АҚШ пен КСРО халықаралық ұстанымдарының күшеюі және екі әлемдік держава арасындағы қарсыласу кезеңінің ұзақ болуының сипаты:

1980 жылдардың ортасында әлемдегі жалпы өнімнің шамамен қанша осындай бөлігі қарулануға жұмсалды:

1.  АҚШ пен КСРО

мемлекеттерінің дамушы елдерге белсенді қолдау көрсете бастауына айқын мысал болатын оқиға (лар):

Қосымша: Биполярлы жүйе мен «қырғиқабақ соғыс» көрінісінің негізгі белгілері:

Ø Бүкіл әлемді қамтыған коммунистік және батыстық жүйелер арасындағы саяси және идеологиялық қарама-қайшылық;

Ø Әскери және экономикалық одақ жүйелерінің құрылуы;

Ø Қарулану жарыстарын жеделдету және әскери шығындардың күрт ұлғаюы;

Ø Анда-санда халықаралық дағдарыстардың орын алуы;

Ø Әлемнің кеңестік және батыстық блоктардың «ықпал аймақтарына» бейресми бөлінуі;

Ø Әртүрлі әлеуметтік-саяси жүйедегі мемлекеттер арасындағы экономикалық және мәдени байланыстардың азаюы;

  Батыс Еуропа елдерінің ортақ қорғаныс жүйесін құру туралы шешімінен соң «Еуропа мен Солтүстік Америка арасындағы қауіпсіздік пен өзара

міндеттемелер туралы» келіссөздер жасаған елдер:

Солтүстікатлантикалық келісімнің (НАТО) құрылған уақыты:

Солтүстікатлантикалық келісім (НАТО) ұйымына

алғашқыда 12 мемлекет кірді: АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Бельгия, Дания, Исландия,

Италия, Люксембург, Нидерланд, Норвегия, Португалия, Франция.

1952-1982 жылдары Солтүстік Атлантика бірлестігіне кірген 4 еуропалық ел: /осылайша олардың саны 16-ға дейін жетті/

НАТО-ның бір немесе бірнеше мүшесіне қарулы шабуыл жасау барлық мүше мемлекетке бағытталған шабуыл ретін қарастырылатыны айтылған Шарт:

1949 жылы құрылған үкіметаралық ұйым, осы ұйым шеңберінде мүше- елдер қауіпсіздікті қозғайтын кез келген саяси, әскери мәселелер бойынша ортақ шешімдер қабылдайды:

  1948 жылы құрылған АҚШ жетекші рөл атқарған Америка елдері ұйымы:

1951 жылы құрылған «қауіпсіздік туралы шарт» (АНЗЮС-ANZUS) жасаған ел (дер):

1954 жылы құрылған көпжақты одақ – Оңтүстік-Шығыс Азия келісімшарт ұйымының атауы:

НАТО-ның Батыстағы секілді рөлін Қиыр Шығыста атқаруға тиіс болған келісім:

СЕАТО ұйымына мүше Америка және Батыс Еуропа мемлекеті (тері):

СЕАТО (SEATO) ұйымына мүше Азия мен Тынық мұхиты мемлекеті (тері):

1955 жылы Бағдатта Бағдат пактісіне қол қойған мемлекет (тер):

/Бұл мемлекеттердің барлығы АҚШ-пен тығыз байланысты болды/

  Бағдат пактісінен 1959 жылы шыққан мемлекет:

  1959 жылы «Бағдат пактісі» ұйымынан Ирак шыққаннан кейінгі атауы:

Мәтіндік сұрақ.

«Социалистік лагерь елдерінің ынтымақтастығы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалыптаса бастады. Шығыс Еуропада коммунистер басқарған үкімет билікке келді. Ол белгілі бір деңгейде соғыстан кейін Шығыс Еуропада кеңес әскерінің қалуымен байланысты болды.

