NEW
Font size
WorksheetsТБК 1-76
Total questions: 76
Worksheet time: 38mins
Тіл білімінің зерттеу нысаны:
Адамзаттың дыбыстық тілі
Жазу тарихы
Сөз мағынасы
Этнолингвистика
Тіл білімінің негізгі міндеттері
Тілдік құбылыстарды зерттегенде, олардың синхрондық және диахрондық жақтарына бірдей назар аудару
Тілдің өмір сүруін айқындау
Жалпы тілдерді салыстыру
Туыс емес тілдерді өзара салғатыру.
Тіл және оның даму заңдары туралы ғылым қалай аталады:
Лингвистика
Фразеология
Ассимиляция
Метатеза
Сипаттама тіл білімі нені қарастырады:
Тілдің өмір сүріп тұрған дәуіріндегі қалпын.
Туыстас тілдердің дыбыс жүйесін.
Тіл дыбыстарының артикуляциялық ерекшеліктерін
Тілдің дыбыс жүйесін тарихи тұрғыдан қарастырады
Лингвистиканы медицинамен байланыстыратын саласы:
Артикуляция
Синтаксис
Фразеология
Екпін
Жалпы тіл білімі нелерді айқындайды:
Тілдің мәні мен қызметін, оның ойлаумен қатынасын, байланысын, тілдің даму заңдарын, зерттеу әдістерін белгілейді
Тілдің дұрыс бағытта дамуын зерделейді
Әлемдік тіл біліміндегі жетістіктерді ескере отырып, байланысын қарастырады
Ғылыми тұрғыдан зерттеудің нәтижелерін жинақтайды.
Логика мен тіл білімінің байланысы неде
Сөздің ұғыммен, сөйлемнің пайымдаумен байланысында
Ой формасы мен құрылысының зерттелінуінде
Тілдік категориялар мен логикалық категориялардың байланысында.
Ойлаудың заңдары мен ой формаларының өзара байланысында.
Тіл білімі мен географияның өзара байланысы қай салада көрінеді
Лингвистикалық география
Логика
Философия
Этнолингаистика
Тіл немен тығыз байланысты:
Қоғаммен
Халықпен
Тайпамен
Табиғатпен
Тілдің табиғатын айқындайтын ең басты қасиеті қайсы:
Қатынас құралы
Ұжымды біріктіру
Байланыс тірегі
Тілдік таңба
Тілдің адамның субъективті қатынасын, сезімі мен эмоциясын білдіру қызметі қалай аталады:
Экспрессивтік
Семантикалық
Семиотикалық
Коммуникациялық
Тіл мен ойлаудың өзара байланысы мына ғылымдардың қайсысымен байланысты:
Философия, логика, психология
Математика, логика, психология.
Философия, тіл білімі, биология
Кибернетика, логика, философия.
Адамның ойлау қабілеті қалай пайда болды:
Сөйлеу нәтижесінде.
Деректі заттарды тану нәтижесінде
Заттар мен құбылыстарды ажырату процесінде.
Материалдық құндылықтардың нәтижесінде.
Тіл мен ойлаудың бірлігі неде:
Форма мен мазмұн
Дыбыс пен ұғым
Ұғым мен мағына
Форма мен табиғи байланыста
Сөйлеу әрекетіне қайсылар тән:
Сөйлеу,есту,ұғыну
Дыбыстау, жазу, пайымдау
Ойлау, бейнелеу, сезіну
Мазмұндау, формаға түсіру, ұғыну
Пайымдаудың элементтері қайсы
Субъект, предикат, байланыс
Тіл, логика, заттық таңба
Форма, мазмұн, объект.
Объект, модальдылық, форма.
Пайымдаудың нақтылы өмір сүру формасы не:
Сөйлем
Мазмұн
Предикат
Сөз
Адам қандай сөйлеудің негізінде ашық, айқын сөйлей алады
Дыбыстап сөйлеуде
Жазуда
Күліп сөйлеуде
Іштей сөйлеуде
Диахрониялық лингвистика нені қарастырады:
Тілдің тарих бойында өзгеруі мен даму қалпын
Тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпын
Туыс тілдердің жүйесін.
Қатар өмір сүруші құбылыстардың арасындағы қатынастарды.
Тұрақтылық,табиғилық,коммуникативтік, экспрессивті-эмоционалдық және жалпы халықтық төмендегі таңбалардың қайсысына тән қасиеттер
Лингвистикалық
Көмекші
Жасанды
Физикалық
Көмекші таңбаларды табыңыз:
Графикалық, заттық, ымдау.
