FEN BİLİMLERİ

MADDEYİ TANIYALIM

MADDEYİ NİTELEYEN ÖZELLİKLER

MADDE NEDİR?

Çevrede gördüğümüz, duyu organlarımızla algılayabildiğimiz boşlukta yer kaplayan canlı ve cansız varlıkların tümüne madde denir.

Maddeyi niteleyen özellikler

Maddelerin beş duyu organımızla hissedebildiğimiz benzer ya da farklı özellikleri vardır.

 Sert - Yumuşak 

Esnek - Kırılgan

Pürüzlü - pürüzsüz

Renk 

Koku 

Tat

Maddelerin; 

Renk ve şekillerini gözümüzle,

Kokularını burnumuzla,

Tatlarını dilimizle, 

Sertlik - yumuşaklık, 

pürüzlülük ve pürüzsüzlük gibi özelliklerini derimiz yardımı ile algılarız.

Multiple Select

Portakalın turuncu olduğunu hangi duyu organımızla anlarız?

Multiple Select

Bulaşık süngerinin yumuşaklığını hangi duyu organıyla anlarız?

Multiple Select

Çöpün kötü kokusunu hangi duyu organımızla anlarız?

YUMUŞAK MADDELER

Dokunma duyusu (derimiz) organımız ile maddelerin sert yada yumuşak olduğunu anlarız. Kolayca şekil alabilen maddelere yumuşak madde denir. Oyun hamuru, sünger, pamuk gibi maddeler yumuşak maddelerdir. 

SERT MADDELER

Kolayca şekil almayan, kolayca çizilemeyen, buruşmayan maddeler sert maddelerdir. Tahta, demir ve çelikten yapılan maddeler sert maddelerdir.

Multiple Select

Hangileri sert maddedir?

Multiple Select

Hangileri yumuşak maddedir?

ESNEK MADDE

Kuvvet uygulanınca şekli değişen, kuvvet kalkınca tekrar eski haline dönen maddelere esnek maddeler denir. 
Esnek maddeler uzayıp kısalabilir ve kolayca bükülebilirler. Silgi, paket lastiği, sünger, yay ve balon esnek maddelere örnektir. 

KIRILGAN MADDE

Herhangi bir etki sonucu kolayca kırılabilen ve eski haline dönemeyen maddelere kırılgan madde denir. Cam, porselen, ayna kırılgan maddelere örnektir. Bazı maddeler çok kolay, bazıları ise daha zor kırılabilir.

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi esnek madde değildir?

PÜRÜZLÜ MADDE

Maddelere dokunarak pürüzlü ya da pürüzsüz olduklarını anlayabiliriz. Yüzeyi girintili, çıkıntılı olan maddeler pürüzlü maddelerdir. Pürüzlü maddelerin yüzeylerinde kayganlık özelliği azdır. Ağaç kabuğu, kaya, halı ve taş pürüzlü yüzeye sahiptir. 

                          PÜRÜZSÜZ MADDE

Yüzeyi düzgün, kaygan olan maddeler pürüzsüz maddelerdir. Cam, yazı tahtası, fayanslar ve ampul pürüzsüz maddelerdir.

Multiple Select

Hangileri pürüzsüzdür?

KOKULU - KOKUSUZ

Burnumuzla varlıkların kokulu veya kokusuz olduğunu algılayabiliriz. Ayrıca maddeleri kokusu yardımı ile ayırt edebiliriz. Çiçek, meyve, soğan, parfüm, kolonya kokulu maddelerdir. Hava ,taş, şeker, tuz ve altın ise kokusuz maddelerdir. Tuz ruhu gibi bazı maddeleri koklamak tehlikelidir.

Multiple Choice

Hangisini kokusuzdur?

RENKLİ - RENKSİZ

Gözümüzle maddelerin renkli ya da renksiz olduğunu algılarız. Cam, hava, su gibi maddeler renksizdir. Kalem, kapı ağaç gibi maddeler ise renklidir. Maddeleri sadece renklerine göre ayıramayız. Beyaz renkteki tuz ve şekeri rengine göre ayırt edemeyiz.

TAT

 Dilimizle maddelerin tadına bakarız. Bazı maddeler tatlı, bazı maddeler ekşi, bazı maddeler acı, bazı maddeler de tuzlu olabilir. Her maddenin tadına bakılmaz.

AKLINIZDA BULUNSUN!

Bilmediğimiz maddeleri koklamak, onlara dokunmak veya bu maddelerin tadına bakmak sağlığımıza zarar verebilir. Bilmediğimiz maddelerle etkinlik yaparken önlük, eldiven ve koruyucu gözlük takmak gibi önlemler almalıyız. Bu tür etkinliklerde mutlaka bir büyüğümüzden yardım istemeliyiz.