Vật chất chỉ có thể tồn tại thông qua vận động.

Vật chất vận động do sự tác động của những nhân tố bên ngoài nó gây ra.

Vật chất vận động do sự tác động của những nhân tố bên trong nó gây ra.

Bản thân tư duy cũng là sản phẩm của sự vận động của vật chất.

Lao động không chuyển hóa vượn người thành con người mà là tự nhiên đã biến vượn thành người.

Lao động đã biến con vượn người thành con người.

Nhờ lao động mà loài vượn đã chuyển hóa thành loài người.

Nhờ lao động mà loài động vật đã biến thành loài người.

Linh hồn.

Hình ảnh chủ quan về thế giới khách quan.

Sự chụp lại thế giới khách quan để có hình ảnh nguyên vẹn về nó.

Tổng hợp những cảm giác.

A), B), C) đều sai.

Trên cơ sở trao đổi thông tin một chiều từ chủ thể đến khách thể.

Trên cơ sở trao đổi thông tin hai chiều từ chủ thể đến khách thể và ngược lại.

Trên cơ sở trao đổi thông tin một chiều từ đối tượng đến chủ thể.

Không có vai trò đối với vật chất, vì hoàn toàn phụ thuộc vào vật chất.

Tác động đến vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người.

Có khả năng tự chuyển thành hình thức vật chất nhất định để tác động vào hình thức vật chất khác.

Tác động trực tiếp đến vật chất.

Phải biết phát hiện ra mâu thuẫn để giải quyết kịp thời.

Phải dựa trên quan điểm phát triển để hiểu được sự vật vận động như thế nào trong hiện thực.

Phải xuất phát từ hiện thực vật chất và biết phát huy tính năng động, sáng tạo của ý thức.

Phải dựa trên quan điểm toàn diện để xây dựng kế hoạch đúng và hành động kiên quyết.

Các hình thức vận động có thể liên hệ với nhau trong những điều kiện nhất định.

Chỉ có một số hình thức vận động liên hệ với nhau, một số khác không liên hệ gì cả.

Không liên hệ mật thiết với nhau.

Liên hệ mật thiết với nhau.

bằng hình thức vận động chung nhất.

bằng mọi hình thức vận động.

bằng một số hình thức vận động cơ bản cụ thể.

bằng tất cả hình thức vận động cơ bản.

HTVD cao hiếm khi bao hàm trong nó những HTVD thấp hơn.

HTVD cao không bao hàm trong nó những HTVD thấp hơn.

HTVD cao luôn bao hàm trong nó những HTVD thấp hơn.

Hình thức vận động (HTVD) thấp luôn bao hàm trong nó những HTVD cao hơn.

Là hiện tượng tự nhiên thuần túy.

Là tác động cơ học giữa các nhóm xã hội.

Là sự biến đổi trong quan hệ kinh tế - xã hội.

Là sự thay đổi vị trí của vật thể trong không gian.

Sự trao đổi chất giữa cơ thể sống của con người và môi trường.

Sự thay thế các phương thức sản xuất của nhân loại.

Sự thay đổi vị trí trong không gian theo thời gian của con người.

Sự hoá hợp và phân giải các chất trong cơ thể con người.

Các QL sinh học.

Các QL xã hội.

Các QL xã hội và QL tự nhiên.

Các QL tự nhiên và các QL sinh học.

Các QL xã hội.

Các QL sinh học.

Các QL sinh học và QL xã hội.

Các QL tự nhiên.

Vì nó chỉ xảy ra trong một mối quan hệ nhất định đối với một hình thức vận động xác định.

Vì nó chỉ xảy ra trong ý thức.

Vì nó chỉ xảy ra trong một sự vật nhất định.

Vì nó chỉ là quy ước của con người.

chỉ là cảm giác của con người.

không gắn bó với nhau và tồn tại độc lập với vật chất vận động.

tồn tại khách quan và tuyệt đối.

gắn liền với nhau và với vật chất vận động.

riêng của ý thức con người.

duy vật biện chứng.

phổ biến của mọi dạng vật chất.

đặc biệt của các dạng vật chất hữu cơ.

Dây tóc bóng đèn.

Dòng điện.

Sự tác động giữa dòng điện và dây tóc.

Có hiệu điện thế trong dây tóc.

Mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và vô sản.

Sự xuất hiện giai cấp vô sản.

Sự xuất hiện giai cấp tư sản.

Sự ra đời của Đảng Cộng sản.

Cấu trúc của sự vật.

Yếu tố cấu thành sự vật.

Đặc tính của sự vật.