Социалистік жүйе мемлекеттері арасындағы қарым-қатынас достық пен ынтымақтастық туралы шарттар негізінде басталды. 1953 жылы кейбір социалистік лагерь елдерінде КСРО-ның Шығыс Еуропадағы одақтастарына қатысты саясаты кеңінен наразылық туғызды. Бірнеше социалистік елдер қалаларында шерулер мен демонстрациялар өтті. Халықтың өмір сүру деңгейінің нашарлауынан туындаған елеулі

наразылықтар оккупацияланған аймақтарда орын алды. Кеңес үкіметі танкілерді енгізуге мәжбүр болды. Олар жұмысшылар ереуілін полиция көмегімен тоқтатты» Мәтінге сүйеніп, КСРО-ның саясатына қарсы шыққан елдерді көрсетіңіз:

  Кеңес Одағының жаңа басшылығы келіссөз жүргізу мақсатымен шетелге сапарға шығуына себеп болған:

1955 жылдың 14 мамырында Достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы Варшава шарты ұйымына қол қойған мемлекет (тер):

   1955 жылдың 14 мамырында Достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы Варшава шарты ұйымына қол қойған мемлекет (тер):

   1949 құрылған НАТО одағына жауап ретінде құрылған социалистік елдердің әскери ұйымы:

Мәтіндік сұрақ.

«Социалистік ұйымға қатысушы мемлекеттер тәуелсіздік, егемендік және бір-бірінің және басқа мемлекеттердің ішкі істеріне араласпау қағидаттарын сақтай отырып, өзара экономкикалық және мәдени байланыстарды одан әрі дамыту және нығату мақсатында достық пен ынтымақтастық ркхында әрекет етуге міндеттенді. Шартқа қатысушы мемлекеттердің қарулы күштерінің бірлескен басшылығын құру құрулы шешім қабылдады.Ұйымға кіруші елдердің біреуі Еуропада шабуылға ұшыраған жағдайда бір-біріне дереу жәрдем көрсетуге, соның ішінде қарулы күштерді қолдана отырып көмектесуге міндеттелді. Ұйымға қатысушы мемлекеттердің бірлескен қауіпсіздігін қамтамасыз ету,Еуропадағы және бүкіл әлемдегі бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау және нығайту үшін күрес саласындағы сыртқы саяси күш-жігерін үйлестіру мақсатында құрылған. Келісім сондай-ақ олардың егемендігін жәнетәуелсіздігін бірлесе қорғауды және қорғаныс саласындағы әріптестікті қамтамасыз етуді қарастырады. Осылайша ұйымға мүш елдерде кеңестік әскерлердің болуы заңды деп жарияланды, себебі оларда іс жүзінде ауыр- қару жарақ болмаған. Осылайша КСРО өзінің батыс шекараларының қауіпсіздігін қамтамасыз етті»

Мәтінге және суретке сүйеніп социалистік елдердің әскери ұйымын көрсетіңіз:

ВШҰ (КСРО) мен НАТО (АҚШ) арасындағы шиеленістерден әлемді жаңа жаһандық соғысқа әкеле жаздаған дағдарыс (тар):

Шығыс немістерінің Батыс Берлинге жаппай қашуы салдарынан Берлин дағдарысының туындаған уақыты:

«Берлинде тәртіпсіздіктерді тоқтату үшін Батыс Берлин аумағында Берлин қабырғасы көтерілді. Шекарада бақылау- өткізу пункттері орнатылды.Қабырғаның салынуы шиеленісті күшейте түсті. Көп ұзамай Бранденбург қақпасының

бақылау-өткізу пункттеріндекеңестік және америкалық танкілер шоғырлана бастады. КСРО мен АҚШ-тың қарсыласуы кеңестік танкілердің шекарадан әкетілуімен аяқталды. Көтерілген Берлин қабырғасы биполярлы жүйенің,

«қырғиқабақ соғыстың» нышанына айналды»  

Мәтінге сүйеніп Бранденбург қақпасы маңында Берлин қабырғасының тұрғызылған уақытын көрсетіңіз:

