Hy Lạp, Ấn Độ, Nga

Ấn Độ, Trung Quốc, Hy Lạp

Trung Quốc, Ấn Độ, Nga

Trung Quốc, Hy Lạp, Ai Cập

Tri thức về tư duy con người

Tri thức về giới tự nhiên

Tri thức về xã hội

Hệ thống quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và vị trí con người; khoa học về những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Nguồn gốc thế giới là vật chất hay ý thức

Vai trò của vật chất đối với ý thức như thế nào

Ý thức có vai trò như thế nào đối với vật chất

Khả năng nhận thức thế giới của con người

Bất khả tri luận

Khả tri luận

Hoài nghi luận và bất khả tri luận

Tất cả các đáp án

Bất khả tri luận

Khả tri và hoài nghi luận

Khả tri luận

Hoài nghi luận

Nhận thức đối tượng ở trạng thái vận động

Nhận thức đối tượng ở trạng thái phát triển

Nhận thức đối tượng ở trạng thái cô lập, tĩnh tại

Nhận thức đối tượng trong các mối liên hệ phổ biến

Nhận thức đối tượng ở trạng thái tách rời

Chỉ nhìn thấy cây mà không nhìn thấy rừng

Không những nhìn thấy cây mà còn nhìn thấy cả rừng

Nguyên nhân của sự biến đổi nằm bên ngoài sự vật, hiện tượng

Khẳng định nguyên nhân của sự biến đổi là nằm ở bên trong sự vật

Không những nhìn thấy cây mà còn nhìn thấy cả rừng

Chỉ nhìn thấy cây mà không nhìn thấy rừng

Nhận thức đối tượng ở trạng thái vận động

Nhận thức đối tượng ở trạng thái tĩnh

Tách rời đối tượng ra khỏi các mối quan hệ

Nhận thức đối tượng ở trạng thái cô lập

Nhận thức đối tượng trong các mối liên hệ phổ biến, ràng buộc, quy định và ảnh hưởng lẫn nhau

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật thế kỷ XVII-XVIII

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại

Chủ nghĩa duy tâm

Hêraclít

Thales

Anaximens

Đêmôcrít

Đồng nhất vật chất với ý niệm tuyệt đối

Đồng nhất vật chất với một vài dạng cảm tính cụ thể

Phủ định tồn tại khách quan của thế giới vật chất

Coi vật chất là sản phẩm của ý thức

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Nhị nguyên

Vận động tách rời vật chất

Có vận động nhưng không có vật chất

Vận động chỉ là sự tăng giảm về số lượng

Vận động là tuyệt đối, đứng im là tương đối

6 hình thức

3 hình thức

5 hình thức

4 hình thức

Cả A, B, C

Vận động sinh học

Vận động vật lý, hoá học

Vận động cơ học

Phản ánh vật lý

Phản ánh tâm lý

Phản ánh hoá học

Phản ánh ý thức

Bộ óc con người

Thế giới khách quan

Sự tác động của thế giới bên ngoài vào bộ óc con người

Lao động và ngôn ngữ

Công cụ lao động

Đối tượng lao động

Ngôn ngữ

Công cụ lao động và đối tượng lao động

Là một hiện tượng xã hội và mang bản chất xã hội

Là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan.

Là sự phản ánh hiện thực khách quan vào đầu óc con người một cách năng động, sáng tạo

Cả A,B,C

Ý chí và tư tưởng

Tri thức

Tình cảm

Niềm tin, ý chí

Cả A, B, C

Khái niệm, phán đoán, suy lý

Tự ý thức, tiềm thức, vô thức

Tri thức, niềm tin, ý chí

Khẳng định vật chất quyết định nội dung, hình thức và bản chất của ý thức

Tuyệt đối hoá vai trò của ý thức

Tuyệt đối hoá vai trò của vật chất, phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về sự phát triển

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Cặp phạm trù nguyên nhân - kết quả