Дыбыс, нұсқау, сәуле
Фонемалық, заттық, акустикалық.
Семантикалық, заттық, морфемалық.
Фонема, сөз, морфема, сөйлем» қандай таңбаға жатады:
Лингвистикалық
Көмекші
Жасанды
Заттық
Тілдің структуралық бөлшектеріне қайсысы жатады
Синтагма
Орфоэпия
Пиктография
Сингармонизм
Тілдің басты қызметі:
Дейктивті
Сигнификативті
Эмотивті
Коммуникативті
Тілдік элементтердің төрт түрлі қызметін атаңыз:
Белгілеу, жалпылаушы, коммуникативті, прагматикалық қызметі
Жекелік, таңбалық, жалқылық, экспрессивтік қызметі
Таңбалық, логикалық, жалқылық, экспрессивтік қызметі
Жалпылаушы, коммуникативті, семиотикалық, жүйелік қызметі.
Дыбысқа еліктеу” теориясы тілдің шығуы жөніндегі бағыттардың қайсысына жатады:
Әлеуметтік
Маркстік
Биологиялық
Қоғамдық
Тілдің шығуы жөніндегі қай теория сыртқы факторға негізделген:
Әлеуметтік теория
Қоғамдық шарттасу
Еңбек айқайы
Одағай сөз
Эволюциялық теория тілдің шығуын мыналармен байланыстырады:
Адамның ми, сөйлеу аппараты және сезім органдарының жетілуімен.
Ойлау және жазудың жетілуімен.
Таңбалық және қоғамдық қатынастардың орнығуымен.
Дыбыстық және графикалық байланыстардың дамуымен.
Тілдің «сатылық даму теориясын» жасаған кім:
Н. Я. Марр
А. Шлейхер
Г. Лейбнец
Л. Науре
Алғашқы адамдар сөздерді өзара келісіп таңдап алған да, осыдан келіп тіл жасаған» дейтін теория:
Дыбысқа еліктеу теориясы
Материалистік теория
Одағай теориясы
Қоғамдық шарттаск теориясы
Тілдегі интеграция, дифференциация процестерінің себебі:
Экстралингвимтикалық
Интерлингвистикалық
Психологиялық
Ішкі фактор
Тілдің дамуы мыналардың қайсысы арқылы іске асады
Тілдің ішкі заңдылықтары арқылы.
Қоғамдық заңдылықтар арқылы.
әлеуметтік заңдылықтар арқылы
Саннан сапаға көшу арқылы
Тіл қандай құбылыс
Қоғамдық
Биологиялық
Әлеуметтік
Тайпалық
Халықтардың өзара бір-бірімен қарым-қатынас жасау барысында қандай өзгерістер болады
Бір тілден екінші тілге тілдік элементтер ауысады
Бір тілден екінші тілге таңбалар ауысады
Екінші тілден үшінші тілге әр түрлі сөйлемдер ауысады
Екінші тілдің тіл байлығы арта түседі.
Субстрат дегеніміз не:
Жеңген тілдегі жеңілген тілдің элементтері.
Тілдердің өзара тоғысуы.
Аралық тілдердің байланысы.
Жеңілген тілдегі жеңген тілдің элементтері.
Бір тілден екінші тілге енуге өте-мөте икем болатын элементтер қайсы
Дыбыстар
Сөздер
Сөз тіркестері
Мақал-мәтелдер
Екі тілділік кең өріс алған жағдайда бір тілдің екінші тілге әсері заңдылық сипат алуы мүмкін бе:
Мүмкін
Мүмкін емес
Нақтылық пайда болады
Сөз қолдануда дәлсіздік пен қателер жіберіледі.
Тілдердің тоғысуының бір түрі:
Тілдік одақ
Тайпалық одақ
Рулық одақ
Тектік одақ
Әдеби тіл болудың шарттарына қайсысы кіреді:
Норманың болуы
Бірнеше ұлтқа ортақ болу
Зерттелгендігі
Түсінікті болуы
Жергілікті тіл ерекшеліктері дегеніміз не:
Белгілі бір жердің халқына қызмет ететін, өзіне тән ерекшелігі бар жалпыхалықтық тілдің бір тармағы
Белгілі бір кәсіппен шұғылданушылардың тіліндегі ерекшеліктер.
Жер-су аттарын зерттейтін тіл білімінің саласы
Сөз мағынасын қарастыратын тіл білімнің бір саласы.
