NEW
Font size
WorksheetsТіл білімінің сұрақтары
Total questions: 29
Worksheet time: 15mins
Интонация деген не:
Сөйлеуші ойының қандай мағынада жұмсалғанын көрсететін құбылмалы дауыс ырғағы.
Сөйлеу мен ойлауды құрайтын синтаксистік бірлік.
Сөз ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы
Сөйлеу толқынына түскен жеке дыбыстардың тізбегі.
Фонациялық ауаның қарқынымен пайда болған буын жігі.
Сөйлемде синтаксистік білдіруші және сөйлемге эмоционалды-экспрессивті реңк беруші құралдың бірі:
Интонация.
Фраза.
Ырғақ.
Темп.
Синтагма.
Сингармонизм заңы дегеніміз не:
Морфемалардың бірыңғай жуан не жіңішке буынды болып және олардың аралығында қатар келген дыбыстардың біріне-бірі акустика-артикуляциялық жақтан бейімделіп, үйлесіп тұруы.
Дыбыстардың өзара тіркесуінде қалыптасқан заңдылық.
Түбір мен қосымшаның арасында дауыссыз дыбыстардың үндестігі.
Алдыңғы дыбыстың өзінен кейінгі дыбысты игеруі.
Тіліміздегі дауысты және дауыссыз дыбыстардың өзіндік ерекшеліктерін білдіретін заңдылық.
Дыбыстардың бір-біріне етер ықпалы мынадай түрде болады:
Дауыс (салдыр) қатысына қарай және айтылу орнына (артикуляциясына) қарай.
Ілгерінді және кейінді.
Ілгерінді және тоғыспалы.
Кейінді және тоғыспалы.
Жуан және жіңішкелігіне қарай.
Протеза деген не:
Протеза - сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылып айтылуы
Протеза - дыбыстар аралығында қосылып айтылатын дауысты дыбыс.
Протеза - сөз соңында артық дыбыстың қосылуы.
Протеза - сөз і
Эпитеза қандай құбылыс:
сөз соңында артық дыбыстың қосылып айтылуы.
сөз соңындағы ұяң дыбыстардың айтылуда қатаңдануы.
сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылуы.
сөз ішінде екпін түспеген буынның көмескі айтылуы.
бір сөз ішінде ұқсас екі фонеманың біреуі айтылуда басқа дыбысқа өзгеруі.
Игерусіз (спонтандық немесе тарихи) өзгерістерден пайда болған дыбыс алмасуын көрсетіңіз:
Сағат, сәт.
Жүрегі, тірегі.
Абырой, құдырет.
Өкпе, текпі.
Досжан, тас жол.
Метатеза құбылысының сипаты:
Сөз ішінде дыбыстардың орын алмасуы.
Дыбыстардың алшақ үндесуі.
Дыбыс пен әріптің үйлесімі.
Диссимиляция.
Дауыс ырғағы.
Гаплология құбылысына бейім тұратын сөзді табыңыз:
Араластыр.
Қанағаттанарлық.
Республика.
Үндестік.
Қызметкер.
Сөз ішіндегі дауыстылардың қысаңданып көмескіленуі қалай аталады:
Редукция.
Элизия.
Фонетикалық вариант.
Фонетикалық вариация.
Сингармонизм.
Ерін үндестігі бар сөзді көрсетіңіз:
Түркістан.
Тәжікстан.
Қырғызстан.
Қазақстан.
Татарстан.