Cả A), B), C).

không phải khi nào cũng có thể đo được bằng các đơn vị đo lường.

luôn đo được bằng các đơn vị đo lường.

luôn biểu hiện dưới dạng trừu tượng.

không bao giờ đo được bằng đơn vị đo lường.

Tính điều kiện.

Tính tuyệt đối.

Tính khách quan.

Tính tương đối.

Tính thần bí vượt ngoài nhận thức

Tính cảm tính phụ thuộc tri giác người

Tính tinh thần quyết định mọi tồn tại

Tính khách quan tồn tại độc lập ý thức

Ý thức có trước và quyết định vật chất

Vật chất và ý thức đồng nhất nhau

Vật chất có trước và quyết định ý thức

Vật chất và ý thức không liên hệ nhau

Đồng nhất vật chất với vật thể cụ thể

Đề cao vai trò của thực tiễn khoa học

Phủ nhận tính khách quan của vật chất

Giải thích vận động bằng các quy luật

Phủ nhận mọi hình thức nhận thức luận

Xác lập duy vật biện chứng khoa học

Chứng minh tinh thần sáng tạo thế giới

Khẳng định vật thể là bản thể duy nhất

Chính trị, pháp luật, quân sự

Thần thoại, tôn giáo, triết học

Nghệ thuật, kỹ thuật, thể thao

Khoa học, thương mại, y học

Bản năng tự nhiên của sinh vật

Cảm giác thuần túy không cần xã hội

Linh hồn bẩm sinh do thượng đế ban

Lao động và ngôn ngữ của con người

Giải thích mọi hiện tượng bằng niềm tin tôn giáo

Tách rời thực tiễn để suy tư thuần túy

Thay thế toàn bộ khoa học tự nhiên hiện đại

Định hướng nhận thức và hành động thực tiễn

Đề cao vai trò thực nghiệm trong nhận thức

Khẳng định lao động sản sinh ý thức xã hội

Thừa nhận tính khách quan của thế giới vật chất

Coi ý niệm tuyệt đối tồn tại ngoài con người

Khẳng định ý thức phản ánh hiện thực khách quan

Thừa nhận vai trò của ngôn ngữ trong tư duy

Đồng nhất ý thức với hoạt động sinh lý não

Xem ý thức là sản phẩm xã hội lịch sử

Xuất phát từ hiện thực khách quan để cải biến

Tách rời thực tiễn để suy đoán thuần lý

Dựa hoàn toàn vào trực giác cá nhân

Xuất phát từ ước muốn chủ quan để thay đổi

sự tác động ngang nhau

sự đồng nhất với nhau

Cả A), B), C).

sự nương tựa vào nhau

không còn thống nhất với nhau

Cả A), B), C).

sự thu tiêu lẫn nhau

sự bài trừ, phủ định lẫn nhau

Mâu thuẫn chủ yếu

Mâu thuẫn cơ bản

Mâu thuẫn bên ngoài

Mâu thuẫn bên trong

Chỉ xảy ra trong tư duy biện chứng

Chỉ xảy ra trong xã hội khi xã hội phát triển tiến bộ

Mang tính khách quan và mang tính kế thừa

Xảy ra cả trong tư duy biện chứng lẫn trong xã hội tiến bộ

Cả B) và C) đều đúng

Giải quyết mâu thuẫn trong lòng sự vật

Sự xung đột giữa cái mới với cái cũ

Việc thực hiện bước nhảy về chất

Từ việc giải quyết mâu thuẫn bên trong của sự vật

Từ những thế lực bên ngoài sự vật

Từ những yếu tố siêu nhiên tiền định có sẵn

Từ mong muốn của con người làm cho mọi vật tốt đẹp

Thủ tiêu toàn bộ cái cũ, sự tái thắng ngay của cái mới

Cả A), B), C)

Sự vật cũ mất đi, sự triển tạm thời bị gián đoạn

Sự phát triển của sự vật trên cơ sở kế thừa có chọn lọc

được gia nhập vào cái mới và biến đổi căn bản về chất

được gia nhập vào cái mới nhưng phải cải biến theo cái mới

không được gia nhập hết vào cái mới

được gia nhập vào cái mới một cách nguyên vẹn

Diễn ra quanh co, phức tạp, luôn có những bước lùi

Diễn ra quanh co, phức tạp, thậm chí chỉ có những bước lùi

Diễn ra quanh co, phức tạp, nhưng không có những bước lùi

Không có những bước lùi, luôn tiến lên liên tục

Về chất và lượng

Về chất nhưng không có sự thay đổi về lượng

Về lượng nhưng không có sự thay đổi về chất

A), B), C) đều sai

Trong tự nhiên

Trong xã hội

Trong tư duy

Trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Cả ba quy luật cơ bản.