Chỉ có những quan hệ bên ngoài mang tính ngẫu nhiên

Không thể chuyển hoá lẫn nhau trong những điều kiện nhất định

Có mối liên hệ, quy định, ràng buộc lẫn nhau

Tồn tại biệt lập, tách rời nhau trong sự phát triển

Chỉ các mối ràng buộc tương hỗ, quy định và ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố, bộ phận trong một đối tượng hoặc giữa các đối tượng với nhau

Chỉ các mối ràng buộc tương hỗ, quy định và ảnh hưởng giữa các đối tượng với nhau

Chỉ các mối ràng buộc tương hỗ, quy định và ảnh hưởng lẫn nhau bên trong đối tượng

Chỉ những sự ràng buộc nhưng không chuyển hoá lẫn nhau

Tính khách quan, tính phổ biến, tính cô lập

Tính khách quan, tính phổ biến, tính đa dạng phong phú

Tính chủ quan, tính phổ biến, tính cụ thể

Tính phổ biến, tính chủ quan, tính đa dạng, phong phú

Chỉ nhìn một chiều mà không thấy mặt khác

Đòi hỏi khi nghiên cứu đối tượng cần đặt nó trong chính thể thống nhất của tất cả các mặt, các mối liên hệ

Tập trung vào những mối liên hệ cơ bản

Lắp ghép vô nguyên tắc các mối liên hệ trái ngược nhau

Phân tích sự vật trong điều kiện, hoàn cảnh và quá trình lịch sử của nó

Không cần quan tâm đến điều kiện, hoàn cảnh của sự vật

Không cần quan tâm đến quá trình lịch sử của sự vật

Không cần quan tâm các mối liên hệ liên quan đến sự vật

Không chú ý đến không gian, thời gian của sự vật

Cần chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử- cụ thể của sự vật, hiện tượng do sinh ra, tồn tại, phát triển

Không cần chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử trong sự tồn tại và phát triển của sự vật

Không cần chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử, môi trường cụ thể của sự vật sinh ra

Tính thần khách quan là yếu tố quan trọng nhất quy định sự phát triển của sự vật

Nguồn gốc của sự phát triển nằm ở bên ngoài của sự vật

Nguồn gốc của sự phát triển nằm ngay trong bản thân sự vật

Ý muốn chủ quan của con người quy định sự phát triển của sự vật

Tính chủ quan và phổ biến

Tính khách quan, phổ biến, đa dạng phong phú và kế thừa

Tính khách quan và cô lập

Tính chủ quan và cô lập

Nhận thức sự vật trong tương lai của nó

Nhận thức cái hiện đang tồn tại ở sự vật

Nhận thức cái đã tồn tại của sự vật

Không chỉ nhận thức đối tượng ở trạng thái hiện tại, mà còn dự báo được khuynh hướng phát triển trong tương lai

Bảy cặp phạm trù

Bốn cặp phạm trù

Sáu cặp phạm trù

Năm cặp phạm trù

Là phạm trù triết học dùng để chỉ một sự vật, hiện tượng nhất định

Dùng để chỉ các mặt, thuộc tính không có ở bất kỳ sự vật, hiện tượng nào

Dùng để chỉ các mặt, các thuộc tính chỉ có ở một sự vật, hiện tượng

Dùng để chỉ các mặt, các thuộc tính lặp lại trong nhiều sự vật, hiện tượng

Dùng để chỉ các mặt, các thuộc tính chỉ có ở một sự vật, hiện tượng

Dùng để chỉ một mặt, một thuộc tính không có ở bất kỳ sự vật, hiện tượng nào

Dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính không những có ở một sự vật, hiện tượng nào đó, mà còn lặp lại trong nhiều sự vật, hiện tượng khác

Chỉ một sự vật, hiện tượng nhất định

Là cái tồn tại phổ biến ở nhiều sự vật, hiện tượng

Là cái duy nhất thể hiện bản chất, đặc điểm của sự vật, hiện tượng

Là cái không liên quan đến cái chung, cái riêng

Là phạm trù triết học dùng để chỉ các mặt, các đặc điểm chỉ vốn có ở một sự vật, hiện tượng (một cái riêng) nào đó mà không lặp lại ở sự vật, hiện tượng nào khác

