

Буын түрі – цилиндр тәрізді (trochoidea), қозғалыс – айналмалы (ротация).

Ортаңғы атлант-осьтік буын (articulatio atlantoaxialis mediana)•Атланттың (atlas) ортаңғы доғасындағы бет пен

•II мойын омыртқасының (axis) тіс өсіндісінің (dens axis) арасында түзіледі.

Буын түрі – цилиндр тәрізді (trochoidea), қозғалыс – айналмалы (ротация).

Ортаңғы атлант-осьтік буын (articulatio atlantoaxialis mediana)•Атланттың (atlas) алдыңғы доғасындағы бет пен

•II мойын омыртқасының (axis) тіс өсіндісінің (dens axis) арасында түзіледі.

Буын түрі – цилиндр тәрізді (trochoidea), қозғалыс – айналмалы (ротация).

Омыртқа жотасыныңфизиологиялық иілімдері:

1. 1. Бас иілімі (lordosis cervicalis) – алға қарай

2.Кеуде иілімі (kyphosis thoracica) – артқа қарай

3.Бел иілімі (lordosis lumbalis) – алға қарай

4.Құйымшақ иілімі (kyphosis sacralis) – артқа қарай

Омыртқа жотасыныңфизиологиялық иілімдері:

1.Мойын иілімі (lordosis cervicalis) – алға қарай

2.Кеуде иілімі (kyphosis thoracica) – артқа қарай

3.Бел иілімі (lordosis lumbalis) – алға қарай

4.Сегізкөз иілімі (kyphosis sacralis) – артқа қарай

Омыртқа жотасыныңфизиологиялық иілімдері:

1.Мойын иілімі (lordosis cervicalis) – алға қарай

2.Төс иілімі (kyphosis thoracica) – артқа қарай

3.Бел иілімі (lordosis lumbalis) – алға қарай

4.Сегізкөз иілімі (kyphosis sacralis) – артқа қарай

тін

сүйек

сіңір

сүйектердің бұлшық ет тінмен (cartilago) байланысу түрі.

Сүйектердің арасында гиалинді немесе талшықты шеміршек орналасады.

сүйектердің шеміршек тінмен (cartilago) байланысу түрі.

Сүйектердің арасында гиалинді немесе талшықты шеміршек орналасады.

сүйектердің сіңірлі тінмен (cartilago) байланысу түрі.

Сүйектердің арасында гиалинді немесе талшықты шеміршек орналасады.

Синхондроз (synchondrosis) — сүйектердің шеміршек тінмен (cartilago) байланысу түрі.

Сүйектердің арасында гиалинді немесе талшықты шеміршек орналасады

Синхондроз (synchondrosis) — сүйектердің бұлышық ет тінмен (cartilago) байланысу түрі.

Сүйектердің артында гиалинді немесе талшықты шеміршек орналасады

Синхондроз (synchondrosis) — сүйектердің сіңір тінмен (cartilago) байланысу түрі.

Сүйектердің алдында гиалинді немесе талшықты шеміршек орналасады

1. Эндоскопиялық әдістер (ішкі ағзаларды камера арқылы көру),

2. Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ),

3. Рентгенография,

4. Компьютерлік томография (КТ),

5. Магнитті-резонанстық томография (МРТ),

6. Ангиография,

7. Цифрлық 3D-модельдеу және виртуалды анатомия.

1. Эндоскопиялық әдістер (ішкі ағзаларды камера арқылы көру),

2. Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ),

3. Рентгенография,

4. ЭКГ (КТ),

5. Магнитті-резонанстық томография (МРТ),

6. Ангиография,

7. Цифрлық 3D-модельдеу және виртуалды анатомия.

1. Лапороскопиялық әдістер (ішкі ағзаларды камера арқылы көру),

2. Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ),

3. Рентгенография,

4. Компьютерлік томография (КТ),

5. Магнитті-резонанстық томография (МРТ),

6. Ангиография,

7. Цифрлық 3D-модельдеу және виртуалды анатомия.

