Dolaşım Sistemi

Dolaşım Sistemi

Dolaşım Sistemi Nedir?

• Hücrelere gerekli olan besin ve oksijeni taşır, oluşan atık maddeleri de uzaklaştıran sisteme dolaşım sistemi denir.

Dolaşım Sisteminin Görevleri

• Vücuttaki hücrelere oksijen ve besin taşımak.

• Hücrelerde oluşan karbondioksit ve atık maddeleri boşaltım organlarına taşımak.

Dolaşım Sistemi

• Dolaşım sistemi kalp, kan ve damarlar olmak üzere üç kısımdır.

KALP

• Kalp kanın pompalanmasını sağlar.

• Kalp göğüs kafesi içerisinde, iki akciğer arasında bulunur.

• Kalbinizin büyüklüğü kendi yumruğunuz kadardır.

• Kalp kalp kasından oluşur.

• Kalp dört odacıklıdır.

KALP

• Üsttekilere üst odacık (kulakçık), alttakilere alt odacık (karıncık) denir.

• Kan toplardamarla kulakçıklara gelir.

• Karıncıklar da atardamar ile kanın pompalandığı yerdir.

• Kalbin sağ tarafında kirli, sol tarafında temiz kan bulunur.

• Kulakçıklar ile karıncıklar arasında kapakçıklar bulunur.

DAMARLAR

• Atardamar, toplardamar ve kılcal damar olmak üzere üç çeşittir

Atardamar

• Kanı kalpten taşıyan damarlardır.

• Kalınlığı fazladır.

• Kan basıncı ve akış hızı fazladır.

• Akciğer atardamarı hariç temiz kan taşır.

• En büyük atardamar Aort'tur.

Toplardamar

• Kanı kalbe taşıyan damarlardır.

• Akciğer toplardamarı hariç kirli kan taşır.

• Kan akış hızı atardamardan yavaş, kılcal damardan hızlıdır.

• Kan basıncı en düşük damardır.

Kılcal damar

• Atardamar ile kılcal damar arasında yer alır.

• Hücrelerle madde alışverişinin yapılmasını sağlar.

• Kan basıncı toplardamardan fazladır.

• Akış hızı en yavaş damardır.

Nabız

• Kalbin her atışında atardamarlara yaptığı vuruş etkisine nabız denir.

• Nabız bilek veya boyundaki atardamardan hissedilebilir.

• Nabız, bebeklerde 100-120, çocuklarda 80-100, yetişkinlerde 70-80'dir.

Tansiyon

• Kanın atardamar duvarına yaptığı basınca tansiyon denir.

• Alt odacıklar kasıldığında oluşan basınca büyük tansiyon denir.

• Alt odacıklar tekrar kasılmadan hemen önce kanla dolduğunda oluşan basıncın ölçüsüne küçük tansiyon denir.

• Sağlıklı kişilerde küçük tansiyon 8, büyük tansiyon 12'dir.

Stetoskop

• Doktorların vücut içindeki sesleri dinlemek için kullandığı alete stetoskop denir.

• Stetoskop ile kanın basıncı ve tansiyon ölçülebilir.

 KAN

• Kan hücreleri ve kan plazması olarak iki kısımdır.

• Yetişkin bir insanda 5 litre kan bulunur.

• Kanın yaklaşık %55'i kan plazması, %45'i kan hücreleridir.

Kan plazması

• %90'ı sudur. %10'u besinler (Protein, yağ, karbonhidrat, vitamin, mineral), artık maddeler, hormonlar bulunur.

Kan Hücreleri

• Alyuvar

• Akyuvar

• Kan pulcukları

Alyuvar

• Kana kırmızı renk verir.

• İçerisinde hemoglobin bulunur.

• Oksijen ve karbondioksit taşınmasını sağlar.

• Kırmızı kemik iliği, dalak ve karaciğerde üretilir.

• Üretildiğinde çekirdeği vardır, zamanla çekirdeği kaybolur.

• Sayısı diğer kan hücrelerinden fazladır.

• Ömürleri 120 gündür.

Akyuvar

• Vücudu mikroplara karşı korur.

• Mikropları içerisine alarak sindirir veya antikor adı verilen madde ile öldürür.

• Kırmızı kemik iliğinde, lenf düğümlerinde üretilir.

• Çekirdekli ve beyaz renklidir.

• Vücuda mikrop girdiğinde sayıları artar.

• Sayısı diğer kan hücrelerinden azdır.

