Chiến tranh giữa các bộ lạc cổ

Kinh tế hàng hóa phát triển mạnh

Khoa học tự nhiên cổ đại phát triển

Nghệ thuật và tôn giáo phát triển

Kỹ thuật và y học cổ đại

Đạo đức và mỹ học cổ đại

Nhà nước và pháp luật cổ đại

Tự nhiên và vũ trụ nói chung

Điều hành chính trị xã hội

Định hướng cách nhìn về thế giới

Tạo ra công nghệ sản xuất mới

Cung cấp số liệu thực nghiệm

Tăng cường sức mạnh quân sự

Hình thành tín ngưỡng tôn giáo

Bảo vệ quyền lực nhà nước

Định hướng cách thức nhận thức

Giữa vật chất và ý thức

Giữa đạo đức và pháp luật

Giữa kinh tế và chính trị

Giữa nghệ thuật và khoa học

Vật chất và ý thức không liên hệ

Vật chất có trước và quyết định ý thức

Ý thức có trước và sáng tạo vật chất

Vật chất và ý thức đồng sinh bất biến

Thế giới do cảm giác cá nhân tạo nên

Thế giới do ngôn ngữ tập thể tạo

Thế giới do lực lượng tinh thần siêu nhiên

Thế giới tự tồn tại độc lập vật chất

Kết quả ngôn ngữ xã hội học

Hình ảnh phản ánh của lao động

Thực tại vật chất khách quan

Phức hợp những cảm giác cá nhân

Chủ nghĩa hoài nghi cổ đại

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa nhị nguyên hiện đại

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Vật chất quyết định, ý thức có tính độc lập tương đối

Ý thức sáng tạo vật chất từ hư vô

Ý thức quyết định hoàn toàn vật chất

Hai mặt tách rời và không tác động

Thực tiễn chỉ thuộc lĩnh vực nghệ thuật

Thực tiễn phủ nhận mọi tri thức

Thực tiễn thay thế toàn bộ lý luận

Thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý

Mặt thứ hai về khả năng nhận thức

Mặt thứ nhất về tính thứ nhất

Mặt đạo đức của triết học

Mặt thẩm mỹ của triết học

Thừa nhận tính thứ nhất của vật chất

Đề cao trực giác hơn thực tiễn

Thừa nhận ý thức sáng tạo vật chất

Phủ nhận mọi quy luật tự nhiên

Tuyệt đối hóa vai trò của thực tiễn

Xem sự vật tĩnh tại, ít thấy mối liên hệ

Phủ nhận tính thứ nhất của vật chất

Đồng nhất ý thức với vật chất

Chức năng cưỡng chế chính trị

Chức năng dự báo các xu hướng

Chức năng giải trí quần chúng

Chức năng huyền bí tôn giáo

Sự bùng nổ nghệ thuật dân gian

Sự biến mất của tôn giáo đa thần

Sự phân công lao động và giai cấp

Sự suy tàn của ngôn ngữ cổ

Triết học tiền khoa học ban đầu

Khoa học tự nhiên hoàn chỉnh

Tâm lý học thực nghiệm hiện đại

Xã hội học thống kê định lượng

Vật chất quyết định hoàn toàn ý thức

Vật chất và ý thức cùng tồn tại độc lập

Ý thức sáng tạo và quyết định vật chất

Không có thế giới bên ngoài ý thức

Thay thế quy luật khách quan tự nhiên

Tạo ra vật chất không cần điều kiện khách quan

Xóa bỏ mọi mâu thuẫn trong thực tế

Định hướng hoạt động thực tiễn của con người

Thuyết tế bào

Thuyết tiến hóa sinh học

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Thuyết tương đối rộng và hẹp

