MSAMIATI WA MAHAKAMANI

MSAMIATI WA MAHAKAMANI

Na bwana Yaddar Abisai

​Pingu/vikuku

​Hivi ni vitu vilivyotengenezwa kwa chuma ambavyo hutumiwa kumfungia mshukiwa mikononi ili asitoroke

​Dungu

​Mahali ndani ya mahakama ambapo jaji au hakimu huketi wakati wa kusikiliza na kuamua kesi.

​Kiongozi wa mashtaka

​Mtaalamu ambaye huendeleza kesi mahakamani. Hueleza kuhusu kesi, mshtakiwa, mshtaki au mashahidi

​Karani wa korti

​Mwenye kazi ya kuandika na kutunza nyaraka za korti. Pia hufanya kazi ya kuwaapisha wanaozungumza kortini. (Mshtaki, Mshtakiwa na shahidi)

​Ahirisha kesi

​Kitendo cha kusongeza kesi ili isikilizwe wakati mwingine. Jaji au hakimu ndiye mwenye uwezo wa kuahirisha kesi.

​Kukata kesi

​Kitendo cha kuamua kesi. Ni jaji tu au hakimu anayeweza kukata kesi.

​Korokoroni

​Mahali ambapo mshukiwa hufungiwa ili afikishwe mahakamani. Pia huweza kuitwa kizuizi au seli.

​Mahakama au Korti

​Hili jengo ambalo limeundwa spesheli kwa ajili ya mambo ya kisheria.

​

​(Ngeli ya I-ZI)

​Mahakamani/Kortini

​Hapa ni mahali ambapo kesi husikilizwa na kuamuliwa.

​

​(Ngeli ya pa-ku-mu)

​Hakimu / Jaji

​Huyu ni mwanasheria ambaye husikiliza na kuamua kesi mahakamani

​Wakili

​Mwanasheria ambaye huwakilisha mshtakiwa, mlalamishi au shahidi mahakamani wakati wa kusikiliza kesi.

​Mshukiwa

​Mtu ambaye amekamatwa na askari kwa dai la kutenda uhalifu au kuvunja sheria

​Mshtakiwa/mtuhumiwa

​Ni mtu ambaye ameshtakiwa kwa dai la kutenda uovu au kuvunja sheria. Ameshtakiwa na kufikishwa mahakamani

​Mshtaki/mlalamishi

​Mtu ambaye huenda kortni kudai kuwa amekosewa au kuvunjiwa sheria.

​Mshtaki ni kinyume cha mshtakiwa.

​Shahidi

​Anayefika Kortini au mahakamani kutoa habari ambazo zinahusiana na kutendeka kwa kosa au kesi. Shahidi hutoa ushahidi.

​Ithibati

​Ni vitu ambavyo hutumiwa mahakamani kuonyesha ukweli wa mambo fulani yanayohusu kesi.

​Kizimba

​Mahali ndani ya mahakama ambapo mshtakiwa, mshtaki au shahidi husimama anapotoa taarifa yake kuhusu kesi.

​Rumande

​Mahali kule gerezani, ambako mshtakiwa huzuiliwa kesi yake inapoendelea

​Dhamana

​Malipo anayolipa mshtakiwa ili awachiliwe huru kesi yake inapoendelea. Mshtakiwa hulipa dhamana ili asipelekwe katika rumande