NEW
Font size
WorksheetsЭтимология және фразеология
Total questions: 30
Worksheet time: 15mins
Фразеологизмдердің лексикалық вариантын табыңыз:
Аспанмен тілдескен, аяқ астынан - табан астынан.
Жең ұшынан жалғасты, жер шұқыды, жатып ішер.
Беті бері қарады, дәмін татты, ат тонын ала қашты.
Ағынан жарылды, айдап салды, ауыз жаласты.
Жол көрсетті, қаймағы бұзылмаған, қамшы салдырмайды.
Фразеологиялық тізбекті табыңыз:
Асқар бел, қалам қас, ай қабақ, қабырға ағайын.
Асқар тау, қара шаш, қабырғаңмен кеңес.
Алып тұлға, қара ниет, қайырымды жолдас.
Атты адам, қара түн, қанатымен су сепкен.
Алтын сақина, қара күш, оң қанатта.
Этимология саласында ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін қандай әдісті жетік меңгеру керек:
Сипаттама-тарихи.
Салыстырмалы-салғастырмалы.
Салыстырмалы-әдістемелік
Сипаттама-әдістемелік
Салғастырмалы-сипаттама
Ғылыми этимологияның міндетіне не жатады:
Сөз төркінін, тарихын дәл анықтап, ғылыми түрде түсіндіру.
Сөздің бастапқы мағынасын анықтау.
Сөздің қандай өзгерістерге түскенін анықтау.
Сөзді тарихи фонетика, лексикологиямен байланыстыра қарау.
Сөзді тарихи грамматикамен бірлікте түсіндіру.
Жалған этимологияға қайсысы тән:
Сөз мағынасын өзінше тұспалдап, топшылау жасап түсіндіру.
Сөз мағынасын дыбыстық алмасуларымен түсіндіру.
Сөз төркінін айқындауда тектік жіктемеге сүйену.
Сөз мағынасын ғылыми жолмен түсіндіру.
гияға қайсысы тән:
Сөз мағынасын өзінше тұспалдап, топшылау жасап түсіндіру.
Сөз мағынасын дыбыстық алмасуларымен түсіндіру.
Сөз төркінін айқындауда тектік жіктемеге сүйену.
Сөз мағынасын ғылыми жолмен жүйелеу арқылы түсіндіру.
Сөз төркінін туыстас тілдермен салыстыру арқылы түсіндіру.
Этимологиялық зерттеулердің қағидаларын атаңыз:
Фонетикалық, генеологиялық, фонетикалық, морфологиялық, семантикалық, этимологиялық.
Синтаксистік, фонетикалық, грамматикалық, семантикалық, этимологиялық.
Семиотикалық, этнологиялық, фразеологиялық, лексикалық, грамматикалық.
Фонетика-грамматикалық, лексика-семантикалық, этимологиялық.
Генеологиялық, фонетикалық, семантикалық, лексикалық, семиотикалық.
Морфологиялық қағида бойынша қандай өзгерістер есепке алынады:
Морфемалардың бастапқы ара қатысы, жігі.
Сөздің дыбыстық құрылымы.
Мағынасы күңгірттенген түбірлер.
Кірме сөздер.
Морфемалардың кейінгі ара қатысы, түрленуі.
Сөздердің шығу тегін айқындау үшін ғылыми этимологияда неше қағида бар:
5.
4.
3.
2.
6.
Сөздердің этимологиясын айқындауда бірден бір еңбек еткен түркі ғалымы:
Махмұт Қашқари.
Жүсіп Баласағұн.
Ахмет Йүгүнеки.
Әлішер Науаи.
Әл-Фараби.
130.Бір тілдегі сөздерді жинап құрастыру, сөздік етіп жасап шығару қайсыған тән:
Лексикография.
Этимология.
Лексикология.
Фразеология.
Семасиология.
131.Лексикография дегеніміз:
Сөздік жасаумен және оның теориясымен шұғылданатын тіл білімінің саласы.
Тіліміздегі жаңа сөздердің жиынтығы.
Сөз мағынасын және оның түрлері.
Тұрақты тіркестердің қолданысы.
Актив және пассив қабаттардағы сөздер.
