Thế giới ý niệm

Thế giới vật chất và ý niệm tuyệt đối

Thế giới khách quan

Bản thân con người

Khái niệm

Trí giác

Suy lý

Phán đoán

Phản ánh một cách tổng hợp các thuộc tính của sự vật

Phản ánh sự vật trong trạng thái tĩnh

Phản ánh thuộc tính riêng lẻ của sự vật

Phản ánh trực tiếp sự vật qua các giác quan con người

Không liên quan đến giác quan

Không phản ánh sự vật

Tổng hợp của nhiều cảm giác, phản ánh sự vật trọn vẹn hơn

Là hình ảnh trừu tượng của sự vật

Biểu tượng

Suy lý

Trí giác

Khái niệm

Là giai đoạn cuối cùng và không lặp lại

Không liên quan đến lý tính

Là cơ sở của nhận thức

Là động lực, mục đích và tiêu chuẩn kiểm tra chân lý

Vì chỉ dựa vào cảm giác

Vì không dựa vào giác quan

Vì phản ánh gián tiếp và khái quát

Vì có thể tách rời thực tiễn

Cái này thay thế cái kia

Bổ sung cho nhau

Đối lập nhau hoàn toàn

Thống nhất với nhau

Vì thực tiễn là mục đích duy nhất của nhận thức

Vì thực tiễn tạo ra mọi hình thức nhận thức

Vì nhận thức lý tính không thể tồn tại độc lập

Vì lý tính có nguy cơ xa rời hiện thực nếu không được kiểm tra bởi thực tiễn

Trực quan sinh động – Tư duy trừu tượng – Thực tiễn

Cảm giác – Trí giác – Biểu tượng

Trực giác – Lý trí – Trải nghiệm

Khái niệm – Phán đoán – Suy lý

Chủ nghĩa kinh nghiệm

Chủ nghĩa duy lý

Chủ nghĩa duy cảm

Chủ nghĩa thực chứng

Giúp con người nhận thức bản chất của sự vật

Giúp con người nhận thức sâu sắc hơn về sự vật

Là hình thức cảm tính gián tiếp của sự vật

Là khâu trung gian giữa cảm giác và biểu tượng

Thực tiễn và nhận thức là hai quá trình hoàn toàn độc lập

Nhận thức càng phát triển thì vai trò của thực tiễn càng giảm

Nhận thức không cần kiểm nghiệm thực tiễn nếu đã được tư duy lý tính chứng minh

Thực tiễn kiểm nghiệm, hoàn thiện và thúc đẩy nhận thức phát triển sâu sắc hơn

Phán đoán

Khái niệm

Biểu tượng

Cảm giác

Nhận thức cảm tính

Nhận thức thông thường

Nhận thức kinh nghiệm

Nhận thức lý tính

Phức tạp và luôn phát triển

Đơn giản và ngừng phát triển

Diễn ra theo đường xoáy ốc

Đơn giản và bất biến

Nhận thức lý tính

Nhận thức cảm tính

Nhận thức kinh nghiệm

Nhận thức khoa học

Nhận thức cảm tính

Thực tiễn

Tư duy trừu tượng

Nhận thức lý tính

Phản ánh khái quát sự vật

Phản ánh cảm tính sự vật

Phản ánh gián tiếp sự vật

Phản ánh trực tiếp sự vật

Cảm giác

Suy lý

Phán đoán

Khái niệm

5 loại

2 loại

3 loại

4 loại

Mang tính lịch sử - xã hội

Nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội

Mang tính khái quát - lý tính

Là hoạt động tư duy trừu tượng

Khoa học

Thế giới khách quan

Ý thức con người

Tri giác của con người

Cảm giác, tri giác, ý thức nói chung là hình ảnh của thế giới khách quan

Con người nhận thức được bè ngoài sinh động của sự vật hiện tượng, không nhận thức được bản chất của chúng

Thừa nhận sự vật khách quan tồn tại bên ngoài và độc lập với ý thức con người

Ý thức con người có vai trò quyết định và chi phối thế giới khách quan

Hiện thực khách quan

Tri giác của con người

Thế giới vật chất

Tư tưởng của con người

Tri thức thực nghiệm khoa học hoặc tri thức khái quát bản chất sự vật

Những tri thức kinh nghiệm thông thường hoặc tri thức thực nghiệm khoa học

Những tri thức kinh nghiệm thông thường hoặc tri thức mang tính quy luật

Những tri thức kinh nghiệm thông thường hoặc tri thức khái quát bản chất sự vật

A. Hoạt động thực nghiệm khoa học

B. Hoạt động sản xuất vật chất

C. Hoạt động tư duy lý tính

D. Hoạt động chính trị xã hội

1) Thực tiễn là cơ sở của nhận thức

2) Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý

3) Thực tiễn là mục đích của nhận thức

4) Thực tiễn là một loại nhận thức độc lập

1) Nếu nhiều người cùng có chung một trải nghiệm thì điều đó chắc chắn đúng

2) Nhận thức kinh nghiệm là nền tảng ban đầu cho quá trình hình thành tri thức của con người

3) Nhận thức kinh nghiệm luôn đúng vì nó dựa trên những gì ta đã trải qua 

4) Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, nhận thức kinh nghiệm là nhận thức dựa trên sự quan sát trực tiếp các sự vật, hiện tượng hay các thí nghiệm, thực nghiệm khoa học