Quy luật mâu thuẫn.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật lượng – chất.

Tuyệt đối.

Vừa tuyệt đối vừa tương đối.

Tương đối.

Tạm thời.

Có nhiều.

Chỉ có một.

Tùy sự vật cụ thể nhưng có lúc không có.

Tùy sự vật cụ thể nhưng ít nhất phải có một.

Cả hai MDL hoàn toàn không còn tồn tại.

MDL này tiêu diệt MDL kia.

Cả hai MDL tự phủ định chính mình.

Cả hai MDL đổi chỗ cho nhau

Biện pháp giáo dục, thuyết phục.

Biện pháp bạo lực, cưỡng bức.

Sử dụng cùng lúc các biện pháp bạo lực, cưỡng bức và giáo dục, thuyết phục.

Tùy từng loại mâu thuẫn mà có biện pháp thích hợp.

MT bên trong.

MT cơ bản.

MT chủ yếu.

A), B), C) đều đúng.

MT bên trong.

MT chủ yếu.

MT cơ bản.

MT đối kháng.

Trong xã hội có chế độ hữu tư.

Trong tự nhiên, xã hội và tư duy.

Trong tự nhiên, xã hội.

Trong xã hội, tư duy.

Chất và thuộc tính là hoàn toàn khác nhau.

Chất là tính quy định vốn có của sự vật.

Chất đồng nhất với thuộc tính.

Chất là tổng hợp các thuộc tính của sự vật.

Sự vật và chất là hoàn toàn đồng nhất với nhau.

Không có lượng thuần túy tồn tại tách rời sự vật.

Không có chất thuần túy tồn tại tách rời sự vật.

Mỗi sự vật đều có sự thống nhất giữa chất và lượng.

Thuộc tính thay đổi thì chất của sự vật cũng thay đổi.

Chất của sự vật được biểu hiện thông qua các thuộc tính của sự vật.

Có một số sự vật biểu hiện chất qua các thuộc tính.

Mọi thuộc tính đều biểu hiện chất cơ bản của sự vật.

Chất của sự vật phụ thuộc vào cấu trúc của sự vật.

Chất của sự vật phụ thuộc vào yếu tố cấu thành sự vật.

Chất của sự vật phụ thuộc vào đặc tính của sự vật.

Chất của sự vật phụ thuộc vào số lượng các yếu tố cấu thành sự vật.

Cả A), B), C).

Mâu thuẫn.

Lượng – chất.

Phủ định của phủ định.

Cả A), B), C).

Phủ định của phủ định.

Mâu thuẫn.

Lượng – chất.

Mặt đối lập là những mặt có khuynh hướng trái ngược nhau.

Mặt đối lập tạo thành mâu thuẫn biện chứng không nhất thiết phải có mối quan hệ với nhau trong một sự vật, một quá trình.

Mặt đối lập tồn tại khách quan trong mọi sự vật.

Mặt đối lập là cái vốn có của sự vật.

Phủ định của phủ định mở đầu một chu kỳ mới trong sự phát triển của sự vật.

Phủ định của phủ định kết thúc sự phát triển của sự vật.

Phủ định của phủ định kết thúc một chu kỳ phát triển của sự vật.

Chỉ giữ lại những yếu tố nào của sự vật cũ nếu nó phù hợp với lợi ích của mình.

Biết kế thừa những nhân tố tích cực tồn tại trong cái cũ.

Biết kế thừa các nhân tố có lợi cho sự vật cũ.

Phải kiên quyết xoá bỏ tất cả những cái cũ.

Thực tiễn là nguồn gốc của nhận thức, vì qua thực tiễn thường, tính bản chất của đối tượng được bộc lộ ra.

Quan điểm về thực tiễn là quan điểm cơ bản và xuất phát của lý luận nhận thức mácxít.

Thực tiễn là động lực của nhận thức, vì nó đòi hỏi tư duy con người phải giải đáp những vấn đề đặt ra.

Thực tiễn là hoạt động vật chất và tinh thần của con người, đồng thời là tiêu chuẩn của chân lý.

Thế giới đang vận động bộc lộ càng nhiều tính quy định.

Sự hoạt động thực tiễn của con người ngày càng sâu rộng.

Khả năng tổng hợp của trí tuệ của con người trong thời đại mới.

Có hệ thống tri thức (chân lý) trước đó làm tiền đề.

Sao chép nguyên xi hiện thực khách quan vào bộ não con người.

Phản ánh hiện thực khách quan một cách sáng tạo.

Sự hồi tưởng lại của linh hồn bất tử về thế giới mà nó đã trải qua.