Sản phẩm của ý thức con người

Hiện tượng ngẫu nhiên tạm thời

Kết quả của lực siêu nhiên

Thuộc tính cố hữu của vật chất

Vận động xã hội

Vận động sinh học

Vận động hóa học

Vận động vật lý

Vận động là tuyệt đối, đứng im là tương đối

Vận động là tương đối, đứng im là tuyệt đối

Đứng im là tuyệt đối trong tự nhiên

Vận động và đứng im đều tuyệt đối

Hình thức tồn tại của vật chất

Khái niệm chủ quan cá nhân

Sản phẩm thuần túy của tư duy

Phạm trù chỉ có trong toán học

Những năm 40 của thế kỷ XIX

Thời kỳ XV đến XVI

Đầu thế kỷ XXI

Giai đoạn thế kỷ XVII

Cần một lực bên ngoài tác động

Cần một mục đích xã hội

Cần một động cơ tinh thần

Cần một ý niệm tuyệt đối

Vận động sinh học

Vận động xã hội

Vận động hóa học

Vận động vật lý

Vận động gắn liền với vật chất

Vận động đa dạng về trình độ

Vận động là thuộc tính cố hữu

Vận động tách rời vật chất

Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất

Phong trào cải cách tôn giáo

Sự sụp đổ của đế chế La Mã

Khám phá hàng hải thế kỷ XV

Triết học Khai sáng Pháp

Triết học kinh viện Trung cổ

Triết học cổ điển Đức

Chủ nghĩa kinh nghiệm Anh

Lôckơ và Hium

Đác-uyn và Menđen

Niutơn và Đacáctơ

Hêghen và Phơbách

Trạng thái cân bằng tương đối

Sự vắng mặt tuyệt đối của vận động

Hiện tượng siêu hình không thực

Khoảnh khắc ngừng biến đổi vĩnh viễn

Thước đo chủ quan của trí óc

Hình thức tồn tại về trật tự sắp đặt

Ảo giác do cảm giác tạo ra

Phạm trù chỉ của hình học

Quy ước xã hội thuần túy

Sáng tạo của ngôn ngữ biểu đạt

Đại lượng tâm lý cá nhân

Hình thức tồn tại về trình tự biến đổi

nghệ thuật đương đại

khoa học quân sự

tư duy của con người

chính trị hiện đại

Vận dụng vào thực tiễn cách mạng

Bổ sung lý luận về nhà nước

Phát triển học thuyết siêu hình

Phê phán các quan điểm sai lầm

Không có vật chất thì không có vận động

Vận động có thể tách rời vật chất

Vận động chỉ có trong ý thức

Vật chất do vận động tạo ra

Cải cách ruộng đất phong kiến

Cách mạng tư sản Anh

Sự phát triển của đại công nghiệp

Chủ nghĩa trọng thương châu Âu

Mỗi hình thức có quy luật đặc thù

Các hình thức không tồn tại khách quan

Mọi vận động đều cùng bản chất

Mọi vận động chỉ là cơ học

Chỉ có liên hệ tuyến tính một chiều

Chỉ sự vật tự nhiên có liên hệ, xã hội thì không

Mọi sự vật đều có liên hệ qua lại, ràng buộc tác động

Các sự vật tồn tại biệt lập, không ràng buộc

Phát triển là vòng tròn lặp đi lặp lại, không có tiến bộ

Phát triển hoàn toàn ngẫu nhiên, vô quy luật

Phát triển là quá trình đi xuống từ cao đến thấp

Phát triển là vận động đi lên từ thấp đến cao, có tính kế thừa

Một hiện tượng siêu hình thuần tuý tinh thần

Một dạng vật chất hữu hình độc lập

Sự phản ánh khách quan vào bộ óc con người có tính năng động

Sự phản ánh thụ động không lịch sử – xã hội

Ý thức có tính sáng tạo xã hội

Ý thức bắt nguồn từ lao động và ngôn ngữ

Ý thức là đặc tính riêng của bộ não người phản ánh hiện thực

Ý thức tồn tại tuyệt đối, tách khỏi vật chất

Tuyệt đối tinh thần, do ý niệm chi phối

Thống nhất ở tính vật chất của nó

Phụ thuộc vào ý muốn chủ quan

Tuyệt đối vật chất, không vận động

