yapım ekleri

Yapım Ekleri

Yapım ekleri

Sözcüklere gelerek onlardan yeni sözcükler türeten eklerdir.

Yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını da türünü de değiştirir.

Kısacası yapım eki, adından da anlaşılacağı gibi, sözcüklerden yeni sözcük yapım işini yapar.

örnekler

• tuz> tuzluk

• sanat>sanatçı

• kitap>kitapçı

• ev>evsiz

• yaş>yaşıt

• yaş>yaşa-

• baş>başla-

İsimden İsim Yapım Ekleri

İsim kök veya gövdelerine gelerek onlardan yeni isimler yapan eklerdir.

• -lik: zeytinlik, şekerlik, suluk, insanlık, kardeşlik

• -li: köylü, nişanlı, renkli, mavili, bilgili, görgülü

• -siz: evsiz, huysuz, akılsız, işsiz, parasız

• -cil: evcil, otçul, bencil

•  -cık: kızılcık, arpacık, kulakçık, kitapçık

• -daş: meslektaş, vatandaş, arkadaş, sesteş

•  -inci: üçüncü, beşinci

• » -msı: acımsı, ekşimsi

• -sal: kumsal, evrensel

• -ıt: yaşıt

• -tı: horultu cıvıltı

İsimden Fiil Yapım Ekleri

İsim kök veya gövdelerine gelerek fiil oluşturan eklerdir.

• -le: başla-, suçla-, sula-, terle–

•  -al: azal-, çoğal-, düzel–

• -l: doğrul-, sivril–

• -a: kana-, yaşa-, türe-, boşa–

• -da: fısılda-, horulda-, gürülde–

• -at: yönet-, gözet–

• -kır: fışkır-, haykır–

• -lan: evlen–

• -laş: şakalaş-, dertleş-, çocuklaş–

• -(a)r: morar-, karar-, yaşar–

• -se: önemse-, garipse–

Fiilden İsim Yapım Ekleri

Fiil kök veya gövdelerine gelerek isim türeten eklerdir.

•  -im: seçim, üretim, bölüm, çözüm, verim

• -gi: vergi, sevgi, görgü, bilgi, örgü, sergi,

• -gın: dalgın, kızgın, bilgin, durgun, salgın

• -ı / -i: yazı, doğu, batı, gezi, tartı

• -ıcı / -ici: yırtıcı, satıcı, yapıcı, geçici, kurucu

•  -ca: düşünce, eğlence

• -ecek: giyecek, yakacak, açacak

• -ak: yatak, kaçak, durak,

• -ga: bölge, bilge, süpürge,

• -gan: çalışkan, unutkan, çekingen

• -gıç: bilgiç, dalgıç, başlangıç

• -ik: kesik, açık, göçük, kırık

• -ın / -in: yığın, akın, tütün, ekin,

• -(e)r: gelir, gider, okur,

• -nç: gülünç, basınç, 

• -ıntı: esinti, çıkıntı, döküntü

• -maca: bulmaca, kesmece

• -sel: görsel, uysal, işitsel

•  -anak: gelenek, görenek, olanak, seçenek

•  -tı: belirti, kızartı

• -ış: dikiş, yürüyüş

•  -ıt: geçit, yakıt, ölçüt

• -ma: dondurma, danışma

• -mak: çakmak, ekmek

Fiilden Fiil Yapım Ekleri

Fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni fiiller türeten eklerdir.

•  -t: yürüt-, anlat-, ağlat–

• -msa: anımsa-, gülümse–

• -ı: kazı-, sürü–

•  -ele: kovala-, itele–

• -(ı)n: taran-, yıkan-, silin-, alın–

• -(ı)l: atıl-, yazıl-, çözül-, sorul–

• -dır: yazdır-, açtır-, bıktır-, sordur–

• (a)r: kopar-, çıkar-, uçur-, düşür–

• 
  

• 
  

• 
  

• 
  

• 
  

•