Мұрын қалқасы (septum nasi osseum) екі сүйектен түзіледі:

1. Қисық етектік сүйек – сошақ (vomer),

2. Кең сүйектің перпендикуляр тақтасы (lamina perpendicularis ossis ethmoidalis).

Мұрын қалқасы (septum nasi osseum) екі сүйектен түзіледі:

1. Тік етектік сүйек – сопақ (vomer),

2. Хордалы сүйектің перпендикуляр тақтасы (lamina perpendicularis ossis ethmoidalis).

Мұрын қалқасы (septum nasi osseum) екі сүйектен түзіледі:

1. Тік етектік сүйек – сошақ (vomer),

2. Торлы сүйектің перпендикуляр тақтасы (lamina perpendicularis ossis ethmoidalis).

Fossa cranii media

Fossa hypophisialis

Sulcus chiasmatis

Төменгі жақ(гаймор), торлы, маңдай және сынатәрізді синустар (sinus maxillaris,ethmoidalis,frontalis,sphenoidalis)

Жоғарғы жақ(гаймор), торлы, маңдай және сынатәрізді синустар (sinus maxillaris,ethmoidalis,frontalis,sphenoidalis)

Ортаңғы жақ(гаймор), торлы, маңдай және сынатәрізді синустар (sinus maxillaris,ethmoidalis,frontalis,sphenoidalis)

дискі

сопақ

бұрыш

1. Теріасты фасциясы (lamina superficialis fasciae cervicalis)

→ мойынның теріасты бұлшықетін (platysma) қаптайды.

2. Беткей (сыртқы) фасция (lamina superficialis fasciae propria)

→ m. sternocleidomastoideus және m. trapezius-ті қаптайды.

3. Ортаңғы фасция (lamina media, немесе lamina pretrachealis)

→ мойынның ортаңғы бұлшықеттерін (strap muscles) және мойын ағзаларын (қалқанша без, кеңірдек, көмей) қоршайды.

4. Беткей фасция (lamina profunda, немесе lamina prevertebralis)

→ омыртқа бұлшықеттерін (mm. scaleni, m. longus colli) қаптайды және артқы мойын аймағын шектейді.

1. Теріасты фасциясы (lamina superficialis fasciae cervicalis)

→ мойынның теріасты бұлшықетін (platysma) қаптайды.

2. Терең (сыртқы) фасция (lamina superficialis fasciae propria)

→ m. sternocleidomastoideus және m. trapezius-ті қаптайды.

3. Ортаңғы фасция (lamina media, немесе lamina pretrachealis)

→ мойынның алдыңғы бұлшықеттерін (strap muscles) және мойын ағзаларын (қалқанша без, кеңірдек, көмей) қоршайды.

4. Терең фасция (lamina profunda, немесе lamina prevertebralis)

→ омыртқа бұлшықеттерін (mm. scaleni, m. longus colli) қаптайды және артқы мойын аймағын шектейді.

Беткей (сыртқы) фасция – lamina superficialis fasciae cervicalis

мойынды артқы және алдыңғы бөлімдерге бөледі.

• Оның алдыңғы бөлігі – m. sternocleidomastoideus-тің алдында,

• Артқы бөлігі – m. trapezius-тің алдында орналасқан.

Беткей (сыртқы) фасция – lamina superficialis fasciae cervicalis

мойынды оратаңғы және артқы бөлімдерге бөледі.

• Оның алдыңғы бөлігі – m. sternocleidomastoideus-тің алдында,

• Артқы бөлігі – m. trapezius-тің алдында орналасқан.

Беткей (сыртқы) фасция – lamina superficialis fasciae cervicalis

мойынды алдыңғы және артқы бөлімдерге бөледі.

• Оның алдыңғы бөлігі – m. sternocleidomastoideus-тің алдында,

• Артқы бөлігі – m. trapezius-тің алдында орналасқан.