Đồng nhất với nguyên cơ và điều kiện

Là cái có sau kết quả

Là một sự vật, hiện tượng sinh ra sự vật hiện tượng khác

Là phạm trù chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt hay giữa các sự vật nhằm gây ra một sự biến đổi nhất định

Các kết quả chỉ do một nguyên nhân tạo thành

Các nguyên nhân chi sinh ra được một kết quả

Nguyên nhân không ảnh hưởng đến kết quả

Nguyên nhân sinh ra kết quả

Chất của sự vật do cảm giác của con người quyết định

Chất của sự vật không tồn tại khách quan

Chất của sự vật chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là tổng hợp các thuộc tính của sự vật nói lên đặc trưng của sự vật

Chất của sự vật là thuộc tính không cơ bản của sự vật

Là sự phát triển không hoành thiện về chất

Chỉ là sự thay đổi về lượng của sự vật

Là tất cả sự phát triển đột biến

Là quá trình biến đổi về chất diễn ra tại điểm nút

Khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng bất kỳ cũng làm biến đổi về chất của sự vật, hiện tượng

Khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật, hiện tượng

Sự biến đổi về chất mà lượng không thay đổi

Cả A, B, C

Vạch ra cách thức của sự phát triển

Vạch ra nguồn gốc, động lực của sự vận động và phát triển

Vạch ra con đường của sự phát triển

Vạch ra xu hướng của sự phát triển

Là những thuộc tính luôn đồng nhất với nhau

Là những mặt có những thuộc tính, tính chất giống nhau

Là những mặt có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau, nhưng cùng tồn tại khách quan trong mỗi sự vật, hiện tượng

Là những mặt không có liên hệ với nhau

Trong tự nhiên

Trong xã hội

Trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Trong tư duy

Hai mặt tồn tại trong hai sự vật không liên quan đến nhau

Hai mặt đối lập luôn luôn đấu tranh với nhau

Hai mặt đối lập luôn luôn thống nhất với nhau

Hai mặt đối lập tồn tại trong một sự vật, hiện tượng có khuynh hướng biến đổi, phát triển trái ngược nhau

Xoá bỏ hoàn toàn cái cũ

Không kế thừa những yếu tố tích cực

Kế thừa những yếu tố thích hợp và loại bỏ yếu tố không thích hợp

Kế thừa những yếu tố tiêu cực

Đường hình sin

Đường xoáy ốc

Đường thẳng

Đường cong

Toàn bộ hoạt động vật chất, mang tính chủ quan của con người nhằm cải biến thế giới

Toàn bộ hoạt động vật chất - cảm tính, có tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ nhân loại tiến bộ

Toàn bộ hoạt động tinh thần, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải biến xã hội

Hiện thực khách quan, tồn tại bên ngoài và độc lập với nhận thức của con người

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động chính trị - xã hội

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động quan hệ công chúng

Là hình thức phản ánh khái quát, gián tiếp sự vật

Là hình ảnh sự vật được tái hiện trong bộ óc nhờ trí nhớ

Cho ta hình ảnh trọn vẹn về sự vật

Là hình thức đầu tiên đưa lại cho con người những thông tin trực tiếp, đơn giản nhất về một thuộc tính riêng lẻ

Phản ánh được bản chất của sự vật, hiện tượng

Là giai đoạn cao nhất của quá trình nhận thức

Là sự phản ánh gián tiếp sự vật, hiện tượng

Là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Khái niệm

Phán đoán

Suy lý

Tri giác

Không có đáp án đúng

Chỉ giúp con người có tri thức kinh nghiệm

Giúp con người có tri thức khoa học và lý luận

Là sự phản ánh trực tiếp đời sống

Là nền tảng kỹ thuật, công nghệ của xã hội

Do kiến trúc thượng tầng quyết định

Là cơ sở của sự tồn tại và phát triển xã hội loài người

Là nền tảng tinh thần của xã hội

Cơ chế vận hành kinh tế trong các điều kiện lịch sử của xã hội

Quá trình sản xuất ra của cải vật chất trong một giai đoạn lịch sử nhất định

Cách thức con người tiến hành sản xuất vật chất ở những giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội loài người