Sự phức hợp của những cảm giác.

Toàn bộ hoạt động vật chất, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải biến thế giới.

Toàn bộ hoạt động có mục đích, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội.

Toàn bộ hoạt động vật chất, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải biến xã hội.

Hiện thực khách quan, tồn tại bên ngoài con người và độc lập với nhận thức của con người.

Thực tiễn sản xuất vật chất.

Thực tiễn chính trị – xã hội.

Thực tiễn khoa học thực nghiệm.

Thực tiễn giao tiếp cộng đồng.

Cả A), B), C).

Động lực.

Cơ sở, nguồn gốc.

Mục đích.

Từ nhận thức lý tính đến nhận thức cảm tính.

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn.

Từ tư duy trừu tượng đến trực quan sinh động, từ trực quan sinh động đến thực tiễn.

Từ trực quan sinh động đến thực tiễn, từ thực tiễn đến tư duy trừu tượng.

Tất cả các đặc tính riêng lẻ

Một đặc tính riêng lẻ

Nhiều đặc tính riêng lẻ

Bản chất

Sinh động, cụ thể, trực tiếp, hời hợt.

Sinh động, trừu tượng, trực tiếp, sâu sắc.

Trực tiếp, trừu tượng, khái quát, hơi hợt.

Sinh động, cụ thể, trực tiếp, sâu sắc.

Cảm giác, tri giác, biểu tượng, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Giả thuyết, lý thuyết, chứng minh, bác bỏ, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Khái niệm, phán đoán, suy luận.

Biểu tượng, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Tổng hợp, khái quát... các khái niệm có sẵn trong đời sống tinh thần của nhân loại.

Tổng hợp, khái quát... các thuộc tính cơ bản của một lớp đối tượng cùng loại.

Tổng hợp, khái quát... các thuộc tính cơ bản của một đối tượng cụ thể.

Tổng hợp, khái quát... các thuộc tính của một số đối tượng mà chủ thể quan tâm.

Khái niệm bao gồm nội hàm và ngoại diên.

Ý của từ (cụm từ) và nội hàm của khái niệm không thể đồng nhất với nhau.

Khái niệm cái trừu tượng tồn tại trong tư duy, do tư duy tạo ra nên nó hoàn toàn chủ quan.

Khái niệm là hình ảnh chủ quan về đối tượng khách quan.

Khái niệm, phán đoán, suy luận có liên hệ mật thiết lẫn nhau.

Mọi suy luận đều phải có sau phán đoán vì suy luận bao giờ cũng được tạo thành từ hai hay nhiều phán đoán.

Mọi phán đoán đều phải có sau khái niệm vì phán đoán bao giờ cũng được tạo thành từ hai hay nhiều khái niệm.

Mọi tri giác, biểu tượng phải có trước khái niệm, phán đoán vì nhận thức luôn đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng.

"Hãy mang lại cho tôi quyển sách triết học!"

"X là sinh viên lớp ta".

"Tôi biết chắc chắn là, hai cộng hai bao giờ cũng bằng bốn".

"Hôm nay chúng ta sẽ kết thúc giờ học lúc mấy giờ?"

hình thức tư duy luôn đúng, khi dựa trên một vài phán đoán cho sẵn làm tiền đề để rút ra một phán đoán mới làm kết luận.

hình thức tư duy luôn đúng, khi dựa trên một vài phán đoán xác thực làm tiền đề để rút ra một phán đoán mới làm kết luận hợp lôgich.

thao tác cơ bản của nhận thức lý tính để đào sâu và mở rộng hiểu biết.

hình thức tư duy chỉ có ở con người và máy tính.

NT lý tính, NT kinh nghiệm, NT thông thường, NT cảm tính, NT khoa học, NT lý luận.

NT lý tính, NT thông thường, NT khoa học, NT lý luận.

NT cảm tính, NT khoa học, NT lý luận.

NT lý tính, NT kinh nghiệm, NT khoa học, NT lý luận.

cấp độ thấp của NT lý tính.

A), B), C) đều đúng.

hình thức NT dựa trên việc miêu tả, so sánh, phân loại sự kiện thu được trong quan sát và thí nghiệm.

hình thức NT nảy sinh trực tiếp từ thực tiễn.

NT chỉ xảy ra trong đầu của những nhà lý luận khi họ quan sát trực tiếp thế giới hiện thực.

NT chỉ dựa vào miêu tả và phân loại sự kiện.

NT có được nhờ vào sự tập hợp tất cả kinh nghiệm, mọi hiểu biết của loài người.

hình thức NT nảy sinh trực tiếp từ thực tiễn.