132.Тарихи сөздіктер дегеніміз не:
Тіл лексикасының шығуын, дамуын және оның бірнеше дәуірін қамтып сипаттайтын сөздік түрі.
Сөздің дамуын және өмір сүруін сипаттайтын сөздік түрі.
Лексиканың шығуын және бүгінгі қалпын қамтып сипаттайтын сөздік түрі.
Сөздердің бірнеше дәуірін қамтып сипаттайтын сөздік түрі.
Тіл лексикасының өзгеруін, дамуын және салғастыру арқылы сипаттайтын сөздік түрі.
133.Сөздердің шығу тегі мен олардың мағынасы туралы мағұлмат беретін сөздіктер:
Этимологиялық, тарихи сөздік.
Түсіндірме, фонетикалық сөздік.
Синонимдер, терминологиялық сөздік.
Антонимдер, түсіндірме сөздік.
Біртілді және жиілік сөздік.
Заттар мен құбылыстардың ұғымдарын айқындап түсіндіретін сөздіктер қайсы:
Энциклопедиялық, иллюстративті.
Орфоэпиялық, диалектологиялық.
Фонетикалық, түсіндірме.
Омонимдер, фразеологиялық.
Екі тілдік, аударма.
Жергілікті тіл ерекшеліктерін айқындау қай сөздіктің міндеті:
Диалектологиялық.
Этимологиялық.
Фразеологиялық.
Терминологиялық.
Түсіндірме.
"Лингвистикалық терминдер сөздігінің" авторы кім:
Ахманова.
Ожегов.
Юдахин.
Будагов.
Булаховский.
Сөздің морфологиялық құрылымының өзгеруі қандай жолмен жүзеге асқан:
Сіңісу.
Конвергенция.
Дивергенция.
Элизия.
Ассимиляция.
Морфологиялық категорияның түрі:
Сөз таптары.
Сөз тіркесі.
Дыбыс.
Фонема.
Сөйлем.
«Қалта сағат - сағат қалта», «темір күрек - күрек темір» деген мысалдардағы грамматикалық мағына қандай тәсіл арқылы жасалып тұр:
Сөздердің орын тәртібі.
Екпін.
Аффиксация.
Супплетивті.
Редупликация.
Постфикс жалғанған туынды сөздерді табыңыз:
Балалық, детство.
Жаз, оқы.
Қала, жүз.
Хабар, теңіз.
Жұлдыз, жылдам.
Префикс арқылы жазылған сөздерді табыңыз:
Әдепті, сыйлы.
Батыр, орман.
Қызмет, сатушы.
Ойшыл, тәрбиеле.
Бейкүнә, исход.
Сөзге релятивті мағына үстеп тұрған тұлғаны табыңыз:
Көлдерімізге.
Ескерткіш.
Сыйлы.
Адалдық.
Жаңаша.
Лексикалық мағынаға ие морфема қалай аталады:
Түбір.
Шылау.
Фонема.
Сөйлеу.
Дыбыс.
Тілдің тарихи даму барысында әр түрлі екі фонеманың бір фонеманың бойына сіңісіп, ұласып кетуі қандай құбылыс:
Конвергенция.
Сингармонизм.
Диссимиляция.
Дивергенция.
Ассимиляция.
Қосымшаның сөз ортасына жалғануы қалай деп аталады:
Инфикс.
Префикс.
Аффикс.
Постфикс.
Трансфикс.
Қазақ тілінде көп кездесетін қосымшаның түрін ата:
Аффикс.
Инфикс.
Префикс.
Конфикс.
Постфикс.
Сөзге деривативті мағына үстеп тұрған тұлғаны анықтаңыз:
Достық, ойшыл.
Соң, үшін.
Жылдам, бәсең.
Қанша, неше.
Ерте, кеш.
Аффикстер категориясын тап:
Түбір.
Негіз.
Род.
Сөз тіркесі.
Сөз таптары.
Морфема дегеніміз не:
Тілдің ары қарай бөлшектеуге келмейтін ең кіші мағыналық бірлігі.
Морфемалық ұғымдар мазмұны.
Тілдің белгілі бір мағыналы және мағынасыз бөлшегі.
Жұрнақтар және жалғаулар.
Сөздердің өзара байланысу және тіркесу сипаты.