Là các phương tiện sản xuất ra của cải vật chất trong một giai đoạn lịch

Kỹ thuật và lao động

Kỹ thuật và công nghệ

Kỹ thuật và tổ chức

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Tư liệu sản xuất

Đối tượng lao động

Người lao động

Công cụ lao động

Người lao động và công cụ lao động

Người lao động và lao động, sản xuất

Người lao động và đối tượng lao động

Người lao động và tư liệu sản xuất

Sản xuất vật chất

Sản xuất bản thân con người

Sản xuất tinh thần

Sản xuất tinh thần và sản xuất ra bản thân con người

Cơ sở hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng

Công cụ lao động

Quan hệ sản xuất

Đối tượng lao động

Phương tiện lao động

Đối tượng lao động và phương tiện lao động

Công cụ lao động

Sự phát triển của trình độ người lao động và công cụ lao động

Sự phát triển của đối tượng lao động

Sự phát triển của phương tiện lao động

Sự phát triển của giới tự nhiên

Quan hệ sản xuất quyết định lực lượng sản xuất còn lực lượng sản xuất tác động trở lại quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất quyết định trình độ phát triển của quan hệ sản xuất còn quan hệ

Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất

Quan hệ sản xuất

Quan hệ huyết thống

Quan hệ tình cảm

Quan hệ tôn giáo

Cơ sở hạ tầng luôn chịu sự kìm hãm của kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng tồn tại độc lập với kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng luôn chịu sự thúc đẩy của kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

Quan hệ chính trị của xã hội

Kết cấu vật chất–kỹ thuật làm cơ sở để phát triển kinh tế

Quan hệ kinh tế của xã hội

Toàn bộ những quan hệ sản xuất của một xã hội trong sự vận động hiện thực của chúng hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội đó

Toàn bộ đất đai, máy móc, phương tiện để sản xuất và những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của một xã hội nhất định

Toàn bộ cơ sở hạ tầng vật chất–kỹ thuật của một khu dân cư nhất định

Quan hệ sản xuất thống trị, quan hệ sản xuất tàn dư, quan hệ sản xuất mầm mống

Toàn bộ đất đai, máy móc, phương tiện để sản xuất

Toàn bộ những quan điểm, tư tưởng xã hội với những thiết chế xã hội tương ứng cùng những quan hệ nội tại của thượng tầng hình thành trên một cơ sở hạ tầng nhất định

Toàn bộ thiết chế chính trị–xã hội

Toàn bộ thiết chế chính trị và pháp luật của xã hội

Toàn bộ thiết chế chính trị của xã hội

Do sự phát triển của lực lượng sản xuất

Do sự chênh lệch giữa giàu và nghèo

Do sự xuất hiện chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất

Do sự phát triển của công cụ lao động

Cộng đồng người ổn định trên một lãnh thổ thống nhất

Cộng đồng thống nhất về kinh tế

Cộng đồng người có một nhà nước và pháp luật thống nhất

Cả A, B, C

Hành động tự phát của cộng đồng người

Tác nhân văn hóa

Tác nhân kinh tế

Tác nhân chính trị

Những tập đoàn người có địa vị kinh tế–xã hội khác nhau

Những tập đoàn người có địa vị chính trị khác nhau

Những tập đoàn người có địa vị xã hội khác nhau

Những tập đoàn người có địa vị quản lí kinh tế khác nhau

Tổ chức chính trị, bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác

Tổ chức chính trị của một giai cấp thống trị về mặt kinh tế, nhằm bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác

Tổ chức chính trị nhằm bảo vệ trật tự xã hội

Tổ chức chính trị của các giai cấp thống trị nhằm để đàn áp tất cả sự phản kháng của các giai cấp khác