Biểu tượng, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Cảm giác, tri giác, biểu tượng, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Giả thuyết, lý thuyết, chứng minh, bác bỏ, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Khái niệm, phán đoán, suy luận.

Cảm giác, tri giác, biểu tượng, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Giả thuyết, lý thuyết, chứng minh, bác bỏ, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Khái niệm, phán đoán, suy luận.

Biểu tượng, khái niệm, phán đoán, suy luận.

Tổng hợp cảm giác chủ quan không liên hệ hiện thực

Một thực thể tinh thần tồn tại độc lập với vật chất

Sự phản ánh năng động, sáng tạo của thế giới khách quan

Sự phản ánh thụ động, không mục đích của hiện thực

Nhận thức luận duy tâm về bản ngã tuyệt đối

Tồn tại xã hội quy định ý thức xã hội

Vật chất và vận động của vật chất là cái có trước

Thượng đế là nguyên nhân đầu tiên của thế giới

Phản ánh chỉ tồn tại trong ý thức con người

Chỉ sinh vật bậc cao mới phản ánh thế giới

Phản ánh xuất hiện khi có ngôn ngữ và tư duy

Mọi dạng vật chất đều có khả năng tác động lẫn nhau

Nhận thức lý luận tách rời thực tiễn

Nhận thức kinh nghiệm thuần túy

Ý chí, tình cảm chủ quan trong nhận thức

Yếu tố thần bí trong kinh thành

Luôn đòi hỏi phương tiện nghiên cứu chuyên môn

Mang lại tri thức khách quan – chân lý

Là trực giác cá nhân không kiểm chứng

Chỉ có tính mô tả, thiếu khái quát hóa

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

Cả A và B đều đúng

Nhận thức kinh nghiệm và nhận thức lý luận

Nhận thức khoa học và nhận thức triết học

Tri thức phù hợp với hiện thực, được kiểm nghiệm thực tiễn

Tri thức rõ ràng, trong sáng, không chút nghi ngờ

Tri thức do số đông thừa nhận trong xã hội

Tri thức mạnh mẽ của người có uy tín

Tri thức đúng với người này nhưng sai với người khác

Tri thức phản ánh đúng nhưng chưa đầy đủ về hiện thực

Tri thức do trực giác thuần túy quyết định

Tri thức bất biến, đúng trong mọi hoàn cảnh

Liên hệ phổ biến chỉ là quan hệ nhân quả một chiều

Các sự vật tồn tại cô lập, không liên hệ

Mọi sự vật đều liên hệ, tác động, chuyển hóa lẫn nhau

Chỉ các hiện tượng tự nhiên mới có liên hệ

Vì thực tiễn là quá trình suy luận thuần túy của tư duy

Vì thực tiễn là hoạt động vật chất kiểm nghiệm tri thức

Vì thực tiễn chỉ cần số đông tán thành

Vì thực tiễn là cảm giác chủ quan của cá nhân

Tách rời từng bộ phận để nghiên cứu riêng lẻ

Chỉ tập trung yếu tố nổi bật, bỏ qua yếu tố phụ

Ưu tiên giải thích bằng ý thức chủ quan cá nhân

Xem xét mọi yếu tố, mọi mặt và mối liên hệ cơ bản

Từ thấp lên cao, đơn giản đến phức tạp

Lặp lại vòng tròn không có hướng

Chỉ thay đổi về lượng, không đổi về chất

Phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí cá nhân

Chất không thể thay đổi theo thời gian

Biến đổi lượng dẫn đến bước nhảy chất

Chỉ chất quyết định mọi thay đổi lượng

Lượng và chất tách rời, không liên hệ

Khoảnh khắc chất định lượng tuyệt đối

Thời điểm mọi thay đổi đều ngẫu nhiên

Ngưỡng mà tích lũy lượng gây đổi chất

Mức độ chất quyết định lượng trở lại

Sự tăng lượng đều đặn, liên tục mãi

Sự thay đổi do ý thức chủ quan thuần túy

Sự chuyển hóa chất khi lượng đạt ngưỡng

Sự lặp lại trạng thái cũ như ban đầu

Vận động ngẫu nhiên không quy luật

Vận động khép kín vòng tròn lặp lại

