Ε' δημοτικού

Ε' δημοτικού

Γενική Παρουσίαση

Γλώσσα

Οι διάφορες μορφές που παίρνει το ρήμα για να εκφράσει τη διάθεση ή τη γνώμη αυτού που μιλάει (ομιλητή) ονομάζονται εγκλίσεις.

Οι εγκλίσεις είναι πέντε:

📂 οριστική (πραγματική/βέβαιη)

📂 υποτακτική (επιθυμητή/αβέβαιη)

📂 προστακτική (απαιτούμε να γίνει)  

📂 απαρέμφατο     

📂 μετοχή

Παραδείγματα

• Οριστική: Δένω τα κορδόνια των παπουτσιών μου.

• Υποτακτική: Όταν δένω τα κορδόνια των παπουτσιών, μη με ενοχλείς.

• Προστακτική: Δένε τα κορδόνια των παπουτσιών σου.

• Απαρέμφατο: Έχω δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών μου.

• Μετοχή: 1) Δένοντας τα κορδόνια των παπουτσιών μου βρήκα ένα ευρώ 2) Τα κορδόνια των παπουτσιών μου είναι δεμένα.

  
  

Οριστική έγκλιση χαρακτηριστικά

• Παρουσιάζει μια πράξη ως πραγματική και βέβαιη.

• Έχει όλους τους χρόνους.

• Παίρνει άρνηση δεν.

Multiple Choice

Το μάθημα τελείωσε. Τι έγκλιση είναι το ρήμα τελείωσε;

• Οριστική έγκλιση

• Υποτακτική έγκλιση

• Προστακτική

Multiple Select

Δεν τελείωσε το μάθημα.Τι έγκλιση είναι το ρήμα δεν τελείωσε;;

• Υποτακτική έγκλιση

• Οριστική έγκλιση

• Προστακτική έγκλιση

Υποτακτική έγκλιση χαρακτηριστικά

• Φανερώνει κάτι που επιθυμούμε ή περιμένουμε να γίνει.

• Έχει μονάχα 3 χρόνους: Ενεστώτα,Αόριστο,Παρακείμενο.

• Παίρνει άρνηση μη(ν) και δε(ν).

• Σχηματίζεται βάζοντας μπροστά από το ρήμα ένα από τα μόρια  ας, να ή κάποιον από τους συνδέσμους για να, όταν, πριν, άμα ή το αρνητικό μόριο μη(ν).

Προστακτική έγκλιση χαρακτηριστικά

• Φανερώνει προσταγή, επιθυμία, ευχή.

• Σχηματίζεται μόνο στο 2ο  πρόσωπο ενικού και πληθυντικού (εσύ – εσείς)

• Έχει μονάχα 2 χρόνους: Ενεστώτα και Αόριστο.

• Δεν έχει άρνηση.Σε περίπτωση που θέλουμε να «προστάξουμε», να ζητήσουμε από κάποιον να μην κάνει κάτι (να δηλώσουμε αρνητικό νόημα), την προστακτική αντικαθιστά η υποτακτική (με άρνηση μη[ν]).

Multiple Choice

Ανοίξτε τα παράθυρα. Τι δηλώνει το ρήμα ανοίξτε;

• Προσταγή

• Ευχή

Multiple Choice

Σύρε, παιδί μου, στο καλό. Τι δηλώνει το ρήμα σύρε;;

• Προσταγή

• Ευχή

Απρόσωπα ρήματα

Απρόσωπα λέγονται τα ρήματα που χρησιμοποιούνται στο γ' ενικό πρόσωπο και σχηματίζουν απρόσωπη σύνταξη.

Τέτοια είναι τα ρήματα: πρέπει, πρόκειται, μπορεί, συμβαίνει, γίνεται, φαίνεται, μου αρέσει, έχει, με ενοχλεί, απαγορεύεται, εννοείται κτλ.

Το υποκείμενο στην απρόσωπη σύνταξη

Στην απρόσωπη σύνταξη δεν έχουμε ως υποκείμενο μια ονοματική φράση, αλλά ολόκληρη πρόταση, που, ανάλογα με το ρήμα, μπορεί να είναι:

1) μια βουλητική πρόταση που εισάγεται με να

2) μια ειδική πρόταση που εισάγεται με το ότι και το πως

3) μια ενδοιαστική πρόταση που ξεκινάει (εισάγεται) με το μήπως

4) μια πλάγια ερώτηση που ξεκινάει (εισάγεται) με το αν.

Απρόσωπες φράσεις

•  με το ρήμα είναι + επίθετο στο ουδέτερο γένος

• με το ρήμα είναι + ουσιαστικό

• με τα ρήματα έχει, κάνει, ρίχνει + ουσιαστικό που αναφέρεται στον καιρό

Το /ισ / της συλλαβής πριν από την κατάληξη του Αορίστου

• Τα ρήματα της α΄ συζυγίας,

  δηλαδή όσα δεν τονίζονται στο -ω (π.χ. Δένω, λύνω, σβήνω κτλ.) έχουν στο θέμα του αορίστου της ενεργητικής φωνής την ίδια ορθογραφία με τον ενεστώτα.

• Τα ρήματα της β΄ συζυγίας,

  δηλαδή όσα τονίζονται στο -ω

  (π.χ. αγαπώ,κρατώ, βοηθώ κτλ.) σχηματίζουν τον αόριστο στην ενεργητική φωνή

  σε -ησα  (δηλαδή γράφονται με η).

Ενεστώτας-Αόριστος

• σβήνω-έσβησα

• σκουπίζω-σκούπισα

• λύνω-έλυσα

• αθροίζω- άθροισα

• δανείζω-δάνεισα

Ενεστώτας-Αόριστος

• χτυπώ- χτύπησα

• αγαπώ-αγάπησα

• πατώ-πάτησα

• νικώ-νίκησα

• ωφελώ-ωφέλησα