Фонема туралы ілім қалай аталады:
Фонология
Фонетика
Лексикология
Ассимиляция
Диссимиляция
Фонема деген не:
Сөз мағынасы мен сөз тұлғасын ажырататын ең кішкене дыбыстық бірлік
Дыбыстардың таңбалануы
Сөйлеу дыбыстарының естілуі
Тілдің ішкі дыбыстық жүйесі
Тілдік қатынастардың ауызша және жазбаша түрі фонема делінеді
Cөз мағынасын өзгертетін дыбыстар қалай аталады:
Фонемалық вариация
Эпентеза
Протеза
Эпитеза
Фонемалық вариант
Бір сөздің түрліше дыбысталуы қалай аталады:
Фонетикалық вариант
Элизия
Фонетикалық вариация
Сингармонизм
Редукция
Тілдегі фонемалардың қызметі:
Дейктивті
Коммуникативті
Номинативті
Сигнификативті
Эмотивті
Вариант қандай дыбыстық алмасу:
Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізе алмайтын дыбыстық алмасу
Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізетін дыбыстық алмасу
Тілдің ең кішкене единицасы
Дыбысты белгілейтін таңба
Дауыссыз дыбыстардың алмасуы
Тарихи лексикологияның зерттеу нысаны:
Сөздердің қалыптасуына, өзгеруі мен дамуына қатысты тарихи заңдылықтарды.
Тілдегі жалқы есімдерді қарастырады.
Тұрақты тіркестерді қарастырады.
Сөздердің мағыналық құрылымын.
Дыбыстардың тарихи қалыптасуын.
Лексикалық мағына дегеніміз не:
Сөздерді бір-бірінен ажыратып танудағы ең негізгі мағына.
Қосымшалар негізінде туындайтын мағына.
Грамматикалық мағынамен байланыста туындаған мағына.
Жалғаулардың байланысы арқылы туындайды.
Сөздердің тұрақты тұлғасы негізінде туындайды.
Лексикология тіл білімінің қандай салаларымен байланысады:
Диалектология, фразеология
Фонетика, грамматикамен.
Термин сөздер, кәсіби сөздермен.
Сөз формалары, сөздің жасауымен.
Ономастика, антропонимика.
Омоним дегеніміз не:
Мағынасы бөлек, дыбысталуы бірдей сөздер.
Мағынасы жақын сөздер.
Бір түбірден жасалған сөздер.
Мағынасы қарама-қарсы сөздер.
Тұрақты тіркестердің мағынасынан туындаған сөздер.
Қазақ тіліндегі омонимдер мағыналарына, формаларына қарай бөлінеді:
Лексикалық омонимдер, лексика-грамматикалық, аралас омонимдер.
Вариант омонимдер, оксюморондар.
Стильдік омонимдер, контекстік омонимдер.
Омофондар, омографтар, омонимия құбылысы.
Омоним тұлғасындағы сөздер, омофондар.
Сөздік құрамындағы сөздер қолданылу жиілігіне қарай қалай бөлінеді:
Актив және пассив сөздер.
Көнерген сөздер, тарихи сөздер.
Жаңа сөздер, бір қолданар сөздер.
Термин сөздер, кәсіби сөздер.
Диалектизмдер, жаргон сөздер.
Қазақ тілінің сөздік құрамына кірме сөздер қай тілдерден келген:
Араб, парсы, моңғол, орыс тілдерінен.
Қыпшақ тілі, қарашай-балқар.
Өзбек, тәжік, армян тілдерінен.
Ноғай, татар, башқұрт тілдерінен.
Қырғыз, қарақалпақ, түрікмен тілдерінен.
Синонимдер дегеніміз не:
Дыбысталуы, айтылуы басқа, мағынасы жуық сөздер.
Мағынасы қарама-қарсы сөздер.
Дыбысталуы бірдей сөздер.
Тура мағына негізінде туындаған сөздер.
Бірнеше сөздердің тіркесуінен туындаған мағына.
Стильдік синоним жасайтын әдіс:
Табу.
Редукция.
Элизия.
Аккомодация.
Сингармонизм.
Дисфемизмге мысал таңда:
Қатын.
Әже.
Ана.
Жүректің көзі.
Ұлыма /қасқыр/.
Метафораны анықтаңыз:
Көңілдің кірі.
Жақсы адам.
Терең көл.
Университеттің кітапханасы.
Биік тау.
Метонимиялық қолданысты табыңыз:
Екі кесе ішті.
Құс жоғары ұшты.
Еңбекке баулы.
Таулы жер.
Сенімді ақта.