Toàn bộ các mặt, yếu tố, quá trình tạo nên sự vật

Phương thức tồn tại và biểu hiện của nội dung

Nguyên nhân sinh ra kết quả tất yếu

Tính khách quan và phổ biến của sự vật

Nội dung và hình thức không liên hệ với nhau

Hình thức quyết định nội dung hoàn toàn

Nội dung quyết định hình thức, hình thức có tính độc lập tương đối

Hình thức bất biến còn nội dung vĩnh cửu

Nguyên nhân chỉ xuất hiện sau kết quả

Có khi kết quả có trước nguyên nhân

Nguyên nhân sinh ra kết quả, đôi khi có trước kết quả

Kết quả hoàn toàn không ảnh hưởng lại nguyên nhân

Nhìn hiện tượng tách rời trạng thái tĩnh

Chỉ phân tích riêng từng mặt, bỏ qua mối liên hệ

Xem xét sự vật trong quá trình vận động, biến đổi, phát triển

Chỉ mô tả hình thức bên ngoài của sự vật

Chỉ chú ý các quan hệ trực tiếp, bỏ qua gián tiếp

Xem xét đối tượng trong hệ thống các quan hệ liên đới

Tách rời đối tượng khỏi các quan hệ của nó

Chỉ dùng trực giác, bỏ qua lý luận

Tuyệt đối bất biến

Đa dạng, phong phú

Phổ biến

Khách quan

Không có sự kế thừa cái cũ

Luôn diễn ra tuyến tính đơn giản, không quanh co

Chỉ do nhân tố chủ quan tạo ra

Diễn ra qua đấu tranh của các mặt đối lập và có bước nhảy

Chụp ảnh hiện trạng và coi là bản chất

Xem xét xu hướng vận động, biến đổi và khả năng

Bỏ qua mâu thuẫn nội tại của quá trình

Đồng nhất hiện tượng với bản chất

Cái chung tồn tại trong cái riêng và qua cái riêng

Cái riêng chỉ là bản sao của cái chung bất biến

Cái riêng hoàn toàn không chứa cái chung

Cái chung tồn tại ngoài cái riêng

Nguyên nhân và điều kiện cùng tham gia làm phát sinh kết quả

Điều kiện luôn quyết định trực tiếp kết quả

Chỉ nguyên nhân mới tạo ra kết quả

Điều kiện xuất hiện sau kết quả

Ngôn ngữ là hệ thống ký hiệu phát triển trong thực tiễn

Lao động sáng tạo không liên quan đến sự phát triển ý thức

Ngôn ngữ là công cụ giao tiếp và tư duy của con người

Lao động góp phần hình thành óc người và xã hội

Ý thức là dạng đặc biệt của vật chất

Vật chất quyết định ý thức, ý thức tác động trở lại vật chất

Vật chất và ý thức tách rời nhau hoàn toàn

Ý thức quyết định vật chất, vật chất thụ động

Chỉ có một chất vật lý duy nhất tồn tại

Mọi sự vật đều có cơ sở vật chất và tuân quy luật khách quan

Tinh thần sáng tạo ra vật chất và chi phối nó

Vật chất biến mất trong nhận thức con người

Chỉ thay đổi hình thức trình bày, giữ nguyên nội dung

Tách rời nội dung khỏi hình thức để dễ quản lý

Đổi mới nội dung hoạt động kéo theo điều chỉnh hình thức phù hợp

Giữ nội dung cũ vì hình thức đã đẹp

Mối quan hệ nhân quả có tính đa chiều

Sự phát triển có bước nhảy và kế thừa

Sự vật tách rời, bất biến, chỉ có tăng hoặc giảm

Sự vật liên hệ và chuyển hoá lẫn nhau

Sự tưởng tượng chủ quan thuần túy của cá nhân

Kết quả bẩm sinh không phụ thuộc kinh nghiệm

Quá trình ghi chép thụ động thế giới khách quan

Quá trình phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan

Trực giác bẩm sinh của chủ thể

Thực tiễn xã hội-lịch sử của con người

Lý trí thuần túy không kinh nghiệm

Cảm xúc thẩm mỹ thuần túy

Phụ thuộc nhiều vào điều kiện thực tiễn

Tạo ra tri thức khái quát, bản chất sâu sắc