3

2

4

3

2

4

қиғаш және терең қойнаулар

қиғаш және тіке қойнаулар

қиғаш және көлденең қойнаулар

артқы ішектің (mesenterium medium / midgut) туындысы.

ортаңғы ішектің (mesenterium medium / midgut) туындысы.

алдыңғы ішектің (mesenterium medium / midgut) туындысы.

• Бастапқы бөліктері (соқыр ішек, көтерілетін тоқ ішек, көлденең тоқ ішектің проксимальды бөлігі) — алдыңғы ішектің (midgut) туындысы,

• Қалған бөлігі (көлденең тоқ ішектің дистальды бөлігі, төмендейтін және сигма тәрізді тоқ ішек, тік ішек) — артқы ішектің (hindgut) туындысы.

• Бастапқы бөліктері (мықын ішек, көтерілетін тоқ ішек, көлденең тоқ ішектің проксимальды бөлігі) — артқы ішектің (midgut) туындысы,

• Қалған бөлігі (көлденең тоқ ішектің дистальды бөлігі, төмендейтін және сигма тәрізді тоқ ішек, тік ішек) — артқы ішектің (hindgut) туындысы.

• Бастапқы бөліктері (соқыр ішек, көтерілетін тоқ ішек, көлденең тоқ ішектің проксимальды бөлігі) — ортаңғы ішектің (midgut) туындысы,

• Қалған бөлігі (көлденең тоқ ішектің дистальды бөлігі, төмендейтін және сигма тәрізді тоқ ішек, тік ішек) — артқы ішектің (hindgut) туындысы.

Тһ12-13 кеуде омыртқасы

Тһ11-12 кеуде омыртқасы

Тһ10-11 кеуде омыртқасы

Сыртқы – бойлық қабат (stratum longitudinale),2. Ортаңғы – сақиналы қабат (stratum circulare),3. Ішкі – қиғаш қабат (fibrae obliquae).

Ішкі – сызықтық қабат (stratum longitudinale),2. Ортаңғы – сақиналы қабат (stratum circulare),3. Ішкі – қиғаш қабат (fibrae obliquae).

Сыртқы – тіке қабат (stratum longitudinale),2. Ортаңғы – сақиналы қабат (stratum circulare),3. Ішкі – қиғаш қабат (fibrae obliquae).

1. Жоғарғы бөлік (pars superior),2.Ортаңғы түсетін бөлік (pars descendens),3.Көлденең бөлік (pars horizontalis inferior),

4.Жоғары шығатын бөлік (pars ascendens).

1. Жоғарғы бөлік (pars superior),2.Төмен түсетін бөлік (pars descendens),3.Көлденең бөлік (pars horizontalis inferior),

4.Жоғары шығатын бөлік (pars ascendens).

1. Жоғарғы бөлік (pars superior),2.Төмен түсетін бөлік (pars descendens),3.Көлденең бөлік (pars horizontalis inferior),

4.Төменге шығатын бөлік (pars ascendens).

Асқазан өзегі (ductus choledochus),Ұйқыбез өзегі (ductus pancreaticus).

Бауыр өзегі (ductus choledochus),Ұйқыбез өзегі (ductus pancreaticus).

Өт өзегі (ductus choledochus),Ұйқыбез өзегі (ductus pancreaticus).

rectum ішастармен жабылмаған (экстраперитонеалды)

rectum париэнтеральды жабылмаған (экстраперитонеалды)

rectum ішастармен жабылған (экстраперитонеалды)

түтікті,кемікті,сопақ,аралас

түтікті,кемікті,көлденең,аралас

түтікті,кемікті,жалпақ,аралас

диафиз (diaphysis)

• Бұл – түтікті (жілік) сүйектің ұзын, орталық бөлігі.

• Ішінде сары май сүйек кемігі болатын сүйек кемік қуысы (cavitas medullaris) орналасқан.

