WorksheetsSocjologia prawa
Total questions: 17
Worksheet time: 17mins
W koncepcji Petera Bergera socjologia jako „forma świadomości” charakteryzuje się postawą demaskatorską. W jaki sposób postawa ta przejawia się w badaniach nad instytucjami prawnymi?
Poprzez analizę logicznej spójności norm prawnych wewnątrz systemu stanowionego.
Poprzez skupienie się wyłącznie na statystycznej częstotliwości naruszeń konkretnych przepisów karnych.
Poprzez udowadnianie, że prawo jest obiektywnym i niezmiennym odzwierciedleniem natury ludzkiej.
Poprzez odkrywanie ukrytych struktur władzy i interesów grupowych, które kryją się pod oficjalną retoryką sprawiedliwości i dobra wspólnego.
C. Wright Mills definiuje wyobraźnię socjologiczną jako umiejętność łączenia „biografii z historią”. Jakie jest kluczowe zastosowanie tej kompetencji w obszarze socjologii prawa?
Pozwala zrozumieć, że indywidualne problemy prawne jednostek są często uwarunkowane przez szersze procesy historyczne i systemowe nierówności społeczne.
Służy do technicznego opisu ewolucji języka prawniczego na przestrzeni wieków bez odniesienia do struktur społecznych.
Umożliwia sędziom wyłącznie subiektywną ocenę oskarżonego na podstawie jego cech charakteru.
Wykazuje, że historia nie ma wpływu na współczesne rozumienie sprawiedliwości przez obywateli.
Zgodnie z postulatem metodologicznym Emila Durkheima, prawo jako fakt społeczny należy badać „jak rzeczy”. Co w praktyce badawczej oznacza to podejście?
Opieranie wniosków o działaniu prawa na wiedzy potocznej i powszechnych wyobrażeniach o sprawiedliwości.
Analizowanie norm prawnych wyłącznie przez pryzmat subiektywnych intencji i motywów psychologicznych ustawodawcy.
Przyjęcie postawy obiektywnego obserwatora, który bada zjawiska prawne z zewnątrz, opierając się na danych statystycznych i obserwowalnych sankcjach.
Uznanie, że prawo jest systemem o charakterze metafizycznym, którego nie da się zweryfikować empirycznie.
W metodologii Maxa Webera „typ idealny” (np. typ idealny biurokracji) pełni funkcję narzędzia poznawczego. Które z poniższych twierdzeń najlepiej opisuje charakter tego narzędzia w analizie systemów prawnych?
Jest to wzorzec etyczny, do którego każdy system prawny powinien dążyć, aby osiągnąć stan doskonałości.
Jest to precyzyjny opis techniczny konkretnego systemu prawnego, np. pruskiej biurokracji XIX wieku.
Jest to czysty model pojęciowy, który nie stanowi opisu rzeczywistości, lecz służy jako standard porównawczy do porządkowania i wyjaśniania zjawisk społecznych.
Jest to statystyczna średnia wszystkich zaobserwowanych w historii systemów administracyjnych i prawnych.
Który z poniższych elementów jest kluczowy dla Weberowskiego typu idealnego panowania legalnego (racjonalnego), stanowiącego fundament nowoczesnego państwa prawa?
Oparcie legitymizacji władzy wyłącznie na emocjonalnym związku między suwerenem a ludem, z pominięciem procedur.
Posłuszeństwo wobec bezosobowych norm prawnych oraz osób powołanych do sprawowania władzy na podstawie ściśle określonych kompetencji.
Bezwarunkowe oddanie osobie przywódcy ze względu na przypisywane mu nadzwyczajne, nadludzkie cechy.
Wiara w nienaruszalność odwiecznych zwyczajów i świętość tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
W typologii sposobów adaptacji Roberta Mertona, który typ zachowania jest najbardziej problematyczny z punktu widzenia prawa, ponieważ zakłada akceptację celów kulturowych (np. sukcesu materialnego) przy jednoczesnym odrzuceniu legalnych środków ich realizacji?
Innowacja
Ucieczka
Rytualizm
Konformizm
Zgodnie z analizą ewolucji mechanizmów kontroli społecznej, nowoczesne społeczeństwa przemysłowe charakteryzujące się wzrostem indywidualizmu wykazują tendencję do dominacji którego stylu kontroli?
Stylu terapeutycznego, skupionego na leczeniu sprawcy.
Stylu penalizacyjnego, opartego na oficjalnym karaniu czynu przez aparat państwowy.
Stylu rozjemczego, dążącego do bezpośredniego pogodzenia stron konfliktu.
Stylu kompensacyjnego, nastawionego wyłącznie na zadośćuczynienie ofierze.
Zjawisko, w którym jednostka podporządkowuje się opinii grupy nie dlatego, że chce uniknąć kary, ale dlatego, że znajduje się sytuacji niepewności to:
Konformizm normatywny
Dewiacja pierwotna
Resocjalizacja
Konformizm informacyjny
W psychologicznej teorii prawa Leona Petrażyckiego kluczowym kryterium odróżniającym prawo od moralności jest struktura przeżyć (emocji etycznych). Na czym polega ta różnica w ujęciu autora?
Prawo opiera się na przymusie zewnętrznym (państwowym), podczas gdy moralność jest wyłącznie domeną wolnego sumienia jednostki.
Prawo dotyczy wyłącznie zachowań zewnętrznych, natomiast moralność odnosi się do wewnętrznych intencji i motywów działania.
Emocje moralne są zmienne i dostosowane do sytuacji, podczas gdy emocje prawne są zawsze niezmienne i powszechnie uznawane.