Артикуляциялық ерекшеліктер дегенді қалай түсінесіз
Иіл дыбыстарының жасалуы
Сөйлеу дыбымтарының пайда болуы
Тіл дыбыстарының естілуі
Әріп пен дыбыстық байланысы
Акустикалық әдіс арқылы қарастырылады:
Сөйлеу дыбыстарының естңлу қасиеттері
Сөйлеу дыбыстарының жасалуы
Тіл дыбыстарының пайда болуы
Дыбыс пен әріптің қарым-қатынасы
Дыбысқа тән қасиеттер:
Акустикалық, физиологиялық, қоғамдық.
Физикалық, әлеуметтік, тілдік.
Артикуляциялық, физикалық, тілдік.
Акустикалық, физикалық, әлеуметтік.
Тыныс мүшелерінің экспирациясы деген не:
Ауаны сыртқа шығару
Ауаны ішке тарту
Дауыс шымылдығының жиырылуы
Тыныстау мүшелерінің белгілі бір тәртіппен қозғалуы
Монофтонг дауыстылар дегеніміз не:
Арасында ешбір артық қосындысы жоқ, таза үннен жасалынған дыбыстар.
Жуан және жіңішке дауыстылар.
Еріндік және езулік дауыстылар .
Бірнеше дыбыстың қосындысынан бірігіп, жинақталған дыбыстар.
Сөз басында дифтонг сапасында көрінетін дауыстыларды көрсетіңіз:
О,ө,е
Ә,е,о
Е,ұ,ү
Ә,ы,ө
Қосарланған дауыссыздар қалай аталады
Аффрикат
Дифтонг
Сингармонизм
Диссимиляция
Буынның неше түрі бар:
1
2
3
4
Түбір мен қосымша аралығында дауысты дыбыстардың не бірыңғай жуан, не бірыңғай жіңішке болып келуі қалай аталады:
Буын үндестігі
Дыбыс үндестігі
Ілгерінді ықпал
Кейінді ықпал
Тіркес екпіні қай сөзде кездеседі:
Асқар тау
Үлгерім
Конференция
Қараған
Тіл дыбыстарын жасайтын күш қалай аталады:
Фоноциялық ауа
Интонация
Вокализм
Тартылыс күші
Фонетикалық элизияға ұшырайтын сөзді табыңыз
Жүруші едік
Батыр жігіт
Қалың орман
Ұсақ жәндік
Тіл дыбыстары дегеніміз не:
Адамның дыбыстау мүшелерінің қызметі арқылы шығатын, бір-бірінен сапалық жағынан ажыратылған, әлеуметтік мәні бар дыбыстар
Табиғаттағы құлаққа естілетін үнді дыбыс дейміз.
Бір зат пен екінші заттың соқтығысуынан пайда болған физикалық құбылыстар.
Сөйлеудің қағаз бетіне түскен бейнесі.
Буынның анықтамасын көрсетіңіз:
Буын – фонациялық ауаның кілт үзілуінен пайда болған жеке дыбыс немесе дыбыстар тобы
Буын – өкпеден шыққан ауаның леппен айтылуы
Буын – лексикалық немесе грамматикалық мағынасы бар сөз бөлшектері.
Буын – сөздің белгілі бір мағыналы бөлшегі.
Екпіннің анықтамасын табыңыз:
Екпін – сөз ішіндегі бір буынның басқаларға қарағанда айқынырақ ажыратылып, көтеріңкі айтылуы
Екпін – сөз ішіндегі буындар мен дыбыстардың бірыңғай, біркелкі айтылуы
Екпін – ауаның экспирациялық қарқынымен күшейтіліп айтылатын сөз тізбектері.
Екпін – сөздер мен сөз тіркестерінің бірнеше жікке бөлініп айтылуы.
Көңіл-күй екпіні деген не:
Көңіл-күй екпіні деп сөйлеушінің көтеріңкі көңіл-күйін, абыржыған ішкі сезімін тыңдаушыға созылыңқы дыбыстар арқылы жеткізу тәсілін айтамыз
Көңіл-күй екпіні деп дауыс ырғағымен байланысты екпінді айтамыз.
Көңіл-күй екпіні деп сөз тіркесі немесе сөз шумағы бір ғана екпінге ие болуын айтамыз
Түбірдің соңғы буынына түсетін екпінді көңіл-күй екпіні дейді.
Екпіннің жылжымалы болуы қай тілге тән:
Орыс тілі
Агглютинативті
Түркі тілдері
Француз тілі
Тіл-тілде екпін мынадай болып келеді:
Тоникалық, лебізді, сандық.