Chức năng đối nội

Chức năng trấn áp

Chức năng đối ngoại

Chức năng thống trị chính trị

Sự thay đổi các lĩnh vực của đời sống xã hội

Sự thay đổi về kinh tế của xã hội

Sự thay đổi tính chất của lực lượng sản xuất

Sự thay đổi có tính chất căn bản về chất của một hình thái kinh tế–xã hội; bước chuyển từ một hình thái kinh tế–xã hội này lên một hình thái kinh tế–xã hội mới, tiến bộ hơn

Những giai cấp, tầng lớp thống trị

Những giai cấp, tầng lớp phản cách mạng

Những giai cấp, tầng lớp người có lợi ích gắn bó với cách mạng, tham gia các phong trào cách mạng, thực hiện mục đích của cách mạng

Những giai cấp, tầng lớp người có lợi ích gắn bó với nhau

Sự thay đổi ở một vài lĩnh vực của đời sống xã hội

Phương thức tiến hành đấu tranh của một nhóm người với mục đích giành chính quyền

Đỉnh cao của đấu tranh giai cấp, là cuộc đấu tranh lật đổ chính quyền, thiết lập một chính quyền mới tiến bộ hơn

Tạo nên những thay đổi nhỏ của đời sống xã hội

Điều kiện khí hậu

Phương thức sản xuất

Điều kiện tự nhiên

Dân số và mật độ dân số

Do sức mạnh của thói quen, truyền thống nên ý thức xã hội mang tính bảo thủ

Do tác động mạnh mẽ của hoạt động thực tiễn nên tồn tại xã hội biến đổi nhanh hơn

Do ảnh hưởng của tự nhiên khiến ý thức xã hội ổn định lâu dài

Do mâu thuẫn lợi ích giữa các giai cấp làm ý thức thay đổi chậm

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định sự biến đổi của ý thức xã hội

Hai mặt tách rời, không tác động qua lại lẫn nhau

Ý thức xã hội phụ thuộc thụ động vào tồn tại xã hội

Không có vai trò vì ý thức hoàn toàn độc lập

Chỉ gây ra những thay đổi ngẫu nhiên trong ý thức

Quyết định nội dung, tính chất và xu hướng vận động của ý thức

Mỗi tồn tại xã hội đều có một ý thức tương ứng

Là mặt tinh thần của đời sống xã hội

Là nền tảng quan trọng nhất của xã hội

Không tác động trở lại tồn tại xã hội

Là điều kiện sinh hoạt vật chất

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

Tồn tại xã hội độc lập với ý thức xã hội

Tồn tại xã hội phụ thuộc hoàn toàn vào ý thức cá nhân

Thay đổi tồn tại xã hội cũ

Thay đổi tôn giáo

Thay đổi văn hóa

Thay đổi chế độ chính trị

Vừa là chủ thể vừa là sản phẩm của lịch sử

Không thể sáng tạo mà chỉ là sản phẩm lịch sử

Chỉ thích ứng hoàn toàn với điều kiện có sẵn

Sáng tạo lịch sử theo ý muốn thuần túy chủ quan

Khẳng định bản chất mang tính chung chung, trừu tượng

Nhấn mạnh mặt tự nhiên của con người

Nhấn mạnh mặt xã hội của con người

Phủ nhận mặt tự nhiên của con người

Con người cải tạo tự nhiên không cần hòa hợp

Con người chỉ cần tuân theo các quy luật xã hội

Con người là một bộ phận của giới tự nhiên

Con người sáng tạo ra toàn bộ giới tự nhiên

Vì con người có ngôn ngữ

Vì lao động và sáng tạo là thuộc tính xã hội cao của con người

Vì nhận thức được giới tự nhiên và xã hội

Vì con người có quy luật hoạt động riêng

Khi biết đoàn kết chống lại thú dữ

Khi bắt đầu sản xuất ra tư liệu sinh hoạt

Khi chinh phục được tự nhiên

Khi xuất hiện ngôn ngữ