Kan pulcukları

• Kanın pıhtılaşmasını sağlar.

• Çekirdeksiz ve çok küçüktür.

• Kırmızı kemik iliğinde üretilir.

KAN DOLAŞIMI

• Büyük kan dolaşımı

• Küçük kan dolaşımı

Büyük Kan Dolaşımı

• 
  

  Büyük kan dolaşımında kan, kalp ile vücut  arasında dolaşır.

• Kalbin sol karıncığından aort atar damarı ile çıkan temiz kan bütün vücuda dağılır.

• Hücrelere besin ve oksijen taşınır.

• Hücrelerde oluşan atıklar ve karbondioksit kana geçerek kan kirlenir.

• Alt ve üst ana toplardamarla kalbin sağ kulakçığına gelir.

Küçük Kan Dolaşımı

• Küçük kan dolaşımında kan, kalp ile akciğer arasında dolaşır.

• Kalbin sağ karıncığındaki kirli kan akciğer atardamarı ile akciğere taşınır.

• Akciğerde temizlenir. (Karbondioksit verilerek, oksijence zenginleşir.)

• Temiz kan kalbin sol kulakçığına gelir.

Kanın Görevleri

• Kanın görevi kısaca taşımacılık yapmaktır. Ancak bunun yanında diğer görevleri de vardır.

• Vücuda giren mikroplara karşı savunmayı sağlar. (Akyuvarlar sağlar)

• Vücut hücrelerinde oluşan atık maddelerin taşınmasını sağlar.(Karbondioksit alyuvar, diğer atıklar kan plazmasında taşınır.)

• Yaralanan organlarda pıhtılaşarak, kan kaybını önler. (Kan pulcukları sağlar)

• Vücut hücrelerinin ihtiyaç duyduğu besin ve oksijeni taşır. (Oksijen alyuvarda, besin kan plazmasında taşınır)

• Vücut sıcaklığını düzenler.

KAN GRUPLARI VE KAN ALIŞVERİŞİ

• İnsanlarda A, B, AB ve 0 olmak üzere dört kan grubu vardır.

• Kan grubunu kanın yapısında bulunan özel protein belirler.

• Kanda Rh proteini bulunanlar Rh (+), bulunmayanlar Rh (-) olarak adlandırılır.

• Herkes kendi kan grubuna kan verebilir, kendi kan grubundan alabilir.

• A Rh (+) bir kişi yalnızca A Rh (+) e kan verir ve alır.

• 
  

Kan Bağışı

• Kan bağışı toplumsal dayanışmayı artırır.

• Kan bağışı hijyenik ortamda yapılmalıdır.

• Kızılay ülkemizdeki kan bankasıdır.

Kimler Kan Bağışı Yapabilir?

• Bulaşıcı hastalığı olmayanlar.

• 18 ve 65 yaş arası olanlar.

• 50 kg'nin üzerinde olanlar.

• Kan değerleri normal olanlar.

Multiple Choice

Dolaşım sistemi kan, kalp ve damarlardan oluşur.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kalp vücudumuzun sağ tarafında bulunur.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Dolaşım sistemi sayesinde vücutta oluşan atıklar boşaltım organlarına taşınır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kalbin sağ tarafında kirli kan vardır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

En büyük atardamar Aort'tur.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan plazmasının büyük bir çoğunluğu sudur.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Alyuvar besin ve oksijen taşınmasını sağlar.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kanın pıhtılaşmasını kan pulcukları sağlar.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Küçük kan dolaşımı kalbin sağ alt odasından başlar.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Akciğer toplar damarında kirli kan bulunur.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan hayati sıvıdır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan ile vücudumuz için gerekli besin ve oksijen taşınır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Akyuvar vücudumuzun savunmasında görevlidir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan içerisinde en fazla sayıca en fazla kan hücresi akyuvardır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan vücut sıcaklığını düzenler.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan pulcukları çok küçüktür sayıca en fazla kan hücresidir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Bebeklerin nabız sayıları yetişkinlerden azdır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Tansiyonun düşük olması faydalıdır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kanın akış hızının en yavaş olduğu damar toplardamardır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Ortaokul öğrencileri kan bağışı yapamaz.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

İnsanlar yalnızca aynı kan grubundan kan alabilir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan bağışını Kızılay'a yapabiliriz.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan bağışı sırasında hijyen çok önemlidir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sağlıklı insanlar kan bağışı yapabilir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Kan bağışı toplumsal dayanışmayı artırır.

• Doğru

• Yanlış