Gắn liền trực tiếp với giác quan

Luôn phản ánh sự vật cụ thể, bề ngoài

Khái niệm, phán đoán, suy lý lôgic

Cảm giác, tri giác, biểu tượng

Trực giác cảm xúc tức thời

Thói quen hành vi lặp lại

Thực tiễn chỉ là hoạt động phụ trợ cho lý luận

Thực tiễn không ảnh hưởng đến tri thức

Thực tiễn chỉ kiểm tra một phần nhỏ tri thức

Thực tiễn là cơ sở, mục đích và tiêu chuẩn chân lý

Nguyên nhân luôn có trước kết quả trong thời gian

Kết quả có thể xuất hiện trước nguyên nhân

Mọi sự biến đổi đều không có nguyên nhân

Nguyên nhân và kết quả hoàn toàn tách rời

Khẳng định tri thức khách quan là bẩm sinh

Không thừa nhận khả năng đạt đến chân lý khách quan

Đề cao kinh nghiệm đến mức phủ nhận lý tính

Tuyệt đối hóa vai trò của trực giác

Phản ánh đúng hiện thực độc lập ý thức

Phụ thuộc vào ý muốn chủ quan cá nhân

Do cộng đồng đồng thuận tạm thời

Do logic nội tại của ngôn ngữ

Luôn vận động từ chưa biết đến biết sâu sắc, mở rộng

Dừng lại khi đạt kết luận ban đầu

Lặp lại vòng tròn không tiến bộ

Hoàn toàn không phụ thuộc kinh nghiệm

Cảm tính tự đủ để nắm bắt bản chất sự vật

Gắn bó, chuyển hóa lẫn nhau trong nhận thức

Tách rời, phủ định lẫn nhau hoàn toàn

Lý tính quyết định tuyệt đối mọi hiểu biết

Bao gồm sản xuất, chính trị–xã hội, thực nghiệm khoa học

Mang tính lịch sử–xã hội và sáng tạo

Là cơ sở xuất phát của nhận thức

Chỉ giới hạn ở sản xuất vật chất cá nhân

Kết quả được kiểm nghiệm trong thực tiễn

Sự nhất trí của nhiều nhà nghiên cứu

Tính chặt chẽ hình thức của suy luận

Cảm giác chủ quan dễ chịu khi tin tưởng

Bẩm sinh, không cần học tập rèn luyện

Chủ động, khái quát, gián tiếp dựa kinh nghiệm và mục đích

Chỉ tiếp nhận thụ động các kích thích giác quan

Hoàn toàn tách khỏi hoạt động thực tiễn

Chi phối cách thức và mức độ biểu hiện kết quả

Quyết định thay thế hoàn toàn nguyên nhân

Không có ảnh hưởng gì đến quá trình

Luôn xảy ra sau khi có kết quả

Nguồn gốc tri thức ở năng lực bẩm sinh thần bí

Tri thức chỉ là ngôn ngữ quy ước chủ quan

Nguồn gốc tri thức ở thế giới vật chất khách quan

Ý thức tạo ra toàn bộ hiện thực khách quan

Chân lý phát triển cùng thực tiễn, không có giới hạn cuối cùng

Mọi mệnh đề đều đúng ở mọi thời điểm

Chân lý chỉ phụ thuộc vào sở thích cá nhân

Chân lý không chịu tác động của điều kiện lịch sử

Tăng số lượng dữ liệu không xử lý

Gia tăng cường độ kích thích giác quan

Lặp lại thói quen cảm giác máy móc

Khái quát hóa và trừu tượng hóa kinh nghiệm

Định hướng, soi đường cho hoạt động cải tạo thế giới

Không liên quan đến hành động xã hội cụ thể

Chỉ miêu tả quá khứ, không dự báo tương lai

Thay thế hoàn toàn kinh nghiệm cảm tính

Tri thức chỉ là cảm xúc chủ quan nhất thời

Niềm tin luôn đúng tuyệt đối mọi lúc

Niềm tin không bao giờ có cơ sở thực tiễn

Tri thức đòi hỏi kiểm chứng và biện minh khách quan

Giả thuyết chắc chắn sai ở mọi trường hợp

Giả thuyết trở thành chân lý vĩnh cửu tuyệt đối

Giả thuyết chỉ là cảm giác chủ quan tạm thời

Giả thuyết đạt độ tin cậy cao nhưng còn mở

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Kinh tế và chính trị trong xã hội

