Κοινωνικός έλεγχος

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ "Κοινωνικός έλεγχος"

Δεικτάκη Άννα ΠΕ78

Περιεχόμενα παρουσίασης

• Αναγκαιότητα της ύπαρξης του κοινωνικού ελέγχου

• Τι είναι ο κοινωνικός έλεγχος

• Σκοπός του κοινωνικού ελέγχου

• Πότε εφαρμόζεται

• Σχέση κοινωνικού ελέγχου - κοινωνικοποίησης

• Μορφές κοινωνικού ελέγχου

• Μεταβολές στον κοινωνικό έλεγχο

Αναγκαιότητα της ύπαρξης του κοινωνικού ελέγχου

Η ύπαρξη των κοινωνικών κανόνων δεν αρκεί από μόνη της για να πειθαρχήσουν τα άτομα: είναι απαραίτητο να έχει η κοινωνία ή η κοινωνική ομάδα και τη δύναμη να επιβάλει μια συστηματική εφαρμογή τέτοιων κανόνων, καθώς και ορισμένες συνέπειες για εκείνους που αποκλίνουν από τις κοινωνικές επιταγές.

Τι είναι ο κοινωνικός έλεγχος;

Είναι τα μέσα που χρησιμοποιεί η κοινωνία για να συμμορφωθούν τα μέλη της με τους κανόνες και τα πρότυπα συμπεριφοράς.

Π.χ. ποινές, επιβραβεύσεις, πρόστιμα, βραβεία, κριτική, επιδοκιμασία, αποδοκιμασία…

Σκοπός του κοινωνικού ελέγχου:

- η συμμόρφωση προς τους κοινωνικούς κανόνες και αξίες και η αποτροπή της παραβίασης τους

- η κοινωνική συνοχή 

Λειτουργία του κοινωνικού ελέγχου

Είτε επιβραβεύουν είτε τιμωρούν οι μηχανισμοί του κοινωνικού ελέγχου διασφαλίζουν μια ομοιομορφία στη συμπεριφορά των μελών ενός κοινωνικού συνόλου αναγκαία για τη συνοχή, την ισορροπία και τάξη αλλά και την ύπαρξη της κοινωνίας.

Multiple Choice

Ο στόχος του κοινωνικού ελέγχου είναι:

• 1. Η εξασφάλιση της τήρησης των κοινωνικών κανόνων και η αποτροπή παραβίασής τους.

• 1. Η κοινωνική αποδοκιμασία μιας πράξης.

• 1. Ο έλεγχος αποτελεσματικής εσωτερίκευσης των κοινωνικών κανόνων.

• 1. Η ενδυνάμωση του εσωτερικού ελέγχου του ατόμου.

Πότε εφαρμόζεται: 

Όταν τα άτομα παρεκτρέπονται από τα αποδεκτά είδη συμπεριφοράς

- είτε γιατί δεν έχουν ολότελα αφομοιώσει ή αποδεχθεί τις κυρίαρχες κοινωνικές αξίες,

- είτε γιατί σε δεδομένες χρονικές στιγμές παρασύρονται

Multiple Select

Ο κοινωνικός έλεγχος ασκείται όταν δεν έχουν εσωτερικευτεί

αποτελεσματικά από τα μέλη της κοινωνίας οι αξίες και οι κανόνες

συμπεριφοράς και υπάρχουν αποκλίσεις.

• Σωστό

• Λάθος

Σχέση κοινωνικού ελέγχου –κοινωνικοποίησης

Λειτουργεί συμπληρωματικά με την κοινωνικοποίηση.

Ασκείται όταν δεν έχουν εσωτερικευτεί αποτελεσματικά οι αξίες και οι κανόνες συμπεριφοράς. 

Μορφές κοινωνικού ελέγχου

Θετικός - Αρνητικός

ΘΕΤΙΚΟΣ (παρακινεί)

Επιβράβευση, ανταμοιβή, επιδοκιμασία

π.χ. παράσημο, βραβείο, χειροκρότημα, κοινωνική αναγνώριση

ΑΡΝΗΤΙΚΟΣ (αποτρέπει)

Ποινές, τιμωρίες, πρόστιμα, αποδοκιμασία

π.χ. φυλάκιση, χλευασμός, κουτσομπολιό, 

Τυπικός - Άτυπος

ΤΥΠΙΚΟΣ: ασκείται από τους επίσημους κρατικούς φορείς (αστυνομία, δικαστήρια) με προκαθορισμένο τρόπο και μέσα και αφορά την παράβαση των νόμων π.χ. πρόστιμα.

ΆΤΥΠΟΣ: περιλαμβάνει τις υποδείξεις, τις παρατηρήσεις, τις γνώμες και την κριτική που εκφράζουν τα μέλη των κοινωνικών ομάδων που ανήκοyμε (γονείς, φίλοι, γείτονες, συνάδελφοι). 

Αυτοέλεγχος

Ο εσωτερικός έλεγχος ατόμου.

Εξαρτάται από το βαθμό εσωτερίκευσης, αφομοίωσης των κανόνων και αξιών.

Είναι αποτέλεσμα επιτυχημένης κοινωνικοποίησης.

Multiple Choice

Ο άτυπος κοινωνικός έλεγχος:

• Μπορεί να εκφράζει μόνο επιδοκιμασία

• Ασκείται από το κράτος και τα εντεταλμένα όργανά του

• Μπορεί να εκφράζει επιδοκιμασία ή και αποδοκιμασία

• Μπορεί να εκφράζει μόνο αποδοκιμασία

Multiple Select

Ανάλογα με το βαθμό εσωτερίκευσης των κοινωνικών αξιών, κάθε άτομο

αξιολογεί πριν από κάθε ενέργεια τις πιθανές συνέπειες της πράξης του.

• Σωστό

• Λάθος

Multiple Choice

Ο χλευασμός μιας ανύπανδρης μητέρας αποτελεί μορφή

• τυπικού κοινωνικού ελέγχου

• άτυπου κοινωνικού ελέγχου

• αυτοέλεγχο

Multiple Select

Οι μηχανισμοί του κοινωνικού ελέγχου δρουν είτε προληπτικά, δηλαδή

μετά την απόκλιση της συμπεριφοράς του ατόμου από τους κανόνες, είτε κατασταλτικά, πριν από την εκδήλωση παραβατικής συμπεριφοράς.

• Σωστό

• Λάθος

Μεταβολές στον κοινωνικό έλεγχο

Η μεταβολή της κοινωνίας, επηρεάζει και αλλάζει και τον κοινωνικό έλεγχο τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως τα μέσα και τους φορείς άσκησης.

Open Ended

Μπορείται να σκεφτείται παραδείγματα μεταβολής στο περιεχόμενο, τα μέσα ή τους φορείς άκσησης του κοινωνικού ελέγχου;

π.χ. Ο ξυλοδαρμός αποτελούσε συνηθισμένη μορφή κοινωνικού ελέγχου από τους γονείς ή το δάσκαλο.