• Қатты, тығыз заттан (субстанция компактная) тұрады.

диафиз (diaphysis)

• Бұл – түкті (жілік) сүйектің ұзын, орталық бөлігі.

• Ішінде қара май сүйек кемігі болатын сүйек кемік қуысы (cavitas medullaris) орналасқан.

• Қатты, тығыз заттан (субстанция компактная) тұрады.

диафиз (diaphysis)

• Бұл – түтікті (жілік) сүйектің қысқа, орталық бөлігі.

• Ішінде көк май сүйек кемігі болатын сүйек кемік қуысы (cavitas medullaris) орналасқан.

• Қатты, тығыз заттан (субстанция компактная) тұрады.

метафиз (metaphysis)

• Бұл – диафиз бен эпифиздің (шеттерінің) арасындағы өтпелі қатпар.

• Балалар мен жасөспірімдерде бұл жерде өсу шеміршегі (epiphysial plate) орналасады.

• Шеміршек өсуі осы аймақта жүреді (бойдың ұзаруы)

метафиз (metaphysis)

• Бұл – диафиз бен эпифиздің (шеттерінің) арасындағы өтпелі аймақ.

• Балалар мен жасөспірімдерде бұл жерде өсу шеміршегі (epiphysial plate) орналасады.

• Сүйек өсуі осы аймақта жүреді (бойдың ұзаруы)

метафиз (metaphysis)

• Бұл – диафиз бен эпифиздің (шеттерінің) арасындағы өткелі аймақ.

• Балалар мен жасөспірімдерде бұл жерде өсу сүйегі (epiphysial plate) орналасады.

• Сүйек өсуі осы аймақта жүреді (бойдың ұзаруы)

Алақан сүйектері (ossa manus) – үш негізгі топқа жіктеледі:Білекше сүйектері (ossa carpi):

•8 сүйек

•2 қатарға бөлінеді

•Проксимал қатар: ладьевидный, ай тәрізді, үшбұрышты, бұршақ тәрізді

•Дистал қатар: трапеция тәрізді, трапеция тәріздіден үлкен, құрсақ тәрізді, ілмек тәрізді

Алақан сүйектері (ossa manus) – үш негізгі топқа жіктеледі:Білекше сүйектері (ossa carpi):

•6 сүйек

•3 қатарға бөлінеді

•Проксимал қатар: ладьевидный, ай тәрізді, үшбұрышты, бұршақ тәрізді

•Дистал қатар: трапеция тәрізді, трапеция тәріздіден үлкен, құрсақ тәрізді, ілмек тәрізді

Алақан сүйектері (ossa metacarpi):

•5 ұзын сүйек (І–V)

•Әрқайсысы: түбір (basis), дене (corpus), бас (caput)

Саусақ сүйектері (phalanges digitorum manus):

•Барлығы 14 фаланга:

•Әр саусақта — 3 фаланга (проксимал, ортаңғы, дистал)

•Басбармақта — тек 2 фаланга (ортаңғысы жоқ)

Алақан сүйектері (ossa metacarpi):

•6 ұзын сүйек (І–VІ)

•Әрқайсысы: түбір (basis), дене (corpus), бас (caput)

Саусақ сүйектері (phalanges digitorum manus):

•Барлығы 12 фаланга:

•Әр саусақта — 3 фаланга (проксимал, ортаңғы, дистал)

•Басбармақта — тек 2 фаланга (ортаңғысы жоқ)

оңға(dexter) солға(sinister)

солға(dexter) оңға(sinister)

жоғары(dexter) төмен(sinister)

Төмен superior Жоғары inferior

Жоғары superior Төмен inferior

Оң superior Сол inferior

жоғары(anterior) төмен(posterior)

артқа(anterior) алдыға(posterior)

алдыға(anterior) артқа(posterior)

жоталық

арқалық

жұлындық

төмен

жоғары

орта

орта

жоғары

төмен