Pathogenau 10-4

Pathogenau

Micro-Organebau

• Bacteria

• Firysau

• Ffwng

Micro-organebau Buddiol

• Bacteria yn y coluddyn

• Bacteria sefydlogi nitrogen

• Bacteria i gynhyrchu bwyd fel iogwrt a chaws

Micro-organebau niweidiol

• Firws flu

• Bacteria Salmonella

• Bacteria E-coli

• Firws corona

• ACHOSI NIWED I'R CORFF

Multiple Choice

Beth ydyn ni'n galw micro-organeb sy'n niweidiol i iechyd (neu'n achosi clefyd)

• Antigen

• Gwrthgyrff

• Pathogen

https://www.youtube.com/watch?v=aq-F4rNuj3Y

Multiple Select

Pa rhai o rhain sy'n amddiffyn y corff rhag pathogenau

• Croen

• Dannedd

• Platennau

• Ffagocytau

• Blew cedor

Fill in the Blank

Mae'r ...................... yn amddiffyn y corff trwy ffurfio mur sy'n rhwystro pathogenau rhag cael mynediad i'r corff

Fill in the Blank

Mae ................... yn selio clwyfau sydd yn rhwystro pathogenau rhag cael mynediad i'r corff

Fill in the Blank

Mae ffagocytau yn ...................... bacteria, sef cymryd nhw i fewn i'w cell yna'n ei dinistrio.

Fill in the Blank

Mae ................ yn cynhyrchu gwrthgyrff sydd yn cynhyrchu gwrthgyrff a gwrth-tocsinau.

Antigenau

Proteinau bach ar y tu allan i gelloedd mae'r system imiwnedd yn adnabod

Antigenau

• Proteinau bach ar y tu allan i celloedd

• Bodloi ar celloedd chi ac ar celloedd micro-organebau

• Corff yn gallu gwahaniaethu rhwng antigenau eu hun a rhai estron sy'n dod o pathogen)

• Antigenau estron yn achosi i celloedd gwyn y gwaed i gael ei actifadu

Multiple Choice

Pa fath o gell gwyn y gwaed sy'n ymateb i antigen estron trwy amlyncu'r pathogen?

• ffagocyt

• lymffocyt

Multiple Choice

Pa fath o gell gwyn y gwaed sy'n ymateb i antigen estron trwy cynhyrchu gwrthgyrff sy'n benodol i'r antigen?

• ffagocyt

• lymffocyt

Multiple Choice

Pa fath o gell gwyn y gwaed sy'n ymateb i antigen estron trwy trwy cynhyrchu gwrth-tocsinau sy'n niwtralu'r tocsinau caiff eu rhyddhau gan pathogenau.

• Ffagocyt

• Lymffocyt

Ymateb Imiwn

• Pan ddaw lymffocyt i gysylltiad efo antigen estron

• Mae'n cynhyrchu gwrthgyrff penodol i'r antigen - Bydd yn dinistrio'r antigen

• Hyn yn cymryd amser

• Hefyd yn cynhyrchu celloedd cof

Ymateb Imiwn

• Ond os daw mewn cyswllt efo'r un antigen eto

• Mae'r celloedd cof yn gallu cynhyrchu gwrthgyrff yn gyflym iawn

• Achosi i'r pathogen cael prin iawn os nad dim effaith

https://www.youtube.com/watch?v=63XExOKWrqg

Multiple Choice

Mae lymffocytau yn adnabod gwrthgyrff ar tu allan i gelloedd

• Gwir

• Gau

Multiple Choice

Mae lymffocytau yn adnabod antigenau ar y tu allan i gelloedd

• Gwir

• Gau

Multiple Choice

Wedi adnabod antigen estron, mae'r lymffocyt yn cynhyrchu gwrthgyrff. Yr un gwrthgyrff ar gyfer pob math o bathogen

• Gwir

• Gau

Multiple Choice

Wedi adnabod antigen estron, mae'r lymffocyt yn cynhyrchu gwrthgyrff. Mae'r gwrthgyrff yma yn benodol i'r antigen mae wedi cwrdd.

• Gwir

• Gau

Fill in the Blank

Ar ol cynhyrchu gwrthgyrff, mae rhai celloedd yn aros yn y corff fel celloedd ............

Brechiad

• Chwistrellu pathogen marw/anactif sy'n cynnwys antigen i'r corff

• Bydd corff yn cynhyrchu gwrthgyrff a celloedd cof

• Os yw'r pathogen go iawn yn cyrraedd y corff

• Celloedd cof yn cynhyrchu gwrthgyrff yn gyflym

Multiple Choice

Mae brechiad yn cynnwys pathogen actif

• Gwir

• Gau

Multiple Choice

Mae brechiad yn cynnwys pathogen inactif neu marw

• Gwir

• Gau

Fill in the Blank

Beth yw'r rhan allweddol mewn brechiad?

Multiple Choice

Mae'r antigenau yn y brechiad yn ysgogi cynhyrchiad ..............

• Gwrthgyrff

• Celloedd cof

• Y ddau

Fill in the Blank

Wedi derbyn brechlyn, os yw'r pathogen penodol yna yn meddianu'r corff bydd celloedd cof yn cynhyrchu gwrthgyrff yn ........