Giá trị văn hóa và tôn giáo

Thiết chế nhà nước và pháp luật

Quan hệ sở hữu và phân phối

Người lao động và tư liệu sản xuất

Tư duy trừu tượng

Cảm giác trực tiếp

Nhận thức lý tính

Thực tiễn của con người

Phản ánh trực tiếp từng thuộc tính bề ngoài

Phản ánh bản chất khách quan

Phản ánh bản chất và quy luật

Phản ánh qua suy luận lôgic

Quan hệ sản xuất giữa người với người

Mức phát triển của công cụ

Trình độ lao động chân tay

Khả năng tích lũy của cải

Niềm tin tôn giáo cộng đồng

Cấu trúc gia đình và dòng họ

Truyền thống văn hóa dân tộc

Quan hệ sản xuất của xã hội

Cách thức sản xuất của cải vật chất

Sự tiến bộ đạo đức cá nhân

Chu kỳ biến đổi tự nhiên

Đấu tranh giữa các tôn giáo

Người lao động và của cải xã hội

Người lao động và tư liệu sản xuất

Nguồn lực tự nhiên và tiền tệ

Công cụ và phân công giai cấp

Mối quan hệ người – tín ngưỡng tôn giáo

Mối quan hệ người – đối tượng lao động

Mối quan hệ người – người tiêu dùng

Mối quan hệ người – thiết chế nhà nước

Công cụ lao động hiện đại

Hệ giá trị văn hóa truyền thống

Tư liệu tiêu dùng xã hội

Thiết chế chính trị trung ương

Công cụ lao động chủ đạo

Quan hệ sở hữu giai cấp

Hệ thống pháp quyền quốc gia

Thiết chế giáo dục phổ thông

Tổng hợp các quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế

Toàn bộ đời sống vật chất của con người

Hệ thống đường điện, trường học, bệnh viện

Tập hợp ý thức và hệ tư tưởng xã hội

Hệ thống phân công lao động kỹ thuật

Tổng thể tư liệu sản xuất của nền kinh tế

Các hoạt động sản xuất vật chất hàng ngày

Toàn bộ những quan điểm ý thức xã hội và thiết chế

Đúng trong mọi hoàn cảnh

Sai vì cơ sở hạ tầng quyết định

Đúng khi không có đấu tranh

Đúng với xã hội tiền sử

Chỉ diễn ra tuần tự tuyến tính

Chỉ diễn ra bằng bước nhảy vọt

Hoàn toàn không quy luật nào

Vừa có tính tuần tự vừa có bước nhảy

Có thể diễn ra theo chiều hướng tích cực hoặc tiêu cực

Luôn luôn theo hướng tiêu cực đối kháng

Chỉ diễn ra khi khủng hoảng chính trị

Không thể thay đổi chiều tác động

Chỉ có tác động một chiều từ hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng quyết định tuyệt đối