Vận động theo đường xoáy ốc tiến lên

Vận động thuần túy tuyến tính thẳng

Tự thân, kế thừa và phát triển

Tuyệt đối, loại bỏ toàn bộ

Dừng phát triển ở trạng thái cũ

Do áp lực bên ngoài thuần túy

Tách rời lịch sử hình thành

Chỉ chú ý hiện tượng bề ngoài

Coi sự vật đứng im, bất biến

Nhìn sự vật trong trạng thái vận động

Chỉ đúng trong suy luận chủ quan

Bất biến, không phụ thuộc điều kiện

Tồn tại như ý kiến số đông tán thành

Phù hợp khách quan với hiện thực

Phản ánh đúng đối tượng hiện thực

Phụ thuộc vào mong muốn cá nhân

Do truyền thống xã hội quyết định

Do đa số biểu quyết mà đúng

Nguồn gốc duy nhất của mọi tri thức

Tiêu chuẩn kiểm nghiệm tính đúng sai

Không liên quan đến nhận thức khoa học

Chỉ cần khi áp dụng vào sản xuất

Khái quát hóa có hệ thống nhiều mặt

Phiến diện, tuyệt đối hóa một mặt

Kết hợp nhiều nguồn chứng cứ độc lập

Tôn trọng dữ liệu và phản biện khoa học

Chỉ ý thức quyết định chất

Chất thường ổn định tương đối

Chất thay đổi hoàn toàn ngay

Không tồn tại chất trong sự vật

Cắt đứt hoàn toàn mọi yếu tố trước

Quay lại y nguyên trạng thái ban đầu

Tiến bộ do ý chí tách rời điều kiện

Kế thừa cái cũ và tạo cái mới cao hơn

So sánh tùy tiện, thiếu tiêu chí rõ ràng

Dựa vào cảm nhận cá nhân là chính

Chỉ xét số liệu tức thời, bỏ xu hướng

Xem tác động ngắn hạn và xu thế dài hạn

Chỉ thu thập dữ kiện thuận chiều

Loại bỏ triệt để mọi lý thuyết trước

Giữ nguyên mô hình cũ bất biến

Mở rộng liên hệ, xét bối cảnh lịch sử

Sự phụ thuộc ngẫu nhiên giữa vài hiện tượng riêng lẻ

Sự ràng buộc, tác động qua lại giữa mọi sự vật

Sự giống nhau hoàn toàn giữa các hiện tượng

Sự biến đổi chỉ theo một chiều cố định

Tập trung vào hiện tượng bề ngoài, bỏ qua bản chất

Xem xét các mặt, mối liên hệ và điều kiện chủ yếu

Đánh giá theo kinh nghiệm cá nhân làm chuẩn duy nhất

Chỉ chọn một thuộc tính then chốt nhất để phân tích

Sự tăng thêm đơn thuần về lượng, không đổi chất

Sự vận động đi lên, chuyển hoá về chất qua các bước

Sự lặp lại vòng tròn của trạng thái ban đầu

Sự ổn định lâu dài, triệt tiêu mọi mâu thuẫn

Do quy luật nội tại của sự vật chi phối

Do sự ngẫu hứng của các yếu tố ngẫu nhiên

Do tác động thuần tuý của ngoại lực xã hội

Do ý chí của chủ thể nhận thức quyết định

Phân tích lịch sử, khuynh hướng, động lực và khả năng

Bỏ qua quy luật vận động để tránh phức tạp hoá

Chỉ mô tả trạng thái tĩnh tại của sự vật hiện có

Tập trung vào các biểu hiện bề ngoài dễ quan sát

Đề cao vai trò của các quy luật khách quan

Tuyệt đối hoá cô lập, coi sự vật tồn tại biệt lập

Nhấn mạnh mâu thuẫn nội tại và tính lịch sử

Khẳng định tính phổ biến của các liên hệ

Chọn một chỉ báo duy nhất để làm căn cứ quyết định

Lập bản đồ các bên liên quan và mối liên hệ chủ yếu

Loại bỏ các điều kiện phụ vì gây nhiễu thông tin

Dựa hoàn toàn vào trực giác lãnh đạo để kết luận

Để mô tả sự vật ở một thời điểm bất biến duy nhất

Để thấy cấu trúc quan hệ và sự biến đổi qua thời gian

Để thay thế phân tích bằng trực giác chủ quan

Để loại bỏ những tác nhân khó định lượng

Xoá bỏ hoàn toàn cái cũ, không kế thừa gì

Thay cái cũ bằng cái mới hoàn toàn ngẫu nhiên

Bảo tồn nguyên trạng, chỉ thay đổi bề ngoài

Vượt qua cái cũ, kế thừa yếu tố hợp lý và nâng cao

Bỏ qua điều kiện lịch sử cụ thể của chính sách

Coi kết quả hoàn toàn do ý chí lãnh đạo quyết định