  1962 жылғы әлемді соғысқа сәл-ақ қалдырған Кариб дағдарысының себебі (тері):

«Кариб дағдарысының» бейбіт түрде шешілуіне әкелген себеп (тер):

Варшава шарты ұйымы қарулы күштерінің араласуымен Венгрияда социалистік үкіметкен қарсы қарулы көтеріліс жаншылған жыл:

1968 жылы ВШҰ-ға мүше мемлекеттер осы мемлекеттегі демократияны тоқтату үшін әскерлерін жіберді:

«1961 жылы кубалық контрреволюционерлер десантын талқандағаннан кейін Куба КСРО көмегімен өз қорғанысын нығайтуға қосымша шараларды іске асыра бастады. 1962 жылы күзде КСРО құпия келісімге сәйкес

Кубаның аумағына өз зымырандарын орналастырады. Бұл Кеңес үкіметінің өте қауіпті және ойластырылмаған әрекет болды. Осыны біліп қойған АҚШ тез арада қатаң шешім қабылдады. 1962 жылы 22 қазанда АҚШ президенті Кубаға жеткізілетін барлық қарулардың түріне «қатал карантин» жариялап, сонда баратын басқа мемлекеттердің кемелерін тексерістен өткізді. Кубаның жан-жағында америкалық ірі әскери-теңіз және әскери-әуе күштері шоғырланды. Американың Еуопадағы әскері, АҚШ флоты, стратегиялық авиациясы толық жауынгерлік әзірлікке қойылды. КСРО,

Куба, ВШҰ елдерді де осындай әрекеттер қабылдады. АҚШ пен КСРО

басшылары арасында қызу келіссөздер сайланды. КСРО Кубадан орташаауқымдағызымырандарынаншығаруға,алАҚШ«карантинді»жойып,Кубашекарасының тұтастығын сақтауға уәде берді. «Қырғиқабақ соғысы» кезінде 1962 жылы орын алған ең шиеленіскен және қауіпті халықаралық жағдай: (1-сурет)

Кубаға қатысты «қатал карантин» саясатын енгізген АҚШ президенті: (2-сурет)

Кубаға АҚШ енгізген «карантинді» мойындаудан бас тартып, теңіз блокадасын алып тастаған мемлекет:

1.  1962 жылдың 28 қазанында Куба дағдарысын бейбіт шешу туралы келісімге қол жеткізгендер:

  КСРО мен АҚШ арасындағы келісім нәтижесінде КСРО-ның шекарасына қойылған АҚШ әскері орналасты:

  Бұрынғы бөлек, тәуелсіз құрылымдарды (мемлекеттер, халықтар және т.б.) жаңа үлкен бүтінге біріктіруге байланысты үдеріс: /лат.integration- біріктіру, бірлесу/

Еуропалық интеграцияға жол ашқан декларацияны ұсынған Францияның сыртқы істер министрі:

Француз-герман антонгонизмін (қарсылас, бәсекелес) тоқтату және екі ел арасындағы қарым-қатынастардың жаңа кезеңін бастау туралы ұсыныспен ГФР үкіметіне жолдау жіберген уақыты:

Еуропалық интеграцияның басы болған Франция сыртқы істер министрінің ГФР-ге жолдаған ұсынысының бірінші қадамы:

Мәтіндік сұрақ.

«Р.Шуманның Декларациясы еуропалық құрылыстың біртұтас тұжырымдамасын ұсынды. Дәл осы тұжырымдама еуропалық интеграцияны одан әрі дамытуға негіз болды. Оның негізгі ережелерін төмендегідей тұжырымдауға болады:

- Батыс Еуропа мемлекеттері демократия, экономикалық бейімбелу және әлеуметтік консенсус, бейбітшілік пен тең құқылы ынтымақтастық қағидаттарын басшылыққа ала отырып, біртұтас бейбітшілікті сүйетін Еуропа құруға бастамашы болуы тиіс:- бірте-бірте біртұтас Еуропа құрылып, ынтымақтастың басым бағыттарын таңдап алуы керек;