Emocje prawne mają charakter imperatywno-atrybutywny (dwustronny), co oznacza, że poczuciu obowiązku jednej strony towarzyszy poczucie roszczenia drugiej strony, podczas gdy moralność jest czysto imperatywna (jednostronna).
Petrażycki wyróżniał prawo pozytywne oraz prawo intuicyjne. Czym w jego systemie charakteryzuje się prawo intuicyjne?
Są to przeżycia prawne wynikające z indywidualnego poczucia sprawiedliwości, które nie odwołują się do zewnętrznych autorytetów i są elastycznie dostosowane do konkretnych sytuacji.
Jest to zbiór norm moralnych, które w procesie ewolucji społecznej zostały uznane przez państwo za wiążące.
Jest to prawo ogłoszone w oficjalnych publikatorach, takich jak kodeksy i ustawy, wspierane sankcjami państwowymi.
Są to przeżycia prawne, które odwołują się do autorytetu zewnętrznego (tzw. faktów normatywnych), takich jak zwyczaje lub precedensy.
W teorii Leona Petrażyckiego pojęcie 'atrybutywności' (roszczeniowości) jest cechą konstytutywną przeżyć prawnych. Jakie znaczenie społeczne przypisuje autor temu elementowi w odróżnieniu od czysto 'imperatywnej' moralności?
Atrybutywność nadaje prawu charakter dwustronnej więzi społecznej, w której poczucie obowiązku dłużnika jest nierozerwalnie połączone z poczuciem uprawnienia wierzyciela, co buduje u obywateli postawę godności i energii życiowej.
Atrybutywność oznacza, że normy prawne są przypisane wyłącznie do osób pełniących oficjalne funkcje publiczne.
Atrybutywność sprawia, że prawo jest obiektywnym zbiorem norm spisanych w kodeksach, podczas gdy moralność pozostaje niespisaną intuicją.
Atrybutywność jest mechanizmem, który pozwala państwu na stosowanie przymusu fizycznego, którego moralność jest pozbawiona.
Rozważmy sytuację, w której bogacz czuje silny wewnętrzny nakaz udzielenia wsparcia ubogiemu sąsiadowi, jednak jest przekonany, że sąsiad nie ma żadnego prawa tego od niego żądać. Zgodnie z typologią Petrażyckiego, mamy tu do czynienia z:
Przeżyciem prawnym, ponieważ dotyczy relacji między dwiema osobami.
Emocją czysto imperatywną, która jest właściwa dla sfery moralności.
Przeżyciem prawnym o charakterze intuicyjnym.
Prawem pozytywnym nieoficjalnym.
W logice nauki Karla Poppera kryterium falsyfikowalności służy oddzieleniu teorii naukowych od systemów metafizycznych lub ideologicznych. Jakie są konsekwencje uznania danej teorii za 'niefalsyfikowalną' w badaniach nad prawem?
Oznacza to, że teoria została już ostatecznie udowodniona drogą indukcji.
Jest to cecha pożądana w naukach społecznych, chroniąca prawo przed wpływem faktów empirycznych.
Teoria taka zostaje uznana za absolutną prawdę naukową, ponieważ nie można znaleźć dowodów na jej błędy.
Teoria traci status naukowy, ponieważ nie definiuje warunków empirycznych, w których mogłaby zostać uznana za fałszywą.
Podczas analizy danych socjologicznych stwierdzono wysoką korelację dodatnią między zaostrzeniem sankcji karnych a spadkiem liczby konkretnych przestępstw. Dlaczego badacz nie może na tej podstawie ogłosić istnienia związku przyczynowo-skutkowego?
Ponieważ w naukach społecznych pojęcie związku przyczynowo-skutkowego w ogóle nie istnieje.
Ponieważ korelacja dotyczy tylko zjawisk przyrodniczych, a nie społecznych.
Ponieważ korelacja stwierdza jedynie współwystępowanie zmiennych, a obserwowany spadek przestępczości może wynikać z trzeciego czynnika, np. poprawy sytuacji ekonomicznej.
Ponieważ korelacja zawsze wyklucza istnienie związku przyczynowo-skutkowego.
Wyobraźmy sobie badanie eksperymentalne nad efektywnością mediacji rówieśniczej w szkole. Badacze zauważają poprawę zachowania uczniów, ale okazuje się, że wynika ona nie z samej mediacji, lecz z faktu, że uczniowie czują się obserwowani i wyróżnieni przez naukowiec. Jak nazywamy to zjawisko?
Triangulacja metodologiczna
Błąd losowania próby
Efekt Hawthorne
Falsyfikacja intersubiektywna
Badacz chce zbadać kulturę prawną nieformalnych grup przestępczych, do których dostęp jest bardzo ograniczony. Który model doboru próby będzie w tej sytuacji najbardziej adekwatny?
Próba nielosowa / uznaniowa (np. metoda kuli śniegowej)
Próba losowa warstwowa
Sondaż na reprezentatywnej próbie ogólnopolskiej
Eksperyment laboratoryjny
W procesie badawczym etap 'analizy literatury' następuje przed sformułowaniem hipotez. Dlaczego ta kolejność jest kluczowa dla rzetelności badania?
Pozwala ona na ugruntowanie pytań badawczych w istniejącej wiedzy teoretycznej i uniknięcie powielania już udowodnionych błędów.
Jest to etap, na którym ostatecznie potwierdza się hipotezę bez sprawdzania jej w terenie.
Dzięki temu badacz nie musi przeprowadzać własnych badań terenowych.
Ponieważ analiza literatury jest formą zbierania danych empirycznych.