Hai mặt hoàn toàn độc lập không liên hệ

Cơ sở hạ tầng quyết định, kiến trúc thượng tầng tác động trở lại

Tác động có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

Kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng

Nguồn lực tự nhiên

Đối tượng lao động

Phương tiện sản xuất

Người lao động sáng tạo

Tốc độ tích lũy vốn của giai cấp

Cách thức kết hợp người và tư liệu sản xuất

Số lượng hàng hóa lưu thông thị trường

Phạm vi phân phối sản phẩm thặng dư

Sự khác biệt tự nhiên về trí tuệ và thể lực

Chế độ tư hữu và phân hóa giàu nghèo sâu sắc

Khả năng lao động của cá nhân vượt trội hơn

Nhu cầu hợp tác tự nguyện giữa các nhóm

Trình độ học vấn và mức sống văn hóa

Thu nhập và địa vị xã hội theo nghề nghiệp

Quan hệ đối với tư liệu sản xuất trong xã hội

Quyền công dân được nhà nước bảo đảm

Giai cấp là nhóm người có chung sở thích cá nhân

Giai cấp là những tập đoàn người khác nhau về địa vị trong sản xuất

Giai cấp là nhóm người khác nhau về tài năng thiên bẩm

Giai cấp là cộng đồng dựa trên cùng huyết thống

Vấn đề giải phóng dân tộc thuộc địa

Vấn đề cải tổ hệ thống tiền tệ

Vấn đề cải cách giáo dục quy mô toàn cầu

Vấn đề giao thương tự do khu vực

Sự liên kết kinh tế, lãnh thổ, ngôn ngữ, văn hóa

Cùng huyết thống thuần chủng bền vững

Sự đồng nhất về tín ngưỡng tôn giáo

Cùng chủng tộc sinh học vượt trội

Có quan hệ mật thiết, tác động qua lại

Vấn đề giai cấp bao giờ cũng quan trọng hơn

Hoàn toàn tách rời, độc lập hoàn toàn

Vấn đề dân tộc bao giờ cũng quan trọng hơn

Sự đấu tranh giữa giai cấp bị áp bức với giai cấp bóc lột

Cuộc chạy đua phát triển kỹ thuật hiện đại

Sự cạnh tranh nghề nghiệp giữa cá nhân

Sự đấu võ trang giữa các bộ tộc cổ

Sai vì mọi xã hội đều vô giai cấp

Đúng vì bản tính con người cố hữu

Đúng trong mọi xã hội từ nguyên thủy

Sai là đúng về mặt lịch sử phát triển

Phân chia giới tính sinh học

Phân chia vùng miền địa lý

Phân chia nhóm tuổi tự nhiên

Phân chia giai cấp đối kháng xã hội

Do tiến bộ ngôn ngữ và chữ viết

Do sự mở rộng giao thương đường biển

Do nhu cầu phát triển thuần túy kỹ thuật

Do mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa

Tập hợp tự nguyện không cần cưỡng chế

Thiết chế văn hóa trung lập tuyệt đối

Tổ chức phúc lợi thuần túy vì cộng đồng

Công cụ quyền lực của giai cấp thống trị

Cải cách kỹ thuật quy mô trong sản xuất

Phong trào từ thiện hỗ trợ người nghèo

Quá trình tiến hóa đạo đức dần dần trong xã hội

Cuộc đấu tranh giai cấp dẫn đến thay thế hình thái kinh tế – xã hội

Bản chất giai cấp của nhà nước thống trị

Bản chất công dân thuần túy bình đẳng

Bản chất cộng đồng không thiên vị ai

Bản chất sinh học của nhân dân lao động

Sự đồng thuận của các nhóm tinh hoa

Cải tiến kỹ thuật thuần túy sản xuất

Sự thay đổi phong trào quần chúng bị áp bức

Sự giao lưu văn hóa giữa quốc gia

Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Cạnh tranh thương hiệu trên thị trường