- біртұтас Еуропа құрылысы экономикалық салада басталуы керек» Мәтінге сүйеніп Р.Шуманның Декларациясына сай экономикалық интеграция жолына түскен мемлекеттер:

Парижде Еуропалық көмір және болат бірлестігін (ЕКББ) құру туралы шартқа қол қойылған уақыт:

Францияның сыртқы істер министрінің бастамасымен Еуропадағы Көмір және Болат бірлестігіне мүше мемлекет (тер):

Францияның сыртқы істер министрінің бастамасымен Еуропадағы Көмір және Болат бірлестігіне мүше мемлекет (тер):

Еуропадағы көмір және болат бірлестігі ұйымы құрылуы нәтижесі (лері):

Римде ЕКББ-ға мүше елдердің алты үкімет басшысы Еуропалық экономикалық қауымдастық (ЕЭҚ) құру туралы шартқа қол қойылды:

/Рим келісімінде ортақ нарықтың қалыптасуына баса назар аударылды/

Еуропалық Экономикалық Қауымдастықпен бірге пайда болған Еуропалық Атом энергиясы қауымдастығының (Еуратом) міндеті (тері):

/суретте/

Батыс Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған үш қауымдастық:

   Мәтіндік сұрақ.

«Еуропадағы бұл үш қауымдастықты құру туралы келісім-шарттарда бәріне ортақ: экономикалық өмірдің үйлесімді дамуы, экономиканың тұрақты өсуі, өмір сүру деңгейінің артуы және мемлекеттер арасында тығыз байланыс орнату мақсаттарын жариялады. Интеграцияның тұтастай дамуын анықтайтын ең негізгі, маңызды қауымдастық – экономикалық саланы

біріктірген ұйым болды. 1957 жылы құрылған бұл ұйымға мүше елдердің ортақ нарығындағы негізгі элементтер: кедендік одақ, мүше мемлекеттердің шаруашылық жүйелерінің өзара әрекеттестігі; ортақ саясат жүргізу – ортақ сауда саясаты, ортақ аграрлық саясат, бәсекелестікті арттыру саясаты, энергетика және көлік саясаты, әлеуметтік саясат және тағы басқалар болды»

Мәтінде сипатталған Римде 1957 жылы құрылған ұйымды көрсетіңіз:

   Еуропадағы үш қауымдастықты (ЕКББ, ЕЭҚ, Еуратом) құрған мемлекеттер саны:

   1973 жылы Еуропалық Экономикалық қауымдастыққа мүше мемлекеттердің саны артып, «алтылыққа» қосылған үш ел:

  1981 жылы Еуропалық экономикалық қауымдастық құрамына кірген Балқан түбегіндегі мемлекет:

   1986 жылы Еуропалық экономикалық қауымдастық құрамына кірген Пиренейлік мемлекет (тер):

1992 жылы «Еуропалық Одақ туралы» келісімшартқа қол қойылған, Нидерландтағы шағын қала:

«Еуропалық Одақ туралы» келісімшарт негізінде келісімшарттарына өзгерістер мен толықтырулар енгізілген ұйым (дар):

    «Еуропалық Одақ туралы» келісімшарт кезінде енгізілген ұғым:

  ЕО азаматтарының қозғалысын жеңілдету мақсатында Еуропадағы бес ел 1985 жылы шекарада төлқұжатты және визалық бақылауды жеңілдету туралы келісімге қол қойған мемлекет пен қала:

   Еуропалық одақ келісімшартын әрі қарай жетілдіру шараларын кеңейтуге үлес қосқан келісімшарт (тар):

   1995 жылы «Еуропалық одақ» құрамына қосылған мемлекет (тер):

Қосымша: 2004 жылы Еуропалық одақ құрамына Шығыс Еуропа мен Жерорта теңізі елдері – Чехия, Эстония, Венгрия, Литва, Латвия, Польша, Словакия, Словения, Мальта, Кипр кірді. Кейін Болгария, Румыния, Хорватия қосылды.