Chỉ dựa vào một số liệu tăng trưởng duy nhất

Xem xét tác động liên ngành và mâu thuẫn lợi ích

Tổ chức kiến thức theo mạng lưới, nêu quan hệ chính

Học từng khái niệm tách rời, tránh liên hệ chéo

Giảm bớt ví dụ để tránh rối và dài dòng

Chỉ ghi nhớ định nghĩa mà không phân tích

Dựa vào cảm tính thay cho dữ liệu và lập luận

Đặt hiện tượng trong bối cảnh lịch sử và quan hệ

Cắt rời hiện tượng khỏi môi trường để cô lập

Chỉ chú ý những dữ kiện thuận lợi cho giả thuyết

Tất nhiên và ngẫu nhiên tách rời, không liên hệ nhau

Ngẫu nhiên quyết định hoàn toàn quá trình phát triển

Tất nhiên phụ thuộc vào ngẫu nhiên trong mọi trường hợp

Tất nhiên chi phối, ngẫu nhiên tác động trong giới hạn

Ưu tiên trực giác thay vì bằng chứng thực nghiệm

Xác định điều kiện thời gian, địa điểm và cấu trúc

Áp dụng một mô hình bất biến cho mọi bối cảnh

Loại bỏ các dữ kiện không phù hợp với khuôn mẫu

Tránh so sánh vì dễ dẫn đến mâu thuẫn

Chọn những ví dụ đơn lẻ để khẳng định tất cả

Liên hệ dữ liệu, lý thuyết và phản biện các khả năng

Đưa ra nhận định chung chung, thiếu số liệu minh chứng

Thuộc tính phổ biến lặp lại ở nhiều sự vật

Đặc điểm riêng không lặp lại của một cá thể

Tính chất phụ thuộc hoàn toàn vào chủ thể

Tổng số lượng hiện tượng xuất hiện ngẫu nhiên

Cái chung tồn tại trong cái riêng cụ thể

Cái riêng quyết định hoàn toàn cái chung

Cái chung và cái riêng tách rời không liên hệ

Cái chung tồn tại ngoài mọi cái riêng

Kết quả do ý chí chủ quan áp đặt

Mối liên hệ không thể khác trong điều kiện nhất định

Hiện tượng không phụ thuộc vào quy luật

Sự kiện xuất hiện hoàn toàn do may mắn

Mối liên hệ cần thiết và không thể khác

Khả năng có thể xảy ra hoặc không xảy ra

Hiện tượng tất yếu xảy ra theo quy luật

Một tính chất cố định của bản chất

Ngẫu nhiên quyết định và chi phối tất yếu

Hai phạm trù hoàn toàn tách rời nhau

Tất yếu hoàn toàn phủ định mọi ngẫu nhiên

Ngẫu nhiên là hình thức biểu hiện của tất yếu

Tìm hệ thống nguyên nhân tác động qua lại

Chỉ xác định một nguyên nhân duy nhất

Xem kết quả là nguyên nhân sinh ra nguyên nhân

Tách rời nguyên nhân khỏi điều kiện và môi trường

Nguyên nhân có trước, kết quả có sau tương đối

Nguyên nhân và kết quả đồng thời tuyệt đối

Kết quả luôn sinh ra nguyên nhân của nó

Nguyên nhân chỉ gồm các yếu tố chủ quan

Hiện tượng chỉ biểu hiện một phần bản chất

Hiện tượng luôn sâu sắc hơn bản chất

Bản chất chỉ tồn tại trong ý thức chủ quan

Hiện tượng và bản chất hoàn toàn đồng nhất

Khái quát từ nhiều cái riêng cụ thể

Xây dựng khái niệm thuần túy tiên nghiệm

Chỉ dựa vào trực giác không cần chứng cứ

Tách cái chung khỏi lịch sử phát triển

Bản chất không có khả năng biểu lộ ra ngoài

Hiện tượng hoàn toàn che giấu bản chất

Bản chất bộc lộ qua hệ thống hiện tượng

Hiện tượng quyết định tuyệt đối bản chất

Vì siêu hình cho phép dự báo chính xác

Vì siêu hình luôn đúng trong mọi bối cảnh

Vì siêu hình tuyệt đối hóa một chiều nguyên nhân

Vì siêu hình nhấn mạnh tính hệ thống phức hợp

Cần truy tìm quy luật và điều kiện sinh ra X

Chỉ cần khảo sát cảm xúc chủ quan về X

Khẳng định X không có nguyên nhân khách quan

Phủ nhận mọi mối liên hệ giữa X và bối cảnh

Cái chung và cái riêng độc lập, không tác động

Cái riêng không chịu ảnh hưởng lịch sử cụ thể

Cái chung quyết định toàn bộ chi tiết cá thể