Mâu thuẫn cá nhân trong đời sống gia đình

Khác biệt phong tục giữa tôn giáo thiểu số

Pháp luật và bộ máy quân đội, cảnh sát, tòa án

Giáo dục và tuyên truyền thuần túy mềm dẻo

Nghi lễ tôn giáo truyền thống cổ kính

Tập quán xã hội không thành văn bản

Quản lý chủ yếu bằng giáo lý tôn giáo cổ

Ra đời cùng lúc với loài người nguyên thủy

Quyền lực công cộng đặc biệt có hệ thống pháp luật và lãnh thổ xác định

Chỉ xuất hiện trong mọi cộng đồng gia đình

Tồn tại xã hội trong lý luận Mác – Lênin

Ý thức xã hội của quần chúng nhân dân

Tinh thần xã hội của cộng đồng

Chính trị xã hội trong nhà nước hiện đại

Vì nhà nước luôn vô tư tuyệt đối công bằng

Vì nhà nước mang bản chất giai cấp thống trị

Vì nhà nước không có bạo lực cưỡng chế

Vì nhà nước chỉ phục vụ tầng lớp yếu thế

Bảo tồn nguyên trạng mọi thiết chế hiện có

Giành đặc quyền cho nhóm tinh hoa giàu có

Xóa bỏ ách áp bức, xây dựng xã hội mới cao hơn

Duy trì hệ tư tưởng bất biến muôn đời

Ý thức chính trị

Ý thức triết học

Ý thức đạo đức

Ý thức tôn giáo

Ý thức pháp quyền

Do tự nhiên chi phối tuyệt đối

Do xã hội luôn bất biến

Do khoa học luôn vượt trước xa

Do đời sống tinh thần quá năng động

Do thói quen, tập quán, truyền thống ăn sâu

Sai

Đúng

Không thể xác định

Hệ tư tưởng cá nhân

Tập quán và thói quen

Tồn tại xã hội vật chất

Sinh hoạt tinh thần thuần túy

Hoạt động chính trị

Điều kiện tự nhiên

Thiết chế chính trị

Dân số xã hội

Ý thức xã hội

Tồn tại xã hội

Hoàn toàn quyết định tồn tại xã hội

Vừa có tính độc lập tương đối

Hoàn toàn tách rời tồn tại xã hội

Phụ thuộc tuyệt đối vào tồn tại xã hội

Không liên quan đến tồn tại xã hội

Chỉ trong đạo đức

Chỉ trong chính trị

Chỉ trong tôn giáo

Trong phong tục tập quán

Trong dự báo khoa học

Ý thức chính trị

Ý thức tôn giáo

Ý thức khoa học

Ý thức pháp quyền

Ý thức đạo đức

Phương thức sản xuất vật chất

Ý thức cá nhân xuất sắc

Số lượng và mật độ dân số

Điều kiện sống tự nhiên

Điều kiện văn hóa nghệ thuật

Sai

Đúng

Biện chứng giữa toàn thể và bộ phận

Biện chứng giữa cái riêng và cái chung

Luôn mâu thuẫn với nhau

Vừa thống nhất vừa mâu thuẫn

Tác động qua lại nhiều chiều

Một thực thể chỉ tồn tại trong ý thức thuần túy

Một thực thể tự nhiên thuần túy tách rời xã hội

Một thực thể siêu hình không lịch sử

Một thực thể thống nhất hai mặt tự nhiên và xã hội

Một thực thể tinh thần tuyệt đối

Nhân thân

Thể nhân

Cá nhân

Cộng đồng

Quần chúng

Một ý niệm thuần túy

Một cơ thể sống đơn lẻ

Tổng hòa các quan hệ xã hội

Tổng hòa quan hệ với tự nhiên

Một thực thể sinh học

Sai

Đúng

Giai cấp tư sản

Lãnh tụ vĩ nhân

Tiểu tư sản thị dân

Quần chúng nhân dân

Giới trí thức tinh hoa

Lực lượng không có vai trò gì

Lực lượng thứ yếu hỗ trợ

Lực lượng sáng tạo ra lịch sử

Lực lượng do lãnh tụ quyết định

Lực lượng thụ động theo lệnh

Di truyền sinh học

Lao động và quan hệ xã hội

Tài năng thiên bẩm

Điều kiện sống tự nhiên

Ý thức bẩm sinh

Không có quan hệ quyết định

Hai phía tuyệt đối bình đẳng

Quần chúng quyết định lãnh tụ

Lãnh tụ quyết định quần chúng

Lãnh tụ luôn vượt lên trên

Lực lượng siêu hình

Lực lượng sản xuất

Thiết chế nhà nước

Ý thức tôn giáo

Giới tinh hoa tư tưởng