“Dân là chủ” nói về vị thế chủ thể quyền lực; “dân làm chủ” nói về việc thực hành quyền và trách nhiệm

“Dân là chủ” là khẩu hiệu; “dân làm chủ” là hình thức tuyên truyền

“Dân là chủ” áp dụng ở cấp trung ương; “dân làm chủ” chỉ áp dụng ở địa phương

Hai khái niệm giống nhau hoàn toàn, dùng thay thế được

Quyền lực tập trung vào một nhóm tinh hoa để bảo đảm hiệu quả

Dân lập nên nhà nước thông qua bầu cử/ủy quyền và có quyền giám sát

Nhà nước tự hình thành từ bộ máy hành chính và duy trì bằng kỷ luật

Chỉ cần tăng cường tuyên truyền là đủ để thể hiện “do dân”

Nhà nước ưu tiên mục tiêu tăng trưởng, quyền lợi người dân tính sau

Nhà nước chỉ cần công bằng về thủ tục, còn kết quả không quan trọng

Nhà nước bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân và lấy đời sống dân làm thước đo

Nhà nước thiên về trấn áp vi phạm để giữ ổn định là chính

Cán bộ có quyền ra quyết định mà không cần giải trình

Cán bộ chỉ chịu trách nhiệm trước cấp trên, không cần tiếp dân

Cán bộ là người phục vụ nhân dân, làm việc vì lợi ích của dân

Cán bộ được ưu tiên đặc quyền để yên tâm công tác

Chỉ cần có bầu cử là đủ

Dân chủ chủ yếu là tuyên truyền, không cần cơ chế giám sát

Có cơ chế để dân tham gia, giám sát và kiểm soát quyền lực một cách thực chất

Dân chủ là việc của cơ quan nhà nước, dân không cần tham gia

Quản lý xã hội bằng uy tín cá nhân và mệnh lệnh hành chính

Luật chỉ áp dụng với người dân, cán bộ có ngoại lệ

Quản lý nhà nước bằng Hiến pháp và pháp luật; quyền lực bị ràng buộc bởi luật

Luật pháp có thể thay đổi tùy người đứng đầu

Quyền lực có tính chính danh và vận hành theo khuôn khổ hiến pháp–pháp luật

Tốc độ ra quyết định nhanh hơn luật

Cán bộ được linh hoạt bỏ qua thủ tục khi cần

Quyền lực tập trung để tránh tranh luận

Luật chỉ dùng khi có khủng hoảng

Mọi tổ chức/cá nhân đều bình đẳng trước pháp luật, không có ngoại lệ

Luật quan trọng hơn đạo đức trong mọi tình huống

Luật chỉ áp dụng trong lĩnh vực hình sự

Pháp luật làm giảm quyền tham gia của người dân

Pháp luật chủ yếu để trừng phạt, không liên quan dân chủ

Pháp luật ràng buộc quyền lực, ngăn tùy tiện/lạm quyền, bảo vệ dân chủ

Pháp luật thay thế hoàn toàn vai trò giám sát của nhân dân

Luật càng nghiêm càng tốt, không cần tính nhân văn

Luật vừa nghiêm minh vừa nhân văn, hướng thiện, bảo vệ con người

Luật chủ yếu dựa vào cảm tính và sự linh hoạt của cán bộ

Luật chỉ nhấn mạnh giáo dục, không cần chế tài

Xử thật nặng mọi vi phạm để răn đe, không cần giáo dục

Chỉ giáo dục, bỏ qua chế tài để tránh căng thẳng

Kết hợp chế tài công bằng với giáo dục/cảm hóa, tạo cơ hội sửa sai

Xử lý tùy theo quan hệ và hoàn cảnh cá nhân

Vì càng nhiều cấp quản lý càng tốt

Vì quyền lực dễ bị lạm dụng nếu thiếu kiểm soát, gây suy thoái và mất niềm tin

Vì nhân dân không cần giám sát nhà nước

Vì luật pháp đã đủ, không cần đạo đức công vụ

Chỉ dựa vào lòng tốt cá nhân của cán bộ

Chỉ dựa vào trừng phạt hình sự sau khi xảy ra sai phạm

Cơ chế kiểm tra–giám sát + trách nhiệm giải trình + nhân dân tham gia giám sát

Chỉ dựa vào báo chí phanh phui

Tham ô, lãng phí, quan liêu, đặc quyền đặc lợi

Thiên tai và biến đổi khí hậu

Tốc độ phát triển công nghệ

Khác biệt văn hóa vùng miền

Minh bạch công vụ và trách nhiệm giải trình

Chính sách được đánh giá bằng lợi ích thực tế của người dân

Đặc quyền đặc lợi cho một nhóm để “tăng hiệu quả”

Chống quan liêu và lãng phí

Giữ nguyên vì đúng quy trình là đủ

Xem xét lại tính hợp lý và tác động; điều chỉnh để bảo đảm vì dân và công bằng

Đổ lỗi cho người dân chưa thích nghi

Trì hoãn vô thời hạn để tránh trách nhiệm

Dân chủ quan trọng, pháp luật không cần thiết

Pháp quyền bảo vệ dân chủ; dân chủ cần pháp luật để thực thi và kiểm soát quyền lực

Dân chủ và pháp quyền đối lập nhau

Chỉ cần đạo đức, không cần luật

30/4/1975

2/9/1969

6/1/1946 (Tổng tuyển cử bầu Quốc hội)

19/5/1890

Cán bộ nói hay, khẩu hiệu tốt

Thủ tục nhanh cho người quen, chậm cho người lạ

Dịch vụ công minh bạch; giải quyết việc dân đúng hạn, đúng luật, có trách nhiệm giải trình

Cán bộ ít tiếp xúc dân để tránh phiền hà