Көңіл-күй, логикалық, сандық.
Эмфазалық, тоникалық, лебізді.
Фразалық, логикалық, тоникалық
Интонация деген не:
АСөйлеуші ойының қандай мағынада жұмсалғанын көрсететін құбылмалы дауыс ырғағы.
Сөйлеу мен ойлауды құрайтын синтаксистік бірлік.
Сөз ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы.
Сөйлеу толқынына түскен жеке дыбыстардың тізбегі
Сөйлемде синтаксистік білдіруші және сөйлемге эмоционалды-экспрессивті реңк беруші құралдың бірі:
Интонация
Фраза
Ырғақ
Темп
Сингармонизм заңы дегеніміз не:
Морфемалардың бірыңғай жуан не жіңішке буынды болып және олардың аралығында қатар келген дыбыстардың біріне-бірі акустика-артикуляциялық жақтан бейімделіп, үйлесіп тұруы.
Дыбыстардың өзара тіркесуінде қалыптасқан заңдылық.
Түбір мен қосымшаның арасында дауыссыз дыбыстардың үндестігі.
Тіліміздегі дауысты және дауыссыз дыбыстардың өзіндік ерекшеліктерін білдіретін заңдылық
Дыбыстардың бір-біріне етер ықпалы мынадай түрде болады:
Дауыс (салдыр) қатысына қарай және айтылу орнына (артикуляциясына) қарай.
Ілгерінді және кейінді.
Ілгерінді және тоғыспалы
Кейінді және тоғыспалы
Протеза деген не:
Протеза – сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылып айтылуы
Протеза – дыбыстар аралығында қосылып айтылатын дауысты дыбыс.
сөз ішінде ұқсас екі фонеманың біреуі айтылуда басқа дыбысқа өзгеруі.
Протеза – сөз ішінде бір буынның түсіп қалуы.
Эпитеза қандай құбылыс:
Эпитеза – сөз соңында артық дыбыстың қосылып айтылуы.
Эпитеза – сөз соңындағы ұяң дыбыстардың айтылуда қатаңдануы
Эпитеза – бір сөз ішінде ұқсас екі фонеманың біреуі айтылуда басқа дыбысқа өзгеруі.
Эпитеза – сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылуы.
Игерусіз (спонтандық немесе тарихи) өзгерістерден пайда болған дыбыс алмасуын көрсетіңіз
Сағат,сәт
Жүрегі , тірегі
Абырой ,құдырет
Метатеза құбылысының сипаты:
Сөз ішінде дыбыстардың орын алмасуы
Дыбыстардығ алшақ үндесуі
Дыбыс пен әріптің үйлесімі
Диссимиляция
Гаплология құбылысына бейім тұратын сөзді табыңыз
Араластыр
Қанағаттанарлық
Республика
Үндестік
Сөз ішіндегі дауыстылардың қысаңданып көмескіленуі қалай аталады
Редукция
Элизия
Фонетикалық вариант
Сингорманизм
Екпін үндестігі бар сөзді көрсетіңіз
Түркістан
Тәжікстан
Қырғызстан
Қазақстан
Фонема туралы ілім қалай аталады:
Фонология
Фонетика
Лексикология
Ассимиляция
Фонема деген не:
Сөз мағынасы мен сөз тұлғасын ажырататын ең кішкене дыбыстық бірлік
Дыбыстардығ таңбалануы
Сөйлеу дыбыстарының естілуі
Тілдің ішкі дыбыстық жүйесі
Cөз мағынасын өзгертетін дыбыстар қалай аталады:
Фонемалық вариация
Эпентеза
Протеза
Эпитеза
Бір сөздің түрліше дыбысталуы қалай аталады:
Фонетикалық вариант
Элизия
Фонетикалық вариация
Редукция
Тілдегі фонемаладың қызметі
Дейктивті
Коммуникативті
Номинативті
Сигнификативті
Вариант қандай дыбыстық алмасу
Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізе алмайтын дыбыстық алмасу
Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізетін дыбыстық алмасу.
Тілдің ең кішкене единицасы.
Дыбыстарды белгілейтін таңба
Тарихи лексикологияның зерттеу нысаны:
Сөздердің қалыптасуына, өзгеруі мен дамуына қатысты тарихи заңдылықтарды.
Тілдегі жалқы есімдерді қарастырады.
Тұрақты тіркестерді қарастырады
Сөздердің мағыналық құрылымын