Қазіргі кезде Еуроодақтың құрамындағы мемлекеттер саны:

  Еуропалық Одақтың негізгі институты (тары):

ЕО мен оның институттарының ең негізгі белгілерінің бірі:

Варшава Шарты Ұйымы елдері барлық еуропалық мемлекеттерге

Жалпыеуропалық кеңеске дайындықты іс жүзінде бастауға үндеу жолдаған уақыты:

  1966 жылы КСРО-мен ынтымақтастық орнатуға бағыт алған Франция президенті:

  «Жаңа Шығыс саясаты» арқылы шығыстағы елдермен қолайлы жағдай жасауға көмектескен ГФР үкіметін басқарған канцлер:

  Герман Федеративтік Республикасы «Жаңа Шығыс саясаты»

нәтижесінде социалистік лагерьмен қарым-қатынастарды қалыпқа келтіру мақсатында келісім жасасқан елдер (і):

  Батыс Берлин мәртебесін нығайту үшін төртжақты келісімге қойылған жыл:

1972 жылдың мамыр айында кездескен АҚШ және КОКП ОК Бас хатшысы

  Финляндияның астанасы Хельсинки қаласында ЕҚЫК-нің Қорытынды актісіне 35 мүше-мемлекеттің мемлекет және үкімет басшылары қол қойды:

«Хельсинки қорытынды акті келісім-шарттық құжат болмаса да, үлкен саяси маңызға ие болды. Біріншіден, онда Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде пайда болған Еуропадағы саяси және аумақтық өзгерістерді ұжымдық мойындау орын алды. Екіншіден, Қорытынды акт халықаралық құқықтық нормалар органын құрайтын мемлекеттер арасындағы қатынастардың қағидатын жариялады. Оларға мыналар жатады: егеменді теңдік, егемендікке тән құқықтарды құрметтеу, күш қолданбау немесе күшпен қорқытпау, шекаралардың бұзылмауы, мемлекеттердің аумақтық тұтастығы, дауларды бейбіт түрде реттеу, ішкі істерге арааспау, адамның құқықтары мен негізгі бостандықтарын құрметтеу және т.б.Қорытынды актінің осы ережелеріне қосымша Сенімді нығайту шаралары туралы үш топқа бөлінетін аяқтаушы құжат қабылданды. Олар қауіпсіздіктің үш өлшемі болып табылатын үш «себет» деп аталды.

Осылайша Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Кеңесі

шеңберінде алғаш рет сенім мен қауіпсіздікті нығайту жөніндегі іс-шаралар жүзеге асырылып, әріптестік негізіндегі қауіпсіздік қағидаттары

қабылданды. Келесі қадамдар шеңберінде ЕҚЫК кездесулері Белградта (1977-1978), Мадридте (1980-1983) болды. Бұл кездесулер елеулі келісімдерге әкелмеді».

Хельсинкихаттамасынасайқұрылғанхалықаралықұйым:

Хельсинки қорытынды актісінде жарияланған мемлекеттер арасындағы қатынастардың қағидат саны

Хельсинки қорытынды хаттамасындағы «бірінші себет»:

Хельсинки қорытынды хаттамасындағы «екінші себет»:

Хельсинки қорытынды хаттамасындағы «үшінші себет»:

1986-1989 жж қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы сенім шаралары бойынша келіссөздерді жалғастыру туралы шешім қабылданған кездесу өтті: /суретте/

  1975 жыл ЕҚЫК

қорытынды актісіне қол қойған КОКП ОК Бас хатшысы:

«Қырғиқабақ соғыс» аяқталғаннан кейін ЕҚЫК-ға қатысушы мемлекеттер «Жаңа Еуропа хартиясын» қабылдаған уақыты:

Еуропадағы Қауіпсіздік және ынтымақтастық кеңесі (ЕҚЫК) атауының Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) деп өзгертілген жылы