Quy luật phổ biến định hướng sự vận động cái riêng

Đảm bảo dự báo đạt độ chính xác tuyệt đối

Chỉ tập trung vào tác nhân tâm lý chủ quan

Loại bỏ hoàn toàn mọi biến động bất ngờ

Phân biệt yếu tố quy luật và yếu tố rủi ro

Nguyên nhân không bị ràng buộc bởi hoàn cảnh

Nguyên nhân tác động trong điều kiện nhất định sinh kết quả

Điều kiện tự nó sinh ra kết quả không cần nguyên nhân

Kết quả xuất hiện ngẫu nhiên không phụ thuộc điều kiện

Đồng nhất bản chất với biểu hiện bề mặt

Tách hiện tượng khỏi bối cảnh kinh tế–xã hội

Xuất phát từ suy đoán thuần túy tiên nghiệm

Xuất phát từ thực tiễn và quan hệ lịch sử–cụ thể

Nội dung và hình thức hoàn toàn độc lập, ít liên hệ

Hình thức quyết định nội dung, nội dung theo sau hình thức

Nội dung quyết định hình thức, hình thức phản ánh nội dung

Hình thức chỉ là yếu tố phụ, không tác động nội dung

Hình thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại

Hình thức luôn là nguyên nhân sinh ra nội dung mới

Hình thức biến đổi mà nội dung luôn bất biến

Hình thức chỉ mang tính trang trí, không có tác dụng

Cắt giảm hình thức báo cáo mà không thay cách làm

Giữ nguyên quy trình cũ và tuyển thêm nhiều người

Chỉ thay đổi bộ nhận diện thương hiệu cho hấp dẫn

Đổi mới cơ chế hoạt động trước rồi điều chỉnh bộ máy

Hiện tượng quyết định bản chất trong mọi trường hợp

Bản chất và hiện tượng là hai thực tại tách rời nhau

Bản chất là cái tất yếu, hiện tượng là biểu hiện bề ngoài

Bản chất chỉ tồn tại trong ý thức, không trong hiện thực

Chỉ cần trực giác mà không cần thực nghiệm

Bắt đầu từ bản chất rồi suy ra các hiện tượng

Bỏ qua hiện tượng vì dễ gây nhiễu nhận thức

Đi từ hiện tượng phong phú đến bản chất sâu sắc

Hiện tượng và bản chất không có liên hệ nào

Điều kiện cụ thể làm biến dạng biểu hiện bề ngoài

Bản chất thay đổi liên tục theo ý chí chủ quan

Hiện tượng luôn thể hiện chính xác bản chất

Hiện thực chỉ là tưởng tượng, không có khách quan

Khả năng là điều tất yếu, không phụ thuộc điều kiện

Khả năng luôn biến thành hiện thực bất kể điều kiện

Khả năng là cái có thể xảy ra, hiện thực là cái đang có

Sự tác động của các nhân tố chủ quan và khách quan phù hợp

Chỉ cần mong muốn mạnh mẽ từ chủ thể hành động

Không cần điều kiện, thời gian sẽ tự chuyển hóa

Loại bỏ mọi mâu thuẫn để trạng thái thuần nhất

Nghiên cứu đã có kết quả và vốn được huy động đầy đủ

Chỉ có ý tưởng mơ hồ nhưng thiếu kiểm chứng thực nghiệm

Cấm thử nghiệm để tránh rủi ro và lãng phí nguồn lực

Phủ nhận công nghệ mới vì quen với cách làm cũ

Để tránh mọi thay đổi làm mất an toàn hệ thống

Để theo đuổi mọi ý tưởng nhằm mở rộng lựa chọn

Để tập trung nguồn lực vào hướng có điều kiện chín muồi

Vì khả năng nào cũng có xác suất như nhau

Sự vật chỉ gồm các bộ phận tách rời, không liên hệ

Sự vật ổn định tuyệt đối, biến đổi chỉ là ngẫu nhiên

Sự vật là chỉnh thể thống nhất của nhiều mặt, nhiều mâu thuẫn

Sự vật vận động do lực bên ngoài thuần túy chi phối

Vì hiện tượng không phản ánh gì từ bản chất

Vì bản chất luôn trái ngược hoàn toàn hiện tượng

Vì hiện tượng là chủ quan, bản chất là huyền bí

Vì bản chất thể hiện qua nhiều hiện tượng khác nhau

Đổi hình thức liên tục để tạo cảm giác mới

Không thay đổi gì để giữ ổn định lâu dài

Tập trung tuyệt đối vào hình thức cho dễ nhìn

Coi trọng đồng thời, lấy biến đổi nội